Atharva Veda 8.2.17: Kanda 8, Anuvaka 1, Sukta 2, Mantra 17

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

यत् क्षु॒रेण॑ म॒र्चय॑ता सुते॒जसा॒ वप्ता॒ वप॑सि केशश्म॒श्रु। शुभं॒ मुखं॒ मा न॒ आयुः॒ प्र मो॑षीः

Recitation with translationAtharva Veda 8.2.17

IAST Transliteration

yát kṣuréṇa marcáyatā sutéjasā vaptā́ vápaṣi keśaśmaśrú | śúbhaṃ múkhaṃ mā́ na ā́yuḥ prá moṣīḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

When with the razor, sharpened, of excellent edge, the shaver shears the hair and beard—make thou the face auspicious; do not, for us, steal away the life.

Translation

ഉത്തമ ധാരയുള്ള, തേജസ്സോടെ മൂർച്ചപ്പെടുത്തിയ ക്ഷുരംകൊണ്ട് ക്ഷൗരികൻ മുടിയും താടിയും മുറിക്കുമ്പോൾ—മുഖം ശുഭമാക്കുക; ഞങ്ങളുടെ ആയുസ്സിനെ പ്ര മോഷീഃ (കവർന്നെടുക്കരുത്).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्: which/that (what)
• यत्: सम्बन्ध/अन्वय (यद्-तद् सम्बन्ध) / कर्म-सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द

• क्षुरेण: with a razor
• क्षुरेण: करण
• Type: Noun
• Root: क्षुर (प्रातिपदिक)

• मर्चयता: (by you) rubbing/scraping
• मर्चयता: कर्तृ-सम्बन्ध (क्रियाविशेषणरूपेण) / करण-विशेषण
• Type: Verb (participle)
• Root: मृच्/मर्च् (धातु; ‘मर्दने/म्लाने’ इत्यर्थे) → मर्चयति

• सुतेजसा: with good sharpness/brilliance
• सुतेजसा: करण (मर्चयता/क्षुरेण इत्यस्य विशेषणम्) / साधन-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सु-तेजस् (प्रातिपदिक; सु + तेजस्)

• वप्ता: the shaver/barber
• वप्ता: कर्ता
• Type: Noun (agent)
• Root: वप् (धातु; ‘छेदने/वपन’), कर्तृ-नाम

• वपसि: shaves/cuts
• वपसि: क्रिया (मुख्य) — कर्ता: वप्ता
• Type: Verb
• Root: वप् (धातु) → वपति

• केश: hair (of the head)
• केश: कर्म
• Type: Noun
• Root: केश (प्रातिपदिक)

• श्मश्रु: beard/moustache
• श्मश्रु: कर्म
• Type: Noun
• Root: श्मश्रु (प्रातिपदिक)

• शुभम्: auspicious/beautiful
• शुभम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)

• मुखम्: face
• मुखम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मुख (प्रातिपदिक)

• मा: do not
• मा: निषेध-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: मा (निषेध-अव्यय)

• नः: our
• नः: सम्बन्ध (अधिकार/स्वाम्य) — आयुः इत्यस्य
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आयुः: life-span/vitality
• आयुः: कर्म
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)

• प्र: forth/away (intensively)
• प्र: क्रिया-विशेषक
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• मो॑षीः: (you) should not steal/take away
• मो॑षीः: क्रिया (निषेधाज्ञा) — कर्म: आयुः
• Type: Verb
• Root: मुष् (धातु; ‘स्तेये/अपहरणे’) + प्र

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition

Devata: Āyus (life) / protective speech

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: bhayankara