Sukta 46
Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution not supplied in input; commonly treated as Atharvan/Angiras type)
Devata: Svapna (Dream), with Varuṇānī and Yama as invoked genealogical powers
Chandas: Anuṣṭubh (probable; requires pada-count verification against a critical text)
ഈ ചുരുങ്ങിയ അഥർവവേദീയ മന്ത്രം ദുഃസ്വപ്നം (ദുഷ്ടസ്വപ്നങ്ങൾ) എന്നും അവ കൊണ്ടുവരുന്ന ഭീതിജനകമായ അപശകുനങ്ങളും ലക്ഷ്യമാക്കുന്നു. ഇവിടെ ദുഃസ്വപ്നത്തെ മരണത്തോട് ചേർന്ന അതിരിടയിലെ (ലിമിനൽ) ശക്തിയായി കാണിച്ച്, അതിനെ പേരിട്ട് അറിയുകയും വഴിതിരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യാമെന്ന് പറയുന്നു. സ്വപ്നന്റെ വംശാവലി (വരുണാനീയും യമനും) വ്യക്തമാക്കുകയും, അവന്റെ ഉത്ഭവം പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നുവെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്ത്, സ്വപ്നത്തെ പീഡകനല്ല, രക്ഷകനാകാൻ നിർബന്ധിക്കുന്നു. അവസാനം, എല്ലാ ദുഃസ്വപ്നങ്ങളെയും ശത്രുസ്വഭാവമുള്ള ഒരു വൈരിയിലേക്കു കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്ന കൈമാറ്റ-സൂത്രത്തോടെ മന്ത്രം സമാപിക്കുന്നു; ഇതിലൂടെ രോഗിയുടെ രാത്രിസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കപ്പെടുന്നു.
Mantras
Mantra 1
दुःष्वप्ननाशनम्। यो न जी॒वोऽसि॒ न मृ॒तो दे॒वाना॑ममृतग॒र्भोऽसि स्वप्न । व॒रु॒णा॒नी ते॑ मा॒ता य॒मः पि॒तार॑रु॒र्नामा॑सि
ഹേ സ്വപ്നമേ! നീ ജീവിയുമല്ല, മരിച്ചവനുമല്ല; നീ ദേവന്മാരുടേതാണ്—അമൃതഗർഭമുള്ളവൻ. വരുണാനീ നിന്റെ മാതാവ്; യമൻ നിന്റെ പിതാവ്; ‘അരുര്’ നിന്റെ നാമം.
Mantra 2
वि॒द्म ते॑ स्वप्न ज॒नित्रं॑ देवजामी॒नां पु॒त्रोऽसि य॒मस्य॒ कर॑णः । अन्त॑कोऽसि मृ॒त्युर॑सि। तं त्वा॑ स्वप्न॒ तथा॒ सं वि॑द्म॒ स नः॑ स्वप्न दु॒ष्वप्न्या॑त् पाहि
ഹേ സ്വപ്നമേ! നിന്റെ ജനനം ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു: നീ ദേവജാമീനരുടെ പുത്രൻ, യമന്റെ കരണം (ഉപകരണം/സാധനം). നീ അന്തകൻ; നീ മരണമാണ്. ഇങ്ങനെ, ഹേ സ്വപ്നമേ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നു; ഹേ സ്വപ്നമേ, ദുഃസ്വപ്നത്തിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ കാത്തുകൊൾക.
Mantra 3
यथा॑ क॒लां यथा॑ श॒फं यथ॒र्णं सं॒नय॑न्ति । ए॒वा दु॒ष्वप्न्यं॒ सर्वं॑ द्विष॒ते सं न॑यामसि
മനുഷ്യർ ഒരു പങ്ക് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നതുപോലെ, കുളമ്പുള്ള കൂട്ടത്തെ ഒരുമിച്ച് ഓടിച്ചുകൂട്ടുന്നതുപോലെ, കടം പിരിച്ചുകൂട്ടുന്നതുപോലെ—അങ്ങനെ ഞങ്ങൾ ദുഷ്വപ്ന്യം (ദുഷ്സ്വപ്നജന്യമായ അശുഭം) എല്ലാം പൂർണ്ണമായി ദ്വേഷിക്കുന്നവന്റെ അടുക്കലേക്ക് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നു.
Frequently Asked Questions
It is used to prevent or neutralize bad dreams (duḥsvapna) and the feared misfortunes thought to follow from them, especially when nightmares recur or cause anxiety.
Because Svapna is treated as a liminal force that moves between worlds—linked to Yama and death—so naming this in-between status helps the practitioner gain control over its harmful effects.
Not in its wording: it works primarily through recitation and the logic of naming/knowing. Some traditions may add simple customary supports, but the sukta itself is textually self-sufficient.
Ask anything about Sukta 46 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.