Adhyaya 58

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे मध्यमभागे तृतीये उपोद्धातपादे भार्गवं प्रति वरुणागमनं नाम सप्तपञ्चशत्तमो ऽध्यायः // ५७// जैमिनिरुवाच एवं ब्रुवाणं वरुणं विलोक्य पतितं भुवि / संजहार पुनर्धीमानस्त्रं मृगुकुलोद्वहः

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിന്റെ മധ്യമഭാഗം, തൃതീയ ഉപോദ്ധാതപാദത്തിൽ ‘ഭാർഗവനെ പ്രതി വരുണാഗമനം’ എന്ന പേരിലുള്ള അമ്പത്തേഴാം അധ്യായം. ജൈമിനി പറഞ്ഞു— ഇങ്ങനെ പറയുന്ന വരുണൻ ഭൂമിയിൽ വീണുകിടക്കുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, ധീമാനായ മൃഗകുലോദ്വഹൻ വീണ്ടും തന്റെ അസ്ത്രം സംഹരിച്ചു।

Verse 2

संत्दृतास्त्रस्ततो रामो वरुणं पुरतः स्थिरम् / विलोक्य बिगतक्रोधस्तमुवाच हसन्निव

അപ്പോൾ രാമൻ അസ്ത്രം കൈവശം വെച്ചുകൊണ്ട്, മുന്നിൽ സ്ഥിരമായി നിന്ന വരുണനെ കണ്ടു, ക്രോധം വിട്ട്, ചിരിയോടെപോലെ അവനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 3

गोकर्णनिलयाः पूर्वमिमेमां मुनिपुङ्गवाः / समायाता महेन्द्राद्रौ निवसंतं सरित्पते

“ഹേ സരിത്പതേ! മുൻപ് ഗോകർണനിലയരായ ഈ മുനിപുംഗവർ, മഹേന്ദ്രാദ്രിയിൽ വസിക്കുന്ന നിന്നെ സമീപിക്കാൻ വന്നിരുന്നു।”

Verse 4

त्वत्तोये मेदिनीं पूर्वं खनद्भिः सगरात्मजैः / अधो निपातितं क्षेत्रं गोकर्णमृषिसेवितम्

ഹേ വരുണാ! നിന്റെ ജലത്തിൽ സഗരപുത്രന്മാർ മുമ്പ് ഭൂമിയെ ഖനനം ചെയ്യുമ്പോൾ താഴേക്ക് വീഴ്ത്തിയ ക్షേത്രം, ഋഷിസേവിതമായ ഗോകർണ്ണക്ഷേത്രമാണ്.

Verse 5

उपलब्धुमिमे भूयः क्षेत्रं तद्भववल्लभम् / अधावन्मामुपागम्य मुनयस्तीर्थवासिनः

ശിവപ്രിയമായ ആ ക്ഷേത്രം വീണ്ടും ലഭിക്കേണ്ടതിന് തീർത്ഥവാസികളായ മുനിമാർ ഓടിവന്ന് എന്നെ സമീപിച്ചു.

Verse 6

एषामर्थे ततः सो ऽहं महेन्द्रादचलोत्तमात् / भवन्तमागतो द्रष्टुं सहैभिर्मुनिपुङ्गवैः

ഇവരുടെ കാര്യമെന്നാൽ, മഹേന്ദ്രമെന്ന ഉത്തമ പർവ്വതത്തിൽ നിന്ന് ഈ മുനിപുങ്ഗവന്മാരോടൊപ്പം ഞാൻ നിങ്ങളെ ദർശിക്കാനായി വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 7

तस्मान्मदर्थे सलिलं समुत्सार्यात्मनो भवान् / दातुमर्हति तत्क्षेत्रमेषां तोये च पूर्ववत्

അതുകൊണ്ട് എന്റെ കാര്യം നിമിത്തം നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ജലം മാറ്റി ആ ക്ഷേത്രം നൽകേണ്ടതാണ്; ഇവർക്കായി ജലവും മുൻപുപോലെ നിലനിൽക്കട്ടെ.

Verse 8

जैमिनिरुवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा वरुणो यादसां पतिः / निरूप्य मनसा राममिद भूयो ऽब्रवीद्वचः

ജൈമിനി പറഞ്ഞു—അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ജലചരങ്ങളുടെ അധിപനായ വരുണൻ മനസ്സിൽ രാമനെ ധ്യാനിച്ച് വീണ്ടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 9

वरुण उवाच न शक्यमुत्सारयितुं मदंभः केनचिद्भवेत् / तथा हि मे वरो दत्तः पुरानेन विरिञ्चिना

വരുണൻ പറഞ്ഞു: എൻ്റെ ജലത്തെ നീക്കം ചെയ്യാൻ ആർക്കും കഴിയില്ല, കാരണം പണ്ട് ബ്രഹ്മാവ് എനിക്ക് അത്തരമൊരു വരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

Verse 10

सो ऽहं त्वत्तेजसेदारीं विहाय सहजां धृतिम् / कातरं समुपायातो वशतां तव भार्गव

അതുകൊണ്ട് ഹേ ഭാർഗ്ഗവാ, അങ്ങയുടെ തേജസ്സുകൊണ്ട് എൻ്റെ സ്വാഭാവികമായ ധൈര്യം വെടിഞ്ഞ്, പരവശനായി ഞാൻ അങ്ങേക്ക് വശംവദനായിരിക്കുന്നു.

Verse 11

एषामर्थे विशेषण भवता परिचोदितः / कथं न कुर्यां कर्मेदमहं क्षत्त्रकुलान्तक

ഇവർക്കുവേണ്ടി അങ്ങയാൽ പ്രത്യേകം പ്രേരിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഞാൻ, ഹേ ക്ഷത്രിയകുലാന്തകാ, ഈ കർമ്മം എങ്ങനെ ചെയ്യാതിരിക്കും?

Verse 12

तस्माद्यावत्प्रमाणं मे भवान्संकल्पयिष्यति / तावत्संघारयिष्यामि भूमौ सलिलमात्मनः

അതുകൊണ്ട് അങ്ങ് എനിക്കായി എത്രത്തോളം അതിർത്തി നിശ്ചയിക്കുന്നുവോ, അത്രത്തോളം ഞാൻ ഭൂമിയിൽ എൻ്റെ ജലത്തെ പിടിച്ചുനിർത്താം.

Verse 13

इति तस्य वचः श्रुत्वा तथेत्युक्त्वा स सायकम् / यथागतं प्रचिक्षेप धनुर्निर्भिद्य भार्गवः

അവൻ്റെ വാക്കു കേട്ട് 'അപ്രകാരം തന്നെ' എന്നു പറഞ്ഞ്, ഭാർഗ്ഗവൻ വില്ലുകുലച്ച് അമ്പ് വന്ന വഴിയേ തന്നെ അയച്ചു.

Verse 14

ततो निरूप्य सीमानं दर्शयानो महीपते / स्रुवं जग्राह मतिमान्क्षप्तुकामो जलाशये

അപ്പോൾ, ഹേ മഹീപതേ, അതിരുകൾ നിർണ്ണയിച്ച് കാണിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ ബുദ്ധിമാനായ രാമൻ ജലാശയത്തിനരികെ എറിയുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു സ്രുവം (യജ്ഞചമചം) എടുത്തു।

Verse 15

प्रसन्नचेतसं रामं गतरोषमथात्मनि / अन्तर्हिते सरिन्नाथे रामः सुवमुदङ्मुखः

നദികളുടെ നാഥൻ (സമുദ്രൻ) അന്തർഹിതനായപ്പോൾ, ഉള്ളിലെ കോപം അകറ്റി പ്രസന്നചിത്തനായ രാമൻ ഉത്തരമുഖനായി സ്രുവം കൈയിൽ ധരിച്ചു നിന്നു।

Verse 16

भ्रामयित्वातिवेगेन चिक्षेप लवणार्णवे / क्षिप्तत्वेन समुद्रे तु दिशमुत्तरपश्चिमाम्

അത്യന്തവേഗത്തിൽ ചുറ്റിച്ചുറ്റി സ്രുവം ലവണസമുദ്രത്തിലേക്ക് എറിഞ്ഞു; സമുദ്രത്തിൽ വീണതോടെ അത് വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് ദിക്കിലേക്ക് പാഞ്ഞു।

Verse 17

गत्वा स्रुवोपतद्राजन्योजनानां शतद्वयम् / तीर्थं शुर्पारकं नाम सर्वपापविमोचनम्

ഹേ രാജാവേ, സ്രുവം ഇരുനൂറ് യോജന ദൂരം ചെന്നു വീണു; അത് ‘ശൂർപാരക’ എന്ന തീർത്ഥം, സർവ്വപാപവിമോചനകരം.

Verse 18

विश्रुतं यत्त्रिलोकेषु तीरे नदनदीपतेः / तीर्थं तदन्तरीकृत्य स्रुवो रामकराच्च्युतः

ത്രിലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമായ, നദനദികളുടെ നാഥൻ (സമുദ്രൻ) തീരത്തുള്ള ആ തീർത്ഥത്തെ കടന്നുപോയി, രാമന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് വഴുതിയ സ്രുവം അവിടെ വീണു।

Verse 19

निपपात महाराज सूचयन्रामविक्रमम् / यत्राभूद्रामसृष्टाया भुवो निष्ठाथ पार्थिव

മഹാരാജാവേ, രാമവിക്രമം സൂചിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ അവിടെയേ വീണു; രാമസൃഷ്ടമായ ഭൂമിയുടെ അതിരുറപ്പ് അവിടെയായിരുന്നു, ഹേ പാർത്ഥിവാ।

Verse 20

तीर्थं शूर्पारकं तत्तु श्रीमल्लोकपरिश्रुतम् / उत्सारयित्वा सलिलं समुद्रस्तावदात्मनः

ശ്രീസമ്പന്നവും ലോകപ്രസിദ്ധവും ആയ ശൂർപ്പാരക തീർത്ഥം അതാണ്; സമുദ്രവും തന്റെ ജലം അവിടെ നിന്ന് കുറെ മാറി നീക്കി സ്ഥലം നൽകി.

Verse 21

अतिष्ठदपसृत्योर्वीं दत्त्वा रामाय पार्थिव / अनतिक्रान्तमर्यादो यथाकालं भृगूद्वहः

ഹേ പാർത്ഥിവാ, ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠൻ ഭൂമിയെ പിന്നോട്ടു നീക്കി രാമനു നൽകി; അതിരു ലംഘിക്കാതെ യഥാകാലം അവിടെ തന്നെ നിലകൊണ്ടു.

Verse 22

समयं स्वापयामास तस्यैवानुमते भुवि / विज्ञाय पूर्वसीमान्तां भुवमभ्युत्ससर्ज ह

അവന്റെ തന്നെ അനുമതിയോടെ ഭൂമിയിൽ കാലനിയമം സ്ഥാപിപ്പിച്ചു; മുൻസീമാന്തം അറിഞ്ഞ് ഭൂമിയെ മുന്നോട്ടു വിടർത്തി വിട്ടു.

Verse 23

व्यस्मयन्त सुराः सर्वे दृष्ट्वा रामस्य विक्रमम् / नगरग्रमसीमानः किञ्चित्किञ्चित्क्वचित्क्वचित्

രാമന്റെ വിക്രമം കണ്ടു സർവ്വ ദേവന്മാരും വിസ്മയിച്ചു; നഗരഗ്രാമങ്ങളുടെ അതിരുകൾ ചിലിടങ്ങളിൽ അല്പം അല്പമായി മുന്നോട്ടു നീങ്ങിയതായി തോന്നി.

Verse 24

सह्ये तु पूर्ववत्तस्मिन्नब्धेरपसृतेंऽभसि / तत्र दैवात्तथा स्थानान्निम्नत्वात्स प्रलक्ष्य तु

സഹ്യപർവതത്തിൽ, മുൻപുപോലെ തന്നെ, സമുദ്രജലം പിന്മാറിയപ്പോൾ അവിടെ ദൈവയോഗത്താൽ ഭൂമിയുടെ താഴ്വര കാരണം ആ സ്ഥലം വ്യക്തമായി ദൃശ്യമാവുകയായിരുന്നു.

Verse 25

ततस्तेषां भृगुश्रेष्ठो मुनीनां भावितात्मनाम् / यथाभिलषितं स्थानं प्रददौ प्रीतिपूर्वकम्

അപ്പോൾ ഭാവിതാത്മാക്കളായ ആ മുനിമാർക്ക് ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠൻ അവർ ആഗ്രഹിച്ച സ്ഥാനങ്ങൾ പ്രീതിപൂർവ്വം നൽകി.

Verse 26

ततस्ते मुनयः सर्वे हर्षेण महातान्विताः / कृतकृत्या भृशं राममाशिषा समपूजयन्

അപ്പോൾ എല്ലാ മുനിമാരും മഹാനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞ്, കൃതകൃത്യരായി, ആശീർവാദവചനങ്ങളാൽ രാമനെ അത്യന്തം ആദരിച്ചു പൂജിച്ചു.

Verse 27

अथैतैरभ्यनुज्ञातो ययौ प्राप्तमनोरथः / गते मुनिवरे रामे देशात्तस्मान्निजाश्रमम्

പിന്നീട് ആ മുനിമാരുടെ അനുവാദം ലഭിച്ച്, മനോരഥം സഫലമായ രാമൻ ആ ദേശത്തിൽ നിന്ന് തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 28

संभूय मुनयः सर्वे प्रजग्मुस्तीरमंबुधेः / परिचङ्क्रम्य तां भूमिं यत्नेन महातान्विताः

പിന്നീട് എല്ലാ മുനിമാരും ഒന്നിച്ചുകൂടി സമുദ്രതീരത്തേക്ക് ചെന്നു; മഹാനന്ദത്തോടെ, പരിശ്രമത്തോടെ ആ ഭൂമിയിൽ നടന്നു സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 29

ददृशुः सर्वतो राजन्ह्यर्मवान्तः स्थितां महीम् / नित्यत्वा त्सर्वदेवानामधिष्ठानतया तथा

ഹേ രാജാവേ, ധർമ്മവാന്മാർ എല്ലാടവും സ്ഥിരമായി നിലകൊണ്ട ഭൂമിയെ കണ്ടു; അത് സർവ്വദേവന്മാർക്കും നിത്യാധിഷ്ഠാനമായിരുന്നു.

Verse 30

कातमब्धौ निपतितं नष्टतोयं चिरोषितम् / अपि रुद्रप्रभावेम प्रायान्नात्यन्तविप्लवम्

സമുദ്രത്തിൽ വീണു ജലം നഷ്ടപ്പെട്ട് ദീർഘകാലം ഉണങ്ങിയിരുന്ന ആ കുഴിയും, രുദ്രപ്രഭാവം കൊണ്ടും പ്രായേണ അത്യന്തവിപ്ലവത്തിലേക്ക് വീണില്ല.

Verse 31

तत्तेयनिःसृतं क्षेत्रमभूत्पूर्ववदेव हि / एतद्धि देवसामर्थ्यमचिन्त्यं नृपसत्तम

അതിൽ നിന്നു പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ ആ പ്രദേശം വീണ്ടും മുൻപുപോലെ തന്നെയായി; ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, ഇതാണ് ദേവന്മാരുടെ അചിന്ത്യ സാമർത്ഥ്യം.

Verse 32

एवं रामेण जलधेः पुनः सृष्टा वसुंधरा / दक्षिणोत्तरतो राजनयोजनानां चतुःशतम्

ഇങ്ങനെ രാമൻ സമുദ്രത്തിൽ നിന്നു വസുന്ധരയെ വീണ്ടും സൃഷ്ടിച്ചു; ഹേ രാജാവേ, അത് തെക്കിൽ നിന്ന് വടക്കുവരെ നാലുനൂറ് യോജന വ്യാപിച്ചു.

Verse 33

नातिक्रामति सो ऽद्यापि सीमानं पयसां निधिः / कृतं रामेण महता न तु सज्जं महद्धनुः

ഇന്നും ജലങ്ങളുടെ നിധിയായ സമുദ്രം ആ അതിരു കടക്കുന്നില്ല; മഹാനായ രാമൻ ഇത് ചെയ്തു, എങ്കിലും അവന്റെ മഹാധനുസ്സ് ഒരുക്കേണ്ടിവന്നില്ല.

Verse 34

एवं प्रभावो रामो ऽसौ सगरश्च महीपतिः / यस्य पुत्रैरयं खण्डो भारतो ऽब्धौ निपतितः

ഇങ്ങനെ മഹിമയുള്ളവൻ ആ രാമനും, മഹീപതി സഗരനും ആയിരുന്നു; അവന്റെ പുത്രന്മാരാൽ ഈ ഭാരതഖണ്ഡം സമുദ്രത്തിൽ പതിച്ചു.

Verse 35

योजनानां सहस्रन्तु वर्द्धितश्च महोदधिः / रामेणाभूत्पुनः सृष्टं योजनानां तु षट्शतम्

മഹാസമുദ്രം ആയിരം യോജന വരെ വർദ്ധിച്ചു; പിന്നെ രാമൻ അതിനെ വീണ്ടും സൃഷ്ടിച്ച് ആറുനൂറ് യോജനയായി ആക്കി.

Verse 36

सगरस्य सुतैर्यस्माद्वर्द्धितो मकरालयः / ततः प्रभृति लोकेषु सागराख्यामवाप्तवान्

സഗരന്റെ പുത്രന്മാരാൽ മകരാലയമായ സമുദ്രം വർദ്ധിച്ചു; അതിനുശേഷം ലോകങ്ങളിൽ അത് ‘സാഗര’ എന്ന നാമം പ്രാപിച്ചു.

Verse 37

एतत्ते ऽभिहितं सम्यङ्महतश्चरितं मया / रामस्य कार्त्तवीर्यस्य सगरस्य महीपतेः

ഈ മഹത്തായ ചരിതം ഞാൻ നിനക്കു ശരിയായി പറഞ്ഞു—കാർത്തവീര്യ രാമന്റെയും മഹീപതി സഗരന്റെയും.