Prakarana 21
Tyāga-śikṣā (instruction in renunciation) and Dharma-parīkṣā (testing of righteousness): the sādhaka learns that true ‘Ayodhyā’ (the unconquerable inner city of peace) is entered not by possession of kingdom, but by surrender to Rāma’s maryādā. This sopāna turns grief into bhakti by transmuting political injustice into spiritual resolve—especially through Bharata’s spotless love and the community’s lament that becomes kīrtan-like praise.
ອະຍົດະຍາ ການທ໌ ແມ່ນບ່ອນຫລອດໃຫຍ່ຂອງວິຣະຫະ ແລະ ທັມມະໃນມານັດ. ຣົສະຫຼັກຂອງມັນແມ່ນກະຣຸນາ, ແຕ່ຕຸນສີດາດ ໄດ້ປ່ຽນຄວາມໂສກເສົ້າໃຫ້ເປັນຄວາມຫວາດຊື່ນຂອງພັກຕິ: ຄວາມເຈັບປວດຈາກການພັກພາກກາຍເປັນພະລັງງານທີ່ຊຸກຍູ້ພັກຕິ. ໃນທາງເທວະວິທະຍາ, ນີ້ແມ່ນຈຸດຫັນປ່ຽນທີ່ການຕັດສິນໃຈຂອງພະຣາມະ ທີ່ເປັນມະນຸດທີ່ເຂົ້າໃຈໄດ້ (ການເຊື່ອຟັງພະບິດາ, ການຍອມຮັບການເນລະເທດໄປປ່າ) ເປີດເຜີຍຄຳສັ່ງທີ່ບໍ່ອາດຮູ້ໄດ້ຂອງນິຣະຄຸນ ໂດຍບໍ່ຫຼົບໄປສູ່ຄວາມເຊື່ອໃນພະຍາດາ. ການທ໌ນີ້ສອນວ່າ ມາຣະຍາດາ ເອງນຳໄປສູ່ໂມກຊະ: ການຍົບຍັບຂອງພະຣາມະ ແມ່ນການປະຕິບັດການປົດປ່ອຍ. ພະພົງຕະ ໄດ້ປາກົດເປັນພັກຕະທີ່ດີເລີດ - ບໍລິສຸດເຖິງຂັ້ນທີ່ແມ້ກະທັ້ງຄວາມຕຳໜິກໍ່ບໍ່ອາດຍຶດໄວ້ໄດ້; ການເດີນທາງຂອງພະອົງກາຍເປັນການຈາລະຈອນຂອງສຳນຶກ. ຄັ້ງແລ້ວຄັ້ງເລົ່າ ເລື່ອງໄດ້ສ້າງການຫວ່າງວຽກສັງຄົມ (ພອນຂອງໄກເກະຍີ, ຄວາມໂກດແຄ້ນຂອງປະຊາຊົນ) ເປັນເວທີສຳລັບຄວາມເປັນລະບຽບພາຍໃນ: ຄວາມຖ່ອມຕົວ, ການຕຳໜິຕົວເອງ, ແລະ ຣັຕິ ທີ່ບໍ່ປ່ຽນແປງຕໍ່ພະບາດຂອງພະຣາມະ. ດັ່ງນັ້ນ ອະຍົດະຍາ ຈຶ່ງກາຍເປັນຂັ້ນໄດ ທີ່ຜູ້ຊອກຫາໄດ້ຮຽນຮູ້ທີ່ຈະແບກຫາບການເນລະເທດໄວ້ພາຍໃນເປັນຕະບະ ແລະ ອ່ານໄພພິບັດເປັນຄວາມກະຣຸນາ.
Verses
ເຈົາໄປ 200.1-4
लालन जोगु लखन लघु लोने।भे न भाइ अस अहहिं न होने।।
पुरजन प्रिय पितु मातु दुलारे।सिय रघुबरहि प्रानपिआरे।।
मृदु मूरति सुकुमार सुभाऊ।तात बाउ तन लाग न काऊ।।
ते बन सहहिं बिपति सब भाँती।निदरे कोटि कुलिस एहिं छाती।।
राम जनमि जगु कीन्ह उजागर।रूप सील सुख सब गुन सागर।।
पुरजन परिजन गुर पितु माता।राम सुभाउ सबहि सुखदाता।।
बैरिउ राम बड़ाई करहीं।बोलनि मिलनि बिनय मन हरहीं।।
सारद कोटि कोटि सत सेषा।करि न सकहिं प्रभु गुन गन लेखा।।
lālana jogu lakhana laghu lone |bhe na bhāi asa ahahiṁ na hone ||
purajana priya pitu mātu dulāre |siya raghubarahi prānapiāre ||
mṛdu mūrati sukumāra subhāū |tāta bāu tana lāga na kāū ||
te bana sahahiṁ bipati saba bhā̃tī |nidare koṭi kulisa ehiṁ chātī ||
rāma janami jagu kīnha ujāgara |rūpa sīla sukha saba guna sāgara ||
purajana parijana gura pitu mātā |rāma subhāu sabahi sukhadātā ||
bairiu rāma baṛāī karahīṁ |bolani milani binaya mana harahīṁ ||
sārada koṭi koṭi sata seṣā |kari na sakahiṁ prabhu guna gana lekhā ||
ລັກສະມະນະຜູ້ຍັງນ້ອຍແລະງົດງາມສົມຄວນໄດ້ຮັບການໂອບອຸ້ມເອົາໃຈ ອ້າຍນ້ອງຄົນດັ່ງກັບເພິງບໍ່ເຄີຍມີຜູ້ໃດເກີດມາ ບັດນີ້ກໍບໍ່ມີ ແລະ ຈະບໍ່ມີໃນອະນາຄົດອີກ ທ່ານເປັນທີ່ຮັກຂອງຊາວເມືອງ ເປັນທີ່ໂອບອຸ້ມຂອງພໍ່ແມ່ ແລະ ເປັນທີ່ຮັກດັ່ງຊີວິດຂອງສີດາ ແລະ ພຣະຣາມຜູ້ດີເລີດແຫ່ງຣາຊວົງຣະຄຸ ຮູບຮ່າງອ່ອນໂຍນ ແລະ ນິສັຍອ່ອນໂຍນ ໂອລົດຂອງເຮົາ ແມ່ນແຕ່ລົມຮ້ອນກໍບໍ່ເຄີຍສຳຜັດຮ່າງກາຍຂອງທ່ານ ຜູ້ດັ່ງທ່ານຕ້ອງອົດທົນຕໍ່ຄວາມລຳບາກທຸກປະເພດໃນປ່າ ຫົວໃຈຂອງເຮົານີ້ໄດ້ເຮັດໃຫ້ສາຍຟ້ານັບລ້ານອັບອາຍ ພຣະຣາມດ້ວຍການປະສູດຂອງພຣະອົງໄດ້ເຮັດໃຫ້ໂລກສະຫວ່າງສະຫວັ່ນ ພຣະອົງເປັນມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມງົດງາມ ຄວາມດີ ຄວາມສຸກ ແລະ ຄຸນທຳທຸກປະການ ຕໍ່ຊາວເມືອງ ວົງຕະກຸນ ຄູອາຈານ ແລະ ພໍ່ແມ່ ຕໍ່ທຸກຄົນ ນິສັຍຂອງພຣະຣາມປະທານຄວາມສຸກ ແມ່ນແຕ່ສັດຕູກໍສັນສະເຫຼີມພຣະຣາມ ຄຳເວົ້າ ການພົບປະ ແລະ ຄວາມຖ່ອມຕົນຂອງພຣະອົງເອົາໃຈທຸກດ້າຍ ສະຣັສວະຕີນັບສິບລ້ານ ແລະ ເສສະນັບຮ້ອຍລ້ານ ກໍບໍ່ສາຍາສ້າງບັນຊີຄຸນທຳອັນຫຼວງຫຼາຍຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າໄດ້
ໂດຫາ 200
सुखस्वरुप रघुबंसमनि मंगल मोद निधान।ते सोवत कुस डासि महि बिधि गति अति बलवान।।200।।
sukhasvarupa raghubaṁsamani maṁgala moda nidhāna |te sovata kusa ḍāsi mahi bidhi gati ati balavāna ||200||
ພຣະອົງເປັນລັດຊະມະນີແຫ່ງວົງສະກົດຣາຄູ, ຮູບພາບແຫ່ງຄວາມສຸກ, ພາລະແຫ່ງຄວາມປິຕິຍິນດີແລະຄວາມມັງຄາລີ, ພຣະອົງນອນຢູ່ເທິງຫຍ້າກຸສະ; ນັ້ນແມ່ນອຳນາດຂອງພຣະວິຫານພຣະພາຫຸດ.
ເຈົາໄປ 201.1-4
राम सुना दुखु कान न काऊ।जीवनतरु जिमि जोगवइ राऊ।।
पलक नयन फनि मनि जेहि भाँती।जोगवहिं जननि सकल दिन राती।।
ते अब फिरत बिपिन पदचारी।कंद मूल फल फूल अहारी।।
धिग कैकेई अमंगल मूला।भइसि प्रान प्रियतम प्रतिकूला।।
मैं धिग धिग अघ उदधि अभागी।सबु उतपातु भयउ जेहि लागी।।
कुल कलंकु करि सृजेउ बिधाताँ।साइँदोह मोहि कीन्ह कुमाताँ।।
सुनि सप्रेम समुझाव निषादू।नाथ करिअ कत बादि बिषादू।।
राम तुम्हहि प्रिय तुम्ह प्रिय रामहि।यह निरजोसु दोसु बिधि बामहि।।
rāma sunā dukhu kāna na kāū |jīvanataru jimi jogavai rāū ||
palaka nayana phani mani jehi bhā̃tī |jogavahiṁ janani sakala dina rātī ||
te aba phirata bipina padacārī |kaṁda mūla phala phūla ahārī ||
dhiga kaikeī amaṁgala mūlā |bhaisi prāna priyatama pratikūlā ||
maiṁ dhiga dhiga agha udadhi abhāgī |sabu utapātu bhayau jehi lāgī ||
kula kalaṁku kari sṛjeu bidhātā̃ |sāĩdoha mohi kīnha kumātā̃ ||
suni saprema samujhāva niṣādū |nātha karia kata bādi biṣādū ||
rāma tumhahi priya tumha priya rāmahi |yaha nirajosu dosu bidhi bāmahi ||
ພະຣາມບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນຄວາມທຸກດ້ວຍຫູເລີຍ ພະຣາຊາໄດ້ປົກປ້ອງພະອົງດັ່ງທີ່ປົກປ້ອງຕົ້ນໄມ້ແຫ່ງຊີວິດ ພະມານດາທັງປວງໄດ້ປົກປ້ອງພະອົງຕະຫຼອດກາງວັນແລະກາງຄືນ ດັ່ງຫົວຕາປົກປ້ອງຕາ ແລະດັ່ງງູປົກປ້ອງມະນີໃນຫົວ ບັດນີ້ພະອົງເສດຈອນຢູ່ໃນປ່າໂດຍບາດກ້າວ ບໍລິໂພກຫົວ ຮາກ ຜົນ ແລະດອກໄມ້ ສາບາຍໄຄເກຍີ ຮາກແຫ່ງຄວາມອັບປະໂລກິດ ຜູ້ໄດ້ກາຍເປັນປິດປະປັກຕໍ່ຜູ້ທີ່ເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງກວ່າຊີວິດ ສາບາຍຂ້ອຍ ຜູ້ອັບປະຕົກທຸກ ມະຫາສະໝຸດແຫ່ງບາບ ຜູ້ທີ່ຄວາມວິບັດທັງປວງໄດ້ຕົກມາເພາະ ພະຜົົນສ້າງໄດ້ສ້າງຂ້ອຍໃຫ້ເປັນມົນທິນແຫ່ງວົງຕະກູນ ແລະມານດາຜູ້ຊົ່ວຮ້າຍໄດ້ເຮັດໃຫ້ຂ້ອຍເປັນຜູ້ທັດຕະຍົາຕໍ່ພະຜົວ ນິສາດໄດ້ຍິນແລ້ວປອບໃຈດ້ວຍຄວາມຮັກວ່າ ພະນາຍ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງໂສກເສົ້າໂດຍໃຈ ພະຣາມເປັນທີ່ຮັກຂອງທ່ານ ແລະທ່ານເປັນທີ່ຮັກຂອງພະຣາມ ໃນເລື່ອງນີ້ບໍ່ມີຄວາມຜິດຂອງໃຜ ຄວາມຜິດນັ້ນຢູ່ທີ່ພະວິບາກກັມອັນເປັນປິດປະປັກ
ສັນທະ 201
बिधि बाम की करनी कठिन जेंहिं मातु कीन्ही बावरी।तेहि राति पुनि पुनि करहिं प्रभु सादर सरहना रावरी।।
तुलसी न तुम्ह सो राम प्रीतमु कहतु हौं सौहें किएँ।परिनाम मंगल जानि अपने आनिए धीरजु हिएँ।।
bidhi bāma kī karanī kaṭhina jeṁhiṁ mātu kīnhī bāvarī |tehi rāti puni puni karahiṁ prabhu sādara sarahanā rāvarī ||
tulasī na tumha so rāma prītamu kahatu hauṁ sauheṁ kiẽ |parināma maṁgala jāni apane ānie dhīraju hiẽ ||
ການກະທຳຂອງພະພົດຜູ້ມີອຳນາດປີກຂ້າແມ່ນຮຸນແຮງ ເພາະໄດ້ເຮັດໃຫ້ພະມານາຂອງທ່ານສູນເສຍສຕິ ໃນຄືນນັ້ນເອງ ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າໄດ້ກ່າວເຖິງທ່ານຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບແລະສັນລະເສີນ ຕຸລສີດາດກ່າວວ່າ ບໍ່ມີຜູ້ໃດເປັນທີ່ຮັກຂອງພະຣາມເທົ່າທ່ານ ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວດ້ວຍການສາບາດ ໂດຍຮູ້ວ່າຜົນສຸດທ້າຍຈະເປັນສິນດີ ຈົ່ງມີຄວາມອົດທົນແລະຄວາມກ້າຫານໄວ້ໃນໃຈ
ໂສຣະຖາ 201
अंतरजामी रामु सकुच सप्रेम कृपायतन।चलिअ करिअ बिश्रामु यह बिचारि दृढ़ आनि मन।।201।।
aṁtarajāmī rāmu sakuca saprema kṛpāyatana |calia karia biśrāmu yaha bicāri dṛṛha āni mana ||201||
ພະຣາມຊົງຮູ້ດັງໃນທຸກໃຈ ຊົງເຕັມດ້ວຍຄວາມອາຍແລະຄວາມຮັກອັນອ່ອນໂຍນ ເປັນທີ່ຢູ່ແຫ່ງຄວາມເມດຕາ ຈົ່ງຕັກຕອງສິ່ງນີ້ໄວ້ໃນໃຈໃຫ້ໝັ້ນຄົງ ແລ້ວມາເຖິງ ພວກເຮົາຈົ່ງໄປພັກຜ່ອນເຖິງ
ເຈົາໄປ 202.1-5
सखा बचन सुनि उर धरि धीरा।बास चले सुमिरत रघुबीरा।।
यह सुधि पाइ नगर नर नारी।चले बिलोकन आरत भारी।।
परदखिना करि करहिं प्रनामा।देहिं कैकइहि खोरि निकामा।।
भरी भरि बारि बिलोचन लेंहीं।बाम बिधाताहि दूषन देहीं।।
एक सराहहिं भरत सनेहू।कोउ कह नृपति निबाहेउ नेहू।।
निंदहिं आपु सराहि निषादहि।को कहि सकइ बिमोह बिषादहि।।
एहि बिधि राति लोगु सबु जागा।भा भिनुसार गुदारा लागा।।
गुरहि सुनावँ चढ़ाइ सुहाईं।नईं नाव सब मातु चढ़ाईं।।
दंड चारि महँ भा सबु पारा।उतरि भरत तब सबहि सँभारा।।
sakhā bacana suni ura dhari dhīrā |bāsa cale sumirata raghubīrā ||
yaha sudhi pāi nagara nara nārī |cale bilokana ārata bhārī ||
paradakhinā kari karahiṁ pranāmā |dehiṁ kaikaihi khori nikāmā ||
bharī bhari bāri bilocana leṁhīṁ |bāma bidhātāhi dūṣana dehīṁ ||
eka sarāhahiṁ bharata sanehū |kou kaha nṛpati nibāheu nehū ||
niṁdahiṁ āpu sarāhi niṣādahi |ko kahi sakai bimoha biṣādahi ||
ehi bidhi rāti logu sabu jāgā |bhā bhinusāra gudārā lāgā ||
gurahi sunāvã caṛhāi suhāīṁ |naīṁ nāva saba mātu caṛhāīṁ ||
daṁḍa cāri mahã bhā sabu pārā |utari bharata taba sabahi sãbhārā ||
ໄດ້ຍິນຄຳຂອງໝູ່ແລ້ວ ແລະ ນຳຄວາມກ້າໄວ້ໃນໃຈ ພຣະພົມຈຶ່ງເດີນໄປຍັງທີ່ປະທັບ ໂດຍລະນຶກເຖິງພຣະຣາມ ວີຣະບຸລຸດແຫ່ງຣາຊວົງຣະຄຸ ເມື່ອຊາຍໝົດແມ່ຍິງໃນເມືອງຊາບຂ່າວນັ້ນ ຈຶ່ງອອກໄປເພື່ອເບິ່ງ ດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າຢ່າງໜັກ ເຂົາເຈົ້າເວີຍຂວາເພື່ອຄວາມເຄົາລົບ ແລະ ຄານົມຄານໄຫວ້ ແລ້ວຕຳໜິໄກເກຍີ ໂດຍບໍ່ຍັ້ງຢຸດ ຕາຂອງເຂົາເຈົ້າເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳຕາຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ ແລະ ຕຳໜິພຣະເຈົ້າຜູ້ບັນດາຍຊະຕາທີ່ບິດເບື່ອນ ບາງຄົນຍ້ອງຍໍຄວາມຮັກຂອງພຣະພົມ ບາງຄົນກໍ່ວ່າກະສັດໄດ້ຮັກສາຄວາມຮັກຂອງພຣະອົງຈົນຕະຫຼອດ ເຂົາເຈົ້າຕຳໜິຕົນເອງ ແລະ ຍ້ອງຍໍນິສາທ ຜູ້ໃດສາມາດພັນນາຄວາມສັບສົນ ແລະ ຄວາມໂສກເສົ້າຂອງເຂົາເຈົ້າໄດ້ ໂດຍວິທີນີ້ ປະຊາຊົນທັງໝົດຕື່ນຢູ່ຕະຫຼອດຄໍາຄືນ ແລະ ເມື່ອຮຸ່ງເຊົ້າ ການຂ້າມຝັ່ງກໍ່ເລີ່ມຕົ້ນ ຄູບາອາຈາຣຍ໌ໄດ້ຮັບການເຊີນຂຶ້ນເຮືອທີ່ງົດງາມ ແລະ ພຣະຣາຊມາດາທັງໝົດໄດ້ຮັບການເຊີນຂຶ້ນເຮືອໃໝ່ ພາຍໃນສີ່ທັນທາ ທຸກຄົນໄດ້ຂ້າມຝັ່ງແລ້ວ ແລະ ພຣະພົມກໍ່ຂຶ້ນຝັ່ງ ແລະ ເບິ່ງແຍ່ງທຸກຄົນ
ໂດຫາ 202
प्रातक्रिया करि मातु पद बंदि गुरहि सिरु नाइ।आगें किए निषाद गन दीन्हेउ कटकु चलाइ।।202।।
prātakriyā kari mātu pada baṁdi gurahi siru nāi |āgeṁ kie niṣāda gana dīnheu kaṭaku calāi ||202||
ຫຼັງຈາກໄດ້ປະຕິບັດພິທີຍາມເຊົ້າແລະໄຫວ້ວານຸສົດຕີນພຣະມານດາແລ້ວ, ພຣະອົງໄດ້ກົ້ມຫົວໄຫວ້ວານຸສົດຄູບາອາຈານ. ຊາວນິຊາດຖືກສົ່ງໄປຂ້າງໜ້າ, ແລະ ກອງທັບກໍເລີ່ມເຄື່ອນໄປ.
ເຈົາໄປ 203.1-4
कियउ निषादनाथु अगुआईं।मातु पालकीं सकल चलाईं।।
साथ बोलाइ भाइ लघु दीन्हा।बिप्रन्ह सहित गवनु गुर कीन्हा।।
आपु सुरसरिहि कीन्ह प्रनामू।सुमिरे लखन सहित सिय रामू।।
गवने भरत पयोदेहिं पाए।कोतल संग जाहिं डोरिआए।।
कहहिं सुसेवक बारहिं बारा।होइअ नाथ अस्व असवारा।।
रामु पयोदेहि पायँ सिधाए।हम कहँ रथ गज बाजि बनाए।।
सिर भर जाउँ उचित अस मोरा।सब तें सेवक धरमु कठोरा।।
देखि भरत गति सुनि मृदु बानी।सब सेवक गन गरहिं गलानी।।
kiyau niṣādanāthu aguāīṁ |mātu pālakīṁ sakala calāīṁ ||
sātha bolāi bhāi laghu dīnhā |bipranha sahita gavanu gura kīnhā ||
āpu surasarihi kīnha pranāmū |sumire lakhana sahita siya rāmū ||
gavane bharata payodehiṁ pāe |kotala saṁga jāhiṁ ḍoriāe ||
kahahiṁ susevaka bārahiṁ bārā |hoia nātha asva asavārā ||
rāmu payodehi pāyã sidhāe |hama kahã ratha gaja bāji banāe ||
sira bhara jāũ ucita asa morā |saba teṁ sevaka dharamu kaṭhorā ||
dekhi bharata gati suni mṛdu bānī |saba sevaka gana garahiṁ galānī ||
ພະອົງໃຫ້ນາຍນິສາດນຳໜ້າໄປ ແລະໃຫ້ມະເຫສີທັງໝົດເດີນທາງໄປໃນແຄຣ ພະອົງເອີ້ນນ້ອງຊາຍໃຫ້ໄປຮ່ວມເດີນທາງ ແລະສົ່ງຄູອາຈານເດີນທາງໄປພ້ອມກັບພູມພາຣາມົນ ພະອົງກາບໄຫວ້ແມ່ນ້ຳຄົງຄາດ້ວຍຕົນເອງ ແລະລະນຶກເຖິງພະຣາມ ແລະນາງສີດາ ພ້ອມດ້ວຍພະລັກສະມັນ ພຣະຕເດີນຕີໄປ ແລະມ້າທີ່ມີອານຖືກນຳໄປດ້ວຍໂດຍໃຊ້ສາຍບັງເຫຍີນ ຂ້າຮັບໃຊ້ທີ່ດີເວົ້າກັບພະອົງຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກວ່າ ຂ້ານາຍ ຂໍໂປດຂີ່ມ້າເຖິງ ພະຣາມເສດຖີດ້ວຍຕີນ ລົດມ້າ ຊ້າງ ແລະມ້າ ຖືກສ້າງຂຶ້ນເພື່ອຂ້າບໍ ສົມຄວນແລ້ວທີ່ຂ້າຄວນເດີນດ້ວຍຫົວ ໃນທັງໝົດ ໜ້າທີ່ຂອງຜູ້ຮັບໃຊ້ນັ້ນໜັກທີ່ສຸດ ເມືເຫັນທ່າທາງການເດີນທາງຂອງພຣະຕ ແລະໄດ້ຍິນຄຳອ່ອນໂຍນຂອງພະອົງ ຂ້າຮັບໃຊ້ທັງໝົດລະລາຍໄປດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າ
ໂດຫາ 203
भरत तीसरे पहर कहँ कीन्ह प्रबेसु प्रयाग।कहत राम सिय राम सिय उमगि उमगि अनुराग।।203।।
bharata tīsare pahara kahã kīnha prabesu prayāga |kahata rāma siya rāma siya umagi umagi anurāga ||203||
ພະພະຍາພົມທາດໄດ້ເຂົ້າສູ່ນະຄອນປະຍາຄະໃນຍາມທີສາມຂອງວັນ ພະອົງໄດ້ກ່າວເຖິງພະລາມະ ແລະ ນາງສີຕາ, ເຖິງພະລາມະ ແລະ ນາງສີຕາ, ຄວາມຮັກຂອງພະອົງໄດ້ເພີ່ມພູມໃຈຂຶ້ນຄື້ນແລ້ວຄື້ນເລືອດ.
ເຈົາໄປ 204.1-4
झलका झलकत पायन्ह कैंसें।पंकज कोस ओस कन जैसें।।
भरत पयादेहिं आए आजू।भयउ दुखित सुनि सकल समाजू।।
खबरि लीन्ह सब लोग नहाए।कीन्ह प्रनामु त्रिबेनिहिं आए।।
सबिधि सितासित नीर नहाने।दिए दान महिसुर सनमाने।।
देखत स्यामल धवल हलोरे।पुलकि सरीर भरत कर जोरे।।
सकल काम प्रद तीरथराऊ।बेद बिदित जग प्रगट प्रभाऊ।।
मागउँ भीख त्यागि निज धरमू।आरत काह न करइ कुकरमू।।
अस जियँ जानि सुजान सुदानी।सफल करहिं जग जाचक बानी।।
jhalakā jhalakata pāyanha kaiṁseṁ |paṁkaja kosa osa kana jaiseṁ ||
bharata payādehiṁ āe ājū |bhayau dukhita suni sakala samājū ||
khabari līnha saba loga nahāe |kīnha pranāmu tribenihiṁ āe ||
sabidhi sitāsita nīra nahāne |die dāna mahisura sanamāne ||
dekhata syāmala dhavala halore |pulaki sarīra bharata kara jore ||
sakala kāma prada tīratharāū |beda bidita jaga pragaṭa prabhāū ||
māgaũ bhīkha tyāgi nija dharamū |ārata kāha na karai kukaramū ||
asa jiyã jāni sujāna sudānī |saphala karahiṁ jaga jācaka bānī ||
ຕຸ່ມນ້ຳຂຶ້ນເທິງພະບາດຂອງພະອົງ ດັ່ງດື່ງນ້າຄ້າເທິງກຽມບົວ "ພຣະຣະພົດມາຍ່າງເທົ້າມື້ນີ້" ສະມາຊິກທັງປວງໄດ້ຍິນແລ້ວກໍເສຍໃຈ ພະອົງສອບຖາມແລະຊາບວ່າປະຊາຊົນທັງຫມົດອາບນ້າແລ້ວ ແລ້ວມາຖວາຍບັງຄົມທີ່ຕຣີເວນີ ພະອົງອາບນ້າຕາມພິທີໃນນ້າຂາວແລະດໍາ ພະລະທານທານແລະເຄົາຮົມພຣາມະຫັນ ຂະນະທີ່ພຣະຣະພົດທອດພະເນດເຫັນຄື້ນສີດໍາແລະຂາວໄຫຼປົນກັນ ພະວະກາຍຣາດຊາບໂດຍຄວາມປີຕິແລະປະນົມມື "ໂອ ຣາຊາແຫ່ງສະຖານສິດທິ ຜູ້ປະທານທຸກສິ່ງປາດຖະໝານ ອິດທິພົນຂອງທ່ານເປັນທີ່ຮູ້ຈາກເວດ ແລະປາກົດແກ່ໂລກ" "ຂ້າພະເຈົ້າປະຖິ້ນທັມມະຂອງຕົນແລ້ວຂໍທານ ຄົນທີ່ທຸກທົນຈະບໍ່ເຮັດຄວາມຊົ່ວຫຍັງເຫລົາ" "ຮູ້ດັ່ງນີ້ໃນໃຈ ຜູ້ມີປັນຍາແລະໃຈກວ້າງໃນໂລກຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄຳຮ້ອງຂໍຂອງຜູ້ຂໍທານເປັນຜົນ"
ໂດຫາ 204
अरथ न धरम न काम रुचि गति न चहउँ निरबान।जनम जनम रति राम पद यह बरदानु न आन।।204।।
aratha na dharama na kāma ruci gati na cahaũ nirabāna |janama janama rati rāma pada yaha baradānu na āna ||204||
ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ປາຖະໜາຊັບສົມບັດ, ບໍ່ປາຖະໜາຄວາມຊອບທຳ, ບໍ່ປາຖະໜາຄວາມສຸກ, ແລະ ບໍ່ປາຖະໜາການພົ້ນຈາກວັນນະຈະເວນ. ຊາດແລ້ວຊາດເອີ້ນ, ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າມີຄວາມຮັກຕໍ່ພະບາດຂອງພະລາມະ; ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຂໍພອນອື່ນໃດ.
ເຈົາໄປ 205.1-4
जानहुँ रामु कुटिल करि मोही।लोग कहउ गुर साहिब द्रोही।।
सीता राम चरन रति मोरें।अनुदिन बढ़उ अनुग्रह तोरें।।
जलदु जनम भरि सुरति बिसारउ।जाचत जलु पबि पाहन डारउ।।
चातकु रटनि घटें घटि जाई।बढ़े प्रेमु सब भाँति भलाई।।
कनकहिं बान चढ़इ जिमि दाहें।तिमि प्रियतम पद नेम निबाहें।।
भरत बचन सुनि माझ त्रिबेनी।भइ मृदु बानि सुमंगल देनी।।
तात भरत तुम्ह सब बिधि साधू।राम चरन अनुराग अगाधू।।
बाद गलानि करहु मन माहीं।तुम्ह सम रामहि कोउ प्रिय नाहीं।।
jānahũ rāmu kuṭila kari mohī |loga kahau gura sāhiba drohī ||
sītā rāma carana rati moreṁ |anudina baṛhau anugraha toreṁ ||
jaladu janama bhari surati bisārau |jācata jalu pabi pāhana ḍārau ||
cātaku raṭani ghaṭeṁ ghaṭi jāī |baṛhe premu saba bhā̃ti bhalāī ||
kanakahiṁ bāna caṛhai jimi dāheṁ |timi priyatama pada nema nibāheṁ ||
bharata bacana suni mājha tribenī |bhai mṛdu bāni sumaṁgala denī ||
tāta bharata tumha saba bidhi sādhū |rāma carana anurāga agādhū ||
bāda galāni karahu mana māhīṁ |tumha sama rāmahi kou priya nāhīṁ ||
ໃຫ້ພະຣາມຖືວ່າຂ້າພະເຈົ້າເປັນຄົນຄົດ ແລະ ໃຫ້ຊາວໂລກເອີ້ນວ່າຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ທີ່ລໍາລວງຄູ ແລະ ນາຍ ຂໍໃຫ້ຄວາມຮັກຂອງຂ້າພະເຈົ້າຕໍ່ພະບາດສອງພະບາດຂອງພະສີຕາ ແລະ ພະຣາມເພີ່ມພູນຂຶ້ນທຸກວັນ ໂດຍພະຄຸນຂອງທ່ານ ເມຄອາດລືມນົກຈາຕະກະຕະຫລອດຊີວິດ ແລະ ເມື່ອນົກຂໍນໍ້າ ເມຄອາດຖິ້ມສາຍຟ້າ ແລະ ຫີນລົງມາ ແຕ່ຖ້າສຽງຮ້ອງຂອງນົກຈາຕະກະຫຼຸດລົງ ນົກກໍຍຸດລົງ ແຕ່ຖ້າຄວາມຮັກເພີ່ມຂຶ້ນ ນົກກໍໄດ້ຮັບກຽດຕິສັກທຸກປະການ ດັ່ງຄຳຫາກຖືກເຜົາໃນໄຟຍິ່ງເປັນປະກາດງາມ ສະນັ້ນຄຳປະຕິຍານແຫ່ງຄວາມຈົງຮັກສັກດີຕໍ່ພະບາດຂອງຜູ້ເປັນທີ່ຮັກກໍຍິ່ງເປັນປະກາດເມື່ອຮັກສາໄວ້ມັ່ນຄົງ ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າຂອງພະຣະຕະ ສຽງທີ່ອ່ອນໂຍນ ແລະ ເປັນມົງຄຸນຢ່າງຍິ່ງໄດ້ດັງຂຶ້ນຈາກທ່ອກາງແມ່ນ້ຳຕຣິເວນີ ພະຣະຕະຜູ້ນ້ອງ ທ່ານເປັນຜູ້ຊອບທຳໃນທຸກປະການ ແລະ ຄວາມຮັກຂອງທ່ານຕໍ່ພະບາດຂອງພະຣາມນັ້ນເລິກລົງບໍ່ເຖິງປົກ ທ່ານກຳລັງທຸບຕີຕົນເອງດ້ວຍຄວາມເສຍໃຈໃນໃຈໂດຍບໍ່ຈຳເປັນ ບໍ່ມີຜູ້ໃດເປັນທີ່ຮັກຂອງພະຣາມເທົ່າທ່ານ
ໂດຫາ 205
तनु पुलकेउ हियँ हरषु सुनि बेनि बचन अनुकूल।भरत धन्य कहि धन्य सुर हरषित बरषहिं फूल।।205।।
tanu pulakeu hiyã haraṣu suni beni bacana anukūla |bharata dhanya kahi dhanya sura haraṣita baraṣahiṁ phūla ||205||
ໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າອັນເປັນມງຄົນຂອງຕຣີເວນີ ຮ່າງກາຍຂອງພຣະພົມກໍຊາບຊ້ອນ ແລະ ຫົວໃຈຍິນດີປິຕິ ເທວະດາທັງຫຼາຍຜູ້ຍິນດີຕ່າງຮ້ອງວ່າ ພຣະພົມຜູ້ນີ້ເປັນຜູ້ມີພຣະພຸນ ມີພຣະພຸນ ແລ້ວໂປດດອກໄມ້ລົງມາ
ເຈົາໄປ 206.1-4
प्रमुदित तीरथराज निवासी।बैखानस बटु गृही उदासी।।
कहहिं परसपर मिलि दस पाँचा।भरत सनेह सीलु सुचि साँचा।।
सुनत राम गुन ग्राम सुहाए।भरद्वाज मुनिबर पहिं आए।।
दंड प्रनामु करत मुनि देखे।मूरतिमंत भाग्य निज लेखे।।
धाइ उठाइ लाइ उर लीन्हे।दीन्हि असीस कृतारथ कीन्हे।।
आसनु दीन्ह नाइ सिरु बैठे।चहत सकुच गृहँ जनु भजि पैठे।।
मुनि पूँछब कछु यह बड़ सोचू।बोले रिषि लखि सीलु सँकोचू।।
सुनहु भरत हम सब सुधि पाई।बिधि करतब पर किछु न बसाई।।
pramudita tīratharāja nivāsī |baikhānasa baṭu gṛhī udāsī ||
kahahiṁ parasapara mili dasa pā̃cā |bharata saneha sīlu suci sā̃cā ||
sunata rāma guna grāma suhāe |bharadvāja munibara pahiṁ āe ||
daṁḍa pranāmu karata muni dekhe |mūratimaṁta bhāgya nija lekhe ||
dhāi uṭhāi lāi ura līnhe |dīnhi asīsa kṛtāratha kīnhe ||
āsanu dīnha nāi siru baiṭhe |cahata sakuca gṛhã janu bhaji paiṭhe ||
muni pū̃chaba kachu yaha baṛa socū |bole riṣi lakhi sīlu sãkocū ||
sunahu bharata hama saba sudhi pāī |bidhi karataba para kichu na basāī ||
ຊາວປະລະຍາຄ ຜູ້ເປັນລາຊາແຫ່ງສະຖານສັກສິດ ມີຄວາມຍິນດີເປັນຢ່າງຍິ່ງ ທັງສິດດິນທີ່ຢູ່ໃນປ່າ ນັກຮຽນໜຸ່ມ ຄົວເຮືອນ ແລະ ນັກບວດອຸທາສີ ພົບກັນເປັນກຸ່ມສິບຫຼືຫ້າຄົນ ກ່າວກັນວ່າ ຄວາມຮັກແລະຄຸນສົມບັດຂອງພະຣະຕເປັນບໍລິສຸດແລະແທ້ຈິງ ໄດ້ຍິນຄຸນງາມຄວາມດີອັນສວຍງາມຫຼາຍປະການຂອງພະຣາມ ພະຣະຕຈຶ່ງເສດຈອນມາຫາມຸນີຜູ້ປະເສີດຄືພະຣະທວາຊ ມຸນີໄດ້ເຫັນພະອົງກາບໄຫວ້ດ້ວຍທ່າກາຍຫຍາບ ແລະ ນັບວ່າເປັນໂຊກດີຂອງຕົນທີ່ຈຸເກີດເປັນຮູບກາຍ ທ່ານແລ່ນເຂົ້າໄປຍົກພະຣະຕຂຶ້ນແລະກອດແນບເອິກ ປະທານພອນ ແລະ ເຮັດໃຫ້ພະອົງສົມປະສົງ ມຸນີປະທານອາສນ ພະຣະຕກົ້ມຫົວນັ່ງລົງ ດັ່ງຈະລະອ້າຍອາຍຢາກຫຼົບເຂົ້າໄປໃນບ້ານ ຄວາມກັງວົນອັນໃຫຍ່ຫຼວງຂອງພະຣະຕແມ່ນມຸນີອາດຈະຖາມສິ່ງໃດ ເຫັນຄວາມຖ່ອມຕົວແລະຄວາມອາຍ ມຸນີຈຶ່ງຕັດສຸດ ຂໍໃຫ້ຟັງພະຣະຕ ເຮົາທຸກຄົນໄດ້ຮັບຮູ້ທຸກສິ່ງແລ້ວ ໃນສິ່ງທີ່ພະວິທີການໄດ້ກະທຳ ບໍ່ມີຜູ້ໃດມີອຳນາດເໜືອສິ່ງນັ້ນ
ໂດຫາ 206
तुम्ह गलानि जियँ जनि करहु समुझी मातु करतूति।तात कैकइहि दोसु नहिं गई गिरा मति धूति।।206।।
tumha galāni jiyã jani karahu samujhī mātu karatūti |tāta kaikaihi dosu nahiṁ gaī girā mati dhūti ||206||
ຢ່າໃຫ້ຄວາມເສຍໃຈລົບກວນຈິດໃຈຂອງເຈົ້າ ເມືເຈົ້າຄິດພິຈາລະນາກ່ຽວກັບການກະທຳຂອງມານດາ ບຸດຮັກເອີຍ ໄກເກຍີ ບໍ່ມີຄວາມຜິດ ເທວີສະຣັດສະວະຕີ ເທບທິດາແຫ່ງວາຈາໄດ້ມາບັດບັງຈິດໃຈຂອງນາງ
ເຈົາໄປ 207.1-4
यहउ कहत भल कहिहि न कोऊ।लोकु बेद बुध संमत दोऊ।।
तात तुम्हार बिमल जसु गाई।पाइहि लोकउ बेदु बड़ाई।।
लोक बेद संमत सबु कहई।जेहि पितु देइ राजु सो लहई।।
राउ सत्यब्रत तुम्हहि बोलाई।देत राजु सुखु धरमु बड़ाई।।
राम गवनु बन अनरथ मूला।जो सुनि सकल बिस्व भइ सूला।।
सो भावी बस रानि अयानी।करि कुचालि अंतहुँ पछितानी।।
तहँउँ तुम्हार अलप अपराधू।कहै सो अधम अयान असाधू।।
करतेहु राजु त तुम्हहि न दोषू।रामहि होत सुनत संतोषू।।
yahau kahata bhala kahihi na koū |loku beda budha saṁmata doū ||
tāta tumhāra bimala jasu gāī |pāihi lokau bedu baṛāī ||
loka beda saṁmata sabu kahaī |jehi pitu dei rāju so lahaī ||
rāu satyabrata tumhahi bolāī |deta rāju sukhu dharamu baṛāī ||
rāma gavanu bana anaratha mūlā |jo suni sakala bisva bhai sūlā ||
so bhāvī basa rāni ayānī |kari kucāli aṁtahũ pachitānī ||
tahãũ tumhāra alapa aparādhū |kahai so adhama ayāna asādhū ||
karatehu rāju ta tumhahi na doṣū |rāmahi hota sunata saṁtoṣū ||
ເຖິງເຈົ້າຈະກ່າວເຊັ່ນນີ້ ກໍບໍ່ມີຜູ້ໃດຈະກ່າວວ່າດີ ເພາະທັງຮີດຄອງໂລກແລະພະເວດ ທີ່ນັກປາດຊົງຍອມຮັບທັງສອງ ຍ່ອມຂັດແຍ່ງກັບເລື່ອງນີ້ ລູກສະຫາຍ ຊື່ສຽງອັນບໍລິສຸດຂອງເຈົ້າຈະຖືກສັນລະເສີນ ແລະ ທັງໂລກແລະພະເວດຈະຍົກຍ້ອງເຈົ້າຢ່າງສູງ ທັງໂລກແລະພະເວດຍອມຮັບສິ່ງທີ່ທຸກຄົນກ່າວວ່າ ຜູ້ໃດທີ່ພໍ່ມອບອານາຈັກໃຫ້ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຮັບອານາຈັກ ກະສັດຜູ້ຮັກສາສັດຕະວາຈາໄດ້ຮຽກເຈົ້າ ແລະ ມອບອານາຈັກ ພ້ອມດ້ວຍຄວາມສຸກ ທຳ ແລະ ກຽດຕິຍົດ ການທີ່ພະຣາມເສດຈີໄປປ່າເປັນຮາກຂອງຄວາມວິບັດທັງປວງ ແລະ ເມື່ອໄດ້ຍິນເລື່ອງນັ້ນ ໂລກທັງມວນກໍເສຍໃຈອົດກ່ອນ ພະຣາຊິນີຜູ້ໂງ່ຫາງ ພາຍໃຕ້ອຳນາດແຫ່ງພະຫມາລິຂິດ ໄດ້ວາງແຜນຊົ່ວຮ້າຍນັ້ນ ແລະ ໃນທີ່ສຸດກໍເສຍໃຈພາຍຫຼັງ ເຖິງໃນເລື່ອງນີ້ ຄວາມຜິດຂອງເຈົ້າກໍມີຫນ້ອຍ ຜູ້ໃດກ່າວແບບອື່ນ ຜູ້ນັ້ນເປັນຄົນຕໍ່າຊ້າ ໂງ່ຫາງ ແລະ ຊົ່ວຮ້າຍ ຖ້າເຈົ້າປົກຄອງອານາຈັກ ເຈົ້າກໍບໍ່ມີຄວາມຜິດ ແລະ ພະຣາມກໍຈະຊົມຊື່ນເມື່ອໄດ້ຍິນເລື່ອງນັ້ນ
ໂດຫາ 207
अब अति कीन्हेहु भरत भल तुम्हहि उचित मत एहु।सकल सुमंगल मूल जग रघुबर चरन सनेहु।।207।।
aba ati kīnhehu bharata bhala tumhahi ucita mata ehu |sakala sumaṁgala mūla jaga raghubara carana sanehu ||207||
ບັດນີ້ເຈົ້າໄດ້ກະທຳໄດ້ດີຢ່າງຍິ່ງ, ພະພະຍາພົມທາດ; ເສັ້ນທາງນີ້ເໝາະສົມກັບເຈົ້າ. ຄວາມຈົງຮັກພັກດີຕໍ່ພະບາດຂອງພະຜູ້ເປັນໃຫຍ່ຂອງລາຊະວົງຣະຄຸຸ ແມ່ນຮາກຂອງທຸກໆຄວາມສົມມຸດທີ່ປາດຖະໜາໃນໂລກ.
ເຈົາໄປ 208.1-4
सो तुम्हार धनु जीवनु प्राना।भूरिभाग को तुम्हहि समाना।।
यह तम्हार आचरजु न ताता।दसरथ सुअन राम प्रिय भ्राता।।
सुनहु भरत रघुबर मन माहीं।पेम पात्रु तुम्ह सम कोउ नाहीं।।
लखन राम सीतहि अति प्रीती।निसि सब तुम्हहि सराहत बीती।।
जाना मरमु नहात प्रयागा।मगन होहिं तुम्हरें अनुरागा।।
तुम्ह पर अस सनेहु रघुबर कें।सुख जीवन जग जस जड़ नर कें।।
यह न अधिक रघुबीर बड़ाई।प्रनत कुटुंब पाल रघुराई।।
तुम्ह तौ भरत मोर मत एहू।धरें देह जनु राम सनेहू।।
so tumhāra dhanu jīvanu prānā |bhūribhāga ko tumhahi samānā ||
yaha tamhāra ācaraju na tātā |dasaratha suana rāma priya bhrātā ||
sunahu bharata raghubara mana māhīṁ |pema pātru tumha sama kou nāhīṁ ||
lakhana rāma sītahi ati prītī |nisi saba tumhahi sarāhata bītī ||
jānā maramu nahāta prayāgā |magana hohiṁ tumhareṁ anurāgā ||
tumha para asa sanehu raghubara keṁ |sukha jīvana jaga jasa jaṛa nara keṁ ||
yaha na adhika raghubīra baṛāī |pranata kuṭuṁba pāla raghurāī ||
tumha tau bharata mora mata ehū |dhareṁ deha janu rāma sanehū ||
ຄວາມຮັກນັ້ນແມ່ນຊັບສົມບັດ ຊີວິດ ແລະ ລົມຫາຍໃຈຂອງເຈົ້າ ຜູ້ໃດຈະມີບຸນຫຼາຍເທົ່າເຈົ້າ ສິ່ງນີ້ບໍ່ແມ່ນຄວາມອັດສະຈັນສຳລັບເຈົ້າ ລູກຮັກ ເພາະເຈົ້າເປັນບຸດຂອງທັດຣະ ແລະ ເປັນນ້ອງຊາຍທີ່ຮັກຂອງພະຣາມ ຈົ່ງຟັງ ພຣະຕະ ໃນຫົວໃຈຂອງຜູ້ທີ່ເປັນໃຫຍ່ສຸດແຫ່ງຣາຊວົງຣະຄຸ ບໍ່ມີຜູ້ໃດເໝາະສົມເປັນພາຊະນະຮັບຄວາມຮັກເທົ່າເຈົ້າ ລັກສະມັນ ພະຣາມ ແລະ ສີຕາ ທັງໝົດມີຄວາມຮັກຕໍ່ເຈົ້າຢ່າງຍິ່ງ ຕະຫຼອດຄືນຜ່ານໄປດ້ວຍການສັນລະເສີນເຈົ້າ ຂ້ອຍໄດ້ຮູ້ຄວາມລັບຂອງພວກພະອົງຂະໜາດທີ່ພວກພະອົງອາບນ້ຳຢູ່ທີ່ປຣະຍາຄະ ພວກພະອົງໝົ່ນໝອນໃນຄວາມຮັກທີ່ລົ້ນເພີຍຕໍ່ເຈົ້າ ຄວາມຮັກຂອງຜູ້ເປັນໃຫຍ່ສຸດແຫ່ງຣາຊວົງຣະຄຸ ທີ່ມີຕໍ່ເຈົ້າເປັນດັ່ງນີ້ ດັ່ງຄວາມສຸກແຫ່ງຊີວິດທີ່ມີຕໍ່ມະນຸດຜູ້ໂງ່ໃນໂລກນີ້ ສິ່ງນີ້ບໍ່ແມ່ນຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຢ່າງຍິ່ງຂອງພະຣາມ ວີຣະບຸລຸດແຫ່ງຣາຊວົງຣະຄຸ ເພາະພະຜູ້ເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງຣາຊວົງຣະຄຸ ທອດທຳລອງຜູ້ທີ່ພິເສດພະອົງພ້ອມດ້ວຍຄອບຄົວ ສ່ວນເຈົ້າ ພຣະຕະ ຄວາມເຫັນຂອງຂ້ອຍແມ່ນ ເຈົ້າເໝືອນຄວາມຮັກຂອງພະຣາມໄດ້ສວມກາຍ
ໂດຫາ 208
तुम्ह कहँ भरत कलंक यह हम सब कहँ उपदेसु।राम भगति रस सिद्धि हित भा यह समउ गनेसु।।208।।
tumha kahã bharata kalaṁka yaha hama saba kahã upadesu |rāma bhagati rasa siddhi hita bhā yaha samau ganesu ||208||
ຄວາມຕຳໜ່ານີ້ຕິດພັນກັບເຈົ້າ, ພະພາຣາມ, ສ່ວນເຮົາທຸກຄົນແລ້ວເປັນບົດຮຽນ. ມັນໄດ້ກາຍເປັນເວລາທີ່ເໝາະສົມສຳລັບຄວາມສຳເລັດຂອງຄວາມອຸທິດຕໍ່ພະພາຣາມ.
ເຈົາໄປ 209.1-4
नव बिधु बिमल तात जसु तोरा।रघुबर किंकर कुमुद चकोरा।।
उदित सदा अँथइहि कबहूँ ना।घटिहि न जग नभ दिन दिन दूना।।
कोक तिलोक प्रीति अति करिही।प्रभु प्रताप रबि छबिहि न हरिही।।
निसि दिन सुखद सदा सब काहू।ग्रसिहि न कैकइ करतबु राहू।।
पूरन राम सुपेम पियूषा।गुर अवमान दोष नहिं दूषा।।
राम भगत अब अमिअँ अघाहूँ।कीन्हेहु सुलभ सुधा बसुधाहूँ।।
भूप भगीरथ सुरसरि आनी।सुमिरत सकल सुंमगल खानी।।
दसरथ गुन गन बरनि न जाहीं।अधिकु कहा जेहि सम जग नाहीं।।
nava bidhu bimala tāta jasu torā |raghubara kiṁkara kumuda cakorā ||
udita sadā ãthaihi kabahū̃ nā |ghaṭihi na jaga nabha dina dina dūnā ||
koka tiloka prīti ati karihī |prabhu pratāpa rabi chabihi na harihī ||
nisi dina sukhada sadā saba kāhū |grasihi na kaikai karatabu rāhū ||
pūrana rāma supema piyūṣā |gura avamāna doṣa nahiṁ dūṣā ||
rāma bhagata aba amiã aghāhū̃ |kīnhehu sulabha sudhā basudhāhū̃ ||
bhūpa bhagīratha surasari ānī |sumirata sakala suṁmagala khānī ||
dasaratha guna gana barani na jāhīṁ |adhiku kahā jehi sama jaga nāhīṁ ||
ຊື່ສຽງຂອງທ່ານບຸດຮັກ ເປັນດັ່ງດວງຈັນໃໝ່ສະອາດ ແລະ ຜູ້ຮັບໃຊ້ຂອງພະຣາມ ຜູ້ສົມບູນແຫ່ງວົງສະກຸ ເປັນດັ່ງດອກບົວ ແລະ ນົກຈາໂກຣາ ຊື່ສຽງນັ້ນຂຶ້ນສະເຫມີແລະຈະບໍ່ມີວັນອັດແສງ ຈະບໍ່ຫຼຸດໃນທ້ອງຟ້າຂອງໂລກ ແຕ່ຈະເພີ່ມຂຶ້ນສອງເທົ່າທຸກມື້ ນົກຈັກວາແຫ່ງສາມໂລກຈະຮັກຊື່ສຽງນັ້ນຫຼາຍຍິ່ງ ແລະ ດວງອາທິດແຫ່ງພະລັດຂອງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າຈະບໍ່ຊີ້ງຄວາມງົດງາມຂອງຊື່ສຽງນັ້ນໄປ ກາງວັນກາງຄືນຍ່ອມເປັນທີ່ຊື່ນບັນແກ່ຜູ້ທຸກຄົນສະເຫມີ ແລະ ຣາຫູແຫ່ງການກະທຳຂອງໄກເກຍີຈະບໍ່ກືນກິນຊື່ສຽງນັ້ນ ຊື່ສຽງນັ້ນເຕັມດ້ວຍອຳລຶດແຫ່ງຄວາມຮັກບໍລິສຸດຕໍ່ພະຣາມ ແລະ ຄວາມຜິດແຫ່ງການດູຫມິ່ນຄູບາອາຈານຈະບໍ່ທາດຊື່ສຽງນັ້ນ ຜູ້ສັດທາຕໍ່ພະຣາມຈະອິ່ມໜຳດ້ວຍອຳລຶດນີ້ບັດນີ້ ແລະ ທ່ານໄດ້ເຮັດອຳລຶດໃຫ້ຫາງ່າຍເຖິງແຜ່ນດິນທັງປວງ ກະສັດພະຄີຣັດໄດ້ນຳນຳ້ຂອງຄົງຄາ ແມ່ນຳ້ສວຣົງ ລົງມາ ເຊິ່ງການລະນຶກເຖິງເປັນບໍ່ລະກໍເປັນບໍ່ລະແຫ່ງມົງຄົນທັງປວງ ຄຸນທຳອັນຫຼາຍຫຼາຍຂອງທັດຣັດບໍ່ສາມາດພັນນາໄດ້ ຈະກວາດຄືຫຍັງ ເພາະໃນໂລກນີ້ບໍ່ມີຜູ້ໃດເສມະທຽບທ່ານ
ໂດຫາ 209
जासु सनेह सकोच बस राम प्रगट भए आइ।जे हर हिय नयननि कबहुँ निरखे नहीं अघाइ।।209।।
jāsu saneha sakoca basa rāma pragaṭa bhae āi |je hara hiya nayanani kabahũ nirakhe nahīṁ aghāi ||209||
ດ້ວຍຄວາມຮັກ ແລະ ຄວາມສຳຮ້ອມຂອງພະຣະຕະ ພະຣາມຈຶ່ງໄດ້ສະເດັດມາປາກົດຢູ່ທີ່ນີ້ ພະຣາຜູ້ທີ່ພະສິວບໍ່ເຄີຍອີ່ມໃນການເບິ່ງດ້ວຍຕາແຫ່ງຫົວໃຈເລີຍ
Inside Prakarana 21
Compositional abstract
Ayodhya Kāṇḍa is the Manas’ great crucible of viraha and dharma. Its dominant rasa is karuṇā, yet Tulsidas continually converts lament into mādhurya of devotion: the pain of separation becomes a devotional engine. Theologically, it is the pivot where Saguna Rāma’s humanly legible decisions (obedience to father, forest-exile) disclose the Nirguna’s inscrutable ordinance (bidhि gati) without collapsing into fatalism. The kāṇḍa teaches that maryādā is itself mokṣa-ward: Rāma’s restraint is liberation in action. Bharata emerges as the bhakta-ideal—so pure that even blame cannot cling; his journey is a pilgrimage of conscience. The narrative repeatedly frames social disorder (Kaikeyī’s boon, public outrage) as a stage for inner order: humility, self-reproach, and unwavering rati at Rāma’s feet. Thus Ayodhya becomes the staircase step where the seeker learns to carry exile inwardly as tapas and to read calamity as grace.
The dialogue
- काकभुशुण्डि (Kākabhūṣuṇḍi)गरुड़ (Garuḍa) · उत्तर घाट (Uttara Ghāṭ): the ‘bird’s-eye’ contemplative bank where events are interpreted as līlā and bhakti-siddhānta rather than mere history; ideal for passages where providence (bidhि) and devotion (prem) are debated.
Frequently Asked Questions
Paramparā holds that reciting Bharata’s Prayāga-prayer and Bharadvāja’s absolution (Doha 204–207 region) purifies ‘glāni’ (self-blame), steadies the mind in विपत्ति, and grants ‘राम पद रति’—the inner fruit of Ayodhya Kāṇḍa: steadfast devotion that does not bargain even for mokṣa.
A common samput used in many Rāma-bhakti recitations here is: “श्रीराम जय राम जय जय राम” (inserted between units). In some Manas-kathā traditions, the refrain “राम सिया राम सिया राम जय जय राम” is favored, resonating with Doha 203’s ‘कहत राम सिय राम सिय’ cadence.
Ask anything about Prakarana 21 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
