Shloka 37
भण्डासुरस्य मन्त्रणा
Bhaṇḍāsura’s War-Counsel against Lalitā
Devanagari script
कुञ्जेषु पिण्डितमिव प्रधावदिव संधिषु / उज्जिहानमिव क्षोणीविवरेभ्यः सहस्रशः
Transliteration
kuñjeṣu piṇḍitamiva pradhāvadiva saṃdhiṣu / ujjihānamiva kṣoṇīvivarebhyaḥ sahasraśaḥ
Translation
ആ അന്ധകാരം കുഞ്ജങ്ങളിൽ പിണ്ഡിതമായതുപോലെ, ഇടവഴികളിൽ പാഞ്ഞോടുന്നതുപോലെ, ഭൂമിയിലെ വിള്ളലുകളിൽ നിന്ന് ആയിരങ്ങളായി പൊട്ടിയുയരുന്നതുപോലെ തോന്നി.
Word by Word
कुञ्जेषुin the groves
कुञ्जेषु:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootकुञ्ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), बहुवचन
पिण्डितम्compacted
पिण्डितम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण/adverbial qualifier)
TypeAdjective
Rootपिण्डित (कृदन्त, √पिण्ड्/पिण्डय् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; भूतकृदन्त—‘clotted/compacted’ (used adverbially with iva)
इवas if/like
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-प्रत्यय (particle of comparison)
प्रधावत्running swiftly
प्रधावत्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-√धाव् (धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; शतृ-प्रत्यय (present participle) used adverbially—‘running forth’
इवas if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-प्रत्यय
सन्धिषुin the joints/crevices
सन्धिषु:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootसन्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), बहुवचन
उज्जिहानम्gaping/opening
उज्जिहानम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्-√जिह् (धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; शानच्-प्रत्यय (present middle participle) used adverbially—‘gaping/opening wide’
इवas if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-प्रत्यय
क्षोणी-विवरेभ्यःfrom the earth’s fissures
क्षोणी-विवरेभ्यः:
Apadana (अपादान/source)
TypeNoun
Rootक्षोणी (प्रातिपदिक) + विवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th), बहुवचन; तत्पुरुष—‘क्षोण्याः विवराणि’ (openings of the earth)
सहस्रशःin thousands
सहस्रशः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस् (अव्यय)
Formअव्यय; adverb (प्रकार/परिमाण) meaning ‘by thousands, in thousands’