Sukta 6
Rishi: Traditionally associated with late Atharvanic/Brāhmaṇa-style compilers (sectional tradition rather than a single named ṛṣi).
Devata: Brahman / Vāc (implicit: the Vedic speech-forms Ṛc, Sāman, Yajus).
Chandas: Mixed/Brāhmaṇa-prose cadence (not a strict classical chandas; late AV style).
അഥർവവേദം 15.6 ഒരു ഉത്തരകാലീന, ബ്രാഹ്മണ-ശൈലിയിലുള്ള സമൃദ്ധി സൂക്തമാണ്; ഇതിൽ ഋക്, സാമൻ, യജുസ് എന്നീ വേദവാക്യരൂപങ്ങൾക്കും ബ്രഹ്മൻ തന്നെയും വേണ്ടി ജ്ഞാനിയെ “പ്രിയ വാസസ്ഥലം” (പ്രിയം ധാമ) ആയി പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു. ഭൂമി, അഗ്നി, സസ്യങ്ങൾ, ദിക്കുകൾ, അനുബന്ധ ശക്തികൾ എന്നിവ പോലുള്ള കോസ്മിക അധാരങ്ങളെ എണ്ണിപ്പറഞ്ഞുകൊണ്ട് ഇത് സ്ഥാനമാനത്തെ പവിത്രീകരിക്കുന്നു: പാരായകൻ വേദത്തിന്റെ അധികാരപ്പെട്ട ആസനമായി നിയമീകൃതനാകുന്നു; പ്രകൃതിയാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും, പരമോന്നത മണ്ഡലത്തിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
Mantras
Mantra 1
स ध्रु॒वां दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्
അവൻ ധ്രുവമായ ദിശയെ അനുഗമിച്ച് മുന്നോട്ട് പുറപ്പെട്ടു.
Mantra 2
तं भूमि॑श्चा॒ग्निश्चौष॑धयश्च॒ वन॒स्पत॑यश्च वानस्प॒त्याश्च॑ वी॒रुध॑श्चानु॒व्यऽचलन्
അവന്റെ പിന്നാലെ ഭൂമിയും അഗ്നിയും നീങ്ങി; ഔഷധികൾ നീങ്ങി, വനസ്പതി-പതിമാരും, വാനസ്പത്യങ്ങൾ (വനത്തിലെ വളർച്ച/ഉൽപ്പത്തി)യും, വീരുധങ്ങൾ (വള്ളിച്ചെടികൾ/പടർന്നുപിടിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ)യും അവനെ അനുഗമിച്ച് നീങ്ങി.
Mantra 3
भूमे॑श्च॒ वै सो॒३ग्नेश्चौष॑धीनां च॒ वन॒स्पती॑नां च वानस्प॒त्यानां॑ । च वी॒रुधां॑ च प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ य ए॒वं वेद॑
ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ നിശ്ചയമായും ഭൂമിയുടെയും അഗ്നിയുടെയും ഔഷധികളുടെയും വനസ്പതി-പതിമാരുടെയും വാനസ്പത്യങ്ങളുടെ (വനത്തിലെ ഉൽപ്പത്തി/വളർച്ച)യും വീരുധങ്ങളുടെ (വള്ളിച്ചെടികൾ/പടർന്നുപിടിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ)യും പ്രിയ ധാമം (ആശ്രയസ്ഥാനം) ആകുന്നു.
Mantra 4
स ऊ॒र्ध्वां दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्
അവൻ ഊർധ്വദിശയിലേക്കു മുന്നേറി.
Mantra 5
तमृ॒तं च॑ स॒त्यं च॒ सूर्य॑श्च च॒न्द्रश्च॒ नक्ष॑त्राणि चानु॒व्यचलन्
അവന്റെ പിന്നാലെ ഋതവും സത്യവും നീങ്ങി; സൂര്യനും ചന്ദ്രനും, നക്ഷത്രമണ്ഡലവും പിന്നെ അനുഗമിച്ചു നീങ്ങി.
Mantra 6
ऋ॒तस्य॑ च॒ वै स स॒त्यस्य॑ च॒ सूर्य॑स्य च च॒न्द्रस्य॑ च॒ नक्ष॑त्राणां च । प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ य ए॒वं वेद॑
നിശ്ചയമായും അവൻ ഋതത്തിന്റെയും സത്യത്തിന്റെയും ആകുന്നു; സൂര്യന്റെയും ചന്ദ്രന്റെയും ആകുന്നു; നക്ഷത്രമണ്ഡലത്തിന്റെയും ആകുന്നു. ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ പ്രിയമായ ധാമമാകുന്നു.
Mantra 7
स उत्त॒मां दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्
അവൻ ഉത്തമമായ ദിശയിലേക്കു നീങ്ങി മുന്നേറി.
Mantra 8
तमृच॑श्च॒ सामा॑नि च॒ यजूं॑षि च॒ ब्रह्म॑ चानु॒व्यऽचलन्
അവന്റെ പിന്നാലെ ഋക്ഛന്ദസ്സുകളും സാമഗാനങ്ങളും യജുസ്മന്ത്രങ്ങളും, ബ്രഹ്മവും അനുഗമിച്ച് നീങ്ങി.
Mantra 9
ऋ॒चां च॒ वै स साम्नां॑ च॒ यजु॑षां च॒ ब्रह्म॑णश्च प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ य ए॒वं वेद॑
ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ ഋചകൾ, സാമങ്ങൾ, യജുസ്സുകൾ, പവിത്ര ബ്രഹ്മൺ—ഇവയൊക്കെയുടെയും പ്രിയ വാസസ്ഥാനമായി (പ്രിയ ധാമമായി) മാറുന്നു.
Mantra 10
स बृ॑ह॒तीं दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्
അവൻ ബൃഹതീ ദിശയെ—മഹാദിശയെ—അനുസരിച്ച് മുന്നോട്ട് പുറപ്പെട്ടു.
Mantra 11
तमि॑तिहा॒सश्च॑ पुरा॒णं च॒ गाथा॑श्च नाराशं॒सीश्चा॑नु॒व्यऽचलन्
അവന്റെ പിന്നാലെ ഇതിഹാസവും പുരാണവും, ഗാഥകളും നാരാശംസീ സ്തുതികളും—അവനെ അനുഗമിച്ച്—നീങ്ങി.
Mantra 12
इ॒ति॒हा॒सस्य॑ च॒ वै स पु॑रा॒णस्य॑ च॒ गाथा॑नां च नाराशं॒सीनां॑ च प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ य ए॒वं वेद॑
നിശ്ചയമായി, ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ ഇതിഹാസത്തിനും പുരാണത്തിനും, ഗാഥകൾക്കും നാരാശംസീ സ്തുതികൾക്കും പ്രിയ ധാമം—പ്രിയ നിവാസസ്ഥാനം—ആകുന്നു.
Mantra 13
स प॑र॒मां दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्
അവൻ പരമ ദിശയിലേക്കു—ഏറ്റവും ഉന്നത ദിക്കിലേക്കു—മുന്നേറി.
Mantra 14
तमा॑हव॒नीय॑श्च॒ गार्ह॑पत्यश्च दक्षिणा॒ग्निश्च॑ य॒ज्ञश्च॒ यज॑मानश्च प॒शव॑श्चानु॒व्यऽचलन्
അവന്റെ പിന്നാലെ ആഹവനീയവും ഗാർഹപത്യവും ദക്ഷിണാഗ്നിയും; യജ്ഞവും യജമാനനും പശുക്കളും കൂടി അനുഗമിച്ച് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
Mantra 15
आ॒ह॒व॒नीय॑स्य च॒ वै स गार्ह॑पत्यस्य च दक्षिणा॒ग्नेश्च॑ य॒ज्ञस्य॑ च॒ यज॑मानस्य च प॒शूनां च॑ प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ य ए॒वं वेद॑
ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ നിശ്ചയമായും ആഹവനീയത്തിന്റെയും ഗാർഹപത്യത്തിന്റെയും ദക്ഷിണാഗ്നിയുടെയും; യജ്ഞത്തിന്റെയും യജമാനന്റെയും പശുക്കളുടെയും പ്രിയ ധാമം (ആശ്രയസ്ഥാനം) ആകുന്നു.
Mantra 16
सोऽना॑दिष्टां॒ दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्
അവൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടാത്ത ദിശയെ അനുഗമിച്ച് മുന്നോട്ട് പുറപ്പെട്ടു.
Mantra 17
तमृ॒तव॑श्चार्त॒वाश्च॒ लोका॑श्च लौ॒क्याश्च॒ मासा॑श्चार्धमा॒साश्चा॑होरा॒त्रे चा॑नु॒व्यऽचलन्
അവന്റെ പിന്നാലെ ഋതുക്കളും ഋതു-വിഭാഗങ്ങളും നീങ്ങി; ലോകങ്ങളും ലൗകിക മേഖലകളും നീങ്ങി; മാസങ്ങളും അർധമാസങ്ങളും അഹോരാത്രവും കൂടി അനുഗമിച്ച് നീങ്ങി.
Mantra 18
ऋ॒तू॒नां च॒ वै स आ॑र्त॒वानां॑ च॒ लोका॑नां च लौ॒क्यानां॑ च॒ मासा॑नां चार्धमा॒सानां॑ चाहोरा॒त्रयो॑श्च प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ य ए॒वं वेद॑
ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ, നിശ്ചയമായും ഋതുക്കളുടെയും ഋതു-വിഭാഗങ്ങളുടെയും, ലോകങ്ങളുടെയും ലൗകിക മേഖലകളുടെയും, മാസങ്ങളുടെയും അർധമാസങ്ങളുടെയും, അഹോരാത്രത്തിന്റെയും പ്രിയ ധാമമായി ഭവിക്കുന്നു.
Mantra 19
सोऽना॑वृत्तां॒ दिश॒मनु॒ व्यचल॒त् ततो॒ नाव॒र्त्स्यन्न॑मन्यत
അവൻ വീണ്ടും തിരിഞ്ഞുവരാത്ത ദിശയെ അനുഗമിച്ച് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി; അവിടെ നിന്ന് അവൻ മനസ്സിൽ—“ഇനി ഞാൻ മടങ്ങിവരുകയില്ല” എന്നു വിചാരിച്ചു.
Mantra 20
तं दिति॒श्चादि॑ति॒श्चेडा॑ चेन्द्रा॒णी चानु॒व्यऽचलन्
അവന്റെ പിന്നാലെ ദിതി, അദിതി, ഇളാ (ഇഡാ), ഇന്ദ്രാണി എന്നിവരും—അനുഗമിച്ച് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
Mantra 21
दिते॑श्च॒ वै सोऽदि॑ते॒श्चेडा॑याश्चेन्द्रा॒ण्याश्च॑ प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ य ए॒वं वेद॑
ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ തീർച്ചയായും ദിതി, അദിതി, ഇളാ (ഇഡാ), ഇന്ദ്രാണി എന്നിവർക്കു പ്രിയമായ വാസസ്ഥാനമാകുന്നു.
Mantra 22
स दिशोऽनु॒ व्यऽचलत्
അവൻ ദിക്കുകളെ അനുഗമിച്ച് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
Mantra 23
तं वि॒राडनु॒ व्यऽचल॒त् सर्वे॑ च दे॒वाः सर्वा॑श्च दे॒वताः॑
അവന്റെ പിന്നാലെ വിരാട് (വിരാജ്) മുന്നോട്ട് നീങ്ങി; എല്ലാ ദേവന്മാരും, എല്ലാ ദേവതകളും കൂടി.
Mantra 24
वि॒राज॑श्च॒ वै स सर्वे॑षां च दे॒वानां॒ सर्वा॑सां च दे॒वतानां प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ य ए॒वं वेद॑
നിശ്ചയമായും—ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ—വിറാജിന്റെ (വിരാജ്)യും, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും എല്ലാ ദേവതകളുടെയും പ്രിയ ധാമം (വാസസ്ഥലം) ആകുന്നു.
Mantra 25
स सर्वा॑नन्तर्दे॒शाननु॒ व्यऽचलत्
അവൻ എല്ലാ അന്തർദേശങ്ങളെയും (മധ്യപ്രദേശങ്ങളെ) വ്യാപിച്ചു മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
Mantra 26
तं प्र॒जाप॑तिश्च परमे॒ष्ठी च॑ पि॒ता च॑ पिताम॒हश्चा॑नु॒व्यऽचलन्
അവന്റെ പിന്നാലെ പ്രജാപതി, പരമേഷ്ഠി, പിതാവും പിതാമഹനും—എല്ലാ ദിക്കുകളിലും അനുഗമിച്ച്—നടന്നു.
Frequently Asked Questions
It means the person is recognized as a fitting seat for Vedic speech—someone in whom Ṛc, Sāman, and Yajus can ‘dwell’ without being harmed by misuse. Practically, it signifies legitimacy, authority, and auspicious presence in ritual and society.
Both, but in a specific way: prosperity here is status and stability that arise from brahman-power (brahmavarcasa). The hymn links worldly standing to alignment with Vedic speech and cosmic supports like earth, fire, and plant-life.
In the cited portion, no material substance is required; the efficacy is framed as knowledge and correct recitation (“ya evaṃ veda”). Some Atharvanic rites add substances in practice, but this hymn’s core method is speech-authorization through identification.
Ask anything about Sukta 6 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.