Adhyaya 29
Droṇa-parva Adhyāya 29 — Arjuna’s defeat of Vṛṣaka–Acalā and the neutralization of Śakuni’s māyā
Upa-parva: Gāndhāra-yuddha (Śakuni-māyā-pratiyoga) — Arjuna’s engagement with Vṛṣaka and Acalā and the countering of Śakuni’s illusions
Sañjaya reports that Arjuna, after killing Prāgjyotiṣa (Bhagadatta), turns in a clockwise circuit and is confronted by two Gāndhāra princes, the brothers Vṛṣaka and Acalā, who strike him from front and rear with rapid arrows. Arjuna shatters Vṛṣaka’s chariot-system—horses, charioteer, bow, parasol, chariot, and banner—then disorders the Gāndhāra troops and sends five hundred armed fighters to death. Vṛṣaka mounts his brother’s chariot, and together the brothers renew their attack; Arjuna then kills both with a single arrow, and their fall produces grief among Dhṛtarāṣṭra’s sons. Śakuni, described as skilled in manifold māyās, attempts to bewilder Arjuna by projecting showers of weapons, hostile beasts, rākṣasa-like forces, darkness, and then terrifying floods. Arjuna counters with appropriate astras: a light-producing weapon dispels darkness, and the Āditya-astra dries the flood. With his illusions repeatedly neutralized, Śakuni retreats swiftly; Arjuna then demonstrates superior archery by showering the Kaurava host, splitting their formation so that some seek Droṇa and others Duryodhana. Sañjaya notes the audible markers of battle—Gāṇḍīva’s roar, conches, and drums—and closes with a depiction of battlefield disarray, emphasizing how fear and self-preservation fracture ordinary social bonds.
Chapter Arc: भगदत्त का पर्वताकार हाथी रणभूमि को रौंदता हुआ श्रीकृष्ण-अर्जुन के रथ पर टूट पड़ता है; श्रीकृष्ण रथ को कौशल से बगल में हटा कर प्रहार टाल देते हैं, और क्षणभर को लगता है मानो मृत्यु स्वयं रथ के पास आ खड़ी हुई हो। → हाथी की पीठ से भगदत्त निरंतर शरवर्षा करता है; रथस्थ कृष्ण-अर्जुन पर बाणों की झड़ी पड़ती है। अर्जुन के भीतर क्लेश उठता है—वह श्रीकृष्ण से प्रतिज्ञा और ‘अयुध्यमान’ घोड़ों/सारथी-धर्म की मर्यादा का स्मरण कराता है, जबकि सामने भगदत्त का उन्मत्त गज बार-बार धावा बोलता है। → अर्जुन का नाराच वज्र-सा जाकर हाथी के मस्तक पर धँसता है; गज भगदत्त के बार-बार हाँकने पर भी आज्ञा नहीं मानता और रण-लय टूटती है। उसी निर्णायक क्षण में अर्जुन भगदत्त पर घातक प्रहार करता है—राजा का हृदय विदीर्ण होता है और उसे संसार अंधकारमय प्रतीत होने लगता है। → भगदत्त का पतन होता है—स्वर्णाभूषणों से सजा वह महाबली हाथी से गिरता है, जैसे पर्वत-शिखर से पुष्पित वृक्ष वायु-वेग से टूटकर गिर पड़े। इन्द्रकुमार अर्जुन (इन्द्रिर) अपने शत्रु-समूह को आगे भी छिन्न-भिन्न करता है, और पाण्डव-पक्ष का मनोबल उछल पड़ता है। → भगदत्त के गिरते ही उसके पीछे खड़े कौरव योद्धा प्रतिशोध में उबलते हैं—अर्जुन के रथ की ओर अगला प्रचंड आवेग किसका होगा, यह रणभूमि साँस रोककर देखती है।
Shlokas
Verse 1
अत-४#-#क+ - भगदत्तके हाथीने जब आक्रमण किया
ທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ໃນເວລານັ້ນ ເມື່ອເຂົາເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂກດ ປານດະວະ (ອາຣຊຸນ) ໄດ້ເຮັດຫຍັງຕໍ່ ພະຄະດັດ? ຫຼື ກະສັດແຫ່ງ ປຣາຈະໂຍຕິສາ ໄດ້ເຮັດຫຍັງຕໍ່ ປາຣຖະ? ຈົ່ງເລົ່າໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຟັງຢ່າງຖືກຕ້ອງຕາມທີ່ເກີດຂຶ້ນ»។
Verse 2
संजय उवाच प्राग्ज्योतिषेण संसक्तावुभौ दाशार्हपाण्डवौ । मृत्युदंष्टान्तिकं प्राप्ती सर्वभूतानि मेनिरे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະມະຫາກະສັດ, ເມື່ອ ດາສາຣຫະ (ກຣິດສະນະ) ແລະ ປານດະວະ (ອາຣຊຸນ) ທັງສອງ ຖືກພັນຕິດໃນການຮົບກັບ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງ ປຣາຈະໂຍຕິສາ (ພະຄະດັດ) ສັດທັງປວງກໍເຫັນວ່າ ທັງສອງໄດ້ເຂົ້າໄປໃກ້ຂອບເຂດແຫ່ງມະຫາມະຣະນະ ດັ່ງຢູ່ໃນຂີ້ວຂອງຄວາມຕາຍ»។
Verse 3
तथा तु शरवर्षाणि पातयत्यनिशं प्रभो । गजस्कन्धान्महाराज कृष्णयो: स्यन्दनस्थयो:,शक्तिशाली महाराज! हाथीकी पीठसे भगदत्त रथपर बैठे हुए श्रीकृष्ण और अर्जुनपर निरन्तर बाणोंकी वर्षा कर रहे थे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ຈອມເຈົ້າຜູ້ມີອຳນາດ, ພຣະມະຫາກະສັດ, ຈາກຫຼັງຊ້າງ ພະຄະດັດ ໄດ້ປ່ອຍຝົນລູກສອນຢ່າງບໍ່ຂາດສາຍ ໃສ່ ກຣິດສະນະ ແລະ ອາຣຊຸນ ຜູ້ຢືນຢູ່ເທິງລົດສົງຄາມ»។
Verse 4
अथ कार्ष्णयसैर्बाणै: पूर्णकार्मुकनि:सूतै: । अविध्यद् देवकीपुत्र हेमपुड्खै: शिलाशितै:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ຕໍ່ມາ ດ້ວຍລູກສອນເຫຼັກ ທີ່ຖືກປ່ອຍອອກຈາກຄັນທະນູທີ່ດຶງເຕັມກຳລັງ ປາຍຖືກລັບໃຫ້ຄົມດ້ວຍຫີນລັບ ແລະປະດັບດ້ວຍປີກທອງ—ເຂົາໄດ້ຍິງຖືກ ພຣະກຣິດສະນະ ພຣະບຸດຂອງ ເທວະກີ»។
Verse 5
अग्निस्पर्शसमास्तीक्ष्णा भगदत्तेन चोदिता: । निर्भिद्य देवकीपुत्र क्षितिं जग्मु: सुवासस:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ລູກສອນອັນແຫຼມຄົມ ດັ່ງການສຳຜັດໄຟ ແລະມີປີກງາມ ທີ່ພະຄະດັດເປົ່າອອກ ໄດ້ຈອກທະລຸຮ່າງຂອງ ພຣະກຣິດສະນະ ພຣະບຸດຂອງ ເທວະກີ ແລ້ວຈົມລົງໃນພື້ນດິນ»។
Verse 6
तस्य पार्थोीं धनुश्छित्त्वा परिवारं निहत्य च । लालयजन्निव राजानं भगदत्तमयोधयत्,तब अर्जुनने राजा भगदत्तका धनुष काटकर उनके परिवारको मार डाला और उन्हें लाड़ लड़ाते हुए-से उनके साथ युद्ध आरम्भ किया
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ອາຣຊຸນໄດ້ຕັດຄັນທະນູຂອງພະຣາຊາພະກະດັດກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງຟັນຟາດຜູ້ຕິດຕາມຂອງທ່ານໃຫ້ລົ້ມຕາຍ ຈາກນັ້ນຈຶ່ງເຂົ້າປະຈັນໜ້າກັບພະຣາຊາ—ປານກັບວ່າກຳລັງຫຼິ້ນຢ່າງອ່ອນໂຍນເພື່ອອະນຸໂລມ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການຄອບຄຸມອັນເລິດຂອງອາຣຊຸນໃນສົງຄາມ: ແມ່ນແຕ່ໃນທ່າມກາງທຳມະຍຸດ ທ່ານກໍຍັງວັດແຮງ ແຍກຄູ່ຕໍ່ສູ້ຫຼັກອອກ ແລະບໍ່ເພີ່ມຄວາມຮຸນແຮງໂດຍບໍ່ຈຳເປັນ ຈົນກວ່າການປະຈັນໜ້າຕັດສິນຈະຫຼີກບໍ່ພົ້ນ.
Verse 7
सोडर्करश्मिनिभांस्ती क्ष्णांस्तोमरान् वै चतुर्दश । अप्रेषयत् सव्यसाची द्विधैकैकमथाच्छिनत्
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ພະກະດັດໄດ້ຂວ້າງຕອມະຣາ 14 ດອກ ຄົມກ້າ ສະຫວ່າງໄສດັ່ງລຳແສງຕາເວັນ. ແຕ່ອາຣຊຸນ—ຜູ້ໄດ້ນາມ «ສະວຽສາຈີ» ເພາະຊຳນານທັງສອງມື—ໄດ້ຮັບມືດ້ວຍການຄວບຄຸມອັນສົມບູນ ແລະຜ່າອາວຸດແຕ່ລະດອກໃຫ້ແຕກເປັນສອງທ່ອນ—ສະແດງຝີມືມີວິໄນ ບໍ່ແມ່ນຄວາມໂກດບ້າຄັ້ງ.
Verse 8
ततो नागस्य तद् वर्म व्यधमत् पाकशासनि: । शरजालेन महता तद्ू व्यशीर्यत भूतले,तब इन्द्रकुमारने भारी बाण-वर्षके द्वारा उस हाथीके कवचको काट डाला, जिससे कवच जीर्ण-शीर्ण होकर पृथ्वीपर गिर पड़ा
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ຈາກນັ້ນ ປາກະຊາສະນິ (ອາຣຊຸນ) ໄດ້ສາດລູກສອນເປັນຕາຂ່າຍໃຫຍ່ ຈົນຉີກຂາດເກາະຫຸ້ມຂອງຊ້າງນັ້ນ. ເກາະທີ່ຖືກສີກຂາດແຕກພັງ ກໍຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນ—ເປັນພາບວ່າ ໃນຄວາມຄຸກຄືນຂອງສົງຄາມ ການປ້ອງກັນອັນແຂງແກ່ງກໍກາຍເປັນໄຮ້ຄ່າ ເມື່ອຝີມືແລະແຮງຖືກນຳໃຊ້ຢ່າງບໍ່ຢຸດຢັ້ງ.
Verse 9
शीर्णवर्मा स तु गज: शरै: सुभृशमर्दित: । बभौ धारानिपाताक्तो व्यभ्र: पर्वतराडिव
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ຊ້າງນັ້ນເມື່ອເກາະແຕກພັງແລ້ວ ກໍຖືກລູກສອນກະໜ່ຳຢ່າງໜັກ ທົນທຸກທົນເຈັບຢ່າງຫຼວງ. ມັນປານກັບອາບຢູ່ໃນສາຍເລືອດທີ່ໄຫຼເປັນທາງ ແລະດູສະຫງ່າງາມດັ່ງພູໃຫຍ່ທີ່ຖືກຝົນຊຳລະ ໃນຟ້າທີ່ປອດເມກ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມສະຫງ່າອັນໂຫດຮ້າຍຂອງສົງຄາມ: ແມ່ນແຕ່ສັດສົງຄາມອັນສົງສີ ທີ່ເກີດມາເພື່ອພະລັງແລະການປ້ອງກັນ ກໍຖືກຫຼຸດລົງສູ່ຄວາມທຸກທໍລະມານ ແຕ່ກໍຖືກພັນລະນາດ້ວຍຄວາມພິສົດ—ເພື່ອເຕືອນໃຫ້ລະລຶກເຖິງຄ່າທາງສິນທຳອັນໜັກທີ່ສັດທັງປວງຕ້ອງແບກຮັບໃນສະໜາມຮົບ.
Verse 10
ततः प्राग्ज्योतिष: शक्ति हेमदण्डामयस्मयीम् । व्यसृजद् वासुदेवाय द्विधा तामर्जुनो5च्छिनत्
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ຈາກນັ້ນ ພະກະດັດ ກະສັດແຫ່ງປຣາຈະໂຍຕິສະ ໄດ້ຂວ້າງ «ສັກຕິ» ອັນຮ້າຍກາດ ເຮັດດ້ວຍເຫຼັກ ແລະມີດ້າມຄຳ ໄປຫາວາສຸເທວະ (ພຣະກຣິດສະນະ). ແຕ່ອາຣຊຸນ ຜູ້ຕື່ນຕົວຢູ່ເສມອໃນການປົກປ້ອງພຣະກຣິດສະນະ ໄດ້ຜ່າອາວຸດນັ້ນເປັນສອງທ່ອນ. ຂະນະນັ້ນຊີ້ໃຫ້ເຫັນໜ້າທີ່ຂອງນັກຮົບໃນການປົກປ້ອງຜູ້ທີ່ຖືກຝາກໄວ້ໃນຄວາມຮັບຜິດຊອບ ແລະຄວາມອົດກັ້ນອັນມີວິໄນ ທີ່ນຳຝີມືໄປໃຊ້ເພື່ອປັດປ້ອງອັນຕະລາຍ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອເສບສົມຄວາມໂຫດຮ້າຍ.
Verse 11
ततश्छत्र॑ ध्वजं चैव छित्त्वा राज्ञो3र्जुन: शरै: । विव्याध दशभिस्तूर्णमुत्स्मयन् पर्वतेश्वरम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ອາຈຸນໄດ້ໃຊ້ລູກສອນຕັດລົງທັງຮົ່ມພະຣາຊາ ແລະ ທຸງຊັຍ; ແລ້ວຍິ້ມຢ່າງສະຫງ່າ ກໍຍິງລູກສອນສິບດອກຢ່າງວ່ອງໄວ ຈອກທະລຸມະຫາອົງເຈົ້າແຫ່ງພູເຂົານັ້ນ (ພະຣາຊາພະກະດັດ).
Verse 12
सो5तिविद्धो<र्जुनशरै: सुपुड्खै: कड्कपत्रिभि: | भगदत्तस्ततः क्रुद्ध: पाण्डवस्य जनाधिप:,अर्जुनके कंकपत्रयुक्त सुन्दर पाँखवाले बाणोंद्वारा अत्यन्त घायल हो राजा भगदत्त उन पाण्डुपुत्रपर कुपित हो उठे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຖືກລູກສອນຂອງອາຈຸນຈອກຊ້ຳໆ—ລູກສອນທີ່ມີຂົນປີກງາມ ແລະ ປະດັບຂົນນົກແຮ້—ພະຣາຊາພະກະດັດ ຜູ້ປົກຄອງມະນຸດ ກໍໂກດແຄ້ນຕໍ່ປານດະວະ (ອາຈຸນ).
Verse 13
व्यसृजत् तोमरान् मूर्श्नि श्वेताश्वस्पोन्ननाद च । तैरर्जुनस्थ समरे किरीटं परिवर्तितम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ພຣະອົງໄດ້ຂວ້າງຫອກໃສ່ສະຫຼອງຫົວຂອງອາຈຸນ ແລະ ຮ້ອງຄຳຮາມດັງກ້ອງ. ດ້ວຍຫອກເຫຼົ່ານັ້ນໃນກາງສົງຄາມ ມົກກຸດຂອງອາຈຸນຖືກກະແທກໃຫ້ເບື້ອງໄປ.
Verse 14
परिवृत्तं किरीटं तद् यमयन्नेव पाण्डव: । सुदृष्ट: क्रियतां लोक इति राजानमब्रवीत्,उलटे हुए किरीटको ठीक करते हुए पाण्डुपुत्र अर्जुनने भगदत्तसे कहा--“राजन्! अब इस संसारको अच्छी तरह देख लो”
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຂະນະທີ່ປານດະວະ (ອາຈຸນ) ກຳລັງປັບມົກກຸດທີ່ເບື້ອງໄປໃຫ້ກັບຄືນ ພຣະອົງໄດ້ກ່າວກັບພະຣາຊາພະກະດັດວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ! ບັດນີ້ ຈົ່ງເບິ່ງໂລກນີ້ໃຫ້ດີ.”
Verse 15
एवमुक्तस्तु संक्रुद्ध: शरवर्षेण पाण्डवम् । अभ्यवर्षत् सगोविन्दं धनुरादाय भास्वरम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກກ່າວດັ່ງນັ້ນ ພະກະດັດກໍໂກດຄັ້ງໃຫຍ່ ຈັບຄັນທະນູອັນສະຫວ່າງໄສ ແລະ ເລີ່ມສາດລູກສອນເປັນຝົນໃສ່ປານດະວະ (ອາຈຸນ) ພ້ອມທັງໂກວິນດະ (ພຣະກຣິດສະນາ).
Verse 16
तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा तूणीरान् संनिकृत्य च । त्वरमाणो द्विसप्तत्या सर्वमर्मस्वताडयत्
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ແລ້ວນັ້ນ ປາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ຕັດທະນູຂອງເຂົາ ແລະທຸບທໍາລາຍຖົງລູກສອນຂອງເຂົາດ້ວຍ. ດ້ວຍຄວາມຮີບຮ້ອນ ລາວໄດ້ຍິງ “ສອງເທົ່າເຈັດ ແລະ ສິບ” ຄື ຊາວແປດ ລູກສອນ ໃຫ້ຖືກຈຸດມະຣະມະສໍາຄັນທຸກແຫ່ງ.
Verse 17
अर्जुनने उनके धनुषको काटकर उनके तूणीरोंके भी टुकड़े-टुकड़े कर दिये। फिर तुरंत ही बहत्तर बाणोंसे उनके सम्पूर्ण मर्मस्थानोंमें गहरी चोट पहुँचायी ।।
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ອາຣຊຸນໄດ້ຕັດທະນູຂອງເຂົາ ແລະທໍາລາຍຖົງລູກສອນໃຫ້ແຕກກະຈາຍ. ແລ້ວໂດຍບໍ່ຊ້າ ລາວຍິງລູກສອນເຈັດສິບສອງ ທໍາໃຫ້ບາດແຜເລິກໃນຈຸດມະຣະມະທັງປວງ. ຖືກລູກສອນເຈາະແລ້ວເຈັບປວດຢ່າງແຮງ ພະກະດັດຕະໄດ້ອັນເຊີນອາວຸດໄວສະນະວະ. ດ້ວຍຄວາມໂກດ ລາວໄດ້ປະພອມອັງກຸສ (ໄມ້ຈິ້ມຊ້າງ) ຂອງຕົນດ້ວຍມິດສະຊາຍທິບນັ້ນ ແລ້ວຂວ້າງໄປທີ່ອົກຂອງອາຣຊຸນ ບຸດແຫ່ງປານດຸ.
Verse 18
उरसा प्रतिजग्राह पार्थ संच्छाद्य केशव:,भगदत्तका छोड़ा हुआ वह अस्त्र सबका विनाश करनेवाला था। भगवान् श्रीकृष्णने अर्जुनको ओटमें करके स्वयं ही अपनी छातीपर उसकी चोट सह ली
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ເກສະວະ (ພຣະສີກຣິດສະນະ) ໄດ້ບັງປ້ອງປາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ແລະຮັບການປະທະນັ້ນໄວ້ທີ່ອົກຂອງພຣະອົງເອງ. ອາວຸດທີ່ພະກະດັດຕະປ່ອຍອອກມາ ກ່າວກັນວ່າສາມາດທໍາລາຍທຸກສິ່ງ; ແຕ່ພຣະເຈົ້າໄດ້ຍືນນໍາໜ້າ ຮັບອັນຕະລາຍເພື່ອປົກປ້ອງຜູ້ພັກດີ ແລະທໍານຸບໍາລຸງທຳມະກາງສົງຄາມ.
Verse 19
वैजयन्त्यभवन्माला तदस्त्रं केशवोरसि । पद्मकोशविचित्राब्या सर्वर्तुकुसुमोत्कटा
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ອາວຸດນັ້ນເມື່ອກະທົບອົກຂອງເກສະວະ ກໍກາຍເປັນພວງມາລາໄວຈະຍັນຕີ—ປະດັບດ້ວຍກຸ່ມດອກບົວອ່ອນຫຼາກສີ ແລະໜາແນ່ນດ້ວຍດອກໄມ້ທຸກລະດູ.
Verse 20
ज्वलनार्केन्दुवर्णाभा पावकोज्ज्वलपल्लवा । तया पद्मपलाशिन्या वातकम्पितपत्रया
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ມັນປາກົດເປັນສີດັ່ງໄຟລຸກໂຊນ, ດັ່ງຕາເວັນ ແລະ ດັ່ງຈັນທຣາ; ມີຍອດອ່ອນສະຫວ່າງໄສດັ່ງຖືກຈຸດໄຟ. ມັນຄ້າຍເຄືອທີ່ມີໃບບົວ, ໃບສັ່ນໄຫວຕາມລົມ.
Verse 21
शुशुभे5 भ्यधिकं शौरिरतसीपुष्पसंनिभ: । (केशव: केशिमथन: शार्ड्रधन्वारिमर्दन: । संध्याभ्रेरिव संछन्न: प्राव॒ट्काले नगोत्तम: ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເກສະວະ ວິລະຊົນແຫ່ງຊູຣາເສນະ—ຜູ້ສັງຫານເກສິນ, ຜູ້ຖືຄັນທະນູສາຣງະ, ຜູ້ບົດຂີ້ສັດຕູ—ມີສີຄ່ຳດັ່ງດອກປ່ານ ແລະສ່ອງສະຫວ່າງຍິ່ງຂຶ້ນ. ພຣະອົງປານດັ່ງພູສູງໃນລະດູຝົນ ທີ່ຖືກປົກຄຸມໂດຍເມກຍາມແລງ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ວາດພາບລັດສະໝີຂອງກຣິດສະນະວ່າ ທັງປົກປ້ອງ ແລະນ່າເກງຂາມ ເປັນເຄື່ອງໝາຍທີ່ເຫັນໄດ້ຂອງຄວາມໝັ້ນໃຈ ແລະການໜຸນຊ່ວຍທາງທຳມະແກ່ອາຣຊຸນ ໃນຄວາມວຸ້ນວາຍທາງສິນທຳຂອງສົງຄາມ.
Verse 22
अयुध्यमानस्तुरगान् संयन्तास्मीति चानघ । इत्युक्त्वा पुण्डरीकाक्ष प्रतिज्ञां स्वां न रक्षसि
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ອາຣຊຸນມີໃຈທຸກທ້ອນ ໄດ້ກ່າວຕໍ່ພຣະກຣິດສະນະວ່າ: “ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ, ທ່ານເຄີຍປະກາດວ່າ ‘ຂ້າຈະບໍ່ຮົບ; ຂ້າຈະແຕ່ຄວບຄຸມມ້າ ແລະເປັນສາຣະຖີເທົ່ານັ້ນ.’ ແຕ່ໂອ ຜູ້ມີນະຍນດັ່ງດອກບົວ, ເຖິງຈະເວົ້າຄຳສັດນັ້ນແລ້ວ ທ່ານກໍບໍ່ຮັກສາມັນ. ຖ້າຂ້າຕົກຢູ່ໃນພິບັດຮ້າຍ ຫຼືບໍ່ສາມາດປ້ອງກັນອາວຸດໄດ້ ການທີ່ທ່ານເຂົ້າຊ່ວຍຈຶ່ງຈະເໝາະສົມ; ແຕ່ເມື່ອຂ້າຢືນພ້ອມຮົບແລ້ວ ທ່ານບໍ່ຄວນກະທຳອັນເປັນການລະເມີດສັດຂອງຕົນ.”
Verse 23
यद्यहं व्यसनी वा स्यामशक्तो वा निवारणे । ततस्त्वयैवं कार्य स्यान्न तत्कार्य मयि स्थिते
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ຖ້າຂ້າຖືກພິບັດກົດທັບ ຫຼືບໍ່ມີແຮງຈະປ້ອງກັນອາວຸດຂອງສັດຕູ ເມື່ອນັ້ນທ່ານຄວນກະທຳເຊັ່ນນັ້ນ; ແຕ່ເມື່ອຂ້າຢືນພ້ອມຮົບ ທ່ານບໍ່ຄວນກະທຳ.” (ໃນບໍລິບົດນີ້ ອາຣຊຸນທຸກໃຈທີ່ກຣິດສະນະ—ຜູ້ປະຕິຍານວ່າຈະເປັນແຕ່ສາຣະຖີ—ຄືຈະກ້າວພົ້ນຄຳສັດ; ອາຣຊຸນຈຶ່ງວາງເສັ້ນແດນທາງທຳມະ: ການເຂົ້າຊ່ວຍຈະຖືກຕ້ອງກໍ່ຕໍ່ເມື່ອນັກຮົບໝົດທາງສູ້ຢ່າງແທ້ຈິງ.)
Verse 24
सबाण: सथनुश्चाहं ससुरासुरमानुषान् । शक्तो लोकानिमाजउ्जेतुं तच्चापि विदितं तव
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ເມື່ອຂ້າຖືຄັນທະນູ ແລະລູກສອນ ຂ້າສາມາດພິຊິດໂລກເຫຼົ່ານີ້ທັງປວງ ພ້ອມທັງເທວະ, ອະສຸຣະ, ແລະມະນຸດ—ແລະທ່ານກໍຮູ້ດີຢູ່ແລ້ວ.” ຄຳກ່າວນີ້ຊູ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມໝັ້ນໃຈທາງການຮົບ ແລະຂອບເຂດອັນກວ້າງໃຫຍ່ຂອງຄວາມມຸ່ງໝາຍໃນສົງຄາມ, ແຕ່ກໍຊີ້ນຳຢ່າງເງົາໆວ່າ ພະລັງອຳນາດໃນການພິຊິດຢ່າງດຽວ ບໍ່ອາດຕັດສິນນ້ຳໜັກທາງທຳມະຂອງຄວາມຂັດແຍ່ງໄດ້.
Verse 25
ततोडर्जुनं वासुदेव: प्रत्युवाचार्थवद् वच: । शृणु गुह्ामिदं पार्थ पुरा वृत्तं यथानघ
ແລ້ວວາສຸເທວະ (ພຣະກຣິດສະນະ) ໄດ້ກ່າວຕອບອາຣຊຸນດ້ວຍຖ້ອຍຄຳອັນມີນ້ຳໜັກວ່າ: “ໂອ ປາຣຖະ, ຈົ່ງຟັງເລື່ອງລັບນີ້—ເປັນເລື່ອງເກົ່າແກ່ທີ່ເກີດຂຶ້ນຈິງ ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ.” ໃນກາງສົງຄາມ ກຣິດສະນະວາງຄຳຊີ້ນຳຂອງພຣະອົງເປັນຄວາມຈິງອັນລັບລຶກ ແລະຜ່ານການພິສູດດ້ວຍການເວລາ, ເຊີນໃຫ້ອາຣຊຸນຮັບຄຳນຳທີ່ຢືນຢັນໂດຍແບບຢ່າງແລະຄວາມແຈ້ງຊັດທາງທຳມະ.
Verse 26
चतुर्मूर्तिरहं शश्वल्लोकत्राणार्थमुद्यत: । आत्मानं प्रविभज्येह लोकानां हितमादथे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຮັບຮູບສີ່ປະການ ແລະຕື່ນຕົວຢູ່ເສມອ ເພື່ອຄຸ້ມຄອງໂລກທັງຫຼາຍ. ໃນທີ່ນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າແບ່ງຕົນເອງເປັນປາກົດການຫຼາຍຮູບ ເພື່ອກໍ່ໃຫ້ເກີດສະຫວັດດີພາບແກ່ສັດທັງປວງ».
Verse 27
एका मूर्तिस्तपश्चर्या कुरुते मे भुवि स्थिता । अपरा पश्यति जगत् कुर्वाणं साध्वसाधुनी
«ຮູບໜຶ່ງຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຢູ່ເທິງພື້ນດິນນີ້ ແລະປະພຶດຕະປະສະ (ຕະບະ) ຢ່າງເຂັ້ມງວດ. ອີກຮູບໜຶ່ງ ເບິ່ງໂລກເປັນພະຍານ ຄອຍສັງເກດການກະທຳທັງດີແລະຊົ່ວ».
Verse 28
अपरा कुरुते कर्म मानुषं लोकमाश्रिता । शेते चतुर्थी त्वपरा निद्रां वर्षसहस्रिकम्
«ຮູບທີສາມ ອາໄສໂລກມະນຸດ ແລະເຮັດກິດການແບບມະນຸດຫຼາຍປະການ. ສ່ວນຮູບທີສີ່ ນອນຫຼັບໃນໂຍກນິດຣາ ເປັນເວລາພັນໆປີ».
Verse 29
यासौ वर्षसहसान्ते मूर्तिरुत्तिष्ठते मम । वराहें भ्यो वरान् श्रेष्ठांस्तस्मिन् काले ददाति सा,“सहस्रयुगके पश्चात् मेरा वह चौथा स्वरूप जब योगनिद्रासे उठता है, उस समय वर पानेके योग्य श्रेष्ठ भक्तोंको उत्तम वर प्रदान करता है इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि संशप्तकवधपर्वणि भगदत्तवधे एकोनत्रिंशो5ध्याय: ।।
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຄົບພັນປີ ປາກົດການນັ້ນຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍຕື່ນຈາກໂຍກນິດຣາ. ໃນເວລານັ້ນ ນາງປະທານພອນອັນປະເສີດແກ່ຜູ້ທີ່ຄວນໄດ້ຮັບພອນ—ໂດຍສະເພາະແກ່ຜູ້ອຸທິດຕົນທີ່ດີເລີດທີ່ສຸດ».
Verse 30
तं तु कालमनुप्राप्तं विदित्वा पृथिवी तदा । अयाचत वरं यन्मां नरकार्थाय तच्छुणु,“एक बार जब कि वही समय प्राप्त था, पृथ्वीदेवीने अपने पुत्र नरकासुरके लिये मुझसे जो वर माँगा, उसे सुनो
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອເວລາທີ່ຖືກກຳນົດນັ້ນມາຮອດ ແລະເທວີແຜ່ນດິນຮູ້ທັນ ນາງຈຶ່ງຂໍພອນຈາກຂ້າພະເຈົ້າ ເພື່ອລູກຊາຍຂອງນາງ ນະຣະກາສຸຣະ. ຈົ່ງຟັງສິ່ງທີ່ນາງຂໍ».
Verse 31
देवानां दानवानां च अवध्यस्तनयोडस्तु मे । उपेतो वैष्णवास्त्रेण तन्मे त्वं दातुमहसि
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ຂໍໃຫ້ລູກຊາຍຂອງຂ້າ ເປັນຜູ້ບໍ່ອາດຖືກສັງຫານໄດ້ ທັງຕໍ່ເທວະ ແລະ ດານະວະ ໂດຍໄດ້ຮັບອາວຸດໄວສະນະວະ. ດັ່ງນັ້ນ ຂໍທ່ານເມດຕາ ປະທານອາວຸດນັ້ນຂອງທ່ານໃຫ້ຂ້າ».
Verse 32
एवं वरमहं श्रुत्वा जगत्यास्तनये तदा । अमोघमस्त्रं प्रायच्छ॑ वैष्णवं परमं पुरा
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອໄດ້ຍິນພຣະແມ່ທຣະນີ ຂໍພອນເຊັ່ນນັ້ນເພື່ອລູກຊາຍຂອງນາງ ໃນຄາວນັ້ນ, ຂ້າເຄີຍໄດ້ປະທານໃຫ້ເຂົາ ອາວຸດໄວສະນະວະອັນສູງສຸດ ທີ່ບໍ່ເຄີຍຜິດພາດໃນຜົນ».
Verse 33
अवोचं चैतदस्त्रं वै हमोघं भवतु क्षमे । नरकस्याभिरक्षार्थ नैनं कश्नचिद् वधिष्यति
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຂ້າປະທານອາວຸດນັ້ນ ຂ້າໄດ້ກ່າວວ່າ ‘ໂອ ແມ່ທຣະນີ, ຂໍໃຫ້ອາວຸດໄວສະນະວະນີ້ ບໍ່ເຄີຍຜິດພາດ. ຂໍໃຫ້ມັນຢູ່ກັບນະຣະກະ ເພື່ອປົກປ້ອງເຂົາ; ຫຼັງຈາກນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜຈະສັງຫານເຂົາໄດ້’».
Verse 34
अनेनास्त्रेण ते गुप्त: सुत: परबलार्दन: । भविष्यति दुराधर्ष: सर्वलोकेषु सर्वदा,“इस अस्त्रसे सुरक्षित रहकर तुम्हारा पुत्र शत्रुओंकी सेनाको पीड़ित करनेवाला और सदा सम्पूर्ण लोकोंमें दुर्धर्ष बना रहेगा”
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຖືກປົກປ້ອງດ້ວຍອາວຸດນີ້ ລູກຊາຍຂອງເຈົ້າຈະເປັນຜູ້ທຳລາຍກຳລັງຂອງສັດຕູ ແລະຈະເປັນຜູ້ຍາກຈະຕໍ່ຕ້ານ ໃນທຸກໂລກ ທຸກເວລາ».
Verse 35
तथेत्युक्त्वा गता देवी कृतकामा मनस्विनी । स चाप्यासीद् दुराधर्षो नरक: शत्रुतापन:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «‘ເຊັ່ນນັ້ນແລ້ວ’ ນາງເທວີຕອບ ແລະແມ່ທຣະນີຜູ້ມີໃຈສູງ ເມື່ອສຳເລັດຈຸດປະສົງແລ້ວ ກໍຈາກໄປ. ສ່ວນນະຣະກະ ເມື່ອໄດ້ອາວຸດນັ້ນ ກໍກາຍເປັນຜູ້ທຳໃຫ້ສັດຕູທຸກທ້ອນ ແລະຍາກຈະພິຊິດຢ່າງຍິ່ງ».
Verse 36
तस्मात् प्राग्ज्योतिषं प्राप्तं तदस्त्रं पार्थ मामकम् | नास्यावध्योडस्ति लोकेषु सेन्द्ररुद्रेषु मारिष
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ປາຣຖະ, ອາວຸດຂອງຂ້ານັ້ນ ໄດ້ຕົກໄປຢູ່ໃນຄອບຄອງຂອງ ພະຣາຊາບະກະດັດ ແຫ່ງ ປຣາກຍໂຍຕິສ. ໂອ ຜູ້ສູງສົ່ງ, ໃນສາມໂລກ—ແມ່ນແຕ່ບ່ອນທີ່ມີ ອິນທຣະ ແລະ ຣຸທຣະ—ບໍ່ມີນັກຮົບໃດທີ່ຈະຢູ່ເຫນືອອາວຸດນີ້ໄດ້».
Verse 37
तन्मया त्वत्कृते चैतदन््यथा व्यपनामितम् । विमुक्तं परमास्त्रेण जहि पार्थ महासुरम्
«ແລະເພື່ອປົກປ້ອງເຈົ້າ ຂ້າໄດ້ເຮັດໃຫ້ມັນເບື້ອງອອກໄປອີກທາງ ຈົນຫຼຸດພົ້ນຈາກເຂົາ. ໂອ ປາຣຖະ, ບັດນີ້ ອະສຸຣະຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນ ຖືກຕັດຂາດຈາກອາວຸດອັນສູງສຸດແລ້ວ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງສັງຫານເຂົາເສຍ».
Verse 38
वैरिणं जहि दुर्धर्ष भगदत्तं सुरद्विषम् यथाहं जघध्निवान् पूर्व हितार्थ नरकं तथा
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງສັງຫານສັດຕູຂອງເຈົ້າ—ພະບະກະດັດ—ຜູ້ຍາກຈະຊະນະ ແລະເປັນຜູ້ຊັງເທວະ. ຈົ່ງຟັນເຂົາລົງ ເຊັ່ນທີ່ຂ້າເຄີຍສັງຫານ ນະຣະກາສຸຣະ ໃນກ່ອນ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ໂລກ».
Verse 39
एवमुक्तस्तदा पार्थ: केशवेन महात्मना । भगदत्तं शितैर्बाणै: सहसा समवाकिरत्,महात्मा केशवके ऐसा कहनेपर कुन्तीकुमार अर्जुन उसी समय भगदत्तपर सहसा पैने बाणोंकी वर्षा करने लगे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຍິນຄໍານັ້ນຈາກ ເກສະວະ ຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່, ປາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ບຸດຂອງ ກຸນຕີ ກໍໄດ້ພັນທະນາຝົນລູກທະນູອັນແຫຼມຄົມ ສາດໃສ່ ພະບະກະດັດ ທັນທີ.
Verse 40
ततः पार्थो महाबाहुरसम्भ्रान्तो महामना: । कुम्भयोरन्तरे नागं नाराचेन समार्पयत्,तत्पश्चात् महाबाहु महामना पार्थने बिना किसी घबराहटके हाथीके कुम्भस्थलमें एक नाराचका प्रहार किया
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແລ້ວ ປາຣຖະ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ ແລະຈິດໃຫຍ່, ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ໄດ້ຍິງລູກນາຣາຈະ ປັກເຂົ້າໄປກາງລະຫວ່າງຂົມພະຂອງຊ້າງ.
Verse 41
स समासाद्य तं नागं बाणो वज्ञ इवाचलम् | अभ्यगात् सह पुड्खेन वल्मीकमिव पन्नग:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ລູກສອນນັ້ນເມື່ອໄປຮອດຊ້າງໃຫຍ່—ແຂງດັ່ງພູ—ກໍຟັນຖືກມັນດັ່ງສາຍຟ້າຜ່າຫີນ. ດັ່ງງູລື່ນເຂົ້າຮັງມົດ, ດ້ານລູກສອນພ້ອມຂົນປີກກໍຈົມເຂົ້າໄປໃນຂົມຂມັບ (ຂ້າງຂມັບ) ຂອງຊ້າງນັ້ນ.
Verse 42
स करी भगदत्तेन प्रेर्यमाणो मुहुर्मुहुः । न करोति वचस्तस्य दरिद्रस्येव योषिता
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ຖືກພະກະດັດຕະຕື່ນເຕັ້ນຂັບເຄື່ອນຊ້ຳໆ, ຊ້າງນັ້ນກໍບໍ່ຍອມເຮັດຕາມຄຳສັ່ງຂອງລາວ—ດັ່ງເມຍດື້ດຶນທີ່ບໍ່ຟັງຄຳຜົວຜູ້ຍາກຈົນ.
Verse 43
सतु विष्ट भ्य गात्राणि दन्ताभ्यामवनिं ययौ । नदन्नार्तस्वनं प्राणानुत्ससर्ज महाद्विप:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຊ້າງໃຫຍ່ນັ້ນກະຊັບກ້າມເນື້ອທັງກາຍ ແລ້ວຊຸດລົງສູ່ດິນ ພິງຢູ່ເທິງງາທັງສອງ. ມັນຮ້ອງຄຳຄວນດ້ວຍສຽງເຈັບປວດ ແລ້ວປ່ອຍລົມຫາຍໃຈຊີວິດ ດັບສິ້ນລົງ.
Verse 44
ततो गाण्डीवधन्वानमभ्यभाषत केशव: । अयं महत्तर: पार्थ पलितेन समावृतः
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແລ້ວເກສະວະໄດ້ກ່າວກັບອາຣະຈຸນ ຜູ້ຖືຄັນທະນູຄານດີວະວ່າ: “ໂອ ປາຣຖະ! ນັກຮົບຜູ້ນີ້ແກ່ຊະລາຫຼາຍ, ກາຍຖືກປົກຄຸມດ້ວຍຜົມຂາວ.”
Verse 45
वलीसंछज्ननयन: शूर: परमदुर्जय: । अक्ष्णोरुन्मीलनार्थाय बद्धपट्टो हासौ नृप:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ກະສັດຜູ້ນັ້ນເປັນວີລະບຸລຸດ ແລະຍາກຈະພ່າຍແພ້ຢ່າງຍິ່ງ; ດວງຕາຖືກບັງໂດຍຮອຍຍັບ. ເພື່ອໃຫ້ຕາເປີດໄດ້ ລາວໄດ້ຜູກຜ້າຄາດໄວ້ທີ່ໜ້າຜາກ.
Verse 46
देववाक्यात् प्रचिच्छेद शरेण भृशमर्जुन: । छिन्नमात्रें3शुके तस्मिन् रुद्धनेत्रो बभूव सः:
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ເມື່ອສຽງປະກາດອັນດັ່ງສຽງເທວະນັ້ນດັງຂຶ້ນ ອາຣະຈຸນກໍຍິງລູກສອນຢ່າງວ່ອງໄວແລະແຮງກ້າ ຕັດທຸງນັ້ນໃຫ້ຂາດ. ພໍທຸງຖືກຕັດຂາດ ສັດຕູນັ້ນກໍເຫມືອນຜູ້ຖືກປິດຕາ—ທັງສາຍຕາແລະຄວາມຫມັ້ນໃຈຖືກກັ້ນໄວ້ ຕໍ່ໜ້າຄວາມກ້າຫານອັນຕັດສິນຂາດຂອງອາຣະຈຸນໃນພາລະທຳຂອງສົງຄາມ.
Verse 47
भगवान् श्रीकृष्णके कहनेसे अर्जुनने बाण मारकर भगदत्तके सिरकी पट्टी अत्यन्त छिन्न-भिन्न कर दी। उस पट्टीके कटते ही भगदत्तकी आँखें बंद हो गयीं ।।
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ພະຍາດຕະຕະຜູ້ກ້າແກ່ງ ເມື່ອຖືກຄວາມມືດຄອບງຳສາຍຕາ ກໍຄິດວ່າໂລກທັງປວງກາຍເປັນອັນທະການ. ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ອາຣະຈຸນຕາມພຣະບັນຊາຂອງພຣະພະຄະວານ ສຣີກຣິດສະນະ ໄດ້ຍິງລູກສອນທີ່ມີຂໍ້ພັບ ທຸບທຳລາຍຜ້າຄາດສີສະຂອງພະຍາດຕະຕະໃຫ້ແຕກກະຈາຍ; ເມື່ອຜ້ານັ້ນຖືກຕັດ ຕາຂອງພະຍາດຕະຕະກໍປິດລົງ ແລະເຫັນແຕ່ຄວາມມືດ.
Verse 48
स भिन्नहृदयो राजा भगदत्त: किरीटिना
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ພະຣາຊາພະຍາດຕະຕະ ເມື່ອຖືກອາຣະຈຸນຜູ້ສວມມົງກຸດຍິງຈົນຫົວໃຈແຕກຂາດ ກໍສິ້ນຊີວິດ ແລະປ່ອຍຄັນທະນູກັບລູກສອນລົງ. ຜ້າໂພກຫົວແລະສາຍຄາດອັນງາມຈາກສີສະຂອງລາວລື່ນຕົກລົງ ດັ່ງໃບບົວທີ່ຂາດຫຼຸດເມື່ອກ້ານບົວຖືກຕີ.
Verse 49
शरासनं शरांश्वैव गतासु: प्रमुमोच ह । शिरसस्तस्य विश्रष्टं पपात च वरांशुकम् । नालताडनविश्रष्टं पलाशं नलिनादिव
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ເມື່ອຊີວິດຈາກໄປແລ້ວ ລາວກໍປ່ອຍຄັນທະນູແລະລູກສອນລົງ. ຜ້າອັນປະນີດຈາກສີສະຂອງລາວຫຼຸດລົງແລະຕົກລົງ—ດັ່ງໃບບົວທີ່ຂາດຫຼຸດເມື່ອກ້ານບົວຖືກຕີ.
Verse 50
स हेममाली तपनीयभाण्डात् पपात नागाद् गिरिसंनिकाशात् | सुपुष्पितो मारुतवेगरुग्णो महीधराग्रादिव कर्णिकार:
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ພະຍາດຕະຕະຜູ້ຄ້ອງມາລາຄຳ ຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນຈາກຊ້າງອັນໃຫຍ່ດັ່ງພູ ທີ່ປະດັບດ້ວຍຄຳ. ລາວຕົກລົງດັ່ງຕົ້ນກັນນິກາຣາ (karṇikāra) ທີ່ອອກດອກງາມ ຖືກລົມແຮງຫັກລົງ ແລ້ວກົດຕົກຈາກຍອດພູ.
Verse 51
निहत्य तं नरपतिमिन्द्रविक्रमं सखायमिन्द्रस्य तदैन्द्रिराहवे । ततो<परांस्तव जयकाड्क्षिणो नरान् बभज्ज वायुर्बलवान् द्रमानिव
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອອິນທຣະບຸດ (ອາຣຊຸນ) ໄດ້ສັງຫານກະສັດຜູ້ມີວິລະກຳດັ່ງອິນທຣະ—ພະກະດັດຕະ ມິດສະໜິດຂອງອິນທຣະ—ໃນສົງຄາມນັ້ນແລ້ວ, ພຣະອົງກໍທຳລາຍນັກຮົບອື່ນໆຂອງທ່ານທີ່ຫາວິໄຊ, ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ, ດັ່ງລົມແຮງຖອນຕົ້ນໄມ້ອອກຈາກຮາກ.
Verse 4736
बिभेद हृदयं राज्ञों भगदत्तस्य पाण्डव: | फिर तो प्रतापी भगदत्तको सारा जगत् अन्धकारमय प्रतीत होने लगा। उस समय झुकी हई गाँठवाले एक अर्धचन्द्राकार बाणके द्वारा पाण्डुनन्दन अर्जुनने राजा भगदत्तके वक्ष:स्थलको विदीर्ण कर दिया
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ອາຣຊຸນ ຝ່າຍປານດະວະ ໄດ້ທະລຸຫົວໃຈຂອງກະສັດພະກະດັດຕະ. ເມື່ອຖືກຕີລົງ ໂລກທັງປວງຂອງພະກະດັດຕະກໍຄືຈົມລົງໃນຄວາມມືດ; ແລ້ວດ້ວຍລູກສອນຮູບຄຶ່ງດວງຈັນ ທີ່ມີປົກມັດງໍ້, ອາຣຊຸນໄດ້ຜ່າອົກຂອງກະສັດໃຫ້ແຕກຂາດ.
Frequently Asked Questions
The chapter implicitly tests whether extraordinary means (māyā and astras) should be met with restraint or decisive counterforce; it portrays the warrior’s duty as requiring controlled escalation—neutralizing threats while maintaining tactical clarity amid deception.
Effective agency under crisis depends on discernment and appropriate response: confusion (tamas), fear, and illusion are overcome not by panic but by knowledge-guided countermeasures and steadiness of mind.
No explicit phalaśruti appears; the closing observational verses function as pragmatic meta-commentary, emphasizing how extreme pressure disrupts social attachments and reveals the primacy of self-preservation when order collapses.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.