Sukta 40
Rishi: Atharvanic tradition (late AV strata)
Devata: Bṛhaspati (primary), with Sarasvatī and Viśve Devāḥ as supporting agencies
Chandas: Anuṣṭubh-like cadence (late AV style; exact metrical scansion may vary)
ഈ ഉത്തര അഥർവവേദീയ സൂക്തം മെധാ—ബുദ്ധി, സ്മൃതി, യാഗവാക്‌ശേഷി—മനസ്സും വാണിയും അശാന്തിയാൽ ‘ഭേദിക്കപ്പെട്ട’തുപോലെ ചിതറുമ്പോൾ അവയെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്ന സംക്ഷിപ്ത മന്ത്ര-ചികിത്സയാണ്. സരസ്വതിയുടെയും വിശ്വേദേവന്മാരുടെയും സഹകരണത്തോടെ ബൃഹസ്പതിയെ അപേക്ഷിച്ച്, കവർന്നുകൊണ്ടുപോയതിനെ വീണ്ടും കൂട്ടിച്ചേർത്ത് തിരികെ കൊണ്ടുവരണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു; ദീക്ഷക്കും തപസ്സിനും ശാന്തി മുദ്രവെച്ച്, ‘ഇരുട്ട് കടന്നുപോകുന്ന’ അശ്വിനീയ പോഷണത്തോടെ കർമ്മം സമാപിപ്പിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
मेधा। यन्मे॑ छि॒द्रं मन॑सो॒ यच्च॑ वा॒चः सर॑स्वती मन्यु॒मन्तं॑ ज॒गाम॑ । विश्वै॒स्तद् दे॒वैः स॒ह सं॑विदा॒नः सं द॑धातु॒ बृह॒स्पतिः॑
മേധാ—എന്റെ മനസ്സിലെ ഏതു വിടവും എന്റെ വാക്കിലെ ഏതു പിഴവും സരസ്വതി മന്യുഭരിതമായ കലക്കത്തിൽ കൊണ്ടുപോയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ; അതിനെ എല്ലാ ദേവന്മാരോടും ഒത്തു ബൃഹസ്പതി വീണ്ടും ചേർത്ത്, സ്ഥാപിച്ച്, ക്രമത്തിലാക്കട്ടെ.
Mantra 2
मा न॒ आपो॑ मे॒धां मा ब्रह्म॒ प्र म॑थिष्टन । सु॒ष्य॒दा यू॒यं स्य॑न्दध्व॒मुप॑हूतो॒ऽहं सु॒मेधा॑ वर्च॒स्वी
ഹേ ആപഃ (ജലങ്ങളേ), ഞങ്ങളുടെ മേധയെ മഥിച്ച് പുറത്താക്കരുത്; ഞങ്ങളുടെ ബ്രഹ്മ (പവിത്ര മന്ത്രം/പ്രാർത്ഥന)യും പീഡിപ്പിച്ച് പുറന്തള്ളരുത്. ഹേ സുഷ്യദാ, നിങ്ങൾ മംഗളധാരകളായി ഒഴുകുക; ഞാൻ ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ടവൻ—സുമേധയും വർചസ്വിയും.
Mantra 3
मा नो॑ मे॒धां मा नो॑ दी॒क्षां मा नो॑ हिंसिष्टं॒ यत् तपः॑ । शि॒वा नः॒ शं स॒न्त्वायु॑षे शि॒वा भ॑वन्तु मा॒तरः॑
ഞങ്ങളുടെ മേധ (ബുദ്ധി)യെ ഹാനിക്കരുതേ; ഞങ്ങളുടെ ദീക്ഷ (വിധിദീക്ഷ)യെ ഹാനിക്കരുതേ; ഞങ്ങളുടെ തപഃ (പവിത്രതാപം/തപശ്ചര്യ)യിൽ ഞങ്ങളെ വേദനിപ്പിക്കരുതേ. ആയുസ്സിനായി ഞങ്ങൾക്ക് ശിവ (മംഗള) ശാന്തി ഉണ്ടാകട്ടെ; മാതൃകൾ (മാതരഃ) ഞങ്ങൾക്ക് ശിവ, കല്യാണകരികളാകട്ടെ.
Mantra 4
या नः॒ पीप॑रद॒श्विना॒ ज्योति॑ष्मती॒ तम॑स्ति॒रः । ताम॒स्मे रा॑सता॒मिष॑म्
അശ്വിന്മാർ ഞങ്ങൾക്ക് വളർത്തിയ ആ പോഷണം—ജ്യോതിഷ്മതി (പ്രകാശമയമായത്), തമസ് (ഇരുട്ട്) കടത്തിവിടുന്നതു—അത് തന്നെയായ ഇഷ് (പോഷകാഹാരം/രസം) ഇവിടെ ഞങ്ങൾക്ക് ദാനമാകട്ടെ.
Frequently Asked Questions
It refers to a felt gap or leak in mental steadiness and verbal capacity—forgetfulness, scattered attention, or speech faltering—often linked to agitation or emotional turbulence.
Sarasvatī represents the flow of inspired speech and intelligence, while the Viśve Devāḥ represent collective divine assent; together they support Bṛhaspati’s act of re-ordering and reintegration.
No. The hymn works primarily through recitation and intention; at most, one may optionally take water or a small nourishing food as a symbolic ‘iṣ’ after the concluding verse.
Ask anything about Sukta 40 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
