Adhyaya 107

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे शिवताण्डवकथनं नाम षडधिकशततमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः पुरोपमन्युना सूत गाणपत्यं महेश्वरात् क्षीरार्णवः कथं लब्धो वक्तुमर्हसि सांप्रतम्

ഇങ്ങനെ ശ്രീലിംഗമഹാപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്തിൽ ‘ശിവതാണ്ഡവകഥനം’ എന്ന നൂറ്റിയേഴാമത്തെ അധ്യായം. ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ! മുൻകാലത്ത് ഉപമന്യു മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് ‘ഗാണപത്യ’ പദവി എങ്ങനെ നേടി? ദയവായി ഇപ്പോൾ പറയുക.

Verse 2

सूत उवाच एवं कालीम् उपालभ्य गते देवे त्रियंबके उपमन्युः समभ्यर्च्य तपसा लब्धवान्फलम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ കാളിയെ ഉപാലംഭിച്ച്, ത്ര്യമ്പകദേവൻ പോയശേഷം, ഉപമന്യു വിധിപൂർവം ആരാധിച്ചു തപസ്സിലൂടെ ഫലം നേടി।

Verse 3

उपमन्युरिति ख्यातो मुनिश् च द्विजसत्तमाः कुमार इव तेजस्वी क्रीडमानो यदृच्छया

അവൻ ‘ഉപമന്യു’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധൻ—ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായ മഹർഷി. ബാലനുപോലെ തേജസ്സോടെ, സ്വേച്ഛയായി സഞ്ചരിച്ചു കളിച്ചു।

Verse 4

कदाचित् क्षीरम् अल्पं च पीतवान् मातुलाश्रमे ईर्ष्यया मातुलसुतो ह्य् अपिबत् क्षीरम् उत्तमम्

ഒരിക്കൽ മാമന്റെ ആശ്രമത്തിൽ അവൻ അല്പം പാൽ കുടിച്ചു; എന്നാൽ അസൂയകൊണ്ട് മാമന്റെ മകൻ ഉത്തമ പാൽ മുഴുവനും കുടിച്ചു.

Verse 5

पीत्वा स्थितं यथाकामं दृष्ट्वा प्रोवाच मातरम् मातर्मातर्महाभागे मम देहि तपस्विनि

കുടിച്ച് ഇഷ്ടംപോലെ നിന്ന ശേഷം, അമ്മയെ നോക്കി പറഞ്ഞു—“അമ്മേ, അമ്മേ! മഹാഭാഗ്യയായ തപസ്വിനീ, എനിക്ക് തരിക; ഞാൻ ചോദിക്കുന്നതു തരിക.”

Verse 6

गव्यं क्षीरम् अतिस्वादु नाल्पमुष्णं नमाम्यहम् सूत उवाच उपलालितैवं पुत्रेण पुत्रम् आलिङ्ग्य सादरम्

“പശുവിൻ പാൽ അതിമധുരം; അതിയായി ചൂടുമല്ല, കുറവുമല്ല—ഞാൻ അതിനെ നമസ്കരിക്കുന്നു.” സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പുത്രന്റെ ലാളനയിൽ പിതാവ് സാദരമായി പുത്രനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു।

Verse 7

दुःखिता विललापार्ता स्मृत्वा नैर्धन्यमात्मनः स्मृत्वा स्मृत्वा पुनः क्षीरम् उपमन्युरपि द्विजाः देहि देहीति तामाह रोदमानो महाद्युतिः

അവൾ ദുഃഖിതയായി ആർത്തമായി വിലപിച്ചു, സ്വന്തം ദാരിദ്ര്യം ഓർത്ത് വ്യാകുലയായി. ദ്വിജ ബാലൻ ഉപമന്യുവും വീണ്ടും വീണ്ടും പാൽ ഓർത്ത്, മഹാതേജസ്സോടെ കരഞ്ഞുകൊണ്ട്—“തരൂ, തരൂ!” എന്ന് അവളോട് പറഞ്ഞു।

Verse 8

उञ्छवृत्त्यार्जितान् बीजान् स्वयं पिष्ट्वा च सा तदा बीजपिष्टं तदालोड्य तोयेन कलभाषिणी

ഉഞ്ഛവൃത്തിയാൽ സമാഹരിച്ച ധാന്യബീജങ്ങളെ ആ മധുരഭാഷിണി സ്വയം അരച്ചു. പിന്നെ വെള്ളം ചേർത്ത് ആ പിഷ്ടം നന്നായി കലക്കി, പതി (ശിവൻ) അനുസൃതമായ ശാസിത തപോഭാവത്തോടെ നിവേദ്യത്തിനും ഉപജീവനത്തിനും ഒരുക്കി.

Verse 9

ऐह्येहि मम पुत्रेति सामपूर्वं ततः सुतम् आलिङ्ग्यादाय दुःखार्ता प्रददौ कृत्रिमं पयः

അവൾ “വാ, വാ—എൻ മകനേ” എന്നു വിളിച്ച് ആദ്യം സാന്ത്വനവചനങ്ങളാൽ അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. പിന്നെ ദുഃഖാകുലയായി കുഞ്ഞിനെ അണച്ച് എടുത്ത്, പകരം തയ്യാറാക്കിയ പാലു നൽകി.

Verse 10

पीत्वा च कृत्रिमं क्षीरं मात्रा दत्तं द्विजोत्तमाः नैतत्क्षीरमिति प्राह मातरं चातिविह्वलः

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! അമ്മ നൽകിയ കൃത്രിമ ക്ഷീരം കുടിച്ച ശേഷം അവൻ അത്യന്തം വിഹ്വലനായി അമ്മയോട്, “ഇത് പാൽ അല്ല” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 11

दुःखिता सा तदा प्राह सम्प्रेक्ष्याघ्राय मूर्धनि संमार्ज्य नेत्रे पुत्रस्य कराभ्यां कमलायते

അപ്പോൾ ദുഃഖിതയായ അവൾ പറഞ്ഞു—മകനെ സ്നേഹത്തോടെ നോക്കി, അവന്റെ തല മണത്തു, ഇരുകൈകളാൽ അവന്റെ കണ്ണുകൾ തുടച്ച്, അവയെ താമരപോലെ വിരിയിച്ചു.

Verse 12

तटिनी रत्नपूर्णास्ते स्वर्गपातालगोचराः भाग्यहीना न पश्यन्ति भक्तिहीनाश् च ये शिवे

ആ നദികൾ രത്നങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞവയും സ്വർഗ്ഗം മുതൽ പാതാളം വരെ ഗമ്യവുമാണ്; എന്നാൽ ഭാഗ്യഹീനർ—ശിവഭക്തിയില്ലാത്തവർ—അവയെ കാണുന്നില്ല.

Verse 13

राज्यं स्वर्गं च मोक्षं च भोजनं क्षीरसंभवम् न लभन्ते प्रियाण्येषां नो तुष्यति सदा भवः

അവർ രാജ്യം, സ്വർഗ്ഗം, മോക്ഷം എന്നിവയും ക്ഷീരജന്യമായ ആഹാരവും പോലും ലഭിക്കുകയില്ല. അവർക്കു പ്രിയമായ ഫലം ഒന്നും സിദ്ധിക്കില്ല; ഭവൻ (ശിവൻ) എന്നും അവരിൽ പ്രസന്നനാകുകയുമില്ല।

Verse 14

भवप्रसादजं सर्वं नान्यदेवप्रसादजम् अन्यदेवेषु निरता दुःखार्ता विभ्रमन्ति च

എല്ലാ സിദ്ധികളും ഭവൻ (ശിവൻ) പ്രസാദത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; മറ്റുദേവന്മാരുടെ പ്രസാദത്തിൽ നിന്നല്ല. മറ്റുദേവന്മാരിൽ രതരായവർ ദുഃഖാർത്തരായി മോഹത്തിൽ അലയുന്നു।

Verse 15

क्षीरं तत्र कुतो ऽस्माकं महादेवो न पूजितः पूर्वजन्मनि यद्दत्तं शिवमुद्यम्य वै सुत

“മകനേ, അവിടെ ഞങ്ങൾക്ക് പാലെവിടെ നിന്ന്? മുൻജന്മത്തിൽ മഹാദേവനെ പൂജിച്ചിരുന്നില്ല. അന്ന് നൽകിയതെന്തായാലും—മകനേ, ശിവനെ ദൃഢപ്രയത്നത്തോടെ ആശ്രയിച്ച്—അതുതന്നെ ശുഭഫലം നൽകും.”

Verse 16

तदेव लभ्यं नान्यत्तु विष्णुमुद्यम्य वा प्रभुम् निशम्य वचनं मातुर् उपमन्युर्महाद्युतिः

“അതുതന്നെ ലഭിക്കേണ്ടത്; മറ്റൊന്നുമല്ല.” എന്ന് നിശ്ചയിച്ച്, പ്രഭു വിഷ്ണുവിനെ ലക്ഷ്യമാക്കി പരിശ്രമിച്ചു; മാതാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് മഹാദ്യുതിയുള്ള ഉപമന്യു പരമത്തിലേക്ക് ഉദ്യമിച്ചു।

Verse 17

बालो ऽपि मातरं प्राह प्रणिपत्य तपस्विनीम् त्यज शोकं महाभागे महादेवो ऽस्ति चेत्क्वचित्

ബാലനും തപസ്വിനിയായ മാതാവിനെ നമസ്കരിച്ചു പറഞ്ഞു—“മഹാഭാഗ്യവതീ, ശോകം ഉപേക്ഷിക്കൂ. മഹാദേവൻ എവിടെയെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ, അവൻ നിശ്ചയമായും (ഇവിടെയേ) ഉണ്ട്.”

Verse 18

चिराद्वा ह्यचिराद्वापि क्षीरोदं साधयाम्यहम् सूत उवाच तां प्रणम्यैवमुक्त्वा स तपः कर्तुं प्रचक्रमे

“വളരെ വൈകിയാലും അതിവേഗമായാലും, ഞാൻ ക്ഷീരോദം (ക്ഷീരസമുദ്രം) നിർബന്ധമായി സാധിക്കും.” സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവളെ നമസ്കരിച്ചു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം അവൻ തപസ്സിന് തുടക്കം കുറിച്ചു.

Verse 19

तमाह माता सुशुभं कुर्विति सुतरां सुतम् अनुज्ञातस्तया तत्र तपस्तेपे सुदुस्तरम्

അപ്പോൾ അമ്മ മകനോട്, “പരമ മംഗളമായതു തന്നെ ചെയ്യുക” എന്നു പറഞ്ഞു. അവളുടെ അനുവാദം ലഭിച്ച ശേഷം അവൻ അവിടെ അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 20

हिमवत्पर्वतं प्राप्य वायुभक्षः समाहितः तपसा तस्य विप्रस्य विधूपितमभूज्जगत्

ഹിമവത് പർവതത്തിലെത്തി, ആ ബ്രാഹ്മണൻ വായുവിനെ മാത്രം ആഹാരമാക്കി മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി തപസ്സു ചെയ്തു. അവന്റെ തപോബലത്താൽ സർവ്വലോകവും നടുങ്ങി.

Verse 21

प्रणम्याहुस्तु तत्सर्वे हरये देवसत्तमाः श्रुत्वा तेषां तदा वाक्यं भगवान्पुरुषोत्तमः

അപ്പോൾ ദേവശ്രേഷ്ഠർ നമസ്കരിച്ചു ഹരിയോട് പറഞ്ഞു. അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം ഭഗവാൻ പുരുഷോത്തമൻ (മറുപടി പറയാൻ ഒരുങ്ങി).

Verse 22

किमिदं त्विति संचिन्त्य ज्ञात्वा तत्कारणं च सः जगाम मन्दरं तूर्णं महेश्वरदिदृक्षया

“ഇത് എന്ത്?” എന്നു ചിന്തിച്ച് അതിന്റെ കാരണം അറിഞ്ഞ ശേഷം, മഹേശ്വരനെ ദർശിക്കാനുള്ള ആകാംക്ഷയോടെ അവൻ വേഗത്തിൽ മന്ദരപർവതത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 23

दृष्ट्वा देवं प्रणम्यैवं प्रोवाचेदं कृताञ्जलिः भगवन् ब्राह्मणः कश्चिद् उपमन्युरितिश्रुतः

ദേവനെ ദർശിച്ച് അദ്ദേഹം നമസ്കരിച്ചു, കൃതാഞ്ജലിയായി പറഞ്ഞു— “ഭഗവൻ! ഉപമന്യു എന്നൊരു ബ്രാഹ്മണൻ ശ്രുതി-പരമ്പരയിൽ പ്രസിദ്ധനാണെന്ന് കേട്ടിരിക്കുന്നു.”

Verse 24

क्षीरार्थमदहत्सर्वं तपसा तं निवारय एतस्मिन्नन्तरे देवः पिनाकी परमेश्वरः शक्ररूपं समास्थाय गन्तुं चक्रे मतिं तदा

ക്ഷീരത്തിനായി അവൻ എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുന്നു; തപസ്സാൽ അവനെ തടയുക. ഇതിന്നിടയിൽ പിനാകധാരിയായ പരമേശ്വരൻ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) രൂപം സ്വീകരിച്ച് പുറപ്പെടാൻ തീരുമാനിച്ചു.

Verse 25

अथ जगाम मुनेस्तु तपोवनं गजवरेण सितेन सदाशिवः सह सुरासुरसिद्धमहोरगैर् अमरराजतनुं स्वयमास्थितः

അപ്പോൾ സദാശിവൻ ശുഭ്രമായ ശ്രേഷ്ഠ ഗജത്തിൽ ആരൂഢനായി മുനിയുടെ തപോവനത്തിലേക്ക് പോയി; ദേവാസുരസിദ്ധ മഹോരഗങ്ങളോടൊപ്പം, സ്വയം അമരരാജന്റെ മഹിമയുള്ള തനു ധരിച്ചു.

Verse 26

सहैव चारुह्य तदा द्विपं तं प्रगृह्य वालव्यजनं विवस्वान् /* वामेन शच्या सहितं सुरेन्द्रं करेण चान्येन सितातपत्रम्

അപ്പോൾ വിവസ്വാൻ (സൂര്യൻ) ആ മനോഹര ഗജത്തിൽ കയറി വാലവ്യജനം (ചാമരം) ഉയർത്തി പിടിച്ചു; ഇടങ്കൈകൊണ്ട് ശചിയോടുകൂടിയ സുരേന്ദ്രനെ സേവിച്ചു, മറ്റെ കൈകൊണ്ട് ശ്വേത രാജഛത്രം വഹിച്ചു.

Verse 27

रराज भगवान् सोमः शक्ररूपी सदाशिवः सितातपत्रेण यथा चन्द्रबिंबेन मन्दरः

ഭഗവാൻ സോമൻ ദീപ്തിയായി ശോഭിച്ചു; ശക്രരൂപം ധരിച്ച സദാശിവൻ ശ്വേത ഛത്രത്താൽ, ചന്ദ്രബിംബം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന മന്ദരപർവ്വതംപോലെ വിരാജിച്ചു.

Verse 28

आस्थायैवं हि शक्रस्य स्वरूपं परमेश्वरः जगामानुग्रहं कर्तुम् उपमन्योस् तदाश्रमम्

ഇങ്ങനെ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) എന്ന രൂപം ധരിച്ചു പരമേശ്വരൻ ശിവൻ ഉപമന്യുവിന്റെ ആ ആശ്രമത്തിലേക്ക് അനുഗ്രഹം ചെയ്യുവാൻ പോയി.

Verse 29

तं दृष्ट्वा परमेशानं शक्ररूपधरं शिवम् प्रणम्य शिरसा प्राह मुनिर्मुनिवराः स्वयम्

ശക്രരൂപം ധരിച്ച പരമേശാന ശിവനെ കണ്ട മുനിവരൻ തലകുനിച്ച് നമസ്കരിച്ചു; പിന്നെ സ്വയം സംസാരിച്ചു.

Verse 30

पावितश्चाश्रमश्चायं मम देवेश्वरः स्वयम् प्राप्तः शक्रो जगन्नाथो भगवान्भानुना प्रभुः

‘എന്റെ ഈ ആശ്രമം പാവനമായി; ദേവേശ്വരൻ സ്വയം എത്തിയിരിക്കുന്നു. ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) വന്നിരിക്കുന്നു; കൂടാതെ ജഗന്നാഥൻ—ഭഗവാൻ ഭാനു (സൂര്യൻ) പ്രഭുവും.’

Verse 31

एवमुक्त्वा स्थितं वीक्ष्य कृताञ्जलिपुटं द्विजम् प्राह गंभीरया वाचा शक्ररूपधरो हरः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, കൈകൂപ്പി നിൽക്കുന്ന ആ ദ്വിജനെ നോക്കി, ശക്രരൂപധാരി ഹരൻ ഗംഭീരവാണിയിൽ പറഞ്ഞു.

Verse 32

तुष्टो ऽस्मि ते वरं ब्रूहि तपसानेन सुव्रत ददामि चेप्सितान् सर्वान् धौम्याग्रज महामते

‘ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നനാണ്; വരം പറയുക. ഹേ സുവ്രതാ, ഈ തപസ്സിനാൽ—ഹേ മഹാമതി ധൗമ്യന്റെ അഗ്രജാ—നിനക്കിഷ്ടമുള്ള എല്ലാം ഞാൻ നൽകുന്നു.’

Verse 33

एवमुक्तस्तदा तेन शक्रेण मुनिसत्तमः वरयामि शिवे भक्तिम् इत्युवाच कृताञ्जलिः

ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു—“ഞാൻ ശിവഭക്തിയെയേ വരമായി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.”

Verse 34

ततो निशम्य वचनं मुनेः कुपितवत्प्रभुः प्राह सव्यग्रमीशानः शक्ररूपधरः स्वयम्

മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ പ്രഭു—ശക്രരൂപം ധരിച്ച സ്വയം ഈശാനൻ—കോപിച്ചതുപോലെ വ്യഗ്രഭാവത്തോടെ സംസാരിച്ചു.

Verse 35

मां न जानासि देवर्षे देवराजानमीश्वरम् त्रैलोक्याधिपतिं शक्रं सर्वदेवनमस्कृतम्

ഹേ ദേവർഷേ! നീ എന്നെ അറിയുന്നില്ലേ? ഞാൻ ദേവരാജൻ, ഈശ്വരൻ, ത്രിലോകാധിപതി ശക്രൻ; സർവ്വ ദേവന്മാരും നമസ്കരിക്കുന്നവൻ.

Verse 36

मद्भक्तो भव विप्रर्षे मामेवार्चय सर्वदा ददामि सर्वं भद्रं ते त्यज रुद्रं च निर्गुणम्

ഹേ വിപ്രശ്രേഷ്ഠാ! എന്റെ ഭക്തനാകുക; എപ്പോഴും എന്നെയേ ആരാധിക്കൂ. ഞാൻ നിനക്ക് സർവ്വ മംഗളവും നൽകും. രുദ്രനെ വെറും നിർഗുണനെന്ന ധാരണ ഉപേക്ഷിക്കൂ.

Verse 37

ततः शक्रस्य वचनं श्रुत्वा श्रोत्रविदारणम् उपमन्युरिदं प्राह जपन् पञ्चाक्षरं शुभम्

ശക്രന്റെ കർണ്ണവിദാരകമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ഉപമന്യു ശുഭ പഞ്ചാക്ഷര മന്ത്രം ജപിച്ചുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 38

मन्ये शक्रस्य रूपेण नूनम् अत्रागतः स्वयम् कर्तुं दैत्याधमः कश्चिद् धर्मविघ्नं च नान्यथा

ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) എന്ന രൂപത്തിൽ തന്നെ ഏതോ അധമ ദൈത്യൻ നിശ്ചയമായി സ്വയം ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു—ധർമ്മത്തിന് വിഘ്നം സൃഷ്ടിക്കാനേ, മറ്റൊരു കാരണമില്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു।

Verse 39

त्वयैव कथितं सर्वं भवनिन्दारतेन वै प्रसंगाद्देवदेवस्य निर्गुणत्वं महात्मनः

ഭവൻ (ശിവൻ)നെ നിന്ദിക്കാൻ ആസക്തനായി നീ തന്നെയാണ് എല്ലാം പറഞ്ഞത്. എന്നാൽ അതേ പ്രസംഗത്തിൽ ദേവദേവനായ മഹാത്മാവിന്റെ നിർഗുണസ്വഭാവവും നീ വെളിപ്പെടുത്തി.

Verse 40

बहुनात्र किमुक्तेन मयाद्यानुमितं महत् भवान्तरकृतं पापं श्रुता निन्दा भवस्य तु

ഇവിടെ അധികം പറയുന്നതെന്തിന്? ആദ്യം മുതൽ തന്നെ ഞാൻ ഒരു മഹാസത്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞു—മറ്റൊരു അവസ്ഥയിൽ (മുൻജന്മത്തിൽ) ചെയ്ത പാപം പാകമായിരിക്കുന്നു; കാരണം ഭവൻ (ശിവൻ)നെ നിന്ദിച്ച വാക്കുകൾ കേൾക്കപ്പെടുകയും അംഗീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു।

Verse 41

श्रुत्वा निन्दां भवस्याथ तत्क्षणादेव संत्यजेत् स्वदेहं तं निहत्याशु शिवलोकं स गच्छति

ഭവൻ (ശിവൻ)നെ നിന്ദിക്കുന്നതു കേട്ടാൽ അതേ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ദേഹം ഉപേക്ഷിക്കണം; സ്വന്തം ദേഹം വേഗത്തിൽ ത്യജിച്ച് അവൻ ശിവലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 42

यो वाचोत्पाटयेज्जिह्वां शिवनिन्दारतस्य तु त्रिः सप्तकुलमुद्धृत्य शिवलोकं स गच्छति

ശിവനിന്ദയിൽ രതനായവന്റെ നാവിനെ ദൃഢമായ നിഗ്രഹകൃത്യത്തോടെ പിഴുതെറിയുന്നവൻ—തന്റെ വംശത്തിലെ മൂന്നു പ്രാവശ്യം ഏഴ് തലമുറകളെ ഉദ്ധരിച്ച് ശിവലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 43

आस्तां तावन्ममेच्छायाः क्षीरं प्रति सुराधमम् निहत्य त्वां शिवास्त्रेण त्यजाम्येतत्कलेवरम्

ക്ഷീരസമുദ്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള എന്റെ ഇച്ഛ ഇനി മതി, ഹേ ദേവാധമാ. ശിവാസ്ത്രംകൊണ്ട് നിന്നെ വീഴ്ത്തി ഞാൻ ഈ ദേഹം ഉപേക്ഷിക്കും.

Verse 44

पुरा मात्रा तु कथितं तथ्यमेव न संशयः पूर्वजन्मनि चास्माभिर् अपूजित इति प्रभुः

മാതാവ് മുമ്പ് പറഞ്ഞത് സത്യമത്രേ; സംശയമില്ല. മുൻജന്മത്തിൽ ഞങ്ങൾ പ്രഭു (പതി)യെ പൂജിച്ചില്ലെന്ന് സ്വാമി പറഞ്ഞു.

Verse 45

एवमुक्त्वा तु तं देवम् उपमन्युरभीतवत् शक्रं चक्रे मतिं हन्तुम् अथर्वास्त्रेण मन्त्रवित्

ആ ദേവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ഭയമില്ലാത്ത മന്ത്രവിദ് ഉപമന്യു അഥർവാസ്ത്രംകൊണ്ട് ശക്രന്റെ ഉദ്ദേശം നശിപ്പിക്കാൻ നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 46

भस्माधारान्महातेजा भस्ममुष्टिं प्रगृह्य च अथर्वास्त्रं ततस्तस्मै ससर्ज च ननाद च

അപ്പോൾ മഹാതേജസ്സുള്ളവൻ ഭസ്മാധാരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു പിടി ഭസ്മം എടുത്ത്, അവനോടു അഥർവാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു; പിന്നെ ഗർജ്ജിച്ചു.

Verse 47

दग्धुं स्वदेहम् आग्नेयीं ध्यात्वा वै धारणां तदा अतिष्ठच्च महातेजाः शुष्केन्धनमिवाव्ययः

അപ്പോൾ സ്വന്തം ദേഹം ദഹിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നേയീ ധാരണ ധ്യാനിച്ച്, മഹാതേജസ്സുള്ളവൻ ക്ഷയമില്ലാത്തവനായി ഉണങ്ങിയ ഇന്ധനം പോലെ ജ്വലിച്ചു നിലകൊണ്ടു.

Verse 48

एवं व्यवसिते विप्रे भगवान्भगनेत्रहा वारयामास सौम्येन धारणां तस्य योगिनः

ഹേ വിപ്രാ, ഇങ്ങനെ നിശ്ചയമായപ്പോൾ ഭഗനേത്രഹാ ആയ ഭഗവാൻ കരുണാപൂർണ്ണമായ സൗമ്യതയാൽ ആ യോഗിയുടെ ധാരണയെ തടഞ്ഞു।

Verse 49

अथर्वास्त्रं तदा तस्य संहृतं चन्द्रकेण तु कालाग्निसदृशं चेदं नियोगान्नन्दिनस् तथा

അപ്പോൾ അവന്റെ അഥർവാസ്ത്രം—പ്രളയകാലാഗ്നിയെപ്പോലെ ഭയങ്കരം—നന്ദിയുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം ചന്ദ്രകൻ സംഹരിച്ചു പിൻവലിച്ചു।

Verse 50

स्वरूपमेव भगवान् आस्थाय परमेश्वरः दर्शयामास विप्राय बालेन्दुकृतशेखरम्

പിന്നീട് പരമേശ്വരൻ ഭഗവാൻ തന്റെ സ്വസ്വരൂപം ധരിച്ചു ആ വിപ്രനു ദർശനം നൽകി—ശിരസ്സിൽ ബാലചന്ദ്രകല അണിഞ്ഞ മഹാദേവൻ।

Verse 51

स्छ्लरफ़्फ़ेन्लन्द् क्षीरधारासहस्रं च क्षीरोदार्णवमेव च दध्यादेरर्णवं चैव घृतोदार्णवमेव च

അവിടെ പാലിന്റെ ആയിരക്കണക്കിന് ധാരകൾ ഒഴുകി; പാലിന്റെ മഹാസമുദ്രവും ഉണ്ടായിരുന്നു; തൈര് മുതലായവയുടെ സമുദ്രവും നെയ്യിന്റെ മഹാസമുദ്രവും ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 52

फलार्णवं च बालस्य भक्ष्यभोज्यार्णवं तथा अपूपगिरयश्चैव तथातिष्ठन् समन्ततः

ആ ദിവ്യ ബാലനുവേണ്ടി ഫലങ്ങളുടെ സമുദ്രവും, ഭക്ഷ്യഭോജ്യങ്ങളുടെ സമുദ്രവും, അപൂപം (മധുരപിണ്ഡം) പർവതങ്ങളും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അവ ചുറ്റും എല്ലാടവും നിലകൊണ്ടു।

Verse 53

उपमन्युमुवाच सस्मितो भगवान्बन्धुजनैः समावृतम् गिरिजाम् अवलोक्य सस्मितां सघृणं प्रेक्ष्यतु तं तदा घृणी

ഉപമന്യു പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ കരുണാമയനായ ഭഗവാൻ മന്ദഹാസത്തോടെ, ബന്ധുജനങ്ങൾ ചുറ്റിനിന്ന ഗിരിജയെ അവലോകനം ചെയ്തു. അവളും പുഞ്ചിരിയോടെ ഇരിക്കുന്നതു കണ്ടു, ദയാലു പ്രഭു സ്നേഹ-കരുണയോടെ അവളിലേക്കു ദൃഷ്ടി നിക്ഷേപിച്ചു।

Verse 54

भुङ्क्ष्व भोगान्यथाकामं बान्धवैः पश्य वत्स मे /* उपमन्यो महाभाग तवांबैषा हि पार्वती

“വത്സാ, ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ ധർമ്മസമ്മതമായ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്ക; നിന്റെ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം അവ കാണുക. ഓ മഹാഭാഗ്യവാൻ ഉപമന്യുവേ, ഇവളാണ് നിന്റെ മാതാവ്—പാർവതി.”

Verse 55

मया पुत्रीकृतो ऽस्यद्य दत्तः क्षीरोदधिस् तथा मधुनश्चार्णवश्चैव दध्नश्चार्णव एव च

“ഇന്ന് ഞാൻ നിന്നെ പുത്രനായി സ്വീകരിച്ചു; നിനക്കു ക്ഷീരസമുദ്രവും മധുസമുദ്രവും ദധിസമുദ്രവും കൂടി ദാനമായി നൽകി.”

Verse 56

आज्योदनार्णवश्चैव फललेह्यार्णवस् तथा अपूपगिरयश्चैव भक्ष्यभोज्यार्णवः पुनः

നെയ്യുകലർന്ന അന്നത്തിന്റെ സമുദ്രങ്ങളും ഉണ്ട്, ഫലങ്ങളും മധുര ലേഹ്യങ്ങളും നിറഞ്ഞ സമുദ്രങ്ങളും ഉണ്ട്; അപൂപം (യാഗകേക്ക്) പർവതങ്ങളായി ഉണ്ട്, പിന്നെയും ഭക്ഷ്യ-ഭോജ്യമായ സമസ്ത നൈവേദ്യങ്ങളുടെ മറ്റൊരു സമുദ്രവും ഉണ്ട്।

Verse 57

पिता तव महादेवः पिता वै जगतां मुने माता तव महाभागा जगन्माता न संशयः

ഓ മുനേ, മഹാദേവൻ തന്നെയാണ് നിന്റെ പിതാവ്—സത്യത്തിൽ അവൻ സർവ്വലോകങ്ങളുടെ പിതാവാണ്. നിന്റെ മഹാഭാഗ്യവതി മാതാവ് ജഗന്മാത തന്നെയാകുന്നു; സംശയമില്ല।

Verse 58

अमरत्वं मया दत्तं गाणपत्यं च शाश्वतम् वरान्वरय दास्यामि नात्र कार्या विचारणा

ഞാൻ നിനക്കു അമരത്വവും എന്റെ ഗണങ്ങളിൽ ശാശ്വതമായ ഗണപത്യസ്ഥാനവും നൽകിയിരിക്കുന്നു. ഇനി വരങ്ങൾ ചോദിക്ക; ഞാൻ നൽകും—ഇവിടെ സംശയമോ ആലോചനയോ വേണ്ട.

Verse 59

एवमुक्त्वा महादेवः कराभ्यामुपगृह्य तम् आघ्राय मूर्धनि विभुर् ददौ देव्यास्तदा भवः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാദേവൻ—സർവ്വവ്യാപിയായ ഭവൻ—അവനെ ഇരുകൈകളാൽ ചേർത്തുപിടിച്ച്, സ്നേഹത്തോടെ തലയുടെ സുഗന്ധം ആഘ്രാണിച്ചു, പിന്നെ ദേവിയുടെ ശിരസ്സിൻമേൽ അവനെ സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 60

देवी तनयमालोक्य ददौ तस्मै गिरीन्द्रजा योगैश्वर्यं तदा तुष्टा ब्रह्मविद्यां द्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, ദേവി ഗിരീന്ദ്രജാ തന്റെ പുത്രനെ കണ്ടു സന്തോഷിച്ച്, അവനു യോഗൈശ്വര്യവും മോക്ഷദായിനിയായ ബ്രഹ്മവിദ്യയും നൽകി.

Verse 61

सो ऽपि लब्ध्वा वरं तस्याः कुमारत्वं च सर्वदा तुष्टाव च महादेवं हर्षगद्गदया गिरा

അവളിൽ നിന്നു ‘എപ്പോഴും കുമാരിത്വം നിലനിൽക്കട്ടെ’ എന്ന വരം ലഭിച്ച ശേഷം, അവനും ആനന്ദത്തിൽ വിറയുന്ന വാക്കുകളാൽ മഹാദേവനെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 62

वरयामास च तदा वरेण्यं विरजेक्षणम् कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्रणिपत्य पुनः पुनः

അപ്പോൾ അവൻ കൈകൂപ്പി, വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രണാമം ചെയ്ത്, വരണീയനും നിർമലനേത്രനുമായ പ്രഭു ശിവനോട് വരം അപേക്ഷിച്ചു.

Verse 63

प्रसीद देवदेवेश त्वयि चाव्यभिचारिणी श्रद्धा चैव महादेव सान्निध्यं चैव सर्वदा

ഹേ ദേവദേവേശ, പ്രസാദിക്കണമേ. നിനക്കുള്ള എന്റെ അചഞ്ചലമായ ശ്രദ്ധ ഉണരട്ടെ; ഹേ മഹാദേവാ, നിന്റെ പാവന സാന്നിധ്യം—നിന്റെ നിത്യ സന്നിധി—എപ്പോഴും എനിക്കൊപ്പമിരിക്കട്ടെ.

Verse 64

एवमुक्तस्तदा तेन प्रहसन्निव शङ्करः दत्त्वेप्सितं हि विप्राय तत्रैवान्तरधीयत

അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ശങ്കരൻ മന്ദഹാസത്തോടെ പ്രസന്നനായതുപോലെ തോന്നി. ആ ബ്രാഹ്മണന് അഭീഷ്ടവരം നൽകി, അവിടെയേ തന്നെ അന്തർധാനം ചെയ്തു.