Sukta 6

Mantra 1

जगद्बीज पुरुषः। स॒हस्र॑बाहुः॒ पुरु॑षः सहस्रा॒क्षः स॒हस्र॑पात्। स भूमिं॑ वि॒श्वतो॑ वृ॒त्वात्य॑तिष्ठद् दशाङ्गु॒लम्

പുരുഷൻ ജഗത്തിന്റെ ബീജമാണ്. പുരുഷൻ സഹസ്രബാഹു, സഹസ്രാക്ഷ, സഹസ്രപാത്. അവൻ ഭൂമിയെ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ചുറ്റി പൊതിഞ്ഞ്, ദശാംഗുലം (പത്ത് വിരലുകളുടെ) അളവിനും അപ്പുറം നിലകൊണ്ടു.

Mantra 2

त्रि॒भिः प॒द्भिर्द्याम॑रोह॒त् पाद॑स्ये॒हाभ॑व॒त् पुनः॑ । तथा॒ व्यऽक्राम॒द् विष्व॑ङशनानश॒ने अनु॑

മൂന്ന് പടികളാൽ അവൻ ദ്യൗ (ആകാശം) കയറി; അവന്റെ പാദത്തിന്റെ ഒരു അംശം ഇവിടെ വീണ്ടും ഉണ്ടായിത്തീർന്നു. അങ്ങനെ അവൻ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും വ്യാപിച്ച് മുന്നേറി—അശനാന (ഭക്ഷണം)യും അനശനാന (അഭക്ഷണം)യും രണ്ടിനെയും അനുഗമിച്ച്.

Mantra 3

ताव॑न्तो अस्य महि॒मान॒स्ततो॒ ज्यायां॑श्च॒ पूरु॑षः । पादो॑ऽस्य॒ विश्वा॑ भू॒तानि॑ त्रि॒पाद॑स्यृ॒तं॑ दि॒वि

ഇത്രയത്രയാണ് അവന്റെ മഹിമകൾ; അതിലും മഹത്തായവൻ പുരുഷൻ. അവന്റെ ഒരു പാദം സർവ്വഭൂതങ്ങൾ (എല്ലാ ജീവികളും); അവന്റെ മൂന്ന് പാദങ്ങൾ ദ്യൗവിൽ ഋത (ഋത-ക്രമം/സത്യവ്യവസ്ഥ) ആയി നിലകൊള്ളുന്നു.

Mantra 4

पुरु॑ष ए॒वेदं सर्वं॒ यद् भू॒तं यच्च॑ भा॒व्यम्। उ॒तामृ॑त॒त्वस्ये॑श्व॒रो यद॒न्येनाभ॑वत् स॒ह

പുരുഷൻ—ഇവൻ തന്നേ—ഇതെല്ലാം ആകുന്നു: ഭൂതമായതും ഭാവിയായതും. കൂടാതെ അവൻ അമൃതത്വത്തിന്റെ ഈശ്വരൻ; കാരണം അവൻ ‘അന്യ’ത്തോടൊപ്പം സഹഭാവത്തിൽ പ്രാദുർഭവിച്ചു.

Mantra 5

यत् पुरु॑षं॒ व्यद॑धुः कति॒धा व्यऽकल्पयन्। मुखं॒ किम॑स्य॒ किं बा॒हू किमू॒रू पादा॑ उच्येते

അവർ പുരുഷനെ വിഭജിച്ച് ക്രമപ്പെടുത്തി, എത്രവിധമായി അവനെ ക്രമീകരിച്ചു—അവന്റെ മുഖം എന്തായിരുന്നു? അവന്റെ ഭുജങ്ങൾ എന്തായിരുന്നു? അവന്റെ ഊറുകൾ എന്തായിരുന്നു? അവന്റെ പാദങ്ങൾ എന്തെന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു?

Mantra 6

ब्रा॒ह्म॒णोऽस्य॒ मुख॑मासीद् बा॒हू रा॑ज॒न्योऽभवत्। मध्यं॒ तद॑स्य॒ यद् वैश्यः॑ प॒द्भ्यां शू॒द्रो अ॑जायत

ബ്രാഹ്മണൻ അവന്റെ മുഖമായിരുന്നു; അവന്റെ ഭുജങ്ങൾ രാജന്യൻ (ക്ഷത്രിയൻ) ആയി. അവന്റെ മദ്ധ്യഭാഗം—അതായിരുന്നു വൈശ്യൻ; അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ നിന്ന് ശൂദ്രൻ ജനിച്ചു.

Mantra 7

चन्द्र॑मा म॑नसो जात॑श्च॑क्षोः सू॑र्यो अजायत । मुखा॒दिन्द्र॑श्चा॒ग्निश्च॑ प्रा॒णाद् वा॒युर॑जायत

ചന്ദ്രൻ മനസ്സിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു; കണ്ണിൽ നിന്ന് സൂര്യൻ ജനിച്ചു. മുഖത്തിൽ നിന്ന് ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും; പ്രാണത്തിൽ നിന്ന് വായു ജനിച്ചു.

Mantra 8

नाभ्या॑ आसीद॒न्तरि॑क्षं शी॒र्ष्णो द्यौः सम॑वर्तत । प॒द्भ्यां भूमि॒र्दिशः॒ श्रोत्रा॒त् तथा॑ लो॒कां अ॑कल्पयन्

നാഭിയിൽ നിന്ന് അന്തരിക്ഷം ഉണ്ടായി; ശിരസ്സിൽ നിന്ന് ദ്യൗ (സ്വർഗ്ഗം) പൂർണ്ണമായി വികസിച്ചു. പാദങ്ങളിൽ നിന്ന് ഭൂമി; ചെവിയിൽ നിന്ന് ദിക്കുകൾ—ഇങ്ങനെ അവർ ലോകങ്ങളെ ക്രമപ്പെടുത്തി.

Mantra 9

वि॒राडग्रे॒ सम॑भवद् वि॒राजो॒ अधि॒ पूरु॑षः । स जा॒तो अत्य॑रिच्यत प॒श्चाद् भूमि॒मथो॑ पु॒रः

ആദിയിൽ വിരാട് ഉദ്ഭവിച്ചു; വിരാടിന്റെ മേൽ പുരുഷൻ ഉത്ഭവിച്ചു. അവൻ ജനിച്ച ഉടൻ അതിയായി വ്യാപിച്ചു—ഭൂമിയുടെ പിന്നിലും മുന്നിലും.

Mantra 10

यत् पुरु॑षेण ह॒विषा॑ दे॒वा य॒ज्ञमत॑न्वत । व॒स॒न्तो अ॑स्यासी॒दाज्यं॑ ग्री॒ष्म इ॒ध्मः श॒रद्ध॒विः

പുരുഷനെ ഹവിഷായി എടുത്തുകൊണ്ട് ദേവന്മാർ യജ്ഞം വ്യാപിപ്പിച്ചപ്പോൾ, അതിലെ വസന്തം ആജ്യം (നെയ്യ്) ആയിരുന്നു; ഗ്രീഷ്മം ഇധ്മം (ഇന്ധനക്കട്ടി) ആയിരുന്നു; ശരദ് ഹവിഷ് (ആഹുതി) ആയിരുന്നു.

Mantra 11

तं य॒ज्ञं प्रा॒वृषा॒ प्रौक्ष॒न् पुरु॑षं जा॒तम॑ग्र॒शः । तेन॑ दे॒वा अ॑यजन्त सा॒ध्या वस॑वश्च॒ ये

ആ യജ്ഞത്തെ പ്രാവൃഷാ (മഴക്കാലം) തളിച്ചു; സർവ്വത്തിൽ ആദ്യം ജനിച്ച പുരുഷനെ അഗ്രശഃ (ആദിയിൽ) സ്ഥാപിച്ചു. അതിനാൽ ദേവന്മാർ യജന ചെയ്തു—സാധ്യന്മാരും വസുക്കളും കൂടെ.

Mantra 12

तस्मा॒दश्वा॑ अजायन्त॒ ये च॒ के चो॑भ॒याद॑तः । गावो॑ ह जज्ञिरे॒ तस्मा॒त् तस्मा॑ज्जा॒ता अ॑जा॒वयः॑

അതിൽ നിന്ന് അശ്വങ്ങൾ ജനിച്ചു; ഇരുവശത്തും പല്ലുകളുടെ രണ്ടു നിരകളുള്ള എല്ലാം കൂടി. ഗാവുകൾ (പശുക്കൾ) തീർച്ചയായും അതിൽ നിന്നുതന്നെ ജനിച്ചു; അതിൽ നിന്നുതന്നെ—അതിൽ നിന്നുതന്നെ—അജാ-അവയഃ (ആടുകളും ചെമ്മരിയാടുകളും) ഉദ്ഭവിച്ചു.

Mantra 13

तस्मा॑द् य॒ज्ञात् स॑र्व॒हुत॒ ऋचः॒ सामा॑नि जज्ञिरे । छन्दो॑ ह जज्ञिरे॒ तस्मा॒द् यजु॒स्तस्मा॑दजायत

ആ സർവ്വഹുത യജ്ഞത്തിൽ നിന്ന് ഋച്ചുകളും സാമങ്ങളും ജനിച്ചു; ഛന്ദസ്സുകളും നിശ്ചയമായും അതിൽ നിന്നുതന്നെ ജനിച്ചു; അതിൽ നിന്നുതന്നെ യജുസ്—അതിൽ നിന്നുതന്നെ ഉദിച്ചു.

Mantra 14

तस्मा॑द् य॒ज्ञात् स॑र्व॒हुतः॒ संभृ॑तं पृषदा॒ज्यऽम्। प॒शूंस्तांश्च॑क्रे वाय॒व्याऽनार॒ण्या ग्रा॒म्याश्च॒ ये

ആ സർവ്വഹുത യജ്ഞത്തിൽ നിന്ന് പൃഷദ്-ആജ്യം സമാഹരിക്കപ്പെട്ടു; പിന്നെ അതു പശുക്കളെ സൃഷ്ടിച്ചു—വായവ്യ (ആകാശബന്ധിയായ), അരണ്യനിവാസികൾ, ഗ്രാമ്യ (ഗൃഹപാലിത)വയും—ഇവയൊക്കെയും.

Mantra 15

स॒प्तास्या॑सन् परि॒धय॒स्त्रिः स॒प्त स॒मिधः॑ कृ॒ताः । दे॒वा यद् य॒ज्ञं त॑न्वा॒ना अब॑ध्न॒न् पुरु॑षं प॒शुम्

അതിന് ഏഴ് വായുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; പരിധികൾ (യജ്ഞത്തെ ചുറ്റിയ വേലി/പരിഘം) സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു; മൂന്നു പ്രാവശ്യം ഏഴ് സമിധുകൾ (ഇന്ധനക്കൊമ്പുകൾ) ഒരുക്കപ്പെട്ടു. ദേവന്മാർ യജ്ഞം വ്യാപിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് പുരുഷനെ പശു-ബലിയായി ഉറപ്പായി ബന്ധിച്ചു.

Mantra 16

मू॒र्ध्नो दे॒वस्य॑ बृह॒तो अं॒शवः॑ स॒प्त स॑प्त॒तीः । राज्ञः॒ सोम॑स्याजायन्त जा॒तस्य॒ पुरु॑षा॒दधि॑

മഹാദേവന്റെ ശിരസ്സിൽ നിന്ന് കിരണങ്ങൾ ഉദിച്ചു—ഏഴും എഴുപതും. അവ രാജാ സോമനിൽ നിന്നെന്നപോലെ ജനിച്ചു; ജനിച്ച പുരുഷനിൽ നിന്ന് (പുരുഷാദധി) അവ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.