Sukta 112
Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution for this hymn: Atharvan/Angiras-type; consult edition-specific Anukramaṇī for exact name).
Devata: Agni (as pāśa-mocaka, ‘looser of bonds’), with Viśve Devāḥ as sanctioning assembly
Chandas: Anuṣṭubh (predominant in AVŚ 6)
AVŚ 6.112 ഒരു സംക്ഷിപ്തമായ ആഥർവണിക ‘ബന്ധന-വിമോചന’ മന്ത്രമാണ്; ‘പാശ’ (കുരുക്ക്/കെട്ട്) എന്നത് പിടിത്തം, നിയന്ത്രണം, ജീവൻ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്ന പീഡ എന്നിവയുടെ ആചാരപ്രതീകമായി ഇവിടെ വരുന്നു. ‘ഗ്രാഹ്യ’ (പിടിച്ചെടുക്കുന്ന/ആവേശിപ്പിക്കുന്ന) ബന്ധനം എങ്ങനെ മുറിക്കാമെന്ന് അറിയുന്ന നിപുണ വിമോചകനായ പാശ-മോചകനായി അഗ്നിയെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു; ഈ പ്രവർത്തനത്തിന് അംഗീകാരം നൽകുന്ന ദേവസഭയായി വിശ്വേദേവാഃ നിലകൊള്ളുന്നു. മന്ത്രം പീഡിതനിൽ നിന്നുള്ള മോചനത്തെ മുഴുവൻ ഗൃഹത്തേക്കും വ്യാപിപ്പിക്കുകയും, അവസാനം ബന്ധനത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന അടിസ്ഥിത ദുരിതം (ദോഷം/ദുര്ഭാഗ്യം) ശുദ്ധീകരിച്ച് നീക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
Mantras
Mantra 1
पाशमोचनम्। मा ज्ये॒ष्ठं व॑धीद॒यम॑ग्न ए॒षां मू॑ल॒बर्ह॑णा॒त् परि॑ पाह्येनम्। स ग्राह्याः॒ पाशा॒न् वि चृ॑त प्रजा॒नन् तुभ्यं॑ दे॒वा अनु॑ जानन्तु॒ विश्वे॑
പാശമോചനം. ഹേ അഗ്നേ, ജ്യേഷ്ഠനെ കൊല്ലരുതേ; ഇവരുടെ മൂലത്തെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യുന്ന ഹാനിയിൽ നിന്ന് ഈ പുരുഷനെ ചുറ്റും കാത്തുകൊൾക. അറിവുള്ളവനായി പിടിക്കാവുന്ന പാശങ്ങളെ മുറിച്ചുകളക; നിനക്കായി സർവ്വദേവന്മാരും അനുമതി നൽകട്ടെ.
Mantra 2
उन्मु॑ञ्च॒ पाशां॒स्त्वम॑ग्न ए॒षां त्रय॑स्त्रि॒भिरुत्सि॑ता॒ येभि॒रास॑न्। स ग्राह्याः॒ पाशा॒न् वि चृ॑त प्रजा॒नन् पि॑तापु॒त्रौ मा॒तरं॑ मुञ्च॒ सर्वा॑न्
ഹേ അഗ്നേ, ഇവരുടെ പാശങ്ങളെ നീ അഴിച്ചുവിടുക—മൂന്ന് പാശങ്ങൾ, മൂന്നിനാൽ തന്നെ കെട്ടപ്പെട്ടവ, അവയാൽ അവർ ബന്ധിതരായിരുന്നു. അറിവുള്ളവനായി പിടിക്കുന്ന ബന്ധങ്ങളെ മുറിച്ചുകളക; പിതാവിനെയും പുത്രനെയും മോചിപ്പിക്ക, മാതാവിനെ മോചിപ്പിക്ക, എല്ലാവരെയും മോചിപ്പിക്ക.
Mantra 3
येभिः॒ पाशैः॒ परि॑वित्तो॒ विब॒द्धोऽङ्गे॑अङ्ग॒ आर्पि॑त॒ उत्सि॑तश्च । वि ते मु॑च्यन्तं वि॒मुचो॒ हि सन्ति॑ भ्रूण॒घ्नि पू॑षन् दुरि॒तानि॑ मृक्ष्व
ഏത് പാശങ്ങളാൽ അവൻ ചുറ്റപ്പെട്ടും കെട്ടിപ്പിണഞ്ഞും, ഓരോ അവയവത്തിലും ബന്ധിപ്പിച്ച് ഉറപ്പിച്ചും ഇരിക്കുന്നുവോ—അവൻ മോചിതനാകുന്നു; കാരണം മോചിപ്പിക്കുന്നവർ സത്യമായും ഉണ്ട്. ഹേ പൂഷൻ, ഭ്രൂണഘ്നി, ദുഷ്കൃത്യങ്ങളെ തുടച്ചുനീക്കുക.
Frequently Asked Questions
It is the ritual image for anything that constricts life—illness-seizure, curse, hostile magic, or sudden disabling constraint—treated as a bond that can be cut and removed.
They function as the authorizing divine assembly: the unbinding is not merely personal effort but a sanctioned release, strengthening the rite’s legitimacy and protection.
Light the household fire, use a small knotted cord as the bond-symbol, recite the three verses while untying and wiping/sprinkling with water, then remove and discard the cord away from the home to signify release.
Ask anything about Sukta 112 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
