
Rishi: Traditionally connected with RV-derived Indra–Bṛhaspati material (Kāṇva/Angirasic affiliations in RV parallels); in AV 20 the material is largely Rigvedic reprise.
Devata: Bṛhaspati and Indra
Chandas: Triṣṭubh (RV-style cadence; AV 20 largely preserves RV meters)
AV 20.17 ഋഗ്വേദത്തിൽ നിന്നെടുത്ത ത്രിഷ്ടുഭ് സ്തോത്രമാണ്; ഇന്ദ്രന്റെ അതുല്യമായ ജയശക്തിയെ ബൃഹസ്പതിയുടെ യാജക-രക്ഷാകാവലുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച്, യജമാനനും അവന്റെ കൂട്ടാളികളും വേണ്ടി സംരക്ഷിതവും സമൃദ്ധവുമായ ഒരു “സുരക്ഷിത വലം” സൃഷ്ടിക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. മത്സരത്തിൽ ആധിപത്യം (രാജപിന്തുണ, സ്വന്തം വൃജനത്തോടൊപ്പം വിജയം), പശുസമ്പത്തും ധാന്യസമൃദ്ധിയും, കൂടാതെ ശത്രുബലങ്ങളെയും ദുഷ്ടകരെയും എതിരാക്കി എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും കവചസദൃശമായ സംരക്ഷണവും ഇതിൽ അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantra 1
अच्छा॑ म॒ इन्द्रं॑ म॒तयः॑ स्व॒र्विदः॑ स॒ध्रीची॒र्विश्वा॑ उश॒तीर॑नूषत । परि॑ ष्वजन्ते॒ जन॑यो॒ यथा॒ पतिं॒ मर्यं॒ न शु॒न्ध्युं म॒घवा॑नमू॒तये॑
എനിക്കായി സ്വർഗ്ഗം നേടിത്തരുന്ന, നേരെയായി ലക്ഷ്യമിടുന്ന, എല്ലാം ഉത്സുകമായ മത്തികൾ ഇന്ദ്രനെ സ്തുതിഗാനത്തോടെ പാടുന്നു. സ്ത്രീകൾ ഭർത്താവിനെ ചുറ്റിനിന്ന് അമർത്തുന്നതുപോലെ, വരനെപ്പോലെ ശുദ്ധനായ, ദാനശീലനായ മഘവാൻ ഇന്ദ്രനെ നമ്മുടെ സഹായത്തിനായി അവർ ചുറ്റിനിന്ന് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 2
न घा॑ त्व॒द्रिगप॑ वेति मे॒ मन॒स्त्वे इत् कामं॑ पुरुहूत शिश्रय । राजे॑व दस्म॒ नि ष॒दोऽधि॑ ब॒र्हिष्य॒स्मिन्त्सु सोमे॑व॒पान॑मस्तु ते
ഹേ പുരുഹൂതാ! സ്തുതിയിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകുന്നതുപോലെ എന്റെ മനസ്സ് നിന്നിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും മാറുന്നില്ല; നിന്നിലേ ഞാൻ എന്റെ ആഗ്രഹം സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഹേ അത്ഭുതനേ! രാജാവുപോലെ ഈ ബർഹിഷിൽ ഇരിക്ക; നിനക്കായി സോമംപോലെ പ്രിയമായ പാനം ലഭിക്കട്ടെ.
Mantra 3
वि॒षू॒वृदिन्द्रो॒ अमु॑तेरु॒त क्षु॒धः स इद् रा॒यो म॒घवा॒ वस्व॑ ईशते । तस्येदि॒मे प्र॑व॒णे स॒प्त सिन्ध॑वो॒ वयो॑ वर्धन्ति वृष॒भस्य॑ शु॒ष्मिणः॑
വിഷൂവൃദ് ഇന്ദ്രൻ ഇടുക്കിൽ നിന്നുമും (അമുതി) വിശപ്പിൽ നിന്നുമും രക്ഷിക്കുന്നു; ദാനശീലനായ മഘവാൻ ധനത്തിന്റെയും ശ്രേഷ്ഠ നിധികളുടെയും അധിപനാണ്. ആ ഉഗ്രശക്തിയുള്ള വൃഷഭന്റെ ബലത്തിൽ, ചരിവിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഈ ഏഴ് സിന്ധുക്കൾ അവരുടെ ജീവശക്തി വർധിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 4
वयो॒ न वृ॒क्षं सु॑पला॒शमास॑द॒न्त्सोमा॑स॒ इन्द्रं॑ म॒न्दिन॑श्चमू॒षदः॑ । प्रैषा॒मनी॑कं॒ शव॑सा॒ दवि॑द्युतद् वि॒दत् स्व॑१र्मन॑वे॒ ज्योति॒रार्य॑म्
സുന്ദര ഇലകളുള്ള വൃക്ഷത്തിൽ പക്ഷികൾ വന്ന് ഇരിക്കുന്നതുപോലെ, ആനന്ദകരമായ സോമരസങ്ങൾ പാത്രത്തിൽ (ചമൂ) ആസീനരായി ഇന്ദ്രനിലേക്കു ഇറങ്ങി വന്നു. അവരുടെ അഗ്രഭാഗം ശക്തിയാൽ മിന്നിത്തിളങ്ങി; അത് മനുവിന്നു സ്വർഗ്ഗം—ജ്യോതി, ആര്യ (ഉദാത്ത) പ്രകാശം ലഭ്യമാക്കി.
Mantra 5
कृ॒तं न श्व॒घ्नी वि चि॑नोति॒ देव॑ने सं॒वर्गं॒ यन्म॒घवा॒ सूर्यं॒ जय॑त्। न तत् ते॑ अ॒न्यो अनु॑ वी॒र्यं शक॒न्न पु॑रा॒णो म॑घव॒न् नोत नूत॑नः
കളിയിൽ ‘ശ്വഘ്നീ’ (നായഹന്താവ്) ജയത്തിന്റെ പാശം വെച്ച്, മഘവാൻ സൂര്യനെ ജയിക്കുമ്പോൾ മുഴുവൻ സംവർഗം (സമ്പൂർണ്ണ വിജയം/പങ്ക്) ശേഖരിക്കുന്നതുപോലെ—ഹേ മഘവൻ, നിന്റെ ആ വീര്യം മറ്റാരും പിന്തുടരാൻ കഴിയില്ല: പുരാതനനും അല്ല, പുതുതനും അല്ല.
Mantra 6
विशं॑विशं म॒घवा॒ पर्य॑शायत॒ जना॑नां॒ धेना॑ अव॒चाक॑श॒द् वृषा॑ । यस्याह॑ श॒क्रः सव॑नेषु॒ रण्य॑ति॒ स ती॒व्रैः सोमैः॑ सहते पृतन्य॒तः
കുലം കുലമായി മഘവാ (ദാനശീലൻ) ചുറ്റും വ്യാപിച്ചു കിടന്നു; വൃഷാ (വൃഷഭസമൻ) ജനങ്ങളുടെ ധേനാ (പാൽ തരുന്ന പശുക്കൾ)യെ പ്രകടമാക്കി. സവനങ്ങളിൽ (സോമപീഡനങ്ങളിൽ) ആനന്ദിക്കുന്ന ആ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) തീക്ഷ്ണ സോമപാനങ്ങളാൽ പൃതന്യതഃ (യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന) ശത്രുവിനെ ജയിക്കുന്നു.
Mantra 7
आपो॒ न सिन्धु॑म॒भि यत् स॒मक्ष॑र॒न्त्सोमा॑स॒ इन्द्रं॑ कु॒ल्या इ॑व ह्र॒दम्। वर्ध॑न्ति॒ विप्रा॒ महो॑ अस्य॒ साद॑ने॒ यवं॒ न वृ॒ष्टिर्दि॒व्येन॒ दानु॑ना
ജലങ്ങൾ നദിയിലേക്കു ഒരുമിച്ചു ഒഴുകുന്നതുപോലെ, സോമങ്ങൾ ഇന്ദ്രനിലേക്കു ഒഴുകുന്നു—കുല്യകൾ (ചാലുകൾ) ഹ്രദം (കുളം) ലക്ഷ്യമാക്കി ഒഴുകുന്നതുപോലെ. വിപ്രർ (പ്രേരിത ഋഷി-പുരോഹിതർ) അവന്റെ സാദനത്തിൽ (ആസനസ്ഥലത്ത്) അവന്റെ മഹത്വം വർധിപ്പിക്കുന്നു; ദിവ്യ ദാനു (ആകാശീയ ദാനം)യുള്ള വൃഷ്ടി യവം (യവം/ജവ) വളരുന്നതുപോലെ.
Mantra 8
वृषा॒ न क्रु॒द्धः प॑तय॒द् रजः॒स्वा यो अ॒र्यप॑त्नी॒रकृ॑णोदि॒मा अ॒पः । स सु॑न्व॒ते म॒घवा॑ जी॒रदा॑न॒वेऽवि॑न्द॒ज्ज्योति॒र्मन॑वे ह॒विष्म॑ते
കോപിതനായ വൃഷഭനെപ്പോലെ അവൻ രജസ്വീ (ആകാശീയ) ലോകങ്ങളിൽ പാഞ്ഞു—ഈ അപഃകളെ ‘ആര്യപത്നീ’ (ആര്യന്റെ ഭാര്യകളെപ്പോലെ) ആക്കി ക്രമപ്പെടുത്തി വെച്ചവൻ. ആ ദാനശീലനായ മഘവൻ സോമം പിഴിയുന്ന സുന്വതനുവേണ്ടി, വേഗദാനിയായ യജമാനനുവേണ്ടി, ഹവിഷ് കൊണ്ടുവരുന്ന മനുവിന് ജ്യോതി നേടിക്കൊടുത്തു.
Mantra 9
उज्जा॑यतां पर॒शुज्योति॑षा स॒ह भू॒या ऋ॒तस्य॑ सु॒दुघा॑ पुराण॒वत्। वि रो॑चतामरु॒षो भा॒नुना॒ शुचिः॒ स्व॑१र्ण शु॒क्रं शु॑शुचीत॒ सत्प॑तिः
പരശു-ജ്യോതി (ചേദക പ്രകാശം) സഹിതം അത് ഉദിക്കട്ടെ; പണ്ടത്തെപ്പോലെ വീണ്ടും ഋതത്തിന്റെ സുദുഘാ (സുഹാലം പാൽ തരുന്ന) പശുവായി നിലനില്ക്കട്ടെ. അരുഷ (ചുവപ്പുനിറമുള്ള) ശുചി തന്റെ ഭാനു (കിരണം) കൊണ്ട് എല്ലാടവും പ്രകാശിക്കട്ടെ; സ്വർണ്ണംപോലെ ശുക്ര (തേജസ്സുള്ള) ആയി, സത്പതി (സത്കർമ്മികളുടെ അധിപൻ) സ്വയം ദീപ്തനാകുന്നു.
Mantra 10
गोभि॑ष्टरे॒माम॑तिं दु॒रेवां॒ यवे॑न॒ क्षुधं॑ पुरुहूत॒ विश्वा॑म्। व॒यं राज॑भिः प्रथ॒मा धना॑न्य॒स्माके॑न वृ॒जने॑ना जयेम
ഗോവുകളാൽ ഞങ്ങൾ ഈ ദുരേവാ (ദുഷ്ട) ഇടുക്കുവഴി കടക്കട്ടെ; യവംകൊണ്ട്, ഹേ പുരുഹൂത (അനേകം പ്രാവശ്യം ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്നവനേ), എല്ലാ വിശപ്പും ശമിപ്പിക്കട്ടെ. രാജാക്കളോടൊപ്പം ഞങ്ങൾ ധനങ്ങളിൽ ആദ്യസ്ഥാനത്തിരിക്കട്ടെ; നമ്മുടെ സ്വന്തം വൃജന (യുദ്ധസംഘം) കൊണ്ട് വിജയം നേടട്ടെ.
Mantra 11
बृह॒स्पति॑र्नः॒ परि॑ पातु प॒श्चादु॒तोत्त॑रस्मा॒दध॑रादघा॒योः । इन्द्रः॑ पु॒रस्ता॑दु॒त म॑ध्य॒तो नः॒ सखा॒ सखि॑भ्यो॒ वरि॑वः कृणोतु
ബൃഹസ്പതി ഞങ്ങളെ എല്ലാടത്തുനിന്നും കാത്തുരക്ഷിക്കട്ടെ—പിന്നിൽ നിന്നുമ്, വടക്കിൽ നിന്നുമ്, താഴെ നിന്നുമ്—അഘം/ദുഷ്ടതയിൽ നിന്ന്. ഇന്ദ്രൻ മുന്നിൽ നിന്നുമ് നടുവിൽ നിന്നുമ്, സുഹൃത്തായി, ഞങ്ങൾക്കും ഞങ്ങളുടെ സുഹൃത്തുകൾക്കും നിർഭയമായ വിസ്താരവും സുരക്ഷയും ഒരുക്കട്ടെ.
Mantra 12
बृह॑स्पते यु॒वमिन्द्र॑श्च॒ वस्वो॑ दि॒व्यस्ये॑शाथे उ॒त पार्थि॑वस्य । ध॒त्तं र॒यिं स्तु॑व॒ते की॒रये॑ चिद् यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः
ഹേ ബൃഹസ്പതേ, നീയും ഇന്ദ്രനും ദിവ്യവും പാർത്ഥിവവും ആയ സമ്പത്തിന്റെ അധിപതികളാണ്. സ്തുതിക്കുന്നവനും ഗായകനും പോലും ധനം നല്കുവിൻ; കൂടാതെ സ്വസ്തി-രക്ഷകളോടെ എപ്പോഴും ഞങ്ങളെ കാത്തുരക്ഷിക്കുവിൻ.
For prosperity (cattle, grain, treasures) and victory, while also creating strong protection against hostile forces—especially by invoking an all-direction guard through Bṛhaspati and Indra.
Indra supplies conquering force and success in contest; Bṛhaspati supplies priestly protection and stabilizing counsel. Together they give victory that is also safeguarded from backlash and hidden harm.
No. The hymn works as a recited stotra. Barley and cattle are prominent symbols in the verses, so barley may be used optionally as a prosperity token, but it is not mandatory.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.