Adhyaya 25

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने बलाहकादिसप्तसेनापतिवधो नाम चतुर्विंशो ऽध्यायः ततः श्रुत्वा वधं तेषां तपोबलवतामपि / न्यश्वसत्कृष्णसर्पेन्द्र इव भण्डो महासुरः

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗത്തിൽ, ഹയഗ്രീവ-അഗസ്ത്യ സംവാദത്തിലെ ലലിതോപാഖ്യാനത്തിൽ ‘ബലാഹകാദി ഏഴ് സേനാപതികളുടെ വധം’ എന്ന ഇരുപത്തിനാലാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. തുടർന്ന് തപോബലവാന്മാരായ അവരുടെ വധവാർത്ത കേട്ട് മഹാസുരൻ ഭണ്ഡൻ കറുത്ത നാഗരാജനെപ്പോലെ ഫുശ്ശെന്ന് ശ്വാസം വിട്ടു.

Verse 2

एकान्ते मन्त्रयामास स आहूय महोदरौ / भण्डः प्रचण्डशैण्डीर्यः काङ्क्षमाणो रणे जयम्

യുദ്ധത്തിൽ ജയമാഗ്രഹിച്ച അത്യന്തം ഉഗ്രപരാക്രമിയായ ഭണ്ഡൻ, മഹോദരന്മാരായ ഇരുവരെയും വിളിച്ചു ഏകാന്തത്തിൽ ആലോചന നടത്തി।

Verse 3

युवराजो ऽपि सक्रोधो विषङ्गेण यवीयसा / भण्डासुरं नमस्कृत्य मन्त्रस्थानमुपागमत्

യുവരാജനും ക്രോധത്തോടെ, ഇളയ വിഷംഗനോടുകൂടെ ഭണ്ഡാസുരനെ നമസ്കരിച്ചു മന്ത്രസ്ഥാനത്തിലേക്ക് ചെന്നു.

Verse 4

अत्याप्तैर्मन्त्रिभिर्युक्तः कुटिलाक्षपुरःसरैः / ललिताविजये मन्त्रं चकार क्वथिताश्यः

അത്യന്തം വിശ്വസ്ത മന്ത്രിമാരോടുകൂടെ, മുൻപിൽ കുടിലാക്ഷനെ നിർത്തി, ലലിതാവിജയത്തിനായി അവൻ മന്ത്രം ചൊല്ലി/രചിച്ചു; ക്രോധം കൊണ്ട് മുഖം കത്തിയിരുന്നു.

Verse 5

भण्ड उवाच अहो बत कुलभ्रंशः समायातः सुरद्विषाम् / उपेक्षामधुना कर्तुं प्रवृत्तो बलवान्विधिः

ഭണ്ഡൻ പറഞ്ഞു— അയ്യോ! ദേവദ്വേഷികളുടെ ഈ കുലഭ്രംശം എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു; ഇനി നമ്മെ അവഗണിപ്പിക്കാൻ ശക്തനായ വിധി പ്രവർത്തിച്ചു തുടങ്ങി.

Verse 6

मद्भृत्यनाममात्रेण विद्रवन्ति दिवौकसः / तादृशानामिहास्माकमागतो ऽयं विपर्ययः

എന്റെ ഭൃത്യരുടെ പേരുമാത്രം കേട്ടാൽ ദേവന്മാർ ഓടിപ്പോകുന്നു; അത്തരം നമ്മൾക്കിവിടെ ഈ വിപരീതാവസ്ഥ എങ്ങനെ വന്നു!

Verse 7

करोति बलिनं क्लीबं धनिनं धनवर्जितम् / दीर्घायुषमनायुष्कं दुर्धाता भवितव्यता

ദുര്ധാതാ ഭവിതവ്യത— അതേ വിധി— ബലവാനെ ദുർബലനാക്കും, ധനവാനെ ധനരഹിതനാക്കും, ദീർഘായുസ്സിനെ അൽപായുസ്സാക്കും.

Verse 8

क्व सत्त्वमस्मद्बाहुनां क्वेयं दुर्ल्ललिता वधूः / अकाण्ड एव विधिना कृतो ऽयं निष्ठुरो विधिः

ഞങ്ങളുടെ ഭുജബലം എവിടെ, ഈ സുകുമാര ലലിത വധു എവിടെ? അകാരണമായി വിധാതാവ് ഈ നിഷ്ഠുര വിധി നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 9

सर्पिणीमाययोदग्रास्तंया दुर्घटशौर्यया / अधिसंग्रामभूचक्रे सेनान्यो विनिपातिताः

അവളുടെ സർപ്പിണിപോലെയുള്ള മായയും ദുർധർഷ ശൗര്യപ്രഹാരങ്ങളും ഈ യുദ്ധഭൂമിയുടെ ചക്രത്തിൽ സേനാനായകരെ വീഴ്ത്തി.

Verse 10

एवमुद्दामदर्पाढ्या वनिता कापि मायिनी / यदि संप्रहरत्यस्मान्धिग्बलं नो भुजार्जितम्

ഇങ്ങനെ ഉന്മത്ത ദർപ്പത്തോടെ നിറഞ്ഞ ആ മായാവിനി സ്ത്രീ നമ്മെ പ്രഹരിച്ചാൽ, നമ്മുടെ ഭുജാർജിത ബലത്തിന് ധിക്കാരം!

Verse 11

इमं प्रसंगं वक्तुं च जिह्वा जिह्वेति मामकी / वनिता किमु मत्सैन्यं मर्द यिष्यति दुर्मदा

ഈ സംഭവം പറയാൻ എന്റെ നാവ് ‘നാവ്’ എന്നു വിറയ്ക്കുന്നു—ആ ദുർമദ സ്ത്രീ എന്റെ സൈന്യത്തെ മർദ്ദിച്ചുതകർക്കുമോ?

Verse 12

तदत्र मूलच्छेदाय तस्या यत्नो विधीयताम् / मया चारमुखाज्ज्ञाता तस्या वृत्तिर्महाबला

അതുകൊണ്ട് അവളുടെ മൂലഛേദത്തിനായി ഇവിടെ ശ്രമം നടത്തപ്പെടട്ടെ; ചാരന്മാരുടെ മുഖേന ഞാൻ അറിഞ്ഞു—അവളുടെ പ്രവർത്തനം മഹാബലമുള്ളതാണ്.

Verse 13

सर्वेषामपि सैन्यानां पश्चादेवावतिष्ठते / अग्रतश्चलितं सैन्यं हयहस्तिरथादिकम्

എല്ലാ സൈന്യങ്ങളിലും പിന്നിലെ വിഭാഗം തന്നെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്; മുന്നിൽ കുതിര, ആന, രഥാദികളോടുകൂടിയ സൈന്യം നീങ്ങി മുന്നേറി।

Verse 14

अस्मिन्नेव ह्यवसरे पार्ष्णिग्राहो विधीयताम् / पार्ष्णिग्रहमिमं कर्तुं विषङ्गश्चतुरो भवेत्

ഇതേ അവസരത്തിൽ ‘പാർഷ്ണിഗ്രാഹം’—പിന്നിൽ നിന്ന് വളഞ്ഞുപിടിക്കൽ—നടത്തപ്പെടട്ടെ; ഈ പാർഷ്ണിഗ്രാഹം ചെയ്യാൻ വിഷംഗൻ നിപുണനാകട്ടെ।

Verse 15

तेन प्रौढमदोन्मता बहुसंग्रामदुर्मदाः / दश पञ्च च सेनान्यः सह यान्तु युयुत्सया

അവനോടൊപ്പം, പ്രൗഢമായ മദത്തിൽ ഉന്മത്തരായി പല യുദ്ധങ്ങളാൽ ദുർമദിതരായ പത്ത് കൂടെ അഞ്ച്—ആകെ പതിനഞ്ച്—സേനകൾ യുദ്ധേച്ഛയോടെ പുറപ്പെടട്ടെ।

Verse 16

पृष्ठतः परिवारास्तु न तथा संति ते पुनः / अल्पैस्तु रक्षिता वै स्यात्तेनैवासौ सुनिग्रहा

പിന്നിൽ അവരുടെ അനുചരസേനകൾ അത്രയില്ല; കുറച്ചുപേർ കാവൽക്കാരാൽ മാത്രമാണ് അത് സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത്, അതുകൊണ്ടുതന്നെ അത് എളുപ്പം കീഴടക്കാം।

Verse 17

अतस्त्वं बहुसन्नाहमाविधाय मदोत्कटः / विषङ्ग गुप्तरूपेण पार्ष्णिग्राहं समाचर

അതുകൊണ്ട് നീ, ഹേ വിഷംഗ, ധാരാളം സന്നാഹം അണിഞ്ഞ് മദത്തിൽ ഉഗ്രനായി, ഗുപ്തരൂപത്തിൽ പാർഷ്ണിഗ്രാഹം ആചരിക്ക।

Verse 18

अल्पीयसी त्वया सार्द्धं सेना गच्छतु विक्रमात् / सज्जाश्च लन्तु सेनान्यो दिक्पालविजयोद्धताः

നിനക്കൊപ്പം അല്പസേന പരാക്രമത്തോടെ പുറപ്പെടട്ടെ; ദിക്പാലവിജയത്തിൽ ഉദ്ധതരായ സേനാനായകരും സജ്ജരായി മുന്നേറട്ടെ।

Verse 19

अक्षौहिण्यश्च सेनानां दश पञ्च चलन्तु ते / त्वं गुप्तवेषस्तां दुष्टां सन्निपत्य दृढं जहि

സേനകളുടെ പത്തും അഞ്ചും അക്ഷൗഹിണികൾ നീങ്ങട്ടെ; നീ ഗുപ്തവേഷത്തോടെ സമീപിച്ച് ആ ദുഷ്ടയെ ദൃഢമായി സംഹരിക്കൂ।

Verse 20

सैव निःशेषशक्तीनां मूलभूता महीयसी / तस्याः समूलनाशेन शक्तिवृन्दं विनश्यति

അവളാണ് നിഃശേഷശക്തികളുടെ മൂലഭൂതയായ മഹത്തായ ആധാരം; അവളെ സമൂലമായി നശിപ്പിച്ചാൽ ശക്തിസമൂഹം മുഴുവനും നശിക്കും।

Verse 21

कन्दच्छेदे सरोजिन्या दलजालमिवांभसि / सर्वेषामेव पश्चाद्यो रथश्चलति भासुरः

സരോജിനിയുടെ കന്ദം മുറിഞ്ഞാൽ ജലത്തിൽ ഇലകളുടെ വല ചിതറുന്നതുപോലെ, എല്ലാവരുടെയും പിന്നിൽ ആ ഭാസ്വര രഥം നീങ്ങുന്നു।

Verse 22

दशयोजनसंपन्ननिजदेहसमुच्छ्रयः / महामुक्तातपत्रेण सर्वोद्ध्व परिशोभितः

ദശയോജന ഉയരമുള്ള സ്വന്തം ദേഹോന്നതിയോടെ, മഹാമുക്തകളാൽ അലങ്കരിച്ച ഛത്രം മൂലം മുകളിലൊക്കെയും ദീപ്തിയായി ശോഭിച്ചു।

Verse 23

वहन्मुहर्वीज्यमानं चामराणां चतुष्टयम् / उत्तङ्गकेतुसंघातलिखितांबुदमण्डलः

ആ രഥം ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് മുന്നേറുകയും നാലു ചാമരങ്ങളാൽ വീശപ്പെടുകയും ചെയ്തു; ഉയർന്ന പതാകകളുടെ കൂട്ടം മേഘമണ്ഡലത്തെ രേഖപ്പെടുത്തിയതുപോലെ തോന്നി।

Verse 24

तस्मिन्रथे समायाति सा दृष्टा हरिणेक्षणा / निबृतं संनिपत्य त्वं चिह्नेनानेन लक्षिताम्

ആ രഥം അവിടെ എത്തിയപ്പോൾ മാൻകണ്ണുകളുള്ള അവളെ കണ്ടു; നീ ശാന്തമായി അടുത്തുചെന്ന് ഈ ചിഹ്നംകൊണ്ട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട അവളെ പിടിക്ക.

Verse 25

तां विजित्य दुराचारां केशेष्वा कृष्य मर्दय / पुरतश्चलिते सैन्ये सत्त्वशालिनि सा वधूः

ആ ദുഷ്ടാചാരിണിയെ ജയിച്ച് അവളുടെ മുടി പിടിച്ച് വലിച്ച് അടക്കുക; മുന്നോട്ട് നീങ്ങുന്ന സൈന്യത്തിന്റെ മുമ്പിൽ, ഹേ ധീരാ, ആ വധുവിനെ കൊണ്ടുപോകുക।

Verse 26

स्त्रीमात्ररक्षा भवतो वशमेष्यति सत्त्वरम् / भवत्सहायभूतायां सेनेन्द्राणामिहाभिधा

സ്ത്രീമാത്രത്തിന്റെ രക്ഷണം വേഗത്തിൽ നിന്റെ അധീനത്തിലാകും; കൂടാതെ നിനക്ക് സഹായികളായിരിക്കുന്ന സേനാധിപന്മാരുടെ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 27

शृणु यैर्भवतो युद्धे साह्यकार्यमतन्द्रितैः / आद्यो मदनको नाम दीर्घजिह्वो द्वितीयकः

ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കുക—യുദ്ധത്തിൽ നിനക്ക് സഹായകാര്യങ്ങൾ അലസതയില്ലാതെ ചെയ്യുന്നവർ: ആദ്യൻ ‘മദനക’ എന്ന പേരുള്ളവൻ, രണ്ടാമൻ ‘ദീർഘജിഹ്വ’।

Verse 28

हुबको हुलुमुलुश्च कक्लसः कक्लिवाहनः / थुक्लसः पुण्ड्रकेतुश्च चण्डबाहुश्च कुक्कुरः

ഹുബകൻ, ഹുലുമുലു, കക്ലസൻ, കക്ലിവാഹനൻ, തുക്ലസൻ, പുണ്ഡ്രകേതു, ചണ്ഡബാഹു, കുക്കുരൻ—ഇവർ പ്രസിദ്ധ വീരന്മാർ.

Verse 29

जंबुकाक्षो जंभनश्च तीक्ष्णशृङ्गस्त्रिकण्टकः / चन्द्रगुप्तश्च पञ्चैते दश चोक्ताश्चमूवराः

ജംബുകാക്ഷൻ, ജംഭനൻ, തീക്ഷ്ണശൃംഗൻ, ത്രികണ്ടകൻ, ചന്ദ്രഗുപ്തൻ—ഈ അഞ്ചുപേർ; ഇങ്ങനെ ആകെ പത്ത് ‘ചാമൂവര’ (സേനാനായകർ) എന്നു പറയപ്പെട്ടു.

Verse 30

एकैकाक्षौहिणीयुक्ताः प्रत्येकं भवता सह / आगमिष्यन्ति सेनान्यो दमनाद्या महाबलाः

ഓരോ സേനാനായകനും ഓരോ അക്ഷൗഹിണി സൈന്യവുമായി യുക്തരായി, ദമനാദി മഹാബലികൾ, നിങ്ങളോടൊപ്പം ഓരോരുത്തരായി വന്നു ചേരും.

Verse 31

परस्य कटकं नैव यथा जानाति ते गतिम् / तथा गुप्तसमाचारः पार्ष्णिग्राहं समाचर

ശത്രുസൈന്യം നിന്റെ ഗതി അറിയാതിരിക്കുവാൻ ഗൂഢവാർത്ത ക്രമീകരിക്ക; പിന്നിൽ നിന്നു പിടിക്കുന്ന ‘പാർഷ്ണിഗ്രാഹ’ നയം അനുഷ്ഠിക്ക.

Verse 32

अस्मिन्कार्ये सुमहतां प्रौढिमानं समुद्वहन् / निषङ्ग त्वं हि तभसे जयसिद्धिमनुत्तमाम्

ഈ കാര്യത്തിൽ മഹന്മാരുടെ പരാക്രമ-പ്രൗഢി വഹിച്ച്, ഹേ നിഷംഗാ! നീ നിശ്ചയമായും അനുത്തമ ജയസിദ്ധിക്കായി തേജസ്സുള്ളവൻ ആകുന്നു.

Verse 33

इति मन्त्रितमन्त्रो ऽयं दुर्मन्त्री भण्डदानवः / विषङ्गं प्रेषयामास रक्षितं सैन्यपालकैः

ഇങ്ങനെ മന്ത്രാലോചന നടത്തി ആ ദുർമന്ത്രിയായ ഭണ്ഡദാനവൻ, സൈന്യപാലകരാൽ സംരക്ഷിതനായ വിഷംഗനെ അയച്ചു.

Verse 34

अथ श्रीललितादेव्याः पार्ष्णिग्राहकृतोद्यमे / युवराजानुजे दैत्ये सूर्यो ऽस्तगिरिमाययौ

അപ്പോൾ ശ്രീലലിതാദേവിയുടെ പാർഷ്ണിഗ്രാഹൻ നടത്തിയ ഉദ്യമത്തിനിടെ, യുവരാജന്റെ അനുജനായ ദൈത്യന്റെ സമയത്ത് സൂര്യൻ അസ്തഗിരിയിലേക്കു പോയി.

Verse 35

प्रथमे युद्धदिवसे व्यतीते लोकभीषणे / अन्धकारः समभवत्तस्य बाह्यचिकीर्षया

ലോകഭീതിജനകമായ ആദ്യ യുദ്ധദിനം കഴിഞ്ഞ ഉടൻ, അവന്റെ ബാഹ്യകൃത്യം നടത്തുവാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ ഘോര അന്ധകാരം പടർന്നു.

Verse 36

महिषस्कन्धधूम्राभं वनक्रोडवपुर्द्दुति / नीलकण्ठनिभच्छायं निबिडं पप्रथे तमः

മഹിഷത്തിന്റെ സ്കന്ധംപോലെ ധൂമ്രവർണ്ണം, വനകരോടിന്റെ ദേഹദീപ്തിപോലെ തോന്നുന്ന, നീലകണ്ഠനെപ്പോലെ ഛായയുള്ള ഘനമായ തമസ് വ്യാപിച്ചു.

Verse 37

कुञ्जेषु पिण्डितमिव प्रधावदिव संधिषु / उज्जिहानमिव क्षोणीविवरेभ्यः सहस्रशः

ആ അന്ധകാരം കുഞ്ജങ്ങളിൽ പിണ്ഡിതമായതുപോലെ, ഇടവഴികളിൽ പാഞ്ഞോടുന്നതുപോലെ, ഭൂമിയിലെ വിള്ളലുകളിൽ നിന്ന് ആയിരങ്ങളായി പൊട്ടിയുയരുന്നതുപോലെ തോന്നി.

Verse 38

निर्गच्छदिव शैलानां भूरि कन्दरमन्दिरात् / क्वचिद्दीपप्रभाजाले कृतकातरचेष्टितम्

പർവ്വതങ്ങളുടെ ബഹുകന്ദരമന്ദിരത്തിൽ നിന്ന് എന്തോ പുറത്തുവരുന്നതുപോലെ; എവിടെയോ ദീപപ്രഭാജാലത്തിൽ അത് ഭയാകുലചേഷ്ടകളോടെ ദൃശ്യമായി।

Verse 39

दत्तावलंबनमिव स्त्रीणां कर्णोत्पलत्विषि / एकीभूतमिव प्रौढदिङ्नागमिव कज्जले / आबद्धमैत्रकमिव स्फुरच्छाद्वलमण्डले

സ്ത്രീകളുടെ കർണ്ണോത്പലദീപ്തിയിൽ ആശ്രയം നൽകിയതുപോലെ; കജ്ജലത്തിൽ പ്രൗഢ ദിഗ്നാഗം ഏകീഭൂതമായതുപോലെ; തിളങ്ങുന്ന പച്ചപ്പുല്ലുമണ്ഡലത്തിൽ മൈത്രിബന്ധം കെട്ടിയതുപോലെ।

Verse 40

कृतप्रियाश्लेषमिव स्फुरन्तीष्वसियष्टिषु / गुप्तप्रविष्टमिव च श्यामासु वनपङ्क्तिषु

മിനുങ്ങുന്ന വാളുദണ്ഡങ്ങളിൽ പ്രിയയുടെ ആലിംഗനം ചെയ്തതുപോലെ; കറുത്ത വനപംക്തികളിൽ ആരോ രഹസ്യമായി കടന്നുകയറിയതുപോലെ।

Verse 41

क्रमेण बहुलीभूतं प्रससार महत्तमः / त्रियामावामनयना नीलकञ्चुकरोचिषा

ക്രമേണ ആ മഹത്തമസ് ഘനമായി വ്യാപിച്ചു; ത്രിയാമാ നീല കഞ്ചുകത്തിന്റെ ദീപ്തിയാൽ തന്റെ വാമനയനങ്ങളെ മൂടുന്നതുപോലെ।

Verse 42

तिमिरेणावृतं विश्वं न किञ्चित्प्रत्यपद्यत / असुराणां प्रदुष्टानां रात्रिरेव बलावहा

തമസ്സാൽ മൂടപ്പെട്ട ലോകത്തിൽ ഒന്നും വ്യക്തമായി ഗ്രഹിക്കാനായില്ല; ദുഷ്ട അസുരന്മാർക്ക് രാത്രി തന്നെയാണ് ബലവാഹിനി।

Verse 43

तेषां मायाविलासो ऽयं तस्यामेव हि वर्धते / अथ प्रचलितं सैन्यं विषङ्गेण महौजसा

ഇത് അവരുടെ മായാവിലാസം; അതേ മായയിൽ തന്നേ അത് വർധിച്ചു. പിന്നെ മഹാതേജസ്സുള്ള വിഷംഗന്റെ പ്രേരണയിൽ സൈന്യം നീങ്ങി മുന്നേറി.

Verse 44

धौतखड्गलताच्छायावर्धिष्णु तिमिरच्छटम् / दमनाद्याश्च सेनान्यः श्मामकङ्कटधारिणः

കഴുകിയ വാളുകളുടെ വള്ളിപോലുള്ള ഛായകൊണ്ട് ഇരുട്ടിന്റെ കൂട്ടം കൂടുതൽ വർധിച്ചു. ദമന മുതലായ സേനാനായകർ ശ്യാമ കങ്കടം ധരിച്ചു നിന്നു.

Verse 45

श्यामोष्णीषधराः श्यामवर्णसर्वपरिच्छदाः / एकत्वमिव संप्राप्तास्तिमिरेणातिभूयसा

അവർ ശ്യാമ ഉഷ്ണീഷം ധരിച്ച്, ശ്യാമവർണ്ണമായ എല്ലാ പരിച്ഛദങ്ങളാലും സജ്ജരായിരുന്നു; അതിഘനമായ ഇരുട്ടിൽ അവർ ഒരേ രൂപമായിത്തീർന്നു.

Verse 46

विषङ्गमनुसंचेलुः कृताग्रजनमस्कृतिम् / कूटेन युद्धकृत्येन विजिगीषुर्महेश्वरीम्

അഗ്രജന്മാർക്ക് നമസ്കരിച്ചു അവർ വിഷംഗനെ അനുഗമിച്ചു നീങ്ങി. കൂറ്റൻ (കപട) യുദ്ധപ്രവൃത്തിയാൽ മഹേശ്വരിയെ ജയിക്കുവാൻ അവർ ആഗ്രഹിച്ചു.

Verse 47

मेघडंबरकं नाम दधे वक्षसि कङ्कटम् / यथा तस्य निशायुद्धानुरूपो वेषसंग्रहः

അവൻ വക്ഷസ്സിൽ ‘മേഘഡംബരകം’ എന്ന പേരുള്ള കങ്കടം ധരിച്ചു; അവന്റെ നിശായുദ്ധത്തിന് അനുയോജ്യമായ വേഷസംഗ്രഹം അതായിരുന്നു.

Verse 48

तथा कृतवती सेना श्यामलं कञ्चुकादिकम् / न च दुन्दुभिनिस्वानो न च मर्द्दलगर्जितम्

അപ്പോൾ സേന ശ്യാമവർണ്ണ കഞ്ചുകാദികൾ ധരിച്ചു; ദുന്ദുഭിനാദവും ഇല്ല, മർദ്ദലഗർജനവും ഇല്ല.

Verse 49

पणवानकभेरीणां न च घोषविजृंभणम् / गुप्ताचाराः प्रचलितास्तिमिरेण समावृताः

പണവം, ആനകം, ഭേരി എന്നിവയുടെ ഘോഷവിസ്താരം ഒന്നുമില്ല; ഗുപ്തചാരർ തമസ്സാൽ മൂടപ്പെട്ട് നീങ്ങി.

Verse 50

परैरदृश्यगतयो विष्कोशीकृतरिष्टयः / पश्चिमाभिमुखं यान्ति ललितायाः पताकिनीम्

അവർ ശത്രുക്കൾക്ക് അദൃശ്യമായ ഗതിയിൽ, വാളുകൾ ഉറയിൽ നിന്ന് വലിച്ചെടുത്ത്, പടിഞ്ഞാറോട്ടു ലലിതയുടെ പതാകിനീ സേനയിലേക്കു പോകുന്നു.

Verse 51

आवृतोत्तरमार्गेण पूर्वभागमशिश्रियन् / निश्वासमपि सस्वानमकुर्वन्तः पदेपदे

ഉത്തരമാർഗം മറച്ച് അവർ കിഴക്കുഭാഗം ആശ്രയിച്ചു; ഓരോ പടിയിലും ശ്വാസം പോലും ശബ്ദത്തോടെ ചെയ്തില്ല.

Verse 52

सावधानाः प्रचलिताः पार्ष्णिग्राहाय दानवाः / भूयः पुरस्य दिग्भागं गत्वा मन्दपराक्रमाः

ദാനവർ ജാഗ്രതയോടെ പിന്നിൽ നിന്ന് പിടിക്കാനായി നീങ്ങി; പിന്നെയും നഗരത്തിന്റെ ദിക്കുഭാഗത്ത് ചെന്നപ്പോൾ അവരുടെ പരാക്രമം മന്ദമായി.

Verse 53

ललितासैन्यमेव स्वान्सूचयन्तः प्रपृच्छतः / आगत्य निभृतं पृष्ठे कवचच्छन्नविग्रहाः

അവർ തങ്ങളുടേതു ‘ലലിതാസൈന്യം’ തന്നെയെന്ന് സൂചിപ്പിച്ച് ചോദിച്ചവരുടെ അടുക്കൽ വന്നു; കവചം മൂടിയ ദേഹധാരികൾ നിശ്ശബ്ദമായി പിന്നിൽ എത്തി നിന്നു।

Verse 54

चक्रराजरथं तुङ्गं मेरुमन्दरसंनिभम् / अपश्यन्नतिदीप्ताभिः शक्तिभिः परिवारितम्

അവർ മേരുമന്ദരസദൃശമായി ഉയർന്ന ചക്രരാജരഥം കണ്ടു; അതു അതിദീപ്തമായ ശക്തികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു।

Verse 55

तत्र मुक्तातपत्रस्य वर्त्तमानामधःस्थले / सहस्रादित्यसंकाशां पश्चिमाभिमुखीं स्थिताम्

അവിടെ മുക്താമയ കുടയുടെ കീഴിൽ, അതിന്റെ അധഃസ്ഥലത്ത്, സഹസ്രസൂര്യസദൃശമായി ദീപ്തമായ, പടിഞ്ഞാറോട്ടു മുഖം തിരിച്ച് നിലകൊണ്ട (ദേവിയെ) അവർ കണ്ടു।

Verse 56

कामेश्वर्यादिनित्याभिः स्वसमानसमृद्धिभिः / नर्मालापविनोदेन सेव्यमानां रथोत्तमे

ആ ശ്രേഷ്ഠരഥത്തിൽ അവൾ കാമേശ്വരീ മുതലായ നിത്യകളാൽ—തന്നെപ്പോലെ സമൃദ്ധിയുള്ള ദേവിമാരാൽ—മധുരമായ പരിഹാസസംഭാഷണങ്ങളിലൂടെ സേവിക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു।

Verse 57

तां तथाभूतवृत्तान्ताम तादृशरणोद्यमाम् / पुरोगतं महत्सैन्यं वीक्षमाण सकौतुकम्

അത്തരം സംഭവവൃത്താന്തത്തിൽ നിലകൊണ്ടും അത്തരം യുദ്ധോദ്യമത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടും, അവൾ മുന്നേ നീങ്ങിയ മഹാസൈന്യത്തെ കൗതുകത്തോടെ നിരീക്ഷിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 58

मन्वानश्च हि तामेव विषङ्गः सुदुराशयः / पृष्ठवंशे रथेन्द्रस्य घट्टयामास सैनिकैः

വിഷംഗൻ എന്ന ദുഷ്ടാശയൻ അവളെയേ ലക്ഷ്യമെന്നു കരുതി, സൈന്യത്തോടുകൂടെ രഥേന്ദ്രന്റെ പിൻഭാഗത്ത് ഇടിച്ചാക്രമിച്ചു।

Verse 59

तत्राणि मादिशक्तीनां परिवारवरूथिनी / महाकलकलं चक्रुरणिमाद्याः परःशतम्

അവിടെ ആദിശക്തികളുടെ പരിവാരസേന, അണിമാദി നൂറിലധികം ശക്തികളോടുകൂടെ മഹാ കലഹധ്വനി ഉയർത്തി।

Verse 60

पट्टिशैर्द्रुघणैश्चैव भिन्दिपालैर्भुशुण्डिभिः / कठोरवज्रनिर्धातनिष्ठुरैः शक्तिमण्डलैः

പട്ടിശം, ദ്രുഘണം, ഭിന്ദിപാലം, ഭുശുണ്ഡി എന്നീ ആയുധങ്ങളാലും, വജ്രാഘാതംപോലെ കഠിനവും നിഷ്ഠുരവുമായ ശക്തിമണ്ഡലങ്ങളാലും അവർ സജ്ജരായിരുന്നു।

Verse 61

मर्दयन्तो महासत्त्वाः समरं बहुमेनिरे / आकस्मिकरणोत्साहविपर्याविष्टविग्रहम्

മഹാസത്ത്വരായ വീരന്മാർ ചവിട്ടിത്തകർത്തുകൊണ്ട് ആ സമരത്തെ മഹത്തായി കരുതി; അപ്രതീക്ഷിത ഉത്സാഹം മൂലം കലങ്ങിയ ശരീരങ്ങളാൽ അത് നിറഞ്ഞിരുന്നു।

Verse 62

अकाण्डक्षुभितं चासीद्रथस्थं शक्तिमण्डलम् / विपाटैः पाटयामासुरदृश्यैरन्धकारिणः

രഥത്തിൽ നിലകൊണ്ട ശക്തിമണ്ഡലം അപ്രതീക്ഷിതമായി ക്ഷുബ്ധമായി; അന്ധകാരിണികൾ അദൃശ്യമായ വിപാടുകളാൽ അതിനെ കീറി തകർത്തു।

Verse 63

ततश्चक्ररथेन्द्रस्य नवमे पर्वणि स्थिताः / अदृश्यमानशस्त्राणामदृश्यनिजवर्मणाम्

അനന്തരം ചക്രരഥേന്ദ്രന്റെ ഒൻപതാം പർവത്തിൽ അവർ നിലകൊണ്ടു; അവരുടെ ആയുധങ്ങളും അദൃശ്യവും, സ്വന്തം കവചങ്ങളും അദൃശ്യവും ആയിരുന്നു.

Verse 64

तिमिरच्छन्नरूपाणां दानवानां शिलीमुखैः / इतस्ततो बहु क्लिष्टं छन्नवर्मितमर्मवत्

ഇരുട്ടാൽ മറഞ്ഞ രൂപമുള്ള ദാനവന്മാർക്ക് ശിലീമുഖ അമ്പുകളാൽ ഇങ്ങും അങ്ങും വലിയ ക്ലേശം ഉണ്ടായി; മറഞ്ഞ കവചത്തിനുള്ളിലും മർമ്മസ്ഥാനം പിളർന്നതുപോലെ.

Verse 65

शक्तीनां मण्डलं तेने क्रन्दनं ललितां प्रति / पूर्वानुक्रम तस्तत्र संप्राप्तं सुमहद्भयम्

അവൻ ശക്തികളുടെ മണ്ഡലം ഒരുക്കി ലലിതാദേവിയോടു നേരെ ക്രന്ദനം ഉയർത്തി; അവിടെ മുൻക്രമപ്രകാരം അതിമഹാഭയം എത്തിച്ചേർന്നു.

Verse 66

कर्णाकर्णिकयाकर्ण्य ललिता कोपमादधे / एतस्मिन्नन्तरे भण्डश्चण्डदुर्मत्रिपण्डितः

കർണാകർണികയിലൂടെ കേട്ട ലലിതാദേവി കോപം ധരിച്ചു; അതിനിടയിൽ ഭണ്ഡൻ—ചണ്ഡനും ദുർമതിയും കപടപണ്ഡിതനും—അവിടെ എത്തി.

Verse 67

दशाक्षौहिणिकायुक्तं कुटिलाक्षं महौजसम् / ललितासैन्यनाशाय युद्धाय प्रजिघाय सः

അവൻ പത്ത് അക്ഷൗഹിണി സൈന്യത്തോടെ യുക്തനും, കപടദൃഷ്ടിയുള്ള മഹൗജസ്വിയും ആയിരുന്നു; ലലിതയുടെ സൈന്യനാശത്തിനായി യുദ്ധത്തിന്നു പുറപ്പെട്ടു.

Verse 68

यथा पश्चात्कलकलं श्रुत्वाग्रेवर्तिनी चमूः / नागच्छति तथा चक्रे कुटिलाक्षो महारणम्

പിന്നിലെ കലകലശബ്ദം കേട്ടാൽ മുന്നേ നീങ്ങുന്ന സൈന്യം മുന്നോട്ട് പോകാത്തതുപോലെ, കുഠിലാക്ഷൻ മഹാരണ്യം ആരംഭിച്ചു.

Verse 69

एवं चोभयतो युद्धं पश्चादग्रे तथाभवत् / अत्यन्ततुमुलं चासीच्छक्तीनां सैनिके महत्

ഇങ്ങനെ പിന്നിലും മുന്നിലും ഇരുവശത്തും യുദ്ധം നടന്നു; ശക്തിധാരികളുടെ മഹാസൈന്യത്തിൽ അത്യന്തം തുമുലമായ കോലാഹലം ഉയർന്നു.

Verse 70

नक्तसत्त्वाश्च दैत्येन्द्रास्तिमिरेण समावृताः / इतस्ततः शिथिलतां कण्टके निन्युरुद्धताः

രാത്രിചര ദൈത്യേന്ദ്രന്മാർ അന്ധകാരത്തിൽ മൂടപ്പെട്ട്, ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും ഉദ്ധതരായി മുള്ളിൽ കുടുങ്ങി ശിഥിലരായി.

Verse 71

निषङ्गेण दुराशेन धमनाद्यैश्चमूवरैः / चमूभिश्च प्रणहिता न्यपतञ्छत्रुकोटयः

ദുരാശ എന്ന നിഷംഗനും ധമന മുതലായ ശ്രേഷ്ഠ സേനാനായകരും പ്രേരിപ്പിച്ച സൈന്യങ്ങളാൽ ശത്രുക്കളുടെ കോടികൾ വീണുപോയി.

Verse 72

ताभिर्दैत्यास्त्रमालाभिश्चक्रराजरथो वृतः / बकावलीनिबिडतः शैलराज इवाबभौ

ആ ദൈത്യാസ്ത്രമാലകളാൽ ചക്രരാജന്റെ രഥം ചുറ്റപ്പെട്ടപ്പോൾ, ബകാവലിയുടെ കനത്ത വള്ളികൾ മൂടിയ ശൈലരാജനെപ്പോലെ ദീപ്തമായി തോന്നി.

Verse 73

आक्रान्तपर्वणाधस्ताद्विषङ्गेण दुरात्मना / मुक्त एकः शरोदेव्यास्तालवृन्तमचूर्णयत्

ദുരാത്മാവായ വിഷംഗൻ താഴെ നിന്ന് പർവ്വതസന്ധി അമർത്തി ദേവിയിലേക്കു ഒരു ശരം മാത്രം വിട്ടു; ആ ശരം ദേവിയുടെ താളവൃന്തം ചൂർണ്ണമാക്കി.

Verse 74

अथ तेनाव्याहितेन संभ्रान्ते शक्तिमण्डले / कामेश्वरीमुखा नित्या महान्तं क्रोधमाययुः

അപ്പോൾ ആ അപ്രതീക്ഷിത പ്രഹാരത്താൽ ശക്തിമണ്ഡലം കലങ്ങിപ്പോയി; കാമേശ്വരീമുഖ നിത്യാദേവിമാർ മഹാക്രോധത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു.

Verse 75

ईषद्भृकुटिसंसक्तं श्रीदेव्या वदनांबुजम् / अवलोक्य भृशोद्विग्ना नित्या दधुरतिश्रमम्

ശ്രീദേവിയുടെ വദനാംബുജത്തിൽ അല്പം ഭ്രൂകുടിസങ്കോചം കണ്ടപ്പോൾ നിത്യാദേവിമാർ അത്യന്തം വ്യാകുലരായി; അവർക്ക് അതിശ്രമം തോന്നി.

Verse 76

नित्या कालस्वरूपिण्यः प्रत्येकं तिथिविग्रहाः / क्रोधमुद्वीक्ष्य सम्नाज्ञ्या युद्धाय दधुरुद्यमम्

നിത്യാദേവിമാർ കാലസ്വരൂപിണികൾ, ഓരോരുത്തരും ഓരോ തിഥിയുടെ വിഗ്രഹം; മഹാരാജ്ഞിയുടെ ക്രോധം കണ്ടു അവർ യുദ്ധത്തിനായി ഉത്സാഹത്തോടെ ഒരുങ്ങി.

Verse 77

प्रणिपत्य च तां देवीं महाराज्ञीं महोदयाम् / ऊचुर्वाचमकाण्डोत्थां युद्धकौतुकगद्गदाम्

പിന്നീട് അവർ മഹോദയമയിയായ മഹാരാജ്ഞി ദേവിയെ പ്രണാമം ചെയ്ത്, യുദ്ധകൗതുകത്താൽ ഗദ്ഗദരായി, അകസ്മാത് ഉദിച്ച വാക്കുകളാൽ സംസാരിച്ചു.

Verse 78

तिथिनित्या उचुः / देवदेवी महाराज्ञी तवाग्रे ब्रेक्षितां चमूम् / दण्डिनीमन्त्रनाथादिमहाशक्त्याभपालिताम्

തിഥിനിത്യകൾ പറഞ്ഞു— ഹേ ദേവദേവീ മഹാരാജ്ഞീ! നിന്റെ മുമ്പിൽ ദണ്ഡിനി, മന്ത്രനാഥാദി മഹാശക്തികളാൽ പരിരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ആ സൈന്യത്തെ ഞങ്ങൾ ദർശിക്കുന്നു।

Verse 79

धर्षितु कातरा दुष्टा मायाच्छद्मपरायणाः / पार्ष्णिग्राहेण युद्धेन बाधन्ते रथपुङ्गवम्

ധർഷിക്കാൻ കാതരരായ ദുഷ്ടർ മായാ-ഛദ്മത്തിലേ ആശ്രിതർ; അവർ പാർഷ്ണിഗ്രാഹ യുദ്ധംകൊണ്ട് ആ ശ്രേഷ്ഠ രഥവീരനെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നു।

Verse 80

तस्मात्तिमिरसंछन्नमूर्तीनां विबुधद्रुहाम् / शमयामो वयं दर्पं क्षणमात्रं विलोकय

അതുകൊണ്ട്, അന്ധകാരത്തിൽ മറഞ്ഞ രൂപമുള്ള ദേവദ്രോഹികളുടെ ദർപ്പം ഞങ്ങൾ ശമിപ്പിക്കും; ക്ഷണമാത്രം ദർശിക്കൂ।

Verse 81

या वह्निवासिनी नित्या या ज्वालामालिनी परा / ताभ्यां प्रदीपिते युद्धे द्रष्टुं शक्ताः सुरद्विषः

നിത്യ വഹ്നിവാസിനിയും പരാ ജ്വാലാമാലിനിയും ആയ അവരിരുവരാൽ ജ്വലിപ്പിക്കപ്പെട്ട യുദ്ധം ദേവദ്വേഷികൾക്ക് കാണാനും കഴിയില്ല।

Verse 82

प्रशमय्य महादर्पं पार्ष्णिग्राहप्रवर्तिनाम् / सहसैवागमिष्यामः सेवितुं श्रीपदांबुजम् / आज्ञां देहि महाराज्ञि मर्दनार्थं दुरात्मनाम्

പാർഷ്ണിഗ്രാഹ യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവരുടെ മഹാദർപ്പം ശമിപ്പിച്ച് ഞങ്ങൾ ഉടൻ തന്നെ നിന്റെ ശ്രീപദാംബുജം സേവിക്കാൻ വരും; ഹേ മഹാരാജ്ഞീ, ദുഷ്ടാത്മാക്കളെ മർദിക്കുവാൻ ആജ്ഞ നൽകുക।

Verse 83

इत्युक्ते सति नित्याभिस्तथास्त्विति जगाद सा / अथ कामेश्वरी नित्या प्रणम्य ललितेश्वरीम् / तया संप्रेषिता ताभिः कुण्डलीकृत कार्मुका

നിത്യാദേവിമാർ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞപ്പോൾ ലളിതാദേവി 'തഥാസ്തു' എന്ന് അരുളിച്ചെയ്തു. തുടർന്ന് കാമേശ്വരി നിത്യ ലളിതേശ്വരിയെ വണങ്ങി, ദേവിയാൽ അയക്കപ്പെട്ട് മറ്റുള്ളവരോടൊപ്പം വില്ല് കുലച്ചു.

Verse 84

सा हन्तुं तान्दुराचारान्कूटयुद्धकृतक्षणान् / बालारुणमिव क्रोधारुणं वक्त्रं वितन्वती

കപടയുദ്ധത്തിൽ സമർത്ഥരായ ആ ദുരാചാരികളെ വധിക്കുന്നതിനായി, അവൾ (കാമേശ്വരി) തന്റെ മുഖം കോപം കൊണ്ട് ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെ ചുവപ്പിച്ചു.

Verse 85

रे रे तिष्ठत पापिष्ठा मायानिष्ठाश्छिनद्मि वः / अन्धकारमनुप्राप्य कूटयुद्धपरायणाः

'എടാ എടാ മഹാപാപികളേ, നിൽക്കൂ! മായയിൽ മുഴുകിയ നിങ്ങളെ ഞാൻ ഛേദിച്ചുകളയും. ഇരുട്ടിന്റെ മറവിൽ നിന്ന് കപടയുദ്ധം ചെയ്യുന്നവരേ!'

Verse 86

इति तान्भर्त्सयन्ती सा तूणीरोत्खातसायकात् / पर्वावरोहणं चक्रे क्रोधेन प्रस्खलद्गतिः

ഇപ്രകാരം അവരെ ശകാരിച്ചുകൊണ്ട്, ആവനാഴിയിൽ നിന്ന് അമ്പെടുത്ത്, കോപം കൊണ്ട് വേച്ചുപോകുന്ന കാലുകളോടെ അവൾ രഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി.

Verse 87

सज्जकार्मुकहस्ताश्च भगमालापुरःसराः / अन्याश्च चरिता नित्याः कृत पर्वावरोहणाः

കയ്യിൽ തയ്യാറാക്കിയ വില്ലുകളുമായി, ഭഗമാല മുന്നിൽ നടക്കവേ, മറ്റ് നിത്യാദേവിമാരും പടികളിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി.

Verse 88

ज्वालामालिनि नित्या च या नित्या वह्निवासिनी / सज्जे युद्धे स्वतेजोभिः समदीपयतां रणे

ജ്വാലാമാലിനി നിത്യാ, നിത്യമായി അഗ്നിയിൽ വസിക്കുന്നവൾ, യുദ്ധത്തിന് സജ്ജയായി തന്റെ തേജസ്സാൽ രണഭൂമിയെ സമ്യക് ദീപ്തമാക്കി.

Verse 89

अथ ते दुष्टदनुजाः प्रदीप्ते युद्धमण्डले / प्रकाशवपुषस्तत्र मरान्तं क्रोधमाययुः

അപ്പോൾ ആ ദുഷ്ട ദാനവർ ദീപ്തമായ യുദ്ധമണ്ഡലത്തിൽ, അവിടെ പ്രകാശവപുസ്സുകളായ അവരെ കണ്ടു മരണാന്തക ക്രോധം പ്രാപിച്ചു.

Verse 90

कामेश्वर्यादिका नित्यास्ताः पञ्चदश सायुधाः / ससिंहनादास्तान्दैत्यानमृद्नन्नेव हेलया

കാമേശ്വരി മുതലായ ആ പതിനഞ്ചു നിത്യകൾ ആയുധധാരിണികളായി; സിംഹനാദം മുഴക്കി, ആ ദൈത്യരെ അവഗണനപോലെ തന്നെ മർദിച്ചു.

Verse 91

महाकलकलस्तत्र समभूद्युद्धसीमनि / मन्दरक्षोभितांभोदिवेल्लत्कल्लोलमण्डलः

അവിടെ യുദ്ധസീമയിൽ മഹാ കലകലമുണ്ടായി; മന്ദരപർവ്വതം കൊണ്ട് ക്ഷോഭിതമായ സമുദ്രത്തിലെ തരംഗമണ്ഡലം കുതിച്ചുയരുന്നതുപോലെ.

Verse 92

ताश्च नित्यावलत्क्वाणकङ्कणैर्युधि पाणिभिः / आकृष्य प्रामकोदण्डास्तेनिरे युद्धमुद्धतम्

ആ നിത്യകൾ യുദ്ധത്തിൽ മുഴങ്ങുന്ന കങ്കണങ്ങളുള്ള കൈകളാൽ പ്രാമക ധനുസ്സുകളുടെ നാരു വലിച്ച് ഉഗ്രമായ യുദ്ധം നടത്തി.

Verse 93

यामत्रितयपर्यन्तमेवं युद्धमवर्त्तत / नित्यानां निशितैर्बाणैरक्षौहिण्यश्च संहृताः

മൂന്നു യാമം വരെ ഇങ്ങനെ യുദ്ധം തുടർന്നു; നിത്യാദേവിമാരുടെ മൂർച്ചയുള്ള ബാണങ്ങളാൽ അനേകം അക്ഷൗഹിണികളും സംഹൃതമായി।

Verse 94

जघान दमनं दुष्टं कामेशी प्रथमं शरैः / दीर्घजिह्वं चमूनाथं भगमाला व्यदारत्

കാമേശി ആദ്യം തന്നെ ശരങ്ങളാൽ ദുഷ്ടനായ ദമനനെ വധിച്ചു; ഭഗമാല ദീർഘജിഹ്വ എന്ന ചമൂനാഥനെ പിളർത്തി।

Verse 95

नित्यक्लिन्ना च भेरुण्डा हुम्बेकं हुलुमल्लकम् / कक्लसं वह्निवासा च निजघान शरैः शतैः

നിത്യക്ലിന്നയും ഭേരുണ്ഡയും ഹുംബേകയും ഹുലുമല്ലകവും വധിച്ചു; വഹ്നിവാസ കക്ലസനെ നൂറുകണക്കിന് ബാണങ്ങളാൽ നിഹതനാക്കി।

Verse 96

महावज्रेश्वरी बाणैरभिनत्केकिवाहनम् / पुक्लसं शिवदूती च प्राहिणोद्यमसादनम्

മഹാവജ്രേശ്വരി ബാണങ്ങളാൽ കേകിവാഹനനെ കീഴടക്കി; ശിവദൂതി പുക്ലസനെ യമസദനത്തിലേക്ക് അയച്ചു।

Verse 97

पुण्ड्रकेतुं भुजोद्दण्डं त्वरिता समदारयत् / कुलसुन्दरिका नित्या चण्डबाहुं च कुक्कुरम्

ത്വരിത പുണ്ഡ്രകേതുവിനെയും ഭുജോദ്ദണ്ഡനെയും പിളർത്തി; നിത്യയായ കുലസുന്ദരിക ചണ്ഡബാഹുവിനെയും കുക്കുരനെയും സംഹരിച്ചു।

Verse 98

अथ निलपताका च विजया च जयोद्धते / जंबुकाक्षं जृंभणं च व्यतन्वातां रणे बलिम् / सर्वमङ्गलिका नित्या तीक्ष्णशृङ्गमखण्डयत् / ज्वालामालिनिका नित्या जघानोग्रं त्रिकर्णकम्

അപ്പോൾ നീലപതാകയും വിജയയും ജയഘോഷത്തോടെ യുദ്ധത്തിൽ ജംബുകാക്ഷനെയും ജൃംഭണനെയും ബലിയെന്നപോലെ സംഹരിച്ചു. നിത്യാ സർവമംഗളികാ തീക്ഷ്ണശൃംഗനെ ഖണ്ഡിച്ചു; നിത്യാ ജ്വാലാമാലിനികാ ഉഗ്ര ത്രികർണകനെ വധിച്ചു.

Verse 99

चन्द्रगुप्तं च दुःशीलं चित्रं चित्रा व्यदारत् / सेनानाथेषु सर्वेषु निहतेषु दुरात्मसु

ചിത്രാ ചന്ദ്രഗുപ്തനെയും ദുഃശീലനെയും ചിത്രനെയും പിളർത്തി വീഴ്ത്തി. ദുഷ്ടഹൃദയമായ എല്ലാ സേനാനാഥന്മാരും നിഹതരായപ്പോൾ.

Verse 100

विषङ्गः परमः कुद्धश्चचाल पुरतो बली / अथ यामावशेषायां यामिन्यां घटिकाद्वयम्

അത്യന്തം ക്രുദ്ധനായ ബലവാൻ വിഷംഗൻ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി. തുടർന്ന് രാത്രിയുടെ ശേഷിച്ച യാമത്തിൽ രണ്ട് ഘടിക സമയം കഴിഞ്ഞു.

Verse 101

नित्याभिः सह संग्रामं विधाय स दुराशयः / अशक्यत्वं समुद्दिश्य चक्राम प्रपलायितुम्

നിത്യകളോടൊപ്പം യുദ്ധം നടത്തി ആ ദുഷ്ടാശയൻ, ഇത് അസാധ്യമെന്ന് കരുതി, ഓടി രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചു.

Verse 102

कामेश्वरीकराकृष्टचापोत्थौर्निशितैः शरैः / भिन्नवर्मा दृढतरं विषङ्गो विह्वलाशयः / हतावशिष्टैर्योधैश्च सार्धमेव पलायितः

കാമേശ്വരിയുടെ കരത്തിൽ വലിക്കപ്പെട്ട വില്ലിൽ നിന്നുയർന്ന തീക്ഷ്ണ അമ്പുകൾ വിഷംഗന്റെ കവചം ഭേദിച്ചു; അവന്റെ മനസ്സ് അത്യന്തം വിഹ്വലമായി. ശേഷിച്ച യോദ്ധാക്കളോടൊപ്പം അവൻ പലയനം ചെയ്തു.

Verse 103

ताभिर्न निहतो दुष्टो यस्माद्वध्यः स दानवः / दण्डनाथाशरेणैव कालदण्डसमत्विषा

അവരാൽ ആ ദുഷ്ടൻ കൊല്ലപ്പെടുകയില്ല; കാരണം ആ ദാനവൻ വധയോഗ്യനായിരുന്നു. ദണ്ഡനാഥന്റെ ശരമാത്രം കാലദണ്ഡസമ തേജസ്സോടെ അവനെ ഭേദിച്ചു.

Verse 104

तस्मिन्पलायिते दुष्टे विषङ्गे भण्डसोदरे / सा विभाता च रजनी प्रसन्नाश्चाभवन्दिशः

ആ ദുഷ്ടൻ വിഷംഗൻ—ഭണ്ഡാസുരന്റെ ഉദരസമൻ—പലായനം ചെയ്തപ്പോൾ, രാത്രി വിടർന്ന് പ്രഭാതമായി; ദിക്കുകളും പ്രസന്നമായി.

Verse 105

पलायितं रणेवीरमनुसर्त्तुमनौचिती / इति ताः समरान्नित्यास्तस्मिन्काले व्यरंसिषुः

‘യുദ്ധത്തിൽ പലയുന്ന വീരനെ പിന്തുടരുന്നത് അനൗചിത്യം’ എന്നു പറഞ്ഞു നിത്യകൾ ആ സമയത്ത് സമരത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.

Verse 106

दैत्यशस्त्रव्रणस्यन्दिशोणितप्लुतविग्रहाः / नित्याः श्रीललितां देवीं प्रणिपेतुर्जयोद्धताः

ദൈത്യശസ്ത്രവ്രണങ്ങളിൽ നിന്നൊഴുകിയ രക്തത്തിൽ നനഞ്ഞ ദേഹങ്ങളോടെ, ജയോന്മത്തയായ നിത്യകൾ ശ്രീലലിതാദേവിയെ സാഷ്ടാംഗമായി പ്രണാമം ചെയ്തു.

Verse 107

इत्थं रात्रौ महद्युद्धं तत्र जातं भयङ्करम् / नित्यानां रूपजालं च शस्त्रक्षतमलोकयत्

ഇങ്ങനെ രാത്രിയിൽ അവിടെ ഭയങ്കരമായ മഹായുദ്ധം സംഭവിച്ചു; നിത്യകളുടെ രൂപസമൂഹവും ശസ്ത്രക്ഷതങ്ങളും (അവൻ) ദർശിച്ചു.

Verse 108

श्रुत्वोदन्तं महाराज्ञी कृपापाङ्गेन सैक्षत / तदालोकनमात्रेण व्रणो निर्व्रणतामगात्

വൃത്താന്തം കേട്ട മഹാരാണി കരുണാഭരിതമായ കടാക്ഷത്തോടെ അവനെ നോക്കി. അവളുടെ ദർശനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ആ വ്രണം വ്രണരഹിതമായി.

Verse 109

नित्यानां विक्रमैश्चापि ललिता प्रीतिमासदत्

നിത്യരുടെ വിക്രമങ്ങളാലും ലലിതാ ദേവിക്ക് പരമ പ്രീതി ലഭിച്ചു.