Shloka 21
Bhārgavaṃ prati Varuṇāgamanaṃ
Varuṇa’s Approach to Bhārgava/Paraśurāma
Devanagari script
अतिष्ठदपसृत्योर्वीं दत्त्वा रामाय पार्थिव / अनतिक्रान्तमर्यादो यथाकालं भृगूद्वहः
Transliteration
atiṣṭhadapasṛtyorvīṃ dattvā rāmāya pārthiva / anatikrāntamaryādo yathākālaṃ bhṛgūdvahaḥ
Translation
ഹേ പാർത്ഥിവാ, ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠൻ ഭൂമിയെ പിന്നോട്ടു നീക്കി രാമനു നൽകി; അതിരു ലംഘിക്കാതെ യഥാകാലം അവിടെ തന്നെ നിലകൊണ്ടു.
Word by Word
atiṣṭhatstood / remained
atiṣṭhat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√sthā (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
apasṛtyahaving withdrawn
apasṛtya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootapa-√sṛ (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund): having withdrawn/retreated
urvīmthe earth/land
urvīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rooturvī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
dattvāhaving given
dattvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√dā (धातु) + क्त्वा
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त: having given
rāmāyato Rama
rāmāya:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/dative), एकवचन
pārthivaO king
pārthiva:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpārthiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
anatikrānta-maryādaḥone who did not transgress the boundary/limits
anatikrānta-maryādaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootan-atikrānta (कृदन्त; ati-√kram + क्त, with negation an-) + maryādā (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: यस्य मर्यादा न अतिक्रान्ता सः
yathā-kālamat the proper time
yathā-kālam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय) + kāla (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव समास; क्रियाविशेषण (according to time, in due time)
bhṛgu-udvahaḥthe foremost of the Bhṛgus
bhṛgu-udvahaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhṛgu (प्रातिपदिक) + udvaha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भृगूणाम् उद्वहः = best of Bhṛgus)