Varaha Purana 166.2: Adhyaya 166, Shloka 2

The Greatness of the Sacred Pond Called Asikuṇḍa

Devanagari script

श्रीवराह उवाच ॥ सुमतिर्नाम राजासीद्धार्मिको लोकविश्रुतः ॥ तीर्थयात्रानिमित्तेन स्वर्गलोकं गतः पुरा ॥

Recitation with translationVaraha Purana 166.2

Transliteration

śrīvarāha uvāca || sumatir nāma rājāsīd dhārmiko lokaviśrutaḥ || tīrthayātrānimittena svargalokaṁ gataḥ purā ||

Translation

ພຣະສີວະຣາຫະຕັດວ່າ: ໃນການກ່ອນມີກະສັດນາມ ສຸມະຕິ ຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນທຳ ແລະໂດງດັງໃນປະຊາຊົນ. ເນື່ອງດ້ວຍການເດີນທາງຈາລິກໄປທີ່ທີຣຖະ ພຣະອົງເຄີຍໄປສູ່ໂລກສະຫວັນໃນອະດີດ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• श्रीवराहः: Lord Varāha
• श्रीवराहः: Karta (कर्ता/वक्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री-वराह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (श्रीमान् वराहः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• सुमतिः: Sumati (name)
• सुमतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुमति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नाम: by name
• नाम: Sambandha (सम्बन्ध/नामनिर्देश)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः (particle indicating name)

• राजा: king
• राजा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• धार्मिकः: righteous
• धार्मिकः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धार्मिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifies राजा)

• लोकविश्रुतः: world-renowned
• लोकविश्रुतः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लोक-विश्रुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (लोके विश्रुतः = renowned in the world)

• तीर्थयात्रानिमित्तेन: for the purpose of a pilgrimage
• तीर्थयात्रानिमित्तेन: Karana/Hetu (करण/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ-यात्रा-निमित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (तीर्थयात्रायाः निमित्तम्)

• स्वर्गलोकम्: the heaven-world
• स्वर्गलोकम्: Karma (कर्म/गन्तव्य)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग-लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (स्वर्गस्य लोकः)

• गतः: having gone
• गतः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (one who has gone)

• पुरा: formerly/once
• पुरा: Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Vaishnavism
• Sacred Geography

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It presents a Purāṇic model of kingship where public renown is linked to dharma and pilgrimage, reflecting how tīrthas functioned as cultural institutions in classical India.

Which geographic location is identified?

No single tīrtha is named here; the verse introduces pilgrimage in general, with specific sites typically clarified in surrounding passages.

What is the primary ethical instruction?

The verse foregrounds dhārmika conduct and tīrtha-yātrā as culturally valued practices associated with merit and elevated posthumous destiny.