Sukta 56
Rishi: Atharvanic tradition (Book 19; duḥsvapna-śānti collection)
Devata: Personified Svapna (Dream) / Duḥsvapna as afflicting agent; with Yama as contextual authority
Chandas: Triṣṭubh-like (longer pādas; late Atharvanic style)
ഈ ചെറുതായ ആഥർവണിക സ്തോത്രം ദുഃസ്വപ്ന-ശാന്തിക്കുള്ള ഒരു ചാര്മമാണ്; യമന്റെ ലോകത്തിൽ നിന്നുയർന്ന് മനുഷ്യരെ ഭയത്തിലും ആശയക്കുഴപ്പത്തിലുമേക്ക് തള്ളുന്ന, മരണസമീപമായ അതിരിട പീഡയായി ‘സ്വപ്ന’ത്തെ നേരിടുന്നു. സ്വപ്നത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം പേരുപറഞ്ഞ്, അതിനെ സർവ്വനിയമത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിന് (വരുൺ/ആദിത്യർ; ത്രിത ആപ്ത്യ) കീഴ്പ്പെടുത്തി, അതിന്റെ ‘ജനന-രീതികൾ’ സംബന്ധിച്ച ആചാരജ്ഞാനം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിലൂടെ ജപകൻ അതിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന പ്രാവീണ്യം നേടുന്നു; അശുഭ സ്വപ്നങ്ങളെ അകറ്റാനും, കീർത്തി/പ്രതിഷ്ഠ സംരക്ഷിക്കാനും, സമീപത്തുള്ള വൈരപരമായ ഹാനികര സ്വാധീനങ്ങളെ തുരത്താനും കഴിയും.
Mantras
Mantra 1
दुःष्वप्ननाशनम्। य॒मस्य॑ लो॒कादध्या ब॑भूविथ॒ प्रम॑दा॒ मर्त्या॒न् प्र यु॑नक्षि॒ धीरः॑ । ए॒का॒किना॑ स॒रथं॑ यासि वि॒द्वान्त्स्वप्नं॒ मिमा॑नो॒ असु॑रस्य॒ योनौ॑
ദുഃസ്വപ്നനാശകനേ: യമലോകത്തിൽ നിന്നു നീ ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു; വഞ്ചകനായി നീ മർത്ത്യരെ മുന്നോട്ടു ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു—ഹേ ധീരൻ (ജ്ഞാനി). ഒറ്റയ്ക്കായി, രഥത്തോടുകൂടെ നീ പോകുന്നു, ഹേ വിദ്വാൻ; അസുരന്റെ യോനിയിൽ—മൂലസ്ഥാനത്തിൽ—സ്വപ്നത്തെ അളന്ന് (വിതരിച്ചു) നിശ്ചയിക്കുന്നു.
Mantra 2
ब॒न्धस्त्वाग्रे॑ वि॒श्वच॑या अपश्यत् पु॒रा रात्र्या॒ जनि॑तो॒रेके॒ अह्नि॑ । ततः॑ स्वप्ने॒दमध्या ब॑भूविथ भि॒षग्भ्यो॑ रू॒पम॑प॒गूह॑मानः
ബന്ധ (ബന്ധസ്ത്വാ) എന്ന ‘ബന്ധകൻ’, എല്ലാടവും വ്യാപിക്കുന്ന ദൃഷ്ടിയോടെ, പുരാതനത്തിൽ—രാത്രിക്ക് മുമ്പ്—‘രണ്ട് ജനകർ’ (ജനിതരൗ) എന്നവരുടെ ഏകദിനത്തിൽ—ആദ്യം നിന്നെ കണ്ടു. അതിനുശേഷം സ്വപ്നത്തിൽ നീ ഇവിടെ മദ്ധ്യേ ഉദിച്ചു; ഭിഷഗ്‌ (വൈദ്യർ)മാരിൽ നിന്ന് നിന്റെ രൂപം മറച്ചുകൊണ്ട്.
Mantra 3
बृ॒ह॒द्गावासु॑रे॒भ्योऽधि॑ दे॒वानुपा॑वर्तत महि॒मान॑मि॒च्छन्। तस्मै॒ स्वप्ना॑य दधु॒राधि॑पत्यं त्रयस्त्रिं॒शासः॒ स्वरानशा॒नाः
മഹാഗാവുകൾ (ബൃഹദ്ഗാവഃ) മഹിമ തേടിക്കൊണ്ട് അസുരന്മാരിൽ നിന്നു ദേവന്മാരെ മുകളിലേക്കു തിരിച്ചു മടക്കിവരിച്ചു. സ്വപ്നത്തിന് അധിപത്യം നൽകി—സ്വർ (ദിവ്യപ്രകാശം) കൈവശമുള്ള ത്രയസ്ത്രിംശ ദേവന്മാർ.
Mantra 4
नैतां वि॑दुः पि॒तरो॒ नोत दे॒वा येषां॒ जल्पि॒श्चर॑त्यन्तरेदम्। त्रि॒ते स्वप्न॑मदधुरा॒प्त्ये नर॒ आदि॑त्यासो॒ वरु॑णे॒नानु॑शिष्टाः
ഇത് പിതാക്കന്മാർക്കും അറിയില്ല, ദേവന്മാർക്കും അല്ല—ഈ ലോകത്തിനുള്ളിലെ ഇടവേളയിൽ അലഞ്ഞുനടക്കുന്ന ജൽപിശ് (ഗുണഗുണം/ബഡബഡപ്പ്). ത്രിത ആപ്ത്യയിൽ അവർ സ്വപ്നത്തെ സ്ഥാപിച്ചു—വരുണനാൽ അനുശിക്ഷിതരായ ശക്തന്മാരായ ആദിത്യർ.
Mantra 5
यस्य॑ क्रू॒रमभ॑जन्त दु॒ष्कृतो॒ऽस्वप्ने॑न सु॒कृतः॒ पुण्य॒मायुः॑ । स्वर्मदसि पर॒मेण॑ ब॒न्धुना॑ त॒प्यमा॑नस्य॒ मन॒सोऽधि॑ जज्ञिषे
ദുഷ്കൃതർ ആര്ക്ക് ക്രൂരത പങ്കുവെക്കുന്നു, അവനു സുകൃതർ—അസ്വപ്ന (സ്വപ്നരഹിതത്വം) മുഖേന—പുണ്യമായ ആയുസ്സ് പങ്കുവെക്കുന്നു. നീ പരമബന്ധുവാൽ സ്വർമാ (ദിവ്യപ്രകാശത്തിൽ) ആനന്ദിക്കുന്നു; പീഡിതമായ മനസ്സിന്റെ മീതെ നിന്നാണ് നിന്റെ ജനനം ഉണ്ടായത്.
Mantra 6
वि॒द्म ते॒ सर्वाः॑ परि॒जाः पु॒रस्ता॑द् वि॒द्म स्व॑प्न॒ यो अ॑धि॒पा इ॒हा ते॑ । य॒श॒श्विनो॑ नो॒ यश॑से॒ह पा॑ह्या॒राद् द्वि॒षेभि॒रप॑ याहि दू॒रम्
നിന്റെ എല്ലാ ജന്മരീതികളും പണ്ടുമുതൽ ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു; ഹേ സ്വപ്നമേ, ഇവിടെ നിന്റെ അധിപൻ ആര് എന്നതും ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു. യശസ്സുള്ളവനായി, ഈ സ്ഥലത്ത് ഞങ്ങളുടെ യശസ്സിനായി ഞങ്ങളെ കാത്തുകൊൾക; അടുത്തുള്ള ദ്വേഷികളിൽ നിന്ന് മാറി—വളരെ ദൂരത്തേക്ക് പോകുക.
Frequently Asked Questions
It treats duḥsvapna as a real afflicting power—Dream personified—linked with Yama’s realm and a demonic source, able to mislead and frighten sleepers unless ritually constrained.
They function as regulators and a containment-locus: Dream is ‘set’ in Trita Āptya under Varuṇa’s ordinance, meaning the hymn relocates and limits Dream’s harmful roaming.
The reciter claims knowledge of Dream’s origins and lordship, asks for protection of social standing (fame/renown), and commands Dream to depart far away—especially away from nearby ‘haters’ who may work harm through ominous dreams.
Ask anything about Sukta 56 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
