Sukta 23
Rishi: Anukramaṇī attribution uncertain for this enumerative segment (often treated as liturgical formulae rather than seer-specific); consult Śaunaka Anukramaṇī for 19.23.
Devata: Ṛc (the verse) as a personified liturgical power; indirectly Agni as carrier via svāhā.
Chandas: Not a metrical verse; a yajus-like formula (prose/short liturgical utterance).
AVŚ 19.23 പ്രധാനമായും ‘സ്വാഹാ’ എന്ന ഹോമസൂത്രങ്ങളുടെ ഒരു എണ്ണിപ്പറയുന്ന പരമ്പരയാണ്. ഇതിലൂടെ പ്രത്യേക ഋക്/വാക്യ-ഘടകങ്ങൾക്കു (ഉദാ., നാലു പാദങ്ങളുള്ളതും എട്ടു പാദങ്ങളുള്ളതുമായ സമുച്ചയങ്ങൾ) അർപ്പണങ്ങൾ സൂചികപോലെ നിശ്ചയിച്ച് സമർപ്പിക്കുന്നു; യാഗത്തിൽ ഒന്നും വിട്ടുപോകാതെയും തെറ്റായിടത്തേക്ക് പോകാതെയും ഇരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരു ആചാര ‘കണക്കെടുപ്പ്’ തന്നെയാണ് ഇത്. ഈ സൂക്തത്തിന്റെ ശക്തി, ഋക്കിനെ തന്നെ വ്യക്തീകൃതമായി സ്വീകരിക്കാവുന്ന ശക്തിയായി കാണുന്നതിലാണ്: ശരിയായി പേരെടുത്ത വാക്യ-സമുച്ചയങ്ങൾ യഥാർത്ഥ ഗ്രാഹകരാകുന്നു; ‘സ്വാഹാ’യിലൂടെ സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന അഗ്നി ആ ഹവ്യം വഹിച്ച് എത്തിക്കുന്നു. അവസാനം (19.23.30) ബ്രഹ്മന്റെ അതുല്യവും അതിക്രമിക്കാനാവാത്തതുമായ പരമപ്രാധാന്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന ശക്തമായ ദൈവശാസ്ത്ര ‘മുദ്ര’യോടെ ഇത് സമാപിച്ച്, പവിത്രാധിപത്യത്തിൽ ആചാരത്തെ ആധാരപ്പെടുത്തി യാഗത്തെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്നു.
Mantras
Mantra 1
आ॒थ॒र्व॒णानां चतुरृ॒चेभ्यः॒ स्वाहा॑
ആഥർവണിക ചതുരൃച (നാലു ഋചകളുള്ള) സമുച്ചയങ്ങൾക്ക് സ്വാഹാ।
Mantra 2
प॒ञ्च॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
പഞ്ചൃച (അഞ്ചു ഋചകളുള്ള) സമുച്ചയങ്ങൾക്ക് സ്വാഹാ।
Mantra 3
ष॒ळृ॒चेभ्यः॒ स्वाहा॑
ഷളൃച (ആറ് ഋചകളുള്ള) സമുച്ചയങ്ങൾക്ക് സ്വാഹാ।
Mantra 4
स॒प्त॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
ഏഴ് ഋക്കുകളുള്ള സമുച്ചയങ്ങൾക്ക് സ്വാഹാ.
Mantra 5
अ॒ष्ट॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
അഷ്ടൃചങ്ങളുള്ള (അഷ്ടർച്ച) ഋക്‌സമൂഹത്തിന്—സ്വാഹാ!
Mantra 6
न॒व॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
നവൃചങ്ങളുള്ള (നവർച്ച) ഋക്‌സമൂഹത്തിന്—സ്വാഹാ!
Mantra 7
द॒श॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
ദശൃചങ്ങളുള്ള (ദശർച്ച) ഋക്‌സമൂഹത്തിന്—സ്വാഹാ!
Mantra 8
ए॒का॒द॒श॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
പതിനൊന്ന് ഋചികളുള്ള (ഏകാദശർച) സമുച്ചയത്തിന്—സ്വാഹാ!
Mantra 9
द्वा॒द॒श॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
പന്ത്രണ്ട് ഋചികളുള്ള (ദ്വാദശർച) സമുച്ചയത്തിന്—സ്വാഹാ!
Mantra 10
त्र॒यो॒द॒श॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
പതിമൂന്ന് ഋക്‌മന്ത്രങ്ങൾക്കുള്ള ഹോമാർപ്പണം—സ്വാഹാ।
Mantra 11
च॒तु॒र्द॒श॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
പതിനാലു ഋക്‌മന്ത്രങ്ങൾക്കുള്ള ഹോമാർപ്പണം—സ്വാഹാ।
Mantra 12
प॒ञ्च॒द॒श॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
പതിനഞ്ചു ഋക്‌മന്ത്രങ്ങൾക്കുള്ള ഹോമാർപ്പണം—സ്വാഹാ।
Mantra 13
षो॒ड॒श॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
പതിനാറ് ഋക്‌ഋച്ചകൾക്കുള്ള ഹവിസ്സർപ്പണം—സ്വാഹാ.
Mantra 14
स॒प्त॒द॒श॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
പതിനേഴു ഋക്‌ഋച്ചകൾക്കുള്ള ഹവിസ്സർപ്പണം—സ്വാഹാ.
Mantra 15
अ॒ष्टा॒द॒श॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
പതിനെട്ട് ഋക്‌വചനങ്ങൾക്കുള്ള ഹവിസ്സർപ്പണം—സ്വാഹാ.
Mantra 16
ए॒को॒न॒विं॒श॒तिः स्वाहा॑
പത്തൊമ്പതിന് ഹവിസ്സർപ്പണം—സ്വാഹാ.
Mantra 17
विं॒श॒तिः स्वाहा॑
വിംശതി (ഇരുപത്)യ്ക്കുള്ള അർപ്പണം—സ്വാഹാ।
Mantra 18
म॒ह॒त्का॒ण्डाय॒ स्वाहा॑
മഹത്കാണ്ഡ (മഹത്തായ കാണ്ഡം/വിഭാഗം)യ്ക്കുള്ള അർപ്പണം—സ്വാഹാ।
Mantra 19
तृ॒चेभ्यः॒ स्वाहा॑
തൃച (ത്രയി/ത്രിപദി) ഛന്ദസ്സിലുള്ള മന്ത്രങ്ങൾക്കുള്ള അർപ്പണം—സ്വാഹാ।
Mantra 20
ए॒क॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
ഏക-ഋക്‌കളോടു ഹവിസ്സർപ്പണം—സ്വാഹാ!
Mantra 21
क्षु॒द्रेभ्यः॒ स्वाहा॑
ക്ഷുദ്ര (ചെറുതായ)വർക്കു ഹവിസ്സർപ്പണം—സ്വാഹാ!
Mantra 22
ए॒का॒नृ॒चेभ्यः॒ स्वाहा॑
ഏകാനൃചുകൾക്കു സ്വാഹാ।
Mantra 23
रो॒हि॒तेभ्यः॒ स्वाहा॑
രോഹിതന്മാർക്കു സ്വാഹാ।
Mantra 24
सू॒र्याभ्यां॒ स्वाहा॑
രണ്ടു സൂര്യന്മാർക്കു സ്വാഹാ।
Mantra 25
व्रा॒त्याभ्यां॒ स्वाहा॑
രണ്ട് വ്രാത്യന്മാർക്ക് സ്വാഹാ.
Mantra 26
प्रा॒जा॒प॒त्याभ्यां॒ स्वाहा॑
രണ്ട് പ്രാജാപത്യന്മാർക്ക് സ്വാഹാ.
Mantra 27
वि॒षा॒स॒ह्यै स्वाहा॑
വിഷാസഹ്യൈ സ്വാഹാ — വിഷത്തെ ജയിക്കുന്ന ശക്തിക്കു ഹോമാർപ്പണം, സ്വാഹാ.
Mantra 28
म॒ङ्ग॒लि॒केभ्यः॒ स्वाहा॑
മങ്ഗലികേഭ്യഃ സ്വാഹാ — മംഗളകരമായ (ശുഭ) ദേവതകൾക്കു ഹോമാർപ്പണം, സ്വാഹാ.
Mantra 29
ब्र॒ह्मणे॒ स्वाहा॑
ബ്രഹ്മണേ സ്വാഹാ — ബ്രഹ്മ (പവിത്ര ബ്രഹ്മശക്തി)യ്ക്കു ഹോമാർപ്പണം, സ്വാഹാ.
Mantra 30
ब्रह्म॑ज्येष्ठा॒ संभृ॑ता वी॒र्याऽणि॒ ब्रह्माग्रे॒ ज्येष्ठं॒ दिव॒मा त॑तान । भू॒तानां॑ ब्र॒ह्मा प्र॑थ॒मोत जज्ञे॒ तेना॑र्हति॒ ब्रह्म॑णा॒ स्पर्धि॑तुं॒ कः
ബ്രഹ്മം ജ്യേഷ്ഠമാണ്; ശക്തികൾ സമാഹരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആദിയിൽ ജ്യേഷ്ഠനായ ബ്രഹ്മം ദിവം (ആകാശം) വിരിച്ചു. ഭूतങ്ങളിൽ ബ്രഹ്മാ ആദ്യം ജനിച്ചു; ആ ബ്രഹ്മംകൊണ്ട്—ആരാണവനോട് മത്സരിക്കാൻ യോഗ്യൻ?
Frequently Asked Questions
It functions as ritual indexing: each named verse-set is treated as a specific recipient, so the offering is correctly allocated and no portion is lost through miscount or omission.
The immediate recipient is the Ṛc/verse-set as a personified liturgical power; svāhā implies Agni as the carrier who conveys the oblation to that designated recipient.
The closing mantra acts as a seal: it grounds the rite in the unsurpassable primacy of Brahman/Brahmā, protecting the ritual’s authority and efficacy against rival claims or instability.
Ask anything about Sukta 23 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
