Rig Veda 10.14.3: Mandala 10, Sukta 14, Mantra 3

Sukta 10.14

Devata: Yama; also Bṛhaspati and Pitṛ-associated groups (Kavyas, Angirases)

Chandas: Trishtubh (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

मातली कव्यैर्यमो अङ्गिरोभिर्बृहस्पतिॠक्वभिर्वावृधानः । याँश्च देवा वावृधुर्ये च देवान्त्स्वाहान्ये स्वधयान्ये मदन्ति ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.14.3

Transliteration

mātálī kavyáir yamó áṅgirobhir bṛ́haspáti ṛ́kvabhir vāvṛdhānáḥ | yā́ṃś ca devā́ vāvṛdhúr ye ca devā́n svā́hā́nye svadháyā́nye mádanti ||

Translation

Mātalī with the Kavyas; Yama with the Angirases; Bṛhaspati with the seer-singers—growing strong: and those whom the gods have increased, and those who delight the gods, some by svāhā and some by svadhā, enter the joy of their own law.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• मातली: Mātali (a divine charioteer/messenger)
• मातली: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: मातलि- (प्रातिपदिक; यमस्य सूत/दूत-नाम)

• कव्यैः: with the seers/poets
• कव्यैः: सह/करण (सहकारक-भावः)
• Type: Noun
• Root: कवि- (प्रातिपदिक)

• यमः: Yama
• यमः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: यम- (प्रातिपदिक)

• अङ्गिरोभिः: with the Aṅgirases
• अङ्गिरोभिः: सह/करण (सहकारक-भावः)
• Type: Noun
• Root: अङ्गिरस्- (प्रातिपदिक; ऋषि-गण)

• बृहस्पतिः: Bṛhaspati
• बृहस्पतिः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: बृहस्पति- (प्रातिपदिक; देव-नाम)

• ऋक्वभिः: with the ṛk-singers (chanters of ṛc-verses)
• ऋक्वभिः: सह/करण (सहकारक-भावः)
• Type: Noun
• Root: ऋक्वन्- (प्रातिपदिक; ऋग्गायक/ऋचः स्तोतृ)

• वावृधानः: growing strong, waxing (in might)
• वावृधानः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Participle (Adjective) from verb
• Root: वृध् (धातु) → वावृधान- (कृदन्त; परस्मैपदी/आत्मनेपदी-प्रयोगः)

• यान्: whom (those whom)
• यान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• वावृधुः: have strengthened / made to grow
• वावृधुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु) → वावृधुः (तिङन्त)

• ये: who
• ये: कर्तृ (सम्बन्ध-निर्देशकः)
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• देवान्: the gods
• देवान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• स्वाहा: svāhā (the offering-call)
• स्वाहा: सम्बोधन/मन्त्र-उद्गार (क्रियाविशेषण-भावः)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वाहा (निपात/मन्त्र-शब्द)

• अन्ये: others
• अन्ये: कर्तृ
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य- (प्रातिपदिक)

• स्वधया: with svadhā (the ancestral oblation/formula)
• स्वधया: करण
• Type: Noun
• Root: स्वधा- (प्रातिपदिक; पितृ-तर्पण-शब्द)

• अन्ये: others
• अन्ये: कर्तृ
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य- (प्रातिपदिक)

• मदन्ति: rejoice / are exhilarated
• मदन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मद् (धातु)