Prakarana 18
सोपान-प्रवेश: ‘आदि-अविद्या’ से ‘श्रद्धा’ की ओर। बालकाण्ड में कथा का जन्म नहीं, साधक की दृष्टि का जन्म होता है—जहाँ जगत-व्यवहार (राजधर्म, भय, मित्रता, छल) के भीतर छिपी ‘दैवी-व्यवस्था’ (भावी/विधि) और ‘नाम-भक्ति’ की अनिवार्यता उद्घाटित होती है। यह चरण बताता है कि मुक्ति-पथ का पहला पायदान बाह्य-घटना नहीं, अंतःकरण का संस्कार है: गुरु-वचन, श्राप-फल, और कर्म-न्याय के बीच मन का शरणागति-गमन।
ບົດນີ້ຮຽກອັດສະໄໝທີ່ຫນ້າອັດສະຈອນຮ່ວມກັບຄວາມຫນ້າຢ້ານ, ແຕ່ຜົນທາງຈິດເນັ້ນໄປສູ່ຄວາມສະຫງົບ. ເລື່ອງເລີ່ມຈາກເຫດການລາຊະວົງ, ບັນດາປຸລະພະຍາທີ່ຫລອກລວງ, ສຽງຈາກທ້ອງຟ້າ, ຄຳສາບຂອງພຣະພາມະ, ແລະ ສຸດທ້າຍເຖິງການກຳເນີດຂອງວົງວານຣາວັນ, ວາງກົດແຫ່ງກັມມະ ແລະ ຄຳສັ່ງຂອງພຣະເຈົ້າໄວ້ເປັນຮາກຖານຂອງປະຫວັດສາດ. ທຸນສີທາດສະແດງຄວາມບໍ່ອາດຫຼີກເວັ້ນຂອງພຣະພະຍາບັນລຸ: ແມ່ນແຕ່ກະສັດຜູ້ບໍລິສຸດກໍຖືກບີບບີຄັນໃນລໍ້ຂອງຄຳສາບ, ເພາະໃນໂຄງສ້າງຂອງທັມມະສັງຄົມ, ຄຳສາບຂອງພຣະພາມະເຮັດຫນ້າທີ່ເປັນອະຕອມທາງຈິດ. ໃນເວລາດຽວກັນ, ເລື່ອງຂອງຣາວັນ ແລະ ວິພີຊາຊັນຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າໃນວົງວານດຽວກັນເກີດພ້ອມກັນທັມມະ (ຣາວັນ), ຣາຊະ (ກຸມພະກັນ), ແລະ ສັຕວະ (ຄວາມຈົງຮັກພັກດີຂອງວິພີຊາຊານ), ການປົດປ່ອຍຂຶ້ນກັບຈິດໃຈພາຍໃນບໍ່ແມ່ນການເກີດພາຍນອກ. ພາກນີ້ຫັນຜູ້ຊອກຫາຈາກຄວາມບໍ່ແນ່ນອນຂອງໂລກໄປສູ່ຄວາມແນ່ນອນຂອງຄວາມຮັກຕໍ່ບາດພຣະເຈົ້າ.
Verses
ເຈົາໄປ 170.1-4
सयन कीन्ह नृप आयसु मानी।आसन जाइ बैठ छलग्यानी।।
श्रमित भूप निद्रा अति आई।सो किमि सोव सोच अधिकाई।।
कालकेतु निसिचर तहँ आवा।जेहिं सूकर होइ नृपहि भुलावा।।
परम मित्र तापस नृप केरा।जानइ सो अति कपट घनेरा।।
तेहि के सत सुत अरु दस भाई।खल अति अजय देव दुखदाई।।
प्रथमहि भूप समर सब मारे।बिप्र संत सुर देखि दुखारे।।
तेहिं खल पाछिल बयरु सँभरा।तापस नृप मिलि मंत्र बिचारा।।
जेहि रिपु छय सोइ रचेन्हि उपाऊ।भावी बस न जान कछु राऊ।।
sayana kīnha nṛpa āyasu mānī.āsana jāi baiṭha chala-gyānī..
śramita bhūpa nidrā ati āī.so kimi sova soca adhikāī..
kālaketu nisi-cara tahaṁ āvā.jehiṁ sūkāra hoi nṛpahi bhulāvā..
parama mitra tāpasa nṛpa kerā.jānai so ati kapaṭa ghanerā..
tehi ke sata suta aru dasa bhāī.khala ati ajaya deva dukhadāī..
prathamahĩ bhūpa samara saba māre.bipra santa sura dekhi dukhāre..
tehiṁ khala pāchila bayaru saṁbharā.tāpasa nṛpa mili mantra bicārā..
jehi ripu chaya soi racenhĩ upāū.bhāvī basa na jāna kachu rāū..
ພະຣາຊາຊົບເຊື່ອຟັງພະບັນຍັດແລ້ວສະເດັດບັນທົມບັນທົມ ສ່ວນຜູ້ຊ່ຽວຊານການຫຼອກລວງນັ້ນໄດ້ສະເດັດໄປປະທັບບນທີ່ອາສນ ຄວາມງົວຫຼັບຢ່າງໜັກແໜ້ນໄດ້ມາເຖິງພະຣາຊາຜູ້ເມື່ອຍລ້າ ແຕ່ອີກຜູ້ໜຶ່ງຈະຫຼັບໄດ້ແນວໃດ ຜູ້ມີຄວາມວິຕົກກັງວົນຫຼາຍປານ ການນະເກຕຸ ອາສູຣ ໄດ້ມາເຖິງບ່ອນນັ້ນ ຜູ້ທີ່ເຄີຍຈຳແລງເປັນຫມູແລະໄດ້ຫຼອກພະຣາຊາໃຫ້ຫຼົງທາງ ທ່ານເປັນມິດສະໜິດສຸດຂອງພະຣາຊາຣາສີ ແລະ ຮູ້ກົນການຫຼອກລວງເປັນອັນຫຼາຍ ທ່ານມີບຸດຮ້ອຍຄົນແລະພີ່ນ້ອງສິບຄົນ ເປັນຄົນຊົ່ວຮ້າຍສຸດ ໃກ້ຈະບໍ່ສາມາດພິຊິດໄດ້ ແລະ ເປັນທຸກແກ່ເທບຍະດາ ກ່ອນໜ້ານີ້ພະຣາຊາໄດ້ປະຫານທັງໝົດໃນສົງຄາມ ເມື່ອສະເດັດເຫັນພາມະມະ ສາທຸຊົນ ແລະ ເທບຍະດາລຳບາກລົນເພາະພວກເຂົາ ຄົນຊົ່ວນັ້ນໄດ້ລະນຶກເຖິງຄວາມເປັນສັດຕູເກົ່າ ແລະ ໄດ້ຮ່ວມກັບພະຣາຊາຣາສີວາງແຜນອຸບາຍ ທັງສອງໄດ້ຄິດອຸບາຍທີ່ຈະທຳລາຍສັດຕູຂອງຕົນ ແຕ່ພະຣາຊາຜູ້ຕົກຢູ່ໃນອຳນາດແຫ່ງຊາດາບໍ່ສະເດັດຮູ້ສິ່ງໃດເລີຍ
ໂດຫາ 170
रिपु तेजसी अकेल अपि लघु करि गनिअ न ताहु।अजहुँ देत दुख रबि ससिहि सिर अवसेषित राहु।।170।।
ripu tejasī akela api laghu kari gani-a na tāhu |ajahũ det dukha rabi sasihi sira avaseṣita rāhu ||170||
ສັດຕູທີ່ມີພະລັງ, ເຖິງແມ່ນຢືນຢູ່ຄົນດຽວ, ບໍ່ຄວນຖືວ່າບໍ່ສຳຄັນ. ຈົນທຸດມື້ນີ້, ຮ່ອງຮອຍຂອງຣາຮູຍັງລົ້ມລົງທັນສຸລິຍະແລະຈັນທັນສະຫວັນ.
ເຈົາໄປ 171.1-4
तापस नृप निज सखहि निहारी।हरषि मिलेउ उठि भयउ सुखारी।।
मित्रहि कहि सब कथा सुनाई।जातुधान बोला सुख पाई।।
अब साधेउँ रिपु सुनहु नरेसा।जौं तुम्ह कीन्ह मोर उपदेसा।।
परिहरि सोच रहहु तुम्ह सोई।बिनु औषध बिआधि बिधि खोई।।
कुल समेत रिपु मूल बहाई।चौथे दिवस मिलब मैं आई।।
तापस नृपहि बहुत परितोषी।चला महाकपटी अतिरोषी।।
भानुप्रतापहि बाजि समेता।पहुँचाएसि छन माझ निकेता।।
नृपहि नारि पहिं सयन कराई।हयगृहँ बाँधेसि बाजि बनाई।।
tāpasa nṛpa nija sakhahi nihārī |haraṣi mileu uṭhi bhayu sukhārī ||
mitrahi kahi saba kathā sunāī |jātudhāna bolā sukha pāī ||
aba sādheuṁ ripu sunahu naresā |jauṁ tumha kīnha mora upadesā ||
parihari soca rahahu tumha soī |binu auṣadha biādhi bidhi khoī ||
kula sameta ripu mūla bahāī |cauthē divasa milaba maiṁ āī ||
tāpasa nṛpahi bahuta paritoṣī |calā mahā-kapaṭī ati-roṣī ||
bhānu-pratāpahi bāji sametā |pahuṁcāesi chana mājha niketā ||
nṛpahi nāri paiṁ sayana karāī |haya-gṛhaṁ bāṁdhesi bāji banāī ||
ກະສັດສາສະໜາເຫັນມິດຂອງຕົນ ຈຶ່ງລຸກຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມຍິນດີແລະໂອບກອດ ແລ້ວມີຄວາມສຸກ ພະອົງເລົ່າເລື່ອງທັງໝົດໃຫ້ມິດຟັງ ແລະອສູຣຜູ້ພໍໃຈໄດ້ຕອບວ່າ ບັດນີ້ຂ້ອຍໄດ້ຈັດການສັດຕູຂອງພະອົງຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ຈົ່າຟັງ ໂອ ກະສັດ ຖ້າພະອົງຈະປະຕິບັດຕາມຄຳແນະນຳຂອງຂ້ອຍ ຈົ່າປະຖິ້ມຄວາມກັງວົນແລະພັກຜ່ອນຢ່າງສະບາຍໃຈ ພະພະຍາປະທານໄດ້ກຳຈັດພະຍາດຂອງພະອົງໂດຍບໍ່ໃຊ້ຢາໃດໆ ຂ້ອຍຈະກວາດລ້າງສັດຕູຂອງພະອົງພ້ອມຕະກູນທັງໝົດໃຫ້ຮອດຮາກ ແລະຈະມາພົບພະອົງໃນມື້ທີສີ່ ຫຼັງຈາກປອບໃຈກະສັດສາສະໜາຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ຜູ້ຫຼອກລວງຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ຜູ້ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂກດ ກໍອອກເດີນທາງ ໃນພະລັດຕະຫຼາດ ພະອົງໄດ້ນຳພານຸປະຕາປ ພ້ອມມ້າຂອງພະອົງ ມາເຖິງວັງຂອງພະອົງ ພະອົງໄດ້ໃຫ້ກະສັດນອນຂ້າງມະເຫສີ ແລະຜູກມ້າໄວ້ໃນຄອກມ້າຢ່າງຮຽບຮ້ອຍ
ໂດຫາ 171
राजा के उपरोहितहि हरि लै गयउ बहोरि।लै राखेसि गिरि खोह महुँ मायाँ करि मति भोरि।।171।।
rājā ke uparohitahi hari lai gayau bahori |lai rākhēsi giri khoha mahũ māyā̃ kari mati bhori ||171||
ຈາກນັ້ນ ອສູຣໄດ້ລັກພາປຸໂຣຫິດປະຈຳພະອົງຂອງກະສັດໄປ ແລະ ໄດ້ຫຼອກລວງຈິດໃຈຂອງທ່ານດ້ວຍເວດມົນຕະຄາມ ແລ້ວນຳທ່ານໄປເຊື່ອງໄວ້ໃນຖ້ຳພູເຂົາ
ເຈົາໄປ 172.1-4
आपु बिरचि उपरोहित रूपा।परेउ जाइ तेहि सेज अनूपा।।
जागेउ नृप अनभएँ बिहाना।देखि भवन अति अचरजु माना।।
मुनि महिमा मन महुँ अनुमानी।उठेउ गवँहि जेहि जान न रानी।।
कानन गयउ बाजि चढ़ि तेहीं।पुर नर नारि न जानेउ केहीं।।
गएँ जाम जुग भूपति आवा।घर घर उत्सव बाज बधावा।।
उपरोहितहि देख जब राजा।चकित बिलोकि सुमिरि सोइ काजा।।
जुग सम नृपहि गए दिन तीनी।कपटी मुनि पद रह मति लीनी।।
समय जानि उपरोहित आवा।नृपहि मते सब कहि समुझावा।।
āpu biraci uparohita rūpā |pareu jāi tehi seja anūpā ||
jāgeu nṛpa anabhaẽ bihānā |dekhi bhavana ati acaraju mānā ||
muni mahimā mana mahũ anumānī |uṭheu gavãhi jehi jāna na rānī ||
kānana gayau bāji caṛhi tehĩ |pura nara nāri na jāneu kehī̃ ||
gaẽ jāma juga bhūpati āvā |ghara ghara utsava bāja badhāvā ||
uparohitahi dekha jaba rājā |cakita biloki sumiri soi kājā ||
juga sama nṛpahi gae dina tīnī |kapaṭī muni pada raha mati līnī ||
samaya jāni uparohita āvā |nṛpahi mate saba kahi samujhāvā ||
ພະອົງຊົງຮູບເປັນປູໂຣຫິດຫຼວງ ແລ້ວເສດຈາກໄປນອນບົນຕັ່ງອັນວິຈິດຕົນັ້ນ ກະສັດຕື້ນກ່ອນຮຸ່ງແຈ້ງ ຊົງເຫັນຕົນເອງໃນວັງແລ້ວຊົງອັດສະຈາຣຍໃຈຍິ່ງ ຊົງຕຶກຫາຄວາມອັດສະຈາຣຍແຫ່ງມູນີໃນພະຫະລະ ແລ້ວຊົງລຸກຂຶ້ນໂດຍສງບ ບໍ່ໃຫ້ພະລາຊິນີຊົງຮູ້ ແລ້ວຊົງຂີ່ມ້າເສດຈາກໄປປ່າ ຊາຍຍິງຊາວເມືອງບໍ່ມີໃຜຮູ້ເລີຍ ເມື່ອຜ່ານໄປສອງຍາມແຫ່ງວັນ ກະສັດກໍ່ເສດຈາກກັບມາ ທຸກເຮືອນມີງານສະເຫຼີມສະຫຼອງ ມີດົນຕີແລະຄຳອວຍພອນ ເມື່ອກະສັດຊົງເຫັນປູໂຣຫິດ ຊົງພິຊິດດ້ວຍຄວາມສົງສາຍ ຊົງລະນຶກເຖິງກິດຈະການນັ້ນ ສາມວັນຜ່ານໄປສຳລັບກະສັດດຸ່ນດັ່ງກັບ ດ້ວຍພະຫະລະຈົດຈໍ່າຢູ່ໃນບາດຂອງມູນີຜູ້ຫຼອກລວງ ຊົງຮູ້ວ່າເຖິງເວລາແລ້ວ ປູໂຣຫິດກໍ່ມາເຖິງ ຊົງເລົ່າເລື່ອງທັງໝົດໃຫ້ກະສັດຊົງເຂົ້າໃຈ
ໂດຫາ 172
नृप हरषेउ पहिचानि गुरु भ्रम बस रहा न चेत।बरे तुरत सत सहस बर बिप्र कुटुंब समेत।।172।।
nṛpa haraṣeu pahicāni guru bhrama-basa rahā na ceta |bare turata sata sahasa bara bipra kuṭumba sameta ||172||
ກະສັດຊົມຊື່ນອນເມື່ອຈົດຈໍາຄູບາຈານໄດ້ ແລະ ເນື່ອງຈາກຄວາມຫຼົງມົວ ບໍ່ຮູ້ສຶກຕົວ ໄດ້ເຊີນພຣາມານຜູ້ປະເສີດຈຳນວນໜຶ່ງແສນພ້ອມດ້ວຍຄອບຄົວທັນທີ
ເຈົາໄປ 173.1-4
उपरोहित जेवनार बनाई।छरस चारि बिधि जसि श्रुति गाई।।
मायामय तेहिं कीन्ह रसोई।बिंजन बहु गनि सकइ न कोई।।
बिबिध मृगन्ह कर आमिष राँधा।तेहि महुँ बिप्र माँसु खल साँधा।।
भोजन कहुँ सब बिप्र बोलाए।पद पखारि सादर बैठाए।।
परुसन जबहिं लाग महिपाला।भै अकासबानी तेहि काला।।
बिप्रबृंद उठि उठि गृह जाहू।है बड़ि हानि अन्न जनि खाहू।।
भयउ रसोईं भूसुर माँसू।सब द्विज उठे मानि बिस्वासू।।
भूप बिकल मति मोहँ भुलानी।भावी बस आव मुख बानी।।
uparohita jevanāra banāī |charasa cāri bidhi jasi śruti gāī ||
māyāmaya tehiṁ kīnha rasoī |biṁjana bahu gani sakai na koī ||
bibidh mṛganha kara āmiṣa rā̃dhā |tehi mahuṁ bipra mā̃su khala sā̃dhā ||
bhojana kahuṁ saba bipra bolāe |pada pakhāri sādara baiṭhāe ||
parusana jabahiṁ lāga mahi-pālā |bhai ākāsa-bānī tehi kālā ||
bipra-bṛṁda uṭhi uṭhi gṛha jāhū |hai baṛi hāni anna jani khāhū ||
bhayau rasoīṁ bhūsura mā̃sū |saba dvija uṭhe māni bisvāsū ||
bhūpa bikala mati mohaṁ bhulānī |bhāvī basa āva mukha bānī ||
ປູຣະໂຫິດໄດ້ຕຽມພິທີລ້ຽມ ດ້ວຍລົດຊາດທັງຫົກໃນອາຫານສີ່ປະເພດ ດັງທີ່ພະເວດໄດ້ບັນຍາຍໄວ້ ທ່ານໄດ້ຕຽມມື້ອາຫາດ້ວຍມາຍາ ມີອາຫາຫຼາຍຢ່າງຈົນບໍ່ມີຜູ້ໃດນັບໄດ້ ທ່ານໄດ້ປຸງເນື້ອສັດຫຼາຍຊະນິດ ແລະ ຕົວຊົ່ວໄດ້ປະສົມເນື້ອຂອງພຣາມະຫັນເຂົ້າໄປນຳ ທ່ານໄດ້ເຊີນພຣາມະຫັນທັງໝົດມາຮັບປະທານອາຫາ ລ້າງເທິງ ແລະ ໃຫ້ນັ່ງຢ່າງເຄົາລະນີ ເມື່ອກະສັດເລີ່ມຕຽມອາຫາເພື່ອເສີບ ໃນຂະນະນັ້ນກໍມີສຽງຈາກສະຫວັນດັງຂຶ້ນ ໝູ່ພຣາມະຫັນທັງຫຼາຍ ຈົ່ງລຸກຂຶ້ນ ລຸກຂຶ້ນແລ້ວກັບບ້ານຂອງທ່ານເຖີດ ທີ່ນີ້ມີອັນຕະລາຍໃຫຍ່ຫຼວງ ຢ່າປະທານອາຫານີ້ເລີຍ ມື້ອາຫານີ້ເຮັດດ້ວຍເນື້ອຂອງພຣາມະຫັນ ເມື່ອເຊື່ອສຽງນັ້ນ ທັງໝົດກໍລຸກຂຶ້ນ ກະສັດຕົກຕະລົງ ຈິດໃຈຫຼົງສັບສົນ ພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງພະຫົງສາ ບໍ່ມີຄຳໃດຫຼຸດຈາກປາກ
ໂດຫາ 173
बोले बिप्र सकोप तब नहिं कछु कीन्ह बिचार।जाइ निसाचर होहु नृप मूढ़ सहित परिवार।।173।।
bole bipra sa-kopa taba nahiṁ kachu kīnha bicāra |jāi nisācara hohu nṛpa mūṛha sahita parivāra ||173||
ຈາກນັ້ນພາມະພາມະ, ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂກດແຄ້ນແລະໂດຍບໍ່ມີການຄິດພິຈາລະນາ, ລາວໄດ້ອອກປະໂຫຍກທີ່ເປັນຊະຕາກຳ: 'ໄປ - ກາຍເປັນຣາກສະສ໌ທີ່ຍ່າງໄປໃນຄືນ, ໂອກະສັດຜູ້ໂງ່, ພ້ອມກັບຄອບຄົວທັງໝົດຂອງເຈົ້າ.'
ເຈົາໄປ 174.1-4
छत्रबंधु तैं बिप्र बोलाई।घालै लिए सहित समुदाई।।
ईस्वर राखा धरम हमारा।जैहसि तैं समेत परिवारा।।
संबत मध्य नास तव होऊ।जलदाता न रहिहि कुल कोऊ।।
नृप सुनि श्राप बिकल अति त्रासा।भै बहोरि बर गिरा अकासा।।
बिप्रहु श्राप बिचारि न दीन्हा।नहिं अपराध भूप कछु कीन्हा।।
चकित बिप्र सब सुनि नभबानी।भूप गयउ जहँ भोजन खानी।।
तहँ न असन नहिं बिप्र सुआरा।फिरेउ राउ मन सोच अपारा।।
सब प्रसंग महिसुरन्ह सुनाई।त्रसित परेउ अवनीं अकुलाई।।
chatra-bandhu taiṁ bipra bolāī.ghālai liye sahita samudāī..
īsvara rākhā dharama hamārā.jaihasī taiṁ sameta parivārā..
saṁbata madhya nāsa tava hoū.jala-dātā na rahihi kula koū..
nṛpa suni śrāpa bikala ati trāsā.bhai bahori bara girā akāsā..
biprahu śrāpa bicāri na dīnhā.nahiṁ aparādha bhūpa kachu kīnhā..
cakita bipra saba suni nabha-bānī.bhūpa gayau jahaṁ bhojana khānī..
tahaṁ na asana nahiṁ bipra suārā.phireu rāu mana soca apārā..
saba prasaṅga mahisuranha sunāī.trasita pareu avanīṁ akulāī..
ເຈົ້າຊາດຣາຊະກຸຸມທີ່ຊົ່ວຮ້າຍ, ເຈົ້າໄດ້ຮຽນຮ້ອງພຣາມະຫາມາແລ້ວເອີ້ນເຂົາມາທີ່ນີ້ເພື່ອທຳລາຍເຂົາ, ພ້ອມດ້ວຍຄົນທັງປວງ. ພຣະເຈົ້າໄດ້ປົກປ້ອງຄວາມຊອບທຳຂອງເຮົາ; ເຈົ້າເອງຈະຕ້ອງຕາຍ, ພ້ອມດ້ວຍຄອບຄົວຂອງເຈົ້າ. ພາຍໃນໜຶ່ງປີ ການທຳລາຍຂອງເຈົ້າຈະມາເຖິງ, ແລະ ຈະບໍ່ມີໃຜໃນວົງຕະກຸນຂອງເຈົ້າຍັງຢູ່ເພື່ອຖວາຍນໍ້າໃຫ້ຜູ້ຕາຍ. ເມື່ອກະສັດໄດ້ຍິນຄຳສາບາດ, ພະອົງກໍເສຍໃຈຢ່າງຍິ່ງ ແລະ ໜາມຢ່າງເຫລົາ. ຈາກນັ້ນສຽງອັນງົດງາມໄດ້ດັງຂຶ້ນຈາກທ້ອງຟ້າ. ໂອ ພຣາມະຫາທັງຫຼາຍ, ທ່ານໄດ້ກ່າວຄຳສາບາດນີ້ໂດຍບໍ່ໄດ້ພິຈານາຄົງ; ກະສັດບໍ່ໄດ້ກະທຳຄວາມຜິດຫຍັງເລີຍ. ພຣາມະຫາທັງປວງກໍຕົກໃຈເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງຈາກສະຫວັນ. ກະສັດໄດ້ໄປຫາສະຖານທີ່ອາຫານໄດ້ຖືກກະກຽມໄວ້. ບໍ່ມີອາຫານ ແລະ ບໍ່ມີພຣາມະຫຜູ້ປຸງອາຫານ. ກະສັດໄດ້ຫຼັງກັບ, ໃຈຂອງພະອົງເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມວິຕົກທີ່ບໍ່ມີຂອບເຂດ. ພະອົງໄດ້ເລົ່າເຫດການທັງໝົດໃຫ້ພຣາມະຫາຟັງ, ແລະ ໂດຍໜາມ ແລະ ສັບສົນ, ພະອົງກໍໄດ້ລົ້ມລົງຫາພື້ນດິນ.
ໂດຫາ 174
भूपति भावी मिटइ नहिं जदपि न दूषन तोर।किएँ अन्यथा होइ नहिं बिप्रश्राप अति घोर।।174।।
bhūpati bhāvī miṭai nahiṃ jadapi na dūṣana tora |kieṃ anyathā hoi nahiṃ bipra-śrāpa ati ghora ||174||
ໂອກະສັດ, ສິ່ງທີ່ຖືກກຳນົດໄວ້ບໍ່ສາມາດລຶບອອກໄດ້, ເຖິງແມ່ນບໍ່ມີຄວາມຜິດຂອງເຈົ້າ. ບໍ່ມີວິທີໃດສາມາດເຮັດໃຫ້ເປັນຢ່າງອື່ນໄດ້ - ຄຳສາບແຊ່ງຂອງພາມະພາມະເປັນສິ່ງທີ່ໜັກໜ່ວງຫຼາຍ.
ເຈົາໄປ 175.1-4
अस कहि सब महिदेव सिधाए।समाचार पुरलोगन्ह पाए।।
सोचहिं दूषन दैवहि देहीं।बिचरत हंस काग किय जेहीं।।
उपरोहितहि भवन पहुँचाई।असुर तापसहि खबरि जनाई।।
तेहिं खल जहँ तहँ पत्र पठाए।सजि सजि सेन भूप सब धाए।।
घेरेन्हि नगर निसान बजाई।बिबिध भाँति नित होई लराई।।
जूझे सकल सुभट करि करनी।बंधु समेत परेउ नृप धरनी।।
सत्यकेतु कुल कोउ नहिं बाँचा।बिप्रश्राप किमि होइ असाँचा।।
रिपु जिति सब नृप नगर बसाई।निज पुर गवने जय जसु पाई।।
asa kahi saba mahideva sidhāe |samācāra pura-loganha pāe ||
sochahiṁ dūṣana daivahi dehīṁ |bicarata haṁsa kāga kiya jehīṁ ||
uporohitahi bhavana pahuṁcāī |asura tāpasahi khabari janāī ||
tehiṁ khala jahã-tahã patra paṭhāe |saji-saji sena bhūpa saba dhāe ||
gherenhi nagara nisāna bajāī |bibidha bhāṁti nita hoī larāī ||
jūjhe sakala subhaṭa kari karanī |bandhu sameta pareu nṛpa dharanī ||
satyaketu kula kou nahiṁ bāṁcā |bipraśrāpa kimi hoi asāṁcā ||
ripu jiti saba nṛpa nagara basāī |nija pura gavane jaya jasu pāī ||
ກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ພາມທັງຫມົດກໍ່ກັບ ແລະຊາວເມືອງກໍ່ໄດ້ຮັບຂ່າວ ທຸກຄົນໂສກເສົ້າ ແລະຕີລາຄາວ່າເປັນພະພະຍາ ທີ່ຕັ້ງໃຈຈະສ້າງຫົງ ແຕ່ກັບສ້າງກາກແທນ ອສູຣນຳປຸໂຣຫິດກັບສົ່ງເຖິງບ້ານ ແລະແຈ້ງຂ່າວທັງຫມົດແກ່ຣາສີ ຄົນຊົ່ວນັ້ນສົ່ງຈົດໝາຍໄປທົ່ວທຸກແຫ່ງ ແລະກະສັດທັງຫຼາຍຈັດກອງທັບແລ້ວຮີບມາ ຕີກອງຣົບແລະລ້ອມເມືອງ ການຮົບເກີດຂຶ້ນທຸກວັນຫຼາຍຮູບແບບ ນັກຮົບທັງຫມົດຕໍ່ສູ້ແລະລົ້ມລົງຫຼັງສະແດງຄວາມກ້າຫານ ແລະກະສັດພ້ອມດ້ວຍນ້ອງຊາຍກໍລົ້ມລົງສູ່ພື້ນດິນ ບໍ່ມີຜູ້ໃດໃນຕະກູນສັຕຍະເກຕຸລອດຊີວິດ ຄຳສາບຂອງພາມຈະເປັນເທັດໄດ້ແນວໃດ ຫຼັງພິຊິດສັດຕູແລ້ວ ກະສັດທັງຫຼາຍກໍຕັ້ງເມືອງໃໝ່ ໄດ້ຮັບຊັຍຊະນະແລະຊື່ສຽງ ແລະເດີນທາງກັບເມືອງຂອງຕົນ
ໂດຫາ 175
भरद्वाज सुनु जाहि जब होइ बिधाता बाम।धूरि मेरुसम जनक जम ताहि ब्यालसम दाम।।175।।
bharadvāja sunu jāhi jaba hoi bidhātā bāma |dhūri meru-sama janaka jama tāhi byāla-sama dāma ||175||
ບາຣັດວາຊ ຈົ່ງຟັງເຖິງ ເມື່ອພະຫົມລິຂິດຫັນເປັນປິດໄລ້ຕໍ່ຜູ້ໃດ ຝຸ່ນກໍກາຍເປັນໜັກດັ່ງພູສຸເມຣຸ ພໍ່ຂອງຕົນກໍກາຍເປັນດັ່ງພະຍົມຣາຊ ເຊືອກກໍກາຍເປັນດັ່ງງູຮາຍແກ່ຜູ້ນັ້ນ
ເຈົາໄປ 176.1-4
काल पाइ मुनि सुनु सोइ राजा।भयउ निसाचर सहित समाजा।।
दस सिर ताहि बीस भुजदंडा।रावन नाम बीर बरिबंडा।।
भूप अनुज अरिमर्दन नामा।भयउ सो कुंभकरन बलधामा।।
सचिव जो रहा धरमरुचि जासू।भयउ बिमात्र बंधु लघु तासू।।
नाम बिभीषन जेहि जग जाना।बिष्नुभगत बिग्यान निधाना।।
रहे जे सुत सेवक नृप केरे।भए निसाचर घोर घनेरे।।
कामरूप खल जिनस अनेका।कुटिल भयंकर बिगत बिबेका।।
कृपा रहित हिंसक सब पापी।बरनि न जाहिं बिस्व परितापी।।
kāla pāi muni sunu soi rājā |bhayau nisācara sahita samājā ||
dasa sira tāhi bīsa bhujadaṇḍā |rāvan nāma bīra baribaṇḍā ||
bhūpa anuj arimardana nāmā |bhayau so kumbhakarana baladhāmā ||
saciva jo rahā dharmaruci jāsū |bhayau bimātra bandhu laghu tāsū ||
nāma bibhīṣana jehi jaga jānā |biṣṇubhagata bigyāna nidhānā ||
rahe je suta sevaka nṛpa kere |bhae nisācara ghora ghanere ||
kāmarūpa khala jinasa anekā |kuṭila bhayaṅkara bigata bibekā ||
kṛpā rahita hiṁsaka saba pāpī |barani na jāhiṁ bisva paritāpī ||
ຂໍສະເຫວະຍີ ຮາຍພະມຸນີ: ໃນເວລາອັນສົມຄວນ ພະຣາຊານັ້ນໄດ້ເກີດເປັນອສູຣ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານທັງປວງ ມີສິບເຫວັນ ແລະ ຊາວແຂນທີ່ມີກຳລັງ ນາມວ່າ ຣາວັນ ວີຣະບຸລຸດຜູ້ມີກຳລັງມະຫາສານ ອະນຸຊາຂອງພະຣາຊາ ນາມວ່າ ອະຣິມັດທະນ ໄດ້ເກີດເປັນ ກຸມພະກັຣນ ເປັນທີ່ອາໄສແຫ່ງກຳລັງ ອາມາດຍຜູ້ເຄີຍເປັນ ທັມມະຣຸຈິ ໄດ້ເກີດເປັນອະນຸຊາຕ່າງມາດາຂອງພະອົງ ນາມວ່າ ວິພີສານ ຜູ້ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກທົ່ວໂລກ ເປັນຜູ້ຈົງຮັກຕໍ່ພະວິສນຸ ແລະ ເປັນຄັງແຫ່ງປັນຍາແລະຄວາມຮູ້ ບຸດ ແລະ ຂ້າຮັບໃຊ້ຂອງພະຣາຊາໄດ້ເກີດເປັນອສູຣຈຳນວນຫຼາຍ ລ້ວນແຕ່ນ່າສະເທີນຢ້ານ ເປັນຄົນຊົ່ວ ສາມາດປອນຮູບໄດ້ຕາມໃຈນຶກ ມີຫຼາຍປະເພດ ຄົດໂກງ ແລະ ນ່າຢ້ານ ບໍ່ມີປັນຍາ ທັງໝົດບໍ່ມີຄວາມກຣຸນາ ດຸຣະ້າຍ ແລະ ເປັນບາບ ເປັນຜູ້ທຣົມານໂລກ ບົດບັນຍາຍບໍ່ໄດ້
ໂດຫາ 176
उपजे जदपि पुलस्त्यकुल पावन अमल अनूप।तदपि महीसुर श्राप बस भए सकल अघरूप।।176।।
upaje jadapi pulastya-kula pāvana amala anūpa |tadapi mahīsura śrāpa basa bhae sakala agha-rūpa ||176||
ເຖິງແມ່ນເກີດໃນວົງປຸລັດສະຕະຍະ - ບໍລິສຸດ, ບໍ່ມີມົນ, ແລະ ບໍ່ມີຜູ້ໃດເທົ່າທຽມ - ແຕ່ເນື່ອງຈາກຄຳສາບານຂອງສາດຜູ້ບໍລິສຸດ, ພວກເຂົາທຸກຄົນໄດ້ກາຍເປັນຮູບສະແດງແຫ່ງບາບຢ່າງແທ້ຈິງ.
ເຈົາໄປ 177.1-4
कीन्ह बिबिध तप तीनिहुँ भाई।परम उग्र नहिं बरनि सो जाई।।
गयउ निकट तप देखि बिधाता।मागहु बर प्रसन्न मैं ताता।।
करि बिनती पद गहि दससीसा।बोलेउ बचन सुनहु जगदीसा।।
हम काहू के मरहिं न मारें।बानर मनुज जाति दुइ बारें।।
एवमस्तु तुम्ह बड़ तप कीन्हा।मैं ब्रह्माँ मिलि तेहि बर दीन्हा।।
पुनि प्रभु कुंभकरन पहिं गयऊ।तेहि बिलोकि मन बिसमय भयऊ।।
जौं एहिं खल नित करब अहारू।होइहि सब उजारि संसारू।।
सारद प्रेरि तासु मति फेरी।मागेसि नीद मास षट केरी।।
kīnha bibidh tapa tīn'ihu bhāī.parama ugra nahiṁ barani so jāī..
gayau nikaṭa tapa dekhi bidhātā.māgahu bara prasanna maiṁ tātā..
kari binatī pada gahi dasasīsā.boleu bacana sunahu jagadīsā..
hama kāhū ke marahiṁ na mārẽ.bānara manuja jāti dui bārẽ..
evam-astu tumha baṛa tapa kīn'hā.maiṁ brahmā̃ mili tehi bara dīn'hā..
puni prabhu kumbhakaraṇa pahiṁ gayau.tehi biloki mana bisamaya bhayau..
jaũ ehiṁ khala nita karaba ahārū.hoihi saba ujāri saṁsārū..
sārada preri tāsu mati pherī.māgesi nīda māsa ṣaṭ kerī..
ສອງອ້າຍນ້ອງທັງສາມໄດ້ປະຕິບັດຕັບຕ່າງໆຫຼາຍຢ່າງ ດ້ວຍຄວາມເຄັ່ງຄັດຍິ່ງ ບໍ່ສາມາດພັນນາໄດ້ ພະພົມຜູ້ສ້າງໂລກ ເຫັນການປະຕິບັດຕັບແລ້ວ ເສດຖີເຂົ້າມາໃກ້ແລະຕັ້ງວ່າ ຈົ່ງຂໍພອນເດັກຂອງຂ້ອຍ ຂ້ອຍພໍໃຈແລ້ວ ທັດສະກັນຮ໌ ໄດ້ອ້ອນວອນ ກອງພະບາດ ແລະກ່າວວ່າ ຂໍຊົງຟັງ ພະເຈົ້າແຫ່ງໂລກ ຂໍຢ່າໃຫ້ພວກເຮົາຕາຍດ້ວຍການສັງຫານຂອງໃຜ ສ່ວນວານລະແລະມະນຸດ ເຜົ່າພັນທຸມທັງສອງນີ້ ເຮົາໄດ້ປະໄວໄວ້ ຂໍໃຫ້ເປັນດັ່ງນັ້ນເດີ ເຈົ້າໄດ້ປະຕິບັດຕັບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ພະພົມແລະຂ້ອຍໄດ້ຮ່ວມກັນປະທານພອນນັ້ນແກ່ລາວ ພະເຈົ້າໄດ້ເສດຖີໄປຫາກຸມພະກັນ ເມື່ອຊົງມອງເຫັນລາວ ຄວາມອັດສະຈັນເກີດຂຶ້ນໃນພະລັງ ຖ້າຄົນຊົ່ວນີ້ກິນອາຫານທຸກວັນ ໂລກທັງປວງຈະຖືກທຳລາຍຮາບ ໂດຍການຊົດຊວນຂອງພະສຸຣະສະວະຕີ ພະອົງໄດ້ຫັນປ່ຽນຄວາມຄິດຂອງກຸມພະກັນ ແລະລາວໄດ້ຂໍການນອນຫຼັບເປັນເວລາຫົກເດືອນ
ໂດຫາ 177
गए बिभीषन पास पुनि कहेउ पुत्र बर मागु।तेहिं मागेउ भगवंत पद कमल अमल अनुरागु।।177।।
gae bibhīṣana pāsa puni kaheu putra bara māgu |tehiṁ māgeu bhagavaṁta pada-kamala amala anurāgu ||177||
ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພະພົມໄດ້ໄປຫາວິພີສຣະ ແລະ ຕັ້ງວ່າ "ລູກເອີຍ ຈົ່ງຂໍພອນເຖີດ" ແລະ ພະອົງໄດ້ຂໍຄວາມຮັກອັນບໍລິສຸດແລະບໍ່ມີມົນຍອງຕໍ່ດອກບົວແຫ່ງພະບາດຂອງພະຜຄະເຈົ້າ
ເຈົາໄປ 178.1-4
तिन्हि देइ बर ब्रह्म सिधाए।हरषित ते अपने गृह आए।।
मय तनुजा मंदोदरि नामा।परम सुंदरी नारि ललामा।।
सोइ मयँ दीन्हि रावनहि आनी।होइहि जातुधानपति जानी।।
हरषित भयउ नारि भलि पाई।पुनि दोउ बंधु बिआहेसि जाई।।
गिरि त्रिकूट एक सिंधु मझारी।बिधि निर्मित दुर्गम अति भारी।।
सोइ मय दानवँ बहुरि सँवारा।कनक रचित मनिभवन अपारा।।
भोगावति जसि अहिकुल बासा।अमरावति जसि सक्रनिवासा।।
तिन्ह तें अधिक रम्य अति बंका।जग बिख्यात नाम तेहि लंका।।
tinhi dei bara brahma sidhāe |haraṣita te apane gṛha āe ||
maya tanujā mandodari nāmā |parama suṃdarī nāri lalāmā ||
soi mayã dīnhi rāvanahi ānī |hoihi jātudhāna-pati jānī ||
haraṣita bhayau nāri bhali pāī |puni dou baṃdhu biāhesi jāī ||
giri trikūṭa eka siṃdhu majhārī |bidhi nirmita durgama ati bhārī ||
soi maya dānavã bahuri saṃvārā |kanaka racita mani-bhavana apārā ||
bhogāvatī jasi ahi-kula bāsā |amarāvatī jasi sakra-nivāsā ||
tinh teṃ adhika ramya ati baṃkā |jaga bikhyāta nāma tehi laṅkā ||
ພະພົມປະທານພອນໃຫ້ພວກເຂົາແລ້ວເດີນກັບ ພວກເຂົາກໍກັບໄປຍັງຖານຂອງຕົນດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ນາງມາຍາມີບຸດີຊື່ວ່າມັນໂທດຣີ ເປັນຍິງງາມເດັດ ເປັນອັນລະຄອນແຫ່ງເພດຍິງ ມາຍານຳນາງມາມອບໃຫ້ຣາວັນ ໂດຍຮູ້ວ່າພະອົງຈະເປັນຈອມອສູຣ ພະອົງຍິນດີເດັດທີ່ໄດ້ພັນລະຍາທີ່ດີ ແລ້ວກໍເດີນໄປຈັດພິທີອະພິນຍາໃຫ້ອ້າຍນ້ອຍອີກສອງອົງ ທ່າມກາງມະຫາສະໝຸດມີພູຕຣີກູດ ທີ່ພະພົມສ້າງຂຶ້ນ ຍາກລຳບາກເດັດທີ່ຈະເຂົ້າເຖິງ ມາຍາອສູຣກໍຕົກແຕ່ງພູແຫ່ນນັ້ນ ສ້າງວັງຄຳປະດັບອັນລະຄອນໄຮຂອບ ດຸດຈະພຄະວະຕີທີ່ຢູ່ຂອງຕະກູນນາຄ ດຸດຈະອະມະຣາວະຕີທີ່ຢູ່ຂອງພະອິນທຣ ງົດງາມກວ່າສະຖານທີ່ເຫຼົ່ານັ້ນ ລົງລ້ານຍິ່ງໃຫຍ່ ມີນາມວ່າລັງກາ ລືຊາທົ່າທົງໂລກ
ໂດຫາ 178(क)-(ख)
खाईं सिंधु गभीर अति चारिहुँ दिसि फिरि आव॥
कनक कोट मनि खचित दृढ़ बरनि न जाइ बनाव॥178(क)॥
हरिप्रेरित जेहिं कलप जोइ जातुधानपति होइ॥
सूर प्रतापी अतुलबल दल समेत बस सोइ॥178(ख)॥
khāīṁ sindhu gabhīra ati cārihuṁ disi phiri āva |kanaka koṭ mani khacita dṛṛha barani na jāi banāva ||178(ka)||
hari-prerita jehiṁ kalapa joi jātudhāna-pati hoi |sūra pratāpī atula-bala dala sameta basa soi ||178(kha)||
ມະຫາສະໝຸດອັນເລິກລ້ຽວເປັນຄູນ້ຳຄົມຮອບທັງສີ່ທິດ ກຳແພງຄຳປະດັບດ້ວຍແກ້ວຕ່າງໆ ສ້າງຂຶ້ນຢ່າງໝັ້ນຄົງ ຄວາມງົດງາມແຫ່ງການສ້າງນັ້ນພັນນາບໍ່ໄດ້ ໃນກັບປໃດ ຜູ້ໃດທີ່ພະຫະຣິຊົງບັນດານໃຫ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງອສູຣ ຜູ້ເປັນວີຣະບຸລຸດຜູ້ມີອານຸພາບ ມີກຳລັງທີ່ບໍ່ມີສິ່ງໃດເທົ່າເທົ່າ ຢູ່ອາໄສຢູ່ທີ່ນັ້ນພ້ອມດ້ວຍກອງທັບຂອງຕົນ
ເຈົາໄປ 179.1-4
रहे तहाँ निसिचर भट भारे।ते सब सुरन्ह समर संघारे।।
अब तहँ रहहिं सक्र के प्रेरे।रच्छक कोटि जच्छपति केरे।।
दसमुख कतहुँ खबरि असि पाई।सेन साजि गढ़ घेरेसि जाई।।
देखि बिकट भट बड़ि कटकाई।जच्छ जीव लै गए पराई।।
फिरि सब नगर दसानन देखा।गयउ सोच सुख भयउ बिसेषा।।
सुंदर सहज अगम अनुमानी।कीन्हि तहाँ रावन रजधानी।।
जेहि जस जोग बाँटि गृह दीन्हे।सुखी सकल रजनीचर कीन्हे।।
एक बार कुबेर पर धावा।पुष्पक जान जीति लै आवा।।
rahe tahā̃ nisi-cara bhaṭ bhāre |te saba suranha samara saṅghāre ||
aba tahā̃ rahahĩ sakra ke prere |racchaka koṭi jacchapati kere ||
dasamukha katahũ khabari asi pāī |sena sāji gaṛha gheresi jāī ||
dekhi bikaṭa bhaṭ baṛi kaṭakāī |jaccha jīva lai gae parāī ||
phiri saba nagara dasānana dekhā |gayu socha sukha bhayu biseṣā ||
sundara sahaja agama anumānī |kīnha tahā̃ rāvana rajadhānī ||
jehi jasa joga bā̃ṭi gṛha dīnhe |sukhī sakala rajanīcara kīnhe ||
ek bāra kubera para dhāvā |puṣpaka jāna jīti lai āvā ||
ຢູ່ບ່ອນນັ້ນເຄີຍມີອສູຣນັກຮົບຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ຢູ່ອາໄສ ແຕ່ພະເຈົ້າທັງປວງໄດ້ສັງຫານເຂົາທັງໝົດໃນສົງຄາມ ບັດນີ້ມີຜູ້ເຝົ້າລະວັງສິບລ້ານຂອງເຈົ້າແຫ່ງຢັກສ ທີ່ຖືກສົ່ງມາໂດຍພະອິນທຣ ຢູ່ອາໄສບ່ອນນັ້ນ ທັດສະກັນຮ໌ໄດ້ຍິນຂ່າວນີ້ຈາກບ່ອນໃດບ່ອນໜຶ່ງ ຈຶ່ງຈັດກອງທັບຍົກໄປລ້ອມຫັດປ້ອມ ເມືເຫັນນັກຮົບຜູ້ດຸດດິນ ແລະ ກອງທັບທີ່ໃຫຍ່ຫຼວງ ພວກຢັກສຈຶ່ງຮັກສາຊີວິດແລ້ວໜີໄປ ແລ້ວທັດສະກັນຮ໌ໄດ້ຍ່າງກວດກາເມືອງທັງໝົດ ຄວາມວິຕົກກັງຂອງພະອົງໄດ້ຫາຍໄປ ແລະ ມີຄວາມຍິນດີຢ່າງຍິ່ງ ພະອົງປະເມີນວ່າງົດງາມ ແລະ ຕ້ານທານໄດ້ຕາມທຳມະຊາດ ຈຶ່ງຕັ້ງເປັນລາຊະທານີຂອງທັດສະກັນຮ໌ຢູ່ບ່ອນນັ້ນ ພະອົງໄດ້ແບ່ງບ້ານເຮືອນ ແລະ ມອບໃຫ້ຕາມຄຸນຄ່າຂອງແຕ່ລະຄົນ ແລະ ເຮັດໃຫ້ອສູຣທັງໝົດມີຄວາມສຸກ ຄັ້ງໜຶ່ງພະອົງໄດ້ຖົກໂຈມຕີກູເບຣ ແລະ ໄດ້ພິຊິດ ແລ້ວເອົາຍານພູສປະກະກັບມາ
ໂດຫາ 179
कौतुकहीं कैलास पुनि लीन्हेसि जाइ उठाइ।मनहुँ तौलि निज बाहुबल चला बहुत सुख पाइ।।179।।
kautukahī̃ kailāsa puni līnhesi jāi uṭhāi |manahũ tauli nija bāhubala calā bahuta sukha pāi ||179||
ແລ້ວດ້ວຍຄວາມບັນເທີງ ພຣະອົງໄດ້ໄປຍົກພູໄຄລາສຂຶ້ນ ແລະດຸພາດວ່າພຣະອົງໄດ້ຊັ່ນຕັ້ງກຳລັງແຂນຂອງຕົນເອງ ພຣະອົງຈຶ່ງຈາກໄປດ້ວຍຄວາມຍິນດີຫຼາຍ
Frequently Asked Questions
परंपरा में इसे ‘अनर्थ-निवारक’ पाठ माना जाता है: माया-छल, कुटिल-मित्र, और अनिष्ट-शत्रु से सावधानी का विवेक जगता है; साथ ही विभीषण-वृत्तांत के कारण शरणागति-भाव पुष्ट होता है—‘भगवत्पद-अनुराग’ की सिद्धि का संस्कार मिलता है।
सामान्य मानस-परंपरा में रक्षा/शरणागति हेतु ‘राम’ नाम-संपुट या ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ का जप-संपुट जोड़ा जाता है; विभीषण-भाव को लक्ष्य कर ‘रामचरण-शरणं’ प्रकार का संकल्प/स्मरण भी कुछ परंपराओं में किया जाता है।
Ask anything about Prakarana 18 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
