Sukta 10
Rishi: Atharvanic tradition (ancillary note lists deities/sections but not ṛṣi)
Devata: Ṛtavaḥ (Seasons) / Dhātṛ-Vidhātṛ / Devas / Indra / Prajāpati (as per the prefixed anukramaṇī-like note); verse imagery centers on the Dhenu (cow) as prosperity-agent
Chandas: Anuṣṭubh (probable)
ഈ പൗഷ്ടിക സൂക്തം വർഷചക്രത്തിന്റെ തിരിവിനെ സമൃദ്ധിയുടെ യന്ത്രമായി പവിത്രീകരിക്കുന്നു. ആദിമ ധേനു (പാൽ തരുന്ന പശു) എന്ന പ്രതീകത്തിലൂടെ, അത് വർഷംതോറും ഗൃഹത്തിന് വർധിച്ചുവരുന്ന പോഷണവും ധനവും ‘പാൽ’ ആയി പിഴിഞ്ഞുനൽകുന്നു എന്ന് ചിത്രീകരിക്കുന്നു. ഋതവഃ (ഋതുക്കളുടെ ക്രമം)യും ആ ക്രമത്തിന്റെ നിർമ്മാതാക്കളായ ധാതൃ–വിധാതൃരും ഗൃഹാർപ്പണങ്ങളായ ഘൃതം, ഇഡാ, ഹവിസ് എന്നിവയുമായി ഏകീകരിക്കപ്പെടുന്നു; അതുവഴി ഫലഭൂയിഷ്ഠത, കന്നുകാലിവർധനം, സുരക്ഷിതമായ ഗൃഹപ്രത്യാഗമനം എന്നിവ കലണ്ടറിനെ യഥാവിധി അനുഷ്ഠിക്കുന്നതിന്റെ സ്വാഭാവിക ഫലമാണെന്ന് സൂക്തം പറയുന്നു.
Mantras
Mantra 1
रायस्पोषप्राप्तिः। ९ ऋतवः, १० धाता विधातारौ, ऋतवः, ११ देवाः, १२ इन्द्रः, देवाः, १३ प्रजापतिः। प्र॒थ॒मा ह॒ व्युऽवास॒ सा धे॒नुर॑भवद् य॒मे। सा नः॒ पय॑स्वती दुहा॒मुत्त॑रामुत्तरां॒ समा॑म्
ആദ്യം തീർച്ചയായും അവളാണ് പ്രകാശിച്ചു പുറപ്പെട്ടത്; യമനിൽ അവൾ പാലുതരുന്ന ധേനുവായി. പാലസമൃദ്ധയായ അവൾ ഞങ്ങൾക്കായി ഓരോ പിന്നീടുള്ള, പിന്നീടുള്ള വർഷവും പാൽ കറക്കട്ടെ.
Mantra 2
यां दे॒वाः प्र॑ति॒नन्द॑न्ति॒ रात्रिं॑ धे॒नुमु॑पाय॒तीम्। सं॒व॒त्स॒रस्य॒ या पत्नी॒ सा नो॑ अस्तु सुमङ्ग॒ली
ദേവന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ അംഗീകരിക്കുന്ന, പാൽധേനുവിനെപ്പോലെ ദാനശീലമായി സമീപിക്കുന്ന—സംവത്സരത്തിന്റെ പത്നിയായ ആ രാത്രിയേ—ഞങ്ങൾക്കു സർവ്വഥാ സുമംഗളിയായിരിക്കട്ടെ.
Mantra 3
सं॒व॒त्स॒रस्य॑ प्रति॒मां यां त्वा॑ रात्र्यु॒पास्म॑हे । सा न॒ आयु॑ष्मतीं प्र॒जां रा॒यस्पोषे॑ण॒ सं सृ॑ज
സംവത്സരത്തിന്റെ പ്രതിമയായ നിന്നെ, ഹേ രാത്രിയേ, ഞങ്ങൾ ഭക്തിയോടെ ഉപാസിക്കുന്നു; ഞങ്ങൾക്കായി ആയുഷ്മതിയായ സന്തതിയെ സൃഷ്ടിക്കയും, ധനവർദ്ധനയും പോഷണവും കൂടെ ചേർത്ത് നൽകുകയും ചെയ്യുക.
Mantra 4
इ॒यमे॒व सा या प्र॑थ॒मा व्यौच्छ॑दा॒स्वित॑रासु चरति॒ प्रवि॑ष्टा । म॒हान्तो॑ अस्यां महि॒मानो॑ अ॒न्तर्व॒धूर्जि॑गाय नव॒गज्जनि॑त्री
ഇവളേ തന്നെയാണ് ആദ്യം പ്രകാശിച്ചത്; പിന്നീടുള്ള രാത്രികളിൽ അവൾ അകത്തു പ്രവേശിച്ച് വ്യാപിച്ചു സഞ്ചരിക്കുന്നു. അവളിൽ മഹത്തായ മഹിമകൾ അന്തർലീനമാണ്: വധു—ജനനി, നവഗതിയുള്ള ജനിത്രി—വിജയം നേടിയിരിക്കുന്നു.
Mantra 5
वा॒न॒स्प॒त्या ग्रावा॑णो॒ घोष॑मक्रत ह॒विष्कृ॒ण्वन्तः॑ परिवत्स॒रीण॑म्। एका॑ष्टके सुप्र॒जसः॑ सु॒वीरा॑ व॒यं स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम्
വനസ്പതിയുടെ അധിപതിയുടെ കല്ലുകൾ (ഗ്രാവാണഃ) ഘോഷം ഉയർത്തി; ചക്രവത്സരമായ (ചുറ്റിവരുന്ന) വർഷത്തിനായുള്ള ഹവിഷ് തയ്യാറാക്കുന്നു. ഏകാഷ്ടകാ പർവത്തിൽ ഞങ്ങൾ സുപ്രജരും സുവീരരുമാകട്ടെ; അനവധി ധനങ്ങളുടെ അധിപതികളാകട്ടെ.
Mantra 6
इडा॑यास्प॒दं घृ॒तव॑त् सरीसृ॒पं जात॑वेदः॒ प्रति॑ ह॒व्या गृ॑भाय । ये ग्रा॒म्याः प॒शवो॑ वि॒श्वरू॑पा॒स्तेषां सप्ता॒नां मयि॒ रन्ति॑रस्तु
ഇഡായാസ്പദം—ഘൃതസമൃദ്ധവും സരിസൃപംപോലെ സ്ലൈഡുചെയ്യുന്നതുമായ പഥം—ഹേ ജാതവേദസ്, ആ ഹവ്യങ്ങൾ സ്വീകരിക്ക. ഗ്രാമ്യപശുക്കൾ വിശ്വരൂപങ്ങളായിരിക്കുന്നു; അവയിലെ ആ ഏഴിന്റെ കാര്യത്തിൽ എനിക്ക് സുരക്ഷിതമായ ഭോഗം (രന്തി) ഉണ്ടാകട്ടെ.
Mantra 7
आ मा॑ पु॒ष्टे च॒ पोषे॑ च॒ रात्रि॑ दे॒वानां॑ सुम॒तौ स्या॑म । पू॒र्णा द॑र्वे॒ परा॑ पत॒ सुपू॑र्णा॒ पुन॒रा प॑त । सर्वान् य॒ज्ञान्त्सं॑भुञ्ज॒तीषमूर्जं॑ न॒ आ भ॑र
ഹേ പുഷ്ടിയേ, ഹേ പോഷണമേ, എന്റെ അടുക്കൽ വരിക; ഹേ രാത്രി, ദേവന്മാരുടെ സുമതിയിൽ ഞങ്ങൾ വസിക്കട്ടെ. ഹേ ദർവി (ലഡിൽ), നിറഞ്ഞ് മുന്നോട്ട് പറന്നുപോകുക; നന്നായി നിറഞ്ഞ് വീണ്ടും ഇവിടെ പറന്നുവരിക. എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളെയും പൂർണ്ണമായി അനുഭവിച്ച്, ഞങ്ങൾക്ക് ഇഷാ-ഊർജം—പോഷകശക്തി—കൊണ്ടുവരിക.
Mantra 8
आयम॑गन्त्संवत्स॒रः पति॑रेकाष्टके॒ तव॑ । सा न॒ आयु॑ष्मतीं प्र॒जां रा॒यस्पोषे॑ण॒ सं सृ॑ज
ഇതാ സംവത്സരം (വർഷം) എത്തിയിരിക്കുന്നു—ഹേ ഏകാഷ്ടകേ, അവൻ നിന്റെ അധിപൻ. ഞങ്ങൾക്കായി ആയുസ്സിൽ സമൃദ്ധമായ സന്തതിയെ പ്രസവിപ്പിക്ക; ധനത്തിന്റെ പോഷക വർധനയോടുകൂടെ അതിനെ ഒന്നിപ്പിക്ക.
Mantra 9
ऋ॒तून् य॑ज ऋतु॒पती॑नार्त॒वानु॒त हा॑य॒नान्। समाः॑ संवत्स॒रान् मासा॑न् भू॒तस्य॒ पत॑ये यजे
ഋതുക്കളെ യജിക്ക; ഋതുപതികളെ യജിക്ക; ഋതുവിന്റെ വിഭാഗങ്ങളെയും ഹായന (വാർഷിക പരിക്രമണങ്ങളെയും) യജിക്ക. സമാ (പൂർണ്ണ ചക്രങ്ങൾ), സംവത്സരങ്ങൾ, മാസങ്ങൾ—ഭൂതസ്യ പതിയ്ക്ക് ഞാൻ യജിക്കുന്നു.
Mantra 10
ऋ॒तुभ्य॑ष्ट्वार्त॒वेभ्यो॑ मा॒द्भ्यः सं॑वत्स॒रेभ्यः॑ । धा॒त्रे वि॑धा॒त्रे स॒मृधे॑ भू॒तस्य॒ पत॑ये यजे
ഋതുക്കളിൽ നിന്ന്, ഋതുവിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന്, മാസങ്ങളിൽ നിന്ന്, സംവത്സരങ്ങളിൽ നിന്ന്—നിനക്കായി ഞാൻ അർപ്പിക്കുന്നു. ധാത്രേ, വിധാത്രേ, സമൃധേ—ഭൂതസ്യ പതിയ്ക്ക് ഞാൻ യജിക്കുന്നു.
Mantra 11
इड॑या॒ जुह्व॑तो व॒यं दे॒वान् घृ॒तव॑ता यजे । गृ॒हानलु॑भ्यतो व॒यं सं वि॑शे॒मोप॒ गोम॑तः
ഇഡാ (ഇഡാ-ദേവിയുടെ സഹായത്തോടെ) ഞങ്ങൾ ഹോമത്തിൽ ആഹുതി ഒഴുക്കിക്കൊണ്ട്, ഘൃതത്തോടെ ദേവന്മാരെ യജിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾ അനർത്ഥമില്ലാതെ, ഗോസമ്പത്താൽ സമൃദ്ധമായ നമ്മുടെ ഗൃഹങ്ങളിൽ ഒരുമിച്ച് പ്രവേശിക്കട്ടെ—അവയിലേക്കു സമീപിക്കട്ടെ.
Mantra 12
ए॒का॒ष्ट॒का तप॑सा त॒प्यमा॑ना ज॒जान॒ गर्भं॑ महि॒मान॒मिन्द्र॑म्। तेन॑ दे॒वा व्यऽसहन्त॒ शत्रू॑न् ह॒न्ता दस्यू॑नामभव॒च्छची॒पतिः॑
ഏകാഷ്ടകാ തപസ്സാൽ ജ്വലിച്ചു തപിച്ചു, മഹിമാവാനായ ഇന്ദ്രനെ ഗർഭമായി പ്രസവിച്ചു. അതിന്റെ ബലത്തിൽ ദേവന്മാർ ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചു ചിതറിച്ചു; ശചീപതി ദസ്യുക്കളുടെ സംഹാരകനായി.
Mantra 13
इन्द्र॑पुत्रे॒ सोम॑पुत्रे दुहि॒तासि॑ प्र॒जाप॑तेः । कामा॑न॒स्माकं॑ पूरय॒ प्रति॑ गृह्णाहि नो ह॒विः
ഹേ ഇന്ദ്രപുത്രി, സോമപുത്രി, നീ പ്രജാപതിയുടെ ദുഹിതയാണ്. ഞങ്ങളുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുക; പ്രതിഫലമായി ഞങ്ങളുടെ ഹവിസ് (അർപ്പിത ആഹുതി) സ്വീകരിക്കുക.
Frequently Asked Questions
To make the turning year yield increasing prosperity—nourishment like milk, cattle-wealth, treasures, and strong offspring—while keeping the household safe and intact.
The dhenu is a prosperity-symbol: as a milch-cow continuously gives milk, so the rightly ordered year is asked to ‘milk out’ abundance for each succeeding year.
During annual or seasonal transition rites—particularly around Ekāṣṭakā—when households seek renewal of wealth, progeny, and protection through offerings such as ghee and havis.
Ask anything about Sukta 10 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
