Sukta 11
Rishi: Atharvanic tradition (often transmitted under Atharvan/Angiras lineages; specific r̥ṣi attribution depends on anukramaṇī tradition).
Devata: Pradiśas (the Quarters) and Devāḥ (the Gods) as collective agents of delivery.
Chandas: Anuṣṭubh (11.2 is in the common Atharvanic anuṣṭubh cadence).
ഈ സൂക്തം പ്രസവത്തിലെ തടസ്സം നീക്കി പ്രസവം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു അഥർവണിക പ്രസവമന്ത്രമാണ്. ‘അടഞ്ഞത് തുറക്കുന്ന’ ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ പ്രവർത്തകരായി ദിക്കുകളെയും ദേവന്മാരെയും അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, ആകാശ–ഭൂമിയിലെ എല്ലാ ദിശകളുടെയും സമഗ്രതയെ പ്രസവത്തിന്റെ ദേഹിക യാഥാർഥ്യങ്ങളുമായി ചേർക്കുന്നു—ഗർഭാശയദ്വാരം തുറക്കുക, തടസ്സം പുറത്താക്കുക, അപര/പ്ലാസെന്റ താഴേക്ക് ഇറങ്ങി പുറത്തുവരിക—ഇങ്ങനെ ജനനം വേഗത്തിൽ, സുരക്ഷിതമായി, ഒന്നും കുടുങ്ങാതെ/തങ്ങാതെ നടക്കണമെന്ന പ്രാർത്ഥനയാണ് ഇതിൽ പ്രകടമാകുന്നത്.
Mantras
Mantra 1
नारी–सुखप्रसूतिः। वष॑ट् ते पूषन्न॒स्मिन्त्सू॑तावर्य॒मा होता॑ कृणोतु वे॒धाः । सिस्र॑तां॒ नार्यृ॒तप्र॑जाता॒ वि पर्वा॑णि जिहतां॒ सूत॒वा उ॑
നാരി–സുഖപ്രസൂതിഃ। ഹേ പൂഷൻ, നിനക്കു വഷട്! ഈ പ്രസവത്തിൽ വിധാതാവായ ആര്യമനെ ഹോതൃ ആക്കട്ടെ. ഋതത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച സ്ത്രീ പ്രസവമായി ഒഴുകി പുറപ്പെടട്ടെ; സന്ധികളും ബന്ധങ്ങളും അഴിഞ്ഞു വീഴട്ടെ—ഹേ പ്രസവവാഹിനി, ഇപ്പോഴേ വിട്ടുകൊൾക.
Mantra 2
चत॑स्रो दि॒वः प्र॒दिश॒श्चत॑स्रो॒ भूम्या॒ उ॒त। दे॒वा गर्भं॒ समै॑रय॒न् तं व्यू॑र्णुवन्तु॒ सूत॑वे
ആകാശത്തിന് നാലു ദിക്കുകളും ഭൂമിക്കും നാലു ദിക്കുകളും ഉണ്ട്. ദേവന്മാർ ഒരുമിച്ച് ഗർഭത്തെ ചലിപ്പിച്ചു; പ്രസവത്തിനായി അതിനെ തുറക്കട്ടെ, അത് പുറത്തുവരട്ടെ.
Mantra 3
सू॒षा व्यू॑र्णोतु॒ वि योनिं॑ हापयामसि । श्र॒थया॑ सूषणे॒ त्वमव॒ त्वं बि॑ष्कले सृज
സൂഷാ യോനിയെ തുറന്ന്, അതിനെ വിശാലമായി വേർതിരിക്കട്ടെ; ഞങ്ങൾ തടസ്സം നീക്കുന്നു. ഇളക്കിവിടുന്നതിലൂടെ, ഹേ സൂഷണേ (ഇളക്കിവിടുന്നവളേ), നീ—അതെ, നീ തന്നേ—ഹേ ബിഷ്കല, അതിനെ താഴേക്കും പുറത്തേക്കും തള്ളിവിടുക; പുറത്തേക്ക് ഒഴിപ്പിക്കുക.
Mantra 4
नेव॑ मां॒से न पीव॑सि॒ नेव॑ म॒ज्जस्वाह॑तम्। अवै॑तु॒ पृश्नि॒ शेव॑लं॒ शुने॑ ज॒राय्वत्त॒वेऽव॑ ज॒रायु॑ पद्यताम्
അത് മാംസത്തിൽ ഒട്ടരുത്, കൊഴുപ്പിലും അല്ല; മജ്ജയിലും അല്ല—പൂർണ്ണമായി പ്രഹരിക്കപ്പെട്ട് അകന്നു പോകട്ടെ. പുള്ളിപ്പുള്ളിയായ ലേപമുള്ള (ശേവല) വസ്തു വിട്ടുപോകട്ടെ; ജരായു-ഭക്ഷകനായ നായ്ക്ക് അത് ആയിരിക്കട്ടെ—ജരായു താഴെ വീണുപോകട്ടെ.
Mantra 5
वि ते॑ भिनद्मि॒ मेह॑नं॒ वि योनिं॒ वि ग॒वीनि॑के । वि मा॒तरं॑ च पु॒त्रं च॒ वि कु॑मा॒रं ज॒रायु॒णाव॑ ज॒रायु॑ पद्यताम्
നിനക്കായി ഞാൻ മൂത്രമാർഗം പിളർത്തി തുറക്കുന്നു; യോനിയും പിളർത്തി തുറക്കുന്നു; ഗവീനികെ (പശുവിന്റെ പാത)യും പിളർത്തി തുറക്കുന്നു. അമ്മയെയും മകനെയും വേർതിരിക്കുന്നു; ശിശുവിനെയും വേർതിരിക്കുന്നു. ജരായു (ആഫ്റ്റർബർത്ത്) സഹിതം താഴേക്ക്—ജരായു തന്നേ പുറത്തേക്ക് വരട്ടെ.
Mantra 6
यथा॒ वातो॒ यथा॒ मनो॒ यथा॒ पत॑न्ति प॒क्षि॑णः॑ । ए॒वा त्वं द॑शमास्य सा॒कं ज॒रायु॑णा प॒ताव॑ ज॒रायु॑ पद्यताम्
കാറ്റുപോലെ, മനസ്സുപോലെ, ചിറകുയർത്തി പറക്കുന്ന പക്ഷികളെപ്പോലെ—അങ്ങനെ, ഹേ പത്ത് മാസമുള്ള ശിശുവേ, നീ ജരായു (afterbirth) സഹിതം ഒരുമിച്ച് പുറത്തുവരിക; പറന്ന് പുറത്തുവരിക; ജരായുവും താഴേക്ക് ഇറങ്ങട്ടെ.
Frequently Asked Questions
It is used to facilitate childbirth—especially when labor is delayed—by ritually ‘opening’ the birth-passage, removing hindrance, and ensuring both baby and afterbirth come out safely.
Invoking all quarters symbolizes total cosmic support and the opening of all pathways, so delivery is not ‘blocked’ in any direction—physically or ritually.
No. The mantras themselves focus on command and release imagery (opening, loosening, expelling). In practice, some may add clean water or calming observances, but the text does not require substances.
Ask anything about Sukta 11 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.