Atharva Veda 8.2.10: Kanda 8, Anuvaka 1, Sukta 2, Mantra 10

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

यत् ते॑ नि॒यानं॑ रज॒सं मृत्यो॑ अनवध॒र्ष्यऽम्। प॒थ इ॒मं तस्मा॒द् रक्ष॑न्तो॒ ब्रह्मा॑स्मै॒ वर्म॑ कृण्मसि

Recitation with translationAtharva Veda 8.2.10

IAST Transliteration

yát te niyā́naṃ rájasaḥ mṛ́tyo anavadhaṛ́ṣyam | pátha imáṃ tasmā́d rákṣantaḥ bráhmāsmái várma kṛṇmasi ||

English Translation (Griffith/Whitney)

That leading-down of thine, O Death, from out the region—irresistible— from that path, guarding this man, we make for him Prayer as armor.

Translation

ഹേ മരണമേ! രജസ്‌ (മധ്യലോകം) നിന്നു പുറപ്പെടുന്ന നിന്റെ താഴേക്ക് നയിക്കുന്ന ആ നീക്കം—അപ്രതിരോധ്യം, അജേയ്യം—ആ പാതയിൽ നിന്ന് ഈ മനുഷ്യനെ കാത്തുകൊണ്ട്, അവനുവേണ്ടി ബ്രഹ്മ (പ്രാർത്ഥന/മന്ത്രം) തന്നെയെ കവചമായി ഞങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्: that which / whatever
• यत्: सम्बन्ध (यद्-तद्) / कर्म-सम्बन्धः
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यत् (सम्बन्ध-अव्यय)

• ते: of you / your
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नियानम्: guidance; leading; directing (power)
• नियानम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: नियान (प्रातिपदिक; ‘नेतृ/मार्गदर्शक/नयन’ अर्थे)

• रजसः: of the region/space (rajas); of the atmosphere
• रजसः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)

• मृत्यो: O Death
• मृत्यो: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: मृत्यु (प्रातिपदिक)

• अनवधर्ष्यम्: unassailable; not to be overcome
• अनवधर्ष्यम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: अनवधर्ष्य (प्रातिपदिक; न-उपसर्ग + √धृष् ‘धर्षणे/अभिभवे’ से ‘धर्ष्य’)

• पथः: of the path
• पथः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पथ्/पन्था (प्रातिपदिक)

• इमम्: this
• इमम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तस्मात्: from that; therefore
• तस्मात्: अपादान
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रक्षन्तः: protecting; guarding
• रक्षन्तः: कर्तृ
• Type: Verb-participle
• Root: √रक्ष् (पालने) → रक्षन्त् (वर्तमान कृदन्त/शतृ)

• ब्रह्मा: the Brahman-priest / sacred power (as agent)
• ब्रह्मा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक; वैदिके ‘ब्रह्मा’ रूपम्)

• अस्मै: to him
• अस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वर्म: armor; protective covering
• वर्म: कर्म
• Type: Noun
• Root: वर्मन् (प्रातिपदिक)

• कृण्मसि: we make; we fashion
• कृण्मसि: क्रिया (कर्तृ-वाच्ये)
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

Attribution

Rishi: Atharvanic (per Anukramaṇī).

Devata: Brahman (mantra-power) as protective armor; addressed to Mṛtyu as adversarial power.

Chandas: Anuṣṭubh (likely; confirm in edition).

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: shanta