Atharva Veda 7.80.4: Kanda 7, Anuvaka 8, Sukta 80, Mantra 4

Sukta 80

Sanskrit (Devanagari)

पौ॒र्ण॒मा॒सी प्र॑थ॒मा य॒ज्ञिया॑सी॒दह्नां॒ रात्री॑णामतिशर्व॒रेषु॑ । ये त्वां य॒ज्ञैर्य॑ज्ञिये अ॒र्धय॑न्त्य॒मी ते नाके॑ सु॒कृतः॒ प्रवि॑ष्टाः

Sanskrit recitationAtharva Veda 7.80.4

IAST Transliteration

paurṇamāsī́ prathamā́ yajñíyā́sīd áhnāṃ rā́trīṇām atiśarvaréṣu | yé tvā́ṃ yajñáir yajñíye árdhayanty amī́ té nā́ke sukṛ́taḥ práviṣṭāḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Full-moon Night, first and meet for sacrifice, wast thou, amid the over-darkened nights of days. They who, O worthy of worship, by sacrifices make thee thrive—those very men, rich in merit, have entered heaven.

Translation

പൗർണമാസി (പൂർണ്ണിമാരാത്രി), യജ്ഞത്തിന് ആദ്യവും യജ്ഞയോഗ്യയും ആയിരുന്നു നീ—ദിവസങ്ങളുടെ അതിഗാഢമായ രാത്രികളിൽ. ഹേ യജ്ഞിയേ (പൂജ്യയേ), യജ്ഞങ്ങളാൽ നിന്നെ വർധിപ്പിക്കുന്നവർ—അവരേ ആ പുണ്യസമ്പന്നർ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पौर्णमासी: the Full-moon (night/deity)
• पौर्णमासी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पौर्णमासी- (प्रातिपदिक; पूर्णिमा-सम्बद्धा)

• प्रथमा: first
• प्रथमा: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: प्रथम- (प्रातिपदिक)

• यज्ञिया: fit for sacrifice, sacrificial
• यज्ञिया: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: यज्ञिय- (प्रातिपदिक; यज्ञ + -इय)

• आसीत्: was
• आसीत्: —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• अह्नाम्: of the days
• अह्नाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अहन्- (प्रातिपदिक)

• रात्रीणाम्: of the nights
• रात्रीणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: रात्रि- (प्रातिपदिक)

• अतिशर्वरेषु: in the very dark nights / in the nights of deepest darkness
• अतिशर्वरेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अतिशर्वर- (प्रातिपदिक; अति- + शर्वर ‘night’)

• ये: who (those who)
• ये: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यज्ञैः: with sacrifices
• यज्ञैः: करण
• Type: Noun
• Root: यज्ञ- (प्रातिपदिक)

• यज्ञिये: O sacrificial-worthy one
• यज्ञिये: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: यज्ञिय- (प्रातिपदिक)

• अर्धयन्ति: they promote / they make prosper
• अर्धयन्ति: —
• Type: Verb
• Root: अर्ध् (धातु; ‘to prosper/strengthen, further, promote’)

• अमी: those (yonder), those people
• अमी: कर्तृ (द्वितीय-वाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: अदस्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: they
• ते: कर्तृ (अमी-समनाधिकरण)
• Type: Pronoun
• Root: तद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नाके: in heaven
• नाके: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: नाक- (प्रातिपदिक)

• सुकृतः: the meritorious / doers of good deeds
• सुकृतः: कर्तृ (अमी/ते-विशेषण)
• Type: Noun/Adjective
• Root: सुकृत्- (प्रातिपदिक; ‘good-doer/merit’)

• प्रविष्टाः: entered (having entered)
• प्रविष्टाः: कर्तृ (अमी/ते-सम्बन्धि विशेषण)
• Type: Participle
• Root: प्र-विश् (धातु) → प्रविष्ट (कृदन्त; भूतकृत)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution not supplied in input; commonly Atharvan/Angiras-type for calendric hymns)

Devata: Paurṇamāsī (Full-moon), as a personified rite-power

Chandas: Anuṣṭubh (probable; requires metrical verification against pad-count)

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta