Rig Veda 1.22.21: Mandala 1, Sukta 22, Mantra 21

Sukta 1.22

Rishi: Medhātithi Kāṇva

Devata: Viṣṇu

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

तद्विप्रासो विपन्यवो जागृवांसः समिन्धते । विष्णोर्यत्परमं पदम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.22.21

Transliteration

tad viprāso vipanyavo jāgṛ-vāṃsaḥ sam indhate | viṣṇor yat paramam padam ||

Translation

That the seers—adoring, wakeful—kindle together: the flame of realization of Vishnu’s highest step, the supreme station they strive to make manifest within.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (विषय/उद्देश्य-निर्देशः) / (संदर्भ-निर्देशक)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विप्रासः: inspired sages/priests
• विप्रासः: Kartā
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक) < √विप्/√वेप् (कम्पने) (निरुक्त-सम्बन्धः) अथवा ‘प्रेरित/प्रज्ञावान्’

• विपन्यवः: praise-singing, laudatory
• विपन्यवः: Kartā (कर्तृसमूहस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: विपन्य (विशेषण-प्रातिपदिक) < √पन्/√पण्य् (स्तुतौ/प्रशंसायाम्)

• जागृवांसः: wakeful, vigilant
• जागृवांसः: Kartā (कर्तृसमूहस्य विशेषणम्)
• Type: Participle (Perfect active) used adjectivally
• Root: जागृवांस् (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √जागृ (जागरणे)

• सम्: together, fully
• सम्: —
• Type: Preverb/Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• इन्धते: they kindle (light)
• इन्धते: Kriyā (कर्तृ-व्यापारः)
• Type: Verb
• Root: √इन्ध् (दीप्तौ/प्रदीपने)

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Noun (proper/theonym)
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक) < √विष्/√विश् (व्याप्तौ) (परम्परानिरुक्तिः: ‘व्यापकः’)

• यत्: which/that
• यत्: Karma (परमं पदम् इत्यस्य सम्बन्धि ‘which/that’)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• परमम्: highest, supreme
• परमम्: Karma (कर्मपदस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: परम (विशेषण-प्रातिपदिक) < पर (उत्तरताम्) + तमप् (सुपरलटिव)

• पदम्: step; place; station
• पदम्: Karma (इन्धते इत्यस्य विषयः/उद्देश्यः)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक) < √पद् (गतौ/पदे)