Sukta 49
Devata: Agni
Chandas: Anuṣṭubh-like (not fully secure from single verse excerpt)
ഈ ചെറു അഗ്നി-സ്തവ സൂക്തം ഒരു സംരക്ഷണവും ശുദ്ധീകരണവും ചെയ്യുന്ന മന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു: ‘ക്രൂര’ ഹാനിക്കു അഗ്നി അജേയനാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച്, അവന്റെ തീവ്രമായ താപം/തേജസ്സിലൂടെ മലിനമാക്കുന്ന, കടിച്ചുതിന്നുന്ന, അല്ലെങ്കിൽ നൂൽപോലെയുള്ള ഉപദ്രവങ്ങളെ പുറത്താക്കുന്നു. അഗ്നിയുടെ ശുദ്ധീകരണശക്തിയെ ജലങ്ങളുടെ ചതയ്ക്കുന്ന ബലത്തോടും വാചിന്റെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശ ശേഷിയോടും ചേർത്ത്, ഹാനികര ഏജൻസികളെ ‘നിഷ്കൃതി’ എന്ന പുറപ്പെടുവാനുള്ള വഴിയിലേക്കു നയിക്കുന്നു; സൂര്യന്റെ സ്ഥിരതയുടെ കീഴിൽ ക്രമബദ്ധമായ ജീവശക്തിയെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
अग्निस्तवः। न॒हि ते॑ अग्ने त॒न्वः क्रू॒रमा॒नंश॒ मर्त्यः॑ । क॒पिर्ब॑भस्ति॒ तेज॑नं॒ स्वं ज॒रायु॒ गौरि॑व
അഗ്നിസ്തവഃ. ഹേ അഗ്നേ, ഒരു മർത്ത്യനും നിന്റെ തനുവിനെതിരെ ക്രൂരഹാനി എത്തിച്ചിട്ടില്ല. കപി (താമ്രവർണ്ണൻ) തന്റെ തന്നെ തീക്ഷ്ണതേജസ്സിനെ മിന്നിപ്പിക്കുന്നു; പശു ജരായു (പ്രസവാനന്തര ഝില്ല) പുറത്തിടുന്നതുപോലെ.
Mantra 2
मे॒ष इ॑व॒ वै सं च॒ वि चो॒र्व॒ऽच्यसे॒ यदु॑त्तर॒द्रावुप॑रश्च॒ खाद॑तः । शी॒र्ष्णा शिरोऽप्स॒साप्सो॑ अ॒र्दय॑न्नं॒शून् ब॑भस्ति॒ हरि॑तेभिरा॒सभिः॑
ആടുകൊറ്റനെപ്പോലെ, സത്യമായി, നീ ഒന്നിച്ചടിക്കപ്പെടുകയും പിന്നെ വേർപെടുത്തപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു; മുകളിലേക്കു ഓടി, മുകളിൽ നിന്നു കടിച്ചുതിന്നുമ്പോൾ. തലകൊണ്ട് തലത്തെ അടിക്കുന്നു; ജലങ്ങളാൽ—ഹേ ജലങ്ങളേ—നിന്നെ ഞെരിച്ചുതകർത്തുകൊണ്ട്, മഞ്ഞനിറമുള്ള താടികളാൽ നിന്റെ നാരുകളെ ചവിട്ടിമെതിക്കുന്നു.
Mantra 3
सु॒प॒र्णा वाच॑मक्र॒तोप॒ द्यव्या॑ख॒रे कृष्णा॑ इषि॒रा अ॑नर्तिषुः । नि यन्नि॒यन्त्युप॑रस्य॒ निष्कृ॑तिं पु॒रू रेतो॑ दधिरे सूर्य॒श्रितः॑
സുപർണന്മാർ വാക്കിനെ സൃഷ്ടിച്ചു; ദിവ്യമായ പൊള്ളത്തിന്മേൽ (ആകാശീയ ഗർഭത്തിൽ) കറുത്തവരും വേഗികളുമായവർ നൃത്തത്തിൽ ചലിച്ചു. അവർ മേലുള്ളവന്റെ നിർഗമന-വഴി താഴേക്ക് നയിക്കുമ്പോൾ, സൂര്യാശ്രിതരായി അവർ ധാരാളം രേതസ് (വീര്യം/ബീജം) നിക്ഷേപിച്ചു.
Frequently Asked Questions
It is used for protection and purification—asserting Agni’s invulnerability and using his heat to drive out harm, pollution, and clinging disease-like influences.
Waters represent cleansing and crushing removal of what clings, while Vāc represents the mantric control that directs the harmful agency to an ‘exit’ (niṣkṛti).
The core materials are a clean fire and clean water. Optional supports include a boundary marker (doorway/cord) for the ‘exit’ and a small use of ash or ghee, depending on tradition.
Ask anything about Sukta 49 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
