
Rishi: Indra-hymn tradition (RV-derived in AV 20; seer as in the RV source of the verse)
Devata: Indra; with Dyāvāpr̥thivī as ancillary deities
Chandas: Triṣṭubh (RV-style; common in AV 20 RV-recitations)
AV 20.91 ത്രിഷ്ടുഭ് ഛന്ദസ്സിലുള്ള ഇന്ദ്രസ്തോത്രമാണ് (ഋഗ്വേദശൈലിയിലെ പാരായണം). വൃത്ര/വല ജയകഥയെ ഇത് ഒരു രക്ഷാമന്ത്രമായി വീണ്ടും സജീവമാക്കുന്നു: ഇന്ദ്രൻ തടസ്സം തകർക്കുന്നു, ആക്രമണങ്ങളെ പിന്തിരിപ്പിക്കുന്നു, തടഞ്ഞുവെച്ചിരുന്ന സമ്പത്തും ജീവധാരയും പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നു. ഏഴ് നദികളുടെ മോചനവും പശുക്കളുടെ വീണ്ടെടുപ്പും വിവരിച്ച്, ഈ സ്തുതി ആകാശീയ വിജയത്തെ യജമാനന് ഉടൻ ലഭിക്കുന്ന അപോത്രോപായിക സംരക്ഷണവും സമൃദ്ധിയും ആക്കിമാറ്റുന്നു; ദ്യാവാപൃഥിവീ (ആകാശവും ഭൂമിയും) സ്ഥിരസാക്ഷികളായും സുരക്ഷിതഗമനത്തിന്റെ വഹകരായും ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്നു.
Mantra 1
इ॒मां धियं॑ स॒प्तशी॑र्ष्णीं पि॒ता न॑ ऋ॒तप्र॑जातां बृह॒तीम॑विन्दत्। तु॒रीयं॑ स्विज्जनयद् वि॒श्वज॑न्यो॒ऽयास्य॑ उ॒क्थमिन्द्रा॑य॒ शं॑सन्
ഋതത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച, ഉന്നതമായ, ഏഴുതലകളുള്ള ഈ ധീ (ചിന്താശക്തി) നമ്മുടെ പിതാവ് കണ്ടെത്തി. സർവ്വജനഹിതനായ ഋഷി ആയാസ്യൻ അതിലെ നാലാം അംശം സത്യമായി ജനിപ്പിച്ചു; ഇന്ദ്രനു വേണ്ടി ഉക്തം (സ്തുതി-വചനം) ഉച്ചരിച്ച്.
Mantra 2
ऋ॒तं शंस॑न्त ऋ॒जु दीध्या॑ना दि॒वस्पु॒त्रासो॒ असु॑रस्य वी॒राः । विप्रं॑ प॒दमङ्गि॑रसो॒ दधा॑ना य॒ज्ञस्य॒ धाम॑ प्रथ॒मं म॑नन्त
ഋതം (ധർമ്മക്രമം) പുകഴ്ത്തി, നേരായ ലക്ഷ്യത്തോടെ ജ്വലിക്കുന്ന ദിവസ്പുത്രർ—അസുര (പ്രഭുത്വശക്തി)യുടെ വീരർ—പ്രചോദിത ഋഷിയുടെ സ്ഥാനത്തെ ഉറപ്പിച്ചു. അങ്ഗിരസർ പവിത്ര പാദം സ്ഥാപിച്ച്, യജ്ഞത്തിന്റെ ആദ്യ ധാമം മനസ്സിൽ ധരിച്ചു.
Mantra 3
हं॒सैरि॑व॒ सखि॑भि॒र्वाव॑दद्भिरश्म॒न्मया॑नि॒ नह॑ना॒ व्यस्य॑न्। बृह॒स्पति॑रभि॒कनि॑क्रद॒द् गा उ॒त प्रास्तौ॒दुच्च॑ वि॒द्वां अ॑गायत्
ഹംസങ്ങളെപ്പോലെ, ഉച്ചത്തിൽ വിളിക്കുന്ന സഖാക്കളോടൊപ്പം, അവർ കല്ലുകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ബന്ധനങ്ങളെ അഴിച്ചു ചിതറിച്ചു. ബൃഹസ്പതി അവർക്കെതിരെ ഗർജിച്ച് പശുക്കളെ ജയിച്ചു; ആ ജ്ഞാനി ഉച്ചത്തിൽ സ്തുതി ചെയ്തു, ഉയരത്തിൽ പാടുകയും ചെയ്തു.
Mantra 4
अ॒वो द्वाभ्यां॑ प॒र एक॑या॒ गा गुहा॒ तिष्ठ॑न्ती॒रनृ॑तस्य॒ सेतौ॑ । बृह॒स्पति॒स्तम॑सि॒ ज्योति॑रि॒च्छन्नुदु॒स्रा आक॒र्वि हि ति॒स्र आवः॑
രണ്ടു സഹായങ്ങളാൽ, ഒറ്റ സഹായത്തോടെ കടന്നുപോയി, അസത്യത്തിന്റെ തടസ്സത്തിനരികെ ഗുഹയിൽ മറഞ്ഞുനിന്നിരുന്ന പശുക്കളെ അവൻ പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നു. ബൃഹസ്പതി അന്ധകാരത്തിൽ പ്രകാശം തേടി, ചുവപ്പുനിറമുള്ള (ഉസ്രാ) പശുക്കളെ മേലോട്ടു വലിച്ചെടുത്തു; കാരണം അവന്റെ സഹായങ്ങൾ ത്രിവിധമാണ്.
Mantra 5
वि॒भिद्या॒ पुरं॑ श॒यथे॒मपा॑चीं॒ निस्त्रीणि॑ सा॒कमु॑द॒धेर॑कृन्तत्। बृह॒स्पति॑रु॒षसं॒ सूर्यं॒ गाम॒र्कं वि॑वेद स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौः
പിന്നോട്ടു ചേർന്ന് നിലകൊണ്ടിരുന്ന കോട്ടയെ ഭേദിച്ച്, അവർ സമുദ്രത്തിന്റെ ആഴത്തിൽ നിന്ന് ഒരുമിച്ച് മൂന്നു നിധികളെ മുറിച്ചു പുറത്തെടുത്തു. ബൃഹസ്പതി ഉഷസ്സിനെ, സൂര്യനെ, പശുവിനെ, ഋക്/സ്തോത്രത്തെ കണ്ടെത്തി—ആകാശം ഇടിമുഴക്കുന്നതുപോലെ.
Mantra 6
इन्द्रो॑ व॒लं र॑क्षि॒तारं॒ दुघा॑नां क॒रेणे॑व॒ वि च॑कर्ता॒ रवे॑ण । स्वेदा॑ञ्जिभिरा॒शिर॑मि॒च्छमा॒नोऽरो॑दयत् प॒णिमा गा अ॑मुष्णात्
ഇന്ദ്രൻ ഗർജനത്തോടെ—ആനയുടെ തുമ്പിക്കൈകൊണ്ടെന്നപോലെ—പാൽ തരുന്ന പശുക്കളുടെ കാവലാളായ വലയെ പിളർത്തി. വിയർപ്പിൽ നനഞ്ഞ തന്റെ സഹായികളോടൊപ്പം പോഷണം/തണുപ്പ് തേടി, അവൻ പണിയെ കരയിച്ചു, പശുക്കളെ കൊണ്ടുപോയി.
Mantra 7
स ईं॑ स॒त्येभिः॒ सखि॑भिः शु॒चद्भि॒र्गोधा॑यसं॒ वि ध॑न॒सैर॑दर्दः । ब्रह्म॑ण॒स्पति॒र्वृष॑भिर्व॒राहै॑र्घ॒र्मस्वे॑देभि॒र्द्रवि॑णं॒ व्याऽनट्
അവൻ തന്നെ—സത്യസഖാക്കളോടും, ശുദ്ധവും ദീപ്തവുമായ കൂട്ടുകാരോടും കൂടി—ഘാതക പ്രഹാരങ്ങളാൽ ഗോധായസത്തെ പിളർത്തി തകർത്തു. ബ്രഹ്മണസ്പതി വൃഷഭങ്ങളോടും വരാഹങ്ങളോടും ഘർമംകൊണ്ട് വിയർപ്പൊഴുക്കുന്ന ശക്തികളോടും കൂടി ദ്രവിണം (ധനം) വ്യാപിപ്പിച്ച് നേടിയെടുത്തു.
Mantra 8
ते स॒त्येन॒ मन॑सा॒ गो॑पतिं॒ गा इ॑या॒नास॑ इषणयन्त धी॒भिः । बृह॒स्पति॑र्मि॒थोअ॑वद्यपेभि॒रुदु॒स्रिया॑ असृजत स्व॒युग्भिः॑
അവർ സത്യത്തെ മനസ്സാക്കി, ഗോപതി (കന്നുകാലികളുടെ അധിപൻ)യിലേക്കു മുന്നേറി; പ്രചോദിതമായ ധികളാൽ പശുക്കളെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. ബൃഹസ്പതി പരസ്പരം നിന്ദിക്കുന്നവരുടെ ഇടയിൽ, തന്റെ തന്നെ സ്വയുഗ (സ്വയം യുക്ത) ശക്തികളാൽ ഉഷ്രിയാ—ചുവപ്പുനിറമുള്ള പശുക്കളെ—പുറത്തേക്ക് വിട്ടു.
Mantra 9
तं व॒र्धय॑न्तो म॒तिभिः॑ शि॒वाभिः॑ सिं॒हमि॑व॒ नान॑दतं स॒धस्थे॑ । बृह॒स्पतिं॒ वृष॑णं॒ शूर॑सातौ॒ भरे॑भरे॒ अनु॑ मदेम जि॒ष्णुम्
ശുഭമായ മതികളാൽ ഞങ്ങൾ അവനെ വർധിപ്പിക്കുന്നു—സാധാരണ ആസനത്തിൽ സിംഹംപോലെ ഗർജ്ജിക്കുന്നവനെ. ബൃഹസ്പതി—വൃഷഭൻ, ശൂരസാതൗ (ശൂരവിജയത്തിൽ) ജയശാലി—ഓരോ യുദ്ധഭാരത്തിലും (ഭരെ ഭരെ) അവനെ അനുഗമിച്ച് ഞങ്ങൾ ആഹ്ലാദിക്കട്ടെ; അവൻ ജിഷ്ണു, ജയകൻ.
Mantra 10
य॒दा वाज॒मस॑नद् वि॒श्वरू॑प॒मा द्यामरु॑क्ष॒दुत्त॑राणि॒ सद्म॑ । बृह॒स्पतिं॒ वृष॑णं व॒र्धय॑न्तो॒ नाना॒ सन्तो॒ बिभ्र॑तो॒ ज्योति॑रा॒सा
അവൻ സർവ്വരൂപമായ വാജം (പുരസ്കാരം/വിജയം) നേടി, സ്വർഗത്തിലേക്ക്—ഉന്നത സദ്മങ്ങളിലേക്ക്—ആരോഹിച്ചു; അപ്പോൾ പലരൂപങ്ങളായി, വൃഷഭനായ ബൃഹസ്പതിയെ വർദ്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, അവർ ജ്യോതി ധരിച്ചു സ്ഥാപിതരായി.
Mantra 11
स॒त्यमा॒शिषं॑ कृणुता वयो॒धै की॒रिं चि॒द्ध्यव॑थ॒ स्वेभि॒रेवैः॑ । प॒श्चा मृधो॒ अप॑ भवन्तु॒ विश्वा॒स्तद् रो॑दसी शृणुतं विश्वमि॒न्वे
ഹേ ബലദാതാവേ (വയോധാ), ആശീർവാദം സത്യമാക്കുക; കാരണം ഈ കീർത്തിഗീതത്തെയും നീ നിന്റെ തന്നെ ഫലപ്രദമായ ശക്തികളാൽ സഹായിക്കുന്നു. എല്ലാ ആക്രമണങ്ങളും ഞങ്ങളുടെ പിന്നിലേക്ക് മാറിപ്പോകട്ടെ; അത്, ഹേ ദ്യാവാ-പൃഥിവീ (ആകാശവും ഭൂമിയും), കേൾക്കുക—ഹേ സർവ്വപ്രേരക.
Mantra 12
इन्द्रो॑ म॒ह्ना म॑ह॒तो अ॑र्ण॒वस्य॒ वि मू॒र्धान॑मभिनदर्बु॒दस्य॑ । अह॒न्नहि॒मरि॑णात् सप्त सिन्धू॑न् दे॒वैर्द्या॑वापृथिवी॒ प्राव॑तं नः
ഇന്ദ്രൻ തന്റെ മഹാമഹിമയാൽ മഹത്തായ അർണവത്തിന്റെ ശിഖരം പിളർത്തി; അർബുദന്റെ തല പിളർത്തി. അവൻ അഹി (സർപ്പം)യെ വധിച്ചു, സപ്ത സിന്ധുക്കളെ മോചിപ്പിച്ചു. ദേവന്മാരോടുകൂടെ, ഹേ ദ്യാവാ-പൃഥിവീ (ആകാശവും ഭൂമിയും), ഞങ്ങളെ രക്ഷയിൽ മുന്നോട്ട് നയിക്കുവിൻ.
For protection and obstacle-removal—turning back hostility, breaking ‘blockages’ (social, physical, or ritual), and restoring prosperity and smooth progress.
These are symbolic victory-images: rivers represent released life-flow and prosperity; cows represent recoverable wealth; Vṛtra/Vala/Paṇi represent forces that withhold, obstruct, or attack.
Not strictly, but clean water is the most fitting accompaniment (sprinkling as ‘released rivers’). A simple protective cord/amulet may be tied afterward to mark the protection as ongoing.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.