Adhyaya 43
Devaśarmā–Vipula Dialogue on Ahorātra–Ṛtu as Moral Witnesses (अनुशासन पर्व, अध्याय ४३)
Upa-parva: Strī-dharma / Rakṣā-nīti Episode (Devaśarmā–Vipula Upākhyāna)
Bhīṣma recounts an earlier narration attributed to Mārkaṇḍeya: the sage Devaśarmā questions his disciple Vipula about what he observed in a great forest. Vipula asks about a perceived “pair” and certain “men” who seem to know him. Devaśarmā interprets the “pair” as day and night (ahorātra), cyclically turning like a wheel, and identifies the “men playing with dice” as the seasons (ṛtu). The teaching asserts that one should not presume, “No one knows me,” because even actions done in secrecy carry moral visibility and consequence; time and seasons ‘know’ both harmful and beneficial deeds. Devaśarmā then clarifies that Vipula has committed no fault and expresses satisfaction, indicating that an alternative outcome (a curse) would have followed had misconduct been observed. Bhīṣma concludes with generalized counsel on women’s conduct as portrayed in the discourse—presenting both virtuous and non-virtuous possibilities—and stresses that protection is achievable through appropriate method (yukti), citing Vipula’s singular effectiveness in the episode’s frame.
Chapter Arc: भीष्म युधिष्ठिर से कहते हैं—मैं तुम्हें एक प्राचीन इतिहास सुनाता हूँ, जिसमें एक शिष्य ने योगबल से गुरुपत्नी की रक्षा की; यह कथा स्त्री-स्वभाव, इन्द्र की छल-कला और गुरु-आज्ञा के कठोर धर्म को एक साथ खोलती है। → ब्रह्मा द्वारा स्त्रियों की सृष्टि और उनके स्वभाव-वर्णन से कथा का नैतिक-भूमि तैयार होती है। फिर देवशर्मा मुनि अपनी पत्नी की रक्षा में सतर्क रहते हैं, क्योंकि इन्द्र अनेक रूप धारण कर सकता है और अवसर पाकर पतिव्रता को दूषित करने का प्रयत्न करता है। शिष्य विपुल को गुरु की आज्ञा मिलती है—गुरुपत्नी की रक्षा करो; पर शत्रु साधारण नहीं, देवराज इन्द्र है। → विपुल निर्णय करता है कि बाह्य पहरे से काम नहीं चलेगा—वह योगबल से गुरुपत्नी (रुचि) के शरीर में प्रवेश कर, अपने अंगों से उसके अंगों में समा कर, भीतर से ही रक्षा करेगा। इन्द्र के रूप-परिवर्तन और छल के भय के बीच यह ‘देह-प्रवेश’ ही निर्णायक उपाय बनता है; नेत्र-किरणों के संधान और सूक्ष्म-मार्ग से प्रवेश का वर्णन कथा को चरम पर ले जाता है। → विपुल गुरु-आज्ञा को सर्वोपरि मानकर, आश्चर्य-कार्य करने का संकल्प पूरा करता है—गुरुपत्नी की पवित्रता की रक्षा हेतु वह स्वयं को दाँव पर लगाता है। कथा का निष्कर्ष यह स्थापित करता है कि शिष्य-धर्म और स्त्री-रक्षा का व्रत केवल उपदेश नहीं, तप और योग की चरम परीक्षा है। → इन्द्र किस रूप में आएगा और भीतर-स्थित विपुल उसे कैसे रोकेगा—यह प्रश्न कथा को आगे की घटनाओं के लिए उत्कंठा में छोड़ देता है।
Shlokas
Verse 1
2 7 जा चत्वारिशो< ध्याय: भृगुवंशी विपुलके द्वारा योगबलसे गुरुपत्नीके शरीरमें प्रवेश करके उसकी रक्षा करना भीष्म उवाच एवमेव महाबाहो नात्र मिथ्यास्ति किंचन । यथा ब्रवीषि कौरव्य नारीं प्रति जनाधिप
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ! ລູກຫຼານກຸຣຸ! ມັນເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້; ບໍ່ມີຄວາມເທັດແມ່ນແຕ່ນ້ອຍໜຶ່ງໃນນີ້. ໂອ ເຈົ້າຊາຍກໍຣະວະ, ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ! ທຸກຢ່າງທີ່ເຈົ້າກ່າວເຖິງຍິງນັ້ນ ລ້ວນແຕ່ຈິງທັງສິ້ນ.»
Verse 2
अन्न ते वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् । यथा रक्षा कृता पूर्व विपुलेन महात्मना
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ! ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່ານິທານໂບຮານໃຫ້ເຈົ້າຟັງ—ໃນອະດີດ ມະຫາຈິດ ວິປຸລະ (Vipula) ໄດ້ປົກປ້ອງຍິງຜູ້ໜຶ່ງ ຄື ພັນລະຍາຂອງອາຈານຂອງລາວ ແນວໃດ. ຈົ່ງຟັງວິທີທີ່ການປົກປ້ອງນັ້ນຖືກກະທຳຢ່າງຖືກທຳ ເພື່ອເປັນແບບຢ່າງແຫ່ງທຳມະທີ່ປະຈັກ.»
Verse 3
प्रमदाश्च॒ यथा सृष्टा ब्रह्मणा भरतर्षभ । यदर्थ तच्च ते तात प्रवक्ष्यामि नराधिप,भरतश्रेष्ठ! तात! नरेश्वर! ब्रह्माजीने जिस प्रकार और जिस उद्देश्यसे युवतियोंकी सृष्टि की है, वह सब मैं तुम्हें बताऊँगा
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ກ້າໃນວົງສາບາຣະຕະ, ລູກທີ່ຮັກ—ໂອ ພະຣາຊາ—ຂ້າຈະອະທິບາຍໃຫ້ເຈົ້າຟັງເຖິງວິທີທີ່ ພຣະພຣະຫມາ (Brahmā) ສ້າງຜູ້ຍິງ ແລະ ເປົ້າໝາຍທີ່ນາງໆ ຖືກນຳມາເກີດ»។
Verse 4
न हि स्त्रीभ्य: परं पुत्र पापीय: किंचिदस्ति वै | अनि्निहि प्रमदा दीप्तो मायाश्ष मयजा विभो
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ, ແທ້ຈິງແລ້ວ ບໍ່ມີສິ່ງໃດຊົ່ວຊ້າກວ່າຜູ້ຍິງ. ຜູ້ຍິງທີ່ເມົາມົນດ້ວຍຄວາມຫຼົງໃນວັຍໜຸ່ມ ເປັນດັ່ງໄຟທີ່ລຸກໂຊນ; ແລະ ໂອ ພຣະອົງ, ນາງຍັງເປັນການຫລອກລວງ—ເປັນມາຍາທີ່ດານະວະ “ມາຍາ” (Maya) ປັ້ນແຕ່ງຂຶ້ນ»។
Verse 5
क्षुरधारा विषं सर्पो वल्विरित्येकतः स्त्रिय: । प्रजा इमा महाबाहो धार्मिक्य इति न: श्रुतम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຄົມມີດ, ພິດ, ງູ, ແລະ ໄຟ—ຜູ້ຍິງຖືກເວົ້າວ່າເປັນດັ່ງສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ຮວມກັນ. ແຕ່ໂອ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ, ພວກເຮົາກໍໄດ້ຍິນມາວ່າ ຜູ້ຍິງເຫຼົ່ານີ້ເອງ ມີທຳມະຈິດ—ເປັນຜູ້ຖືກທຳມະ (dhārmikī) ໂດຍສັນດານ»។
Verse 6
अथाभ्यगच्छन् देवास्ते पितामहमरिंदम
ແລ້ວບັນດາເທວະເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ເຂົ້າໄປໃກ້ “ປິຕາມະຫາ” (ພຣະພຣະຫມາ)—ໂອ ພີສະມະ ຜູ້ປາບສັດຕູ—ເປັນນິມິດວ່າອຳນາດແຫ່ງທິບພະກຳລັງຫັນໄປຫາກຽດສັກສີທາງທຳ ແລະ ຄຳຊີ້ນຳຂອງຜູ້ເຖົ້າຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່.
Verse 7
तेषामन्तर्गत॑ ज्ञात्वा देवानां स पितामह:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອພຣະປິຕາມະຫາ (ພຣະພຣະຫມາ) ຮູ້ເທົ່າທັນສິ່ງທີ່ຢູ່ພາຍໃນພວກເຂົາ—ເຈດຕະນາແລະສະພາບໃນໃຈຂອງເທວະທັງຫຼາຍ—ພຣະອົງຈຶ່ງກະທຳຕາມຄວາມເຂົ້າໃຈນັ້ນ ເພື່ອນຳພາເຫດການໃຫ້ດຳເນີນໄປຕາມລະບຽບແຫ່ງຈັກກະວານ ແລະ ຄວາມຖືກຕ້ອງແຫ່ງທຳ.»
Verse 8
पूर्वसर्गे तु कौन्तेय साध्व्यो नार्य इहाभवन्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນການສ້າງໂລກຄັ້ງດັ້ງເດີມ ໂອ ລູກແຫ່ງກຸນຕີ ຍິງທີ່ມີຢູ່ໃນໂລກນີ້ລ້ວນແຕ່ດີງາມ ແລະ ຊື່ສັດຕໍ່ຜົວ. ແຕ່ຍິງຊົ່ວ—ຜູ້ມີນິໄສອັນອັນຕະລາຍດັ່ງ ‘ກຣິຕຍາ’—ເກີດຂຶ້ນແຕ່ໃນການສ້າງໃໝ່ຂອງປຣະຊາປະຕິນີ້. ປຣະຊາປະຕິໄດ້ປະທານໃຫ້ພວກນາງມີທໍາມະຊາດທີ່ຖືກຂັບດັນໂດຍກາມຕັນຫາ ຕາມຄວາມປາຖະໜາຂອງພວກນາງເອງ»។
Verse 9
असाध्व्यस्तु समुत्पन्ना: कृत्या: सर्गात् प्रजापते: । ताभ्य: कामान् यथाकामं प्रादाद्धि स पितामह:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແຕ່ຍິງຜູ້ບໍ່ຊອບທໍາ—ພວກທີ່ເປັນປະເພດ ‘ກຣິຕຍາ’—ເກີດຂຶ້ນຈາກການສ້າງຄັ້ງຫຼັງຂອງປຣະຊາປະຕິ. ແລະພຣະບິດາມະຫາ (ປຣະຊາປະຕິ) ນັ້ນ ໄດ້ປະທານແຮງຜັກດັນແຫ່ງຄວາມປາຖະໜາ ຕາມທີ່ພວກນາງປາຖະໜາ ໂອ ລູກແຫ່ງກຸນຕີ»។
Verse 10
ता: कामलुब्धा: प्रमदा: प्रबाधनते नरान् सदा । क्रोधं कामस्य देवेश: सहायं चासृजत् प्रभु:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຍິງເຫຼົ່ານັ້ນ ຖືກຄວາມໂລບໃນກາມຕັນຫາຄອບງໍາ ຈຶ່ງຄອຍລົບກວນຜູ້ຊາຍຢູ່ເສມອ. ແລະພຣະເຈົ້າແຫ່ງເທວະ—ຜູ້ເປັນອະທິປະໄຕ—ໄດ້ສ້າງ ‘ຄວາມໂກດ’ ໃຫ້ເປັນຜູ້ຊ່ວຍຂອງຄວາມປາຖະໜາ»។
Verse 11
(द्विजानां च गुरूणां च महागुरुनूपादिनाम् । क्षणात् स्त्रीसड्गभकामोत्था यातनाहो निरन्तरा ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ສໍາລັບຍິງ ບໍ່ມີບັນຍັດໃຫ້ປະກອບພິທີກຳແຫ່ງເວທະໃດໆ—ນີ້ແມ່ນຂໍ້ຈັດວາງຂອງທໍາມະສາດ. ແລະປຣະຊາປະຕິໄດ້ປະທານໃຫ້ຍິງມີຄວາມບໍ່ສຸພາບ, ຄໍາເວົ້າຮ້າຍ, ຄວາມພໍໃຈ ແລະ ຣະຕິ—ຄວາມເພີດເພີນໃນກາມ»។
Verse 12
निरिन्द्रिया हुशास्त्राश्न स्त्रियोडनृतमिति श्रुति: । शय्यासनमलंकारमन्नपानमनार्यताम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຄໍາສືບທອດແຫ່ງຄຳພີ (ສຣຸຕິ) ກ່າວວ່າ ບາງສິ່ງນໍາພາຄົນໃຫ້ຫ່າງຈາກຄວາມເປັນອາຣະຍະ: ການຂາດການຄວບຄຸມຕົນ, ການນໍາຄໍາສອນອັນສັກສິດໄປໃຊ້ຜິດຫຼືບິດເບືອນ, ຍິງ (ເມື່ອເຂົ້າໃກ້ໃນຖານະວັດຖຸແຫ່ງການເພີດເພີນ), ແລະ ຄວາມເທັດ. ອີກທັງ ການຫຼົງໃນຕຽງແລະບ່ອນນັ່ງອັນຫຼູຫລາ, ການປະດັບປະດາເກີນຄວນ, ແລະ ການຫມົກມຸ່ນກັບອາຫານແລະເຄື່ອງດື່ມ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນເຄື່ອງໝາຍທີ່ຊັກນໍາໄປສູ່ anāryatā ຄື ຄວາມ ‘ບໍ່ເປັນອາຣະຍະ’ ໃນການປະພຶດ»។
Verse 13
नतासां रक्षणं शक््यं कर्तु पुंसां कथंचन
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ບໍ່ມີທາງໃດເລີຍທີ່ບຸລຸດຈະສາມາດຄຸ້ມຄອງປົກປ້ອງໄດ້ຢ່າງແນ່ນອນ ແກ່ຜູ້ທີ່ໄດ້ຍອມຈໍານົນ ແລະຝາກຊີວິດໄວ້ໃນການດູແລຂອງຜູ້ອື່ນ. ຄໍານີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມຈິງອັນເຂັ້ມງວດທາງທໍາ: ຄວາມພະຍາຍາມ ແລະເຈດຕະນາຂອງມະນຸດລ້ວນໆ ບໍ່ພໍທີ່ຈະຮັບປະກັນຄວາມປອດໄພໄດ້ເມື່ອຜູ້ໃດໜຶ່ງພຶ່ງພາຢ່າງສິ້ນເຊີງ; ດັ່ງນັ້ນຄວນປະພຶດດ້ວຍຄວາມຖ່ອມຕົນ ຄວາມລະມັດລະວັງ ແລະຄວາມຮັບຜິດຊອບ ບໍ່ໃຫ້ຫຼົງໃນຄວາມໝັ້ນໃຈເກີນໄປ».
Verse 14
वाचा च वधबन्न्धैर्वा कक््लेशैर्वा विविधैस्तथा
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ບໍ່ວ່າຈະເປັນດ້ວຍຄໍາພູດຮຸນແຮງ, ຫຼືດ້ວຍການມັດຜູກແລະຂູ່ຂ້າ, ຫຼືດ້ວຍຄວາມທຸກທໍລະມານຫຼາຍປະເພດກໍຕາມ—ບໍ່ຄວນກົດຂີ່ຜູ້ອື່ນ».
Verse 15
इदं तु पुरुषव्याप्र पुरस्ताच्छुतवानहम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແຕ່ເລື່ອງນີ້, ໂອ ຜູ້ມີຄວາມພາກພຽນ, ຂ້າໄດ້ຍິນມາແຕ່ກ່ອນ (ຈາກປະເພນີອັນເປັນຫຼັກຖານ)».
Verse 16
ऋषिरासीन्महा भागो देवशर्मेति विश्रुत:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ກ່ອນນັ້ນເຄີຍມີລະສີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະມີວາສະນາດີ, ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນດ້ວຍນາມ ເທວະຊະຣະມັນ (Devaśarman).»
Verse 17
तस्या रूपेण सम्मत्ता देवगन्धर्वदानवा:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຖືກມົນສະເໝີດໂດຍຄວາມງາມຂອງນາງ, ທັງເທວະ, ຄັນທະວະ (Gandharva), ແລະດານະວະ (Dānava) ລ້ວນຖືກດຶງດູດໃຈ—ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຮູບລັກພາຍນອກອາດຊັກນໍາໄດ້ແມ່ນແຕ່ຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະກາຍເປັນພະລັງອັນແຮງກ້າໃນລະບຽບທາງທໍາ ແລະສັງຄົມຂອງເລື່ອງນີ້.»
Verse 18
विशेषेण तु राजेन्द्र वत्रहा पाकशासन: । उसका रूप देखकर देवता, गन्धर्व और दानव भी मतवाले हो जाते थे। राजेन्द्र! वृत्रासुरका वध करनेवाले पाकशासन इन्द्र उस स्त्रीपर विशेषरूपसे आसक्त थे ।।
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ! ປາກະຊາສະນະ ອິນທຣະ—ຜູ້ສັງຫານ ວຣິຕຣະ—ໄດ້ຫຼົງໃຫຼ້ນາງນັ້ນເປັນພິເສດ. ເມື່ອເຫັນຄວາມງາມຂອງນາງ ແມ່ນແຕ່ເທວະ, ຄັນທັບພະ ແລະ ດານະວະ ກໍຍັງເມົາມົນດ້ວຍກາມະ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພະຣາຊາຜູ້ດີທີ່ສຸດ! ອິນທຣະ ຜູ້ມີຊື່ສຽງວ່າສັງຫານ ວຣິຕຣາສຸຣະ ຈຶ່ງຖືກດຶງໃຈໄປຫານາງຢ່າງແຈ້ງຊັດ. ແລະ ເທວະຊະຣະມາ ມະຫາມຸນີ ເປັນຜູ້ຮູ້ເທົ່າທັນວິທີແລະຈະຣິດຂອງສະຕຣີ. »
Verse 19
यथाशक्ति यथोत्साहं भार्या तामभ्यरक्षत | महामुनि देवशर्मा नारियोंके चरित्रको जानते थे; अतः वे यथाशक्ति उत्साहपूर्वक उसकी रक्षा करते थे ।। पुरन्दरं च जानीते परस्त्रीकामचारिणम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຕາມກຳລັງ ແລະຕາມຄວາມມຸ່ງໝັ້ນຂອງຕົນ ມະຫາມຸນີ ເທວະຊະຣະມາ ໄດ້ເຝົ້າລະວັງປົກປ້ອງພັນລະຍາຂອງຕົນ. ເພາະຮູ້ເທົ່າທັນທາງແລະຈຸດອ່ອນໃນຈະຣິດຂອງມະນຸດ—ໂດຍສະເພາະໃນເລື່ອງສະຕຣີ—ທ່ານຈຶ່ງປົກປ້ອງນາງດ້ວຍກຳລັງແລະຄວາມພາກພຽນທີ່ມີ. ທ່ານຍັງຮູ້ອີກວ່າ ປຸຣັນດະຣະ (ອິນທຣະ) ແມ່ນຜູ້ທີ່ພາຕົນໄປຕາມກາມະຕໍ່ພັນລະຍາຂອງຜູ້ອື່ນ.»
Verse 20
स कदाचिदृषिस्तात यज्ञं कर्तुमनास्तदा
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ລູກທີ່ຮັກ, ຄັ້ງໜຶ່ງ ຣິສີນັ້ນໄດ້ຕັ້ງໃຈຈະປະກອບພິທີຍັດ (ຍະຊະນະ).»
Verse 22
देवशर्मोवाच यज्ञकारो गमिष्यामि रुचिं चेमां सुरेश्वर:
ເທວະຊະຣະມາ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປຍັງພິທີຍັດ ເພື່ອເປັນປະໂຣຫິດ (ຜູ້ປະກອບພິທີ); ແລະຄວາມມຸ່ງໝັ້ນນີ້ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ—ໂອ ຈອມເທວະ—ໄດ້ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນໜ້າທີ່ນັ້ນ.»
Verse 23
अप्रमत्तेन ते भाव्यं सदा प्रति पुरन्दरम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເຈົ້າຈົ່ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍ່ປະມາດ ແລະຄວບຄຸມຕົນເອງໃຫ້ດີ ຢູ່ເສມອ; ໃຫ້ຈັບຕາຕໍ່ ປຸຣັນດະຣະ (ອິນທຣະ) ຢູ່ທຸກເວລາ—ນັ້ນແມ່ນ ຕໍ່ຕ້ານພະລັງອັນແຮງກ້າທີ່ອາດກົດທັບຄວາມຕັ້ງໃຈຂອງຜູ້ຄົນ.»
Verse 24
भीष्म उवाच इत्युक्तो विपुलस्तेन तपस्वी नियतेन्द्रिय:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກກ່າວດັ່ງນັ້ນ ວິປຸລະ—ນັກຕະປະຜູ້ຄວບຄຸມອິນທຣີຍໄດ້—ໄດ້ຮັບຄໍາສອນ ແລະຕອບວ່າ “ເປັນດັ່ງນັ້ນເຖີດ.” ມີຄວາມສະຫວ່າງໄສດັ່ງໄຟແລະຕາເວັນ ມັ່ນຄົງໃນຕະປະອັນເຂັ້ມງວດ ແລະຍຶດຖືທັມມະກັບສັດຈະ ລາວຍອມຮັບຄໍາສັ່ງຂອງອາຈານ. ແລ້ວເມື່ອອາຈານກໍາລັງຈະອອກເດີນທາງ ວິປຸລະກໍຖາມອີກຄັ້ງ ດັ່ງນີ້.
Verse 25
सदैवोग्रतपा राजन्नग्न्यर्कसदृशद्युति: । धर्मज्ञ: सत्यवादी च तथेति प्रत्यभाषत । पुनश्चेद॑ं महाराज पप्रच्छ प्रस्थितं गुरुम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະຣາຊາ, ວິປຸລະຜູ້ປະກອບຕະປະອັນເຂັ້ມງວດຢູ່ເສມອ, ສະຫວ່າງໄສດັ່ງໄຟແລະຕາເວັນ, ເປັນຜູ້ຮູ້ທັມມະ ແລະຜູ້ເວົ້າສັດຈະ, ໄດ້ຕອບວ່າ “ເປັນດັ່ງນັ້ນເຖີດ” ແລະຮັບຄໍາສັ່ງຂອງອາຈານ. ແລ້ວ ໂອ ມະຫາຣາຊາ, ເມື່ອອາຈານກໍາລັງຈະອອກເດີນທາງ ວິປຸລະກໍຖາມອີກຄັ້ງ ດັ່ງນີ້.
Verse 26
विपुल उवाच कानि रूपाणि शक्रस्य भवन्त्यागच्छतो मुने । वपुस्तेजश्न कीदृग् वै तन्मे व्याख्यातुमहसि
ວິປຸລະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ມຸນີ, ເມື່ອ ສັກຣະ (ອິນທຣະ) ມາ ລາວປາກົດໃນຮູບແບບໃດແດ່? ແລະໃນເວລານັ້ນ ກາຍແລະລັດສະໝີຂອງລາວເປັນແນວໃດ? ຂໍທ່ານອະທິບາຍໃຫ້ຂ້ອຍຢ່າງຊັດເຈນ.
Verse 27
भीष्म उवाच ततः स भगवांस्तस्मै विपुलाय महात्मने । आचचक्षे यथातत्त्वं मायां शक्रस्य भारत
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວພຣະມຸນີຜູ້ນ່າເຄົາລົບນັ້ນ ໄດ້ອະທິບາຍໃຫ້ ວິປຸລະຜູ້ໃຈໃຫຍ່ ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງອໍານາດມາຍາຂອງ ສັກຣະ (ອິນທຣະ), ໂອ ຜູ້ສືບສາຍພະຣະຕະ, ເພື່ອໃຫ້ລາວເຂົ້າໃຈຕາມສະພາບຈິງ ແລະບໍ່ຖືກຫຼອກລວງໂດຍຮູບພາບພາຍນອກ.
Verse 28
देवशर्मोवाच बहुमाय: स विप्रर्षे भगवान् पाकशासन: । तांस्तान् विकुरुते भावान् बहूनथ मुहुर्मुहु:
ເທວະທັມມະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະພຣາຫມະຣິສີ, ພຣະປາກະສາສະນະ (ອິນທຣະ) ເປັນຜູ້ຊໍານານໃນມາຍາຫຼາຍປະເພດ. ລາວປ່ຽນແປງສະພາບແລະຮູບຮ່າງຫຼາຍຢ່າງ ຊໍ້າໆ ຄັ້ງແລ້ວຄັ້ງເລົ່າ.
Verse 29
किरीटी वज्रधृग् धन्वी मुकुटी बद्धकुण्डल:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ! ບາງຄັ້ງ ພວກເຂົາປາກົດເປັນນັກຮົບຜູ້ສວມມົກຸດ—ມີມົກຸດຢູ່ເທິງສີສະ, ມີຕຸ້ມຫູ, ແລະຖືວັດຊຣະກັບຄັນທະນູໃນມື. ແຕ່ບາງຄັ້ງ ໃນພຽງແຕ່ມູຮູດດຽວ ກໍກາຍເປັນຄົນຈັນດາລາດັ່ງທີ່ເຫັນ. ອີກຄັ້ງ ພວກເຂົາກໍກາຍເປັນລຶສີ—ມີຜົມມວນຢູ່ຍອດຫົວ ຫຼືຜົມຈະຕາ ແລະນຸ່ງຜ້າເປືອກໄມ້.»
Verse 30
भवत्यथ मुहूर्तेन चाण्डालसमदर्शन: । शिखी जटी चीरवासा: पुनर्भवति पुत्रक
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແລ້ວໃນພຽງແຕ່ມູຮູດດຽວ ລາວກໍປາກົດຄືຄົນຈັນດາລາຕາມຮູບພາຍນອກ; ແລ້ວອີກຄັ້ງ ລູກເອີຍ, ລາວກໍກາຍເປັນຜູ້ມີຜົມມວນຢູ່ຍອດຫົວ, ມີຜົມຈະຕາ, ແລະນຸ່ງຜ້າເປືອກໄມ້.»
Verse 31
बृहत् शरीरश्न पुनश्वलीरवासा: पुन: कृश: । गौरं श्यामं च कृष्णं च वर्ण विकुरुते पुन:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ບາງຄັ້ງ ລາວຮັບເອົາຮ່າງກາຍໃຫຍ່ ແຂງແຮງ; ບາງຄັ້ງກໍຜອມແຫ້ງ ຫໍ່ດ້ວຍຜ້າຂາດຂີ້ຮ້າຍ. ແລະລາວຍັງປ່ຽນສີຜິວຊ້ຳໆ—ບາງຄັ້ງຂາວ, ບາງຄັ້ງຄ່ຳ, ບາງຄັ້ງດຳ—ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຮັບເອົາຮູບພາບທີ່ປ່ຽນໄປມາ.»
Verse 32
विरूपो रूपवांश्वैव युवा वृद्धस्तथैव च । ब्राह्मण: क्षत्रियश्चैव वैश्य: शूद्रस्तथैव च
«ໃນຂະນະໜຶ່ງ ລາວອາດຈະອຸບາດຮູບ; ແຕ່ອີກຂະນະໜຶ່ງ ກໍກາຍເປັນຜູ້ມີຮູບງາມ. ບາງຄັ້ງເປັນໜຸ່ມ, ບາງຄັ້ງເປັນເຖົ້າ. ບາງຄັ້ງມາເປັນພຣາຫມະນະ, ບາງຄັ້ງເປັນກະສັດຕຣິຍະ, ເປັນໄວສະຍະ, ຫຼືເປັນຊູດຣະ.»
Verse 33
प्रतिलोमो5नुलोमश्न भवत्यथ शतक्रतुः । शुकवायसरूपी च हंसकोकिलरूपवान्,वे इन्द्र कभी अनुलोम संकरका रूप धारण करते हैं तो कभी विलोम संकरका। वे तोते, कौए, हंस और कोयलके रूपमें भी दिखायी देते हैं
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ສະຕະກຣະຕຸ (ອິນດຣະ) ບາງຄັ້ງຮັບເອົາຮູບແບບຂອງ pratiloma ແລະບາງຄັ້ງຂອງ anuloma (ການປະສົມສາຍຊັ້ນ). ລາວຍັງຖືກເຫັນວ່າກາຍເປັນນົກແກ້ວ ແລະນົກກາ, ພ້ອມທັງເປັນຫົງ ແລະນົກໂກກິລ (ນົກຄູກຄູ).»
Verse 34
सिंहव्याप्रगजानां च रूपं धारयते पुन: । दैवं दैत्यमथो राज्ञां वपुर्धारयतेडपि च,सिंह, व्याप्र और हाथीके भी रूप बारंबार धारण करते हैं। देवताओं, दैत्यों तथा राजाओंके शरीर भी धारण कर लेते हैं
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ມັນສາມາດຮັບຮູບເປັນສິງ, ເສືອ, ແລະຊ້າງ ຊ້ຳໆ. ອີກທັງຍັງສາມາດຮັບຮ່າງຂອງເທວະ, ອະສຸຣ/ອະສູນ, ແລະແມ່ນກະທັ້ງກະສັດ».
Verse 35
अकृशो वायुभग्नाड्: शकुनिर्विकृतस्तथा । चतुष्पाद् बहुरूपश्च पुनर्भवति बालिश:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໃນການເກີດຊ້ຳໆ ຄົນໜຶ່ງອາດປາກົດໃນສະພາບທີ່ຜັນຜວນຫຼາຍຢ່າງ—ບາງຄັ້ງຜອມ, ບາງຄັ້ງຮ່າງກາຍຖືກທຳລາຍໂດຍໂລກລົມ (vāta), ບາງຄັ້ງເປັນນົກ, ບາງຄັ້ງມີຮູບຮ່າງບິດເບືອນ. ອີກຄັ້ງອາດເປັນສັດສີ່ຂາ, ຫຼືຜູ້ມີຫຼາຍຮູບ, ຫຼືແມ່ນກະທັ້ງຄົນໂງ່ເຂົາ».
Verse 36
मक्षिकामशकादीनां वपुर्धारयतेडपि च । न शक््यमस्य ग्रहणं कर्तु विपुल केनचित्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ມັນຍັງສາມາດຮັບຮ່າງເປັນແມງວັນ, ຍຸງ ແລະອື່ນໆ. ໂອ ວິປຸລາ, ບໍ່ມີໃຜຈັບຫຼືກັກຂັງມັນໄດ້. ແລ້ວຈະເວົ້າຫຍັງເຖິງຄົນອື່ນ? ແມ່ນແຕ່ຜູ້ສ້າງໂລກນີ້ກໍບໍ່ອາດນຳມັນໃຫ້ຢູ່ໃນອຳນາດ. ເມື່ອມັນຫາຍຈາກສາຍຕາ ຈຶ່ງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍ ‘ຕາແຫ່ງປັນຍາ’ ເທົ່ານັ້ນ».
Verse 37
अपि विश्वकृता तात येन सृष्टमिदं जगत् । पुनरन्तर्हित: शक्रो दृश्यते ज्ञानचक्षुषा
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ລູກເອີຍ, ແມ່ນແຕ່ຜູ້ສ້າງ (ວິສະວະກຣິຕະ) ຜູ້ທີ່ໃຫ້ໂລກນີ້ເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອອິນທຣາຫາຍຕົວໄປ ກໍຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຕາແຫ່ງປັນຍາເທົ່ານັ້ນ».
Verse 38
वायुभूतश्न स पुनर्देवराजो भवत्युत । एवं रूपाणि सततं कुरुते पाकशासन:,फिर वे वायुरूप होकर तुरंत ही देवराजके रूपमें प्रकट हो जाते हैं। इस तरह पाकशासन इन्द्र सदा नये-नये रूप धारण करता और बदलता रहता है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຮັບຮູບເປັນລົມ ພຣະຣາຊາແຫ່ງເທວະນັ້ນກໍປາກົດຂຶ້ນອີກທັນທີເປັນກະສັດແຫ່ງເທວະ. ດັ່ງນັ້ນ ປາກະສາສະນະ (ອິນທຣາ) ຈຶ່ງຮັບແລະປ່ຽນຮູບຢູ່ເລື້ອຍໆ».
Verse 39
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें स््रियोंके स््वभावका वर्णनविषयक उनतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ,तस्माद् विपुल यत्नेन रक्षेमां तनुमध्यमाम् | यथा रुचिं नावलिहेद् देवेन्द्रो भूगुसत्तम
ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດໃນວົງບຣຶກຄຸ, ຄວນພະຍາຍາມຢ່າງຫຼາຍເພື່ອປົກປ້ອງນາງຜູ້ເອວບາງນີ້ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ອິນທຣະ ຈອມເທວະ ເຂົ້າມາໃກ້ນາງຕາມໃຈປາຖະໜາຂອງຕົນ (ຄື ບໍ່ໃຫ້ລ່ວງລະເມີດນາງຕາມອໍາເພີຍ)។
Verse 40
क्रतावुपहिते न्यस्तं हवि: श्वेव दुरात्मवान् भगुश्रेष्ठ विपुल! इसलिये तुम यत्नपूर्वक इस तनुमध्यमा रुचिकी रक्षा करना जिससे दुरात्मा देवराज इन्द्र यज्ञमें रखे हुए हविष्यको चाटनेकी इच्छावाले कुत्तेकी भाँति मेरी पत्नी रुचिका स्पर्श न कर सके ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ວິປຸລ ຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດໃນວົງບຣຶກຄຸ! ເມື່ອວາງເຄື່ອງບູຊາ (ຮະວິ) ໄວ້ໃນພິທີຍັນແລ້ວ ຄົນຊົ່ວອາດເຂົ້າມາໃກ້ມັນເຫມືອນຫມາ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງປົກປ້ອງຣຸຈິກາ ຜູ້ເອວບາງນີ້ ດ້ວຍຄວາມພະຍາຍາມຢ່າງລະມັດລະວັງ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ອິນທຣະຜູ້ມີໃຈຊົ່ວ—ເຫມືອນຫມາທີ່ຢາກເລຍຮະວິທີ່ວາງໃນພິທີ—ມາແຕະຕ້ອງພັນລະຍາຂອງຂ້າ ຣຸຈິກາ»។ ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ມຸນີກໍໄປປະກອບກິດພິທີຍັນຕໍ່ໄປ.
Verse 41
विपुलस्तु वच: श्रुत्वा गुरोश्विन्तामुपेयिवान्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອວິປຸລໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄໍາອັນກວ້າງຂວາງຂອງອາຈານແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມຫ່ວງກັງວົນຢ່າງເລິກຊຶ້ງ ຄິດພິຈາລະນາວ່າຄວນເຮັດສິ່ງໃດຈຶ່ງຖືກຕ້ອງຕາມທໍາ.
Verse 42
कि नु शक््यं मया कर्तु गुरुदाराभिरक्षणे
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແທ້ໆແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເຮັດຫຍັງໄດ້ ໃນການປົກປ້ອງພັນລະຍາຂອງອາຈານ? ຈະປະພຶດຢ່າງໃດຈຶ່ງຈະຮັກສານາງໃຫ້ປອດໄພ?»
Verse 43
मायावी हि सुरेन्द्रो सौ दुर्धर्षश्षापि वीर्यवान् । उन्होंने मन-ही-मन सोचा, “मैं गुरुपत्नीकी रक्षाके लिये क्या कर सकता हूँ, क्योंकि वह देवराज इन्द्र मायावी होनेके साथ ही बड़ा दुर्धर्ष और पराक्रमी है ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ອິນທຣະ ຈອມເທວະ ແມ່ນຜູ້ຊໍານານໃນມາຍາ ຕ້ານທານຍາກ ແລະມີພະລັງກ້າແຂງ»។ ເຂົາຄິດໃນໃຈວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຈະເຮັດຫຍັງໄດ້ເພື່ອປົກປ້ອງພັນລະຍາຂອງອາຈານ? ເພາະອິນທຣະ ກະສັດແຫ່ງເທວະ ເປັນຜູ້ຫລອກລວງ ນ່າຢ້ານຢ່າງຍິ່ງ ແລະມີອໍານາດ. ແມ່ນແຕ່ຢູ່ໃນອາສຣົມ ກໍບໍ່ອາດປົກປ້ອງໃຫ້ພົ້ນຈາກປາກະຊາສະນະ (ອິນທຣະ) ໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງ»។
Verse 44
वायुरूपेण वा शक्रो गुरुपत्नीं प्रधर्षयेत्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ ສັກຣະ (ອິນທຣະ) ຈະແປງຮູບເປັນລົມ ແລ້ວລ່ວງລະເມີດເມຍຂອງອາຈານ ກໍຍັງເປັນການລ່ວງລະເມີດອັນໜັກໜ່ວງຢ່າງຍິ່ງ».
Verse 45
अथवा पौरुषेणेयं न शक््या रक्षितुं मया
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຫາກບໍ່ແມ່ນແບບນັ້ນ ຂ້ອຍບໍ່ອາດປົກປ້ອງເລື່ອງນີ້ໄດ້ດ້ວຍກຳລັງມະນຸດລ້ວນໆ. ເພາະອິນທຣະ—ເຈົ້າແຫ່ງຄວາມຮັ່ງມີ ແລະຂື້ນຊື່ວ່າແປງຮູບໄດ້ຫຼາຍ—ຖືກເວົ້າວ່າມີິດທານຸພາບຢ່າງຫຼາຍ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້ອຍຈະອາໄສພະລັງໂຍຄະເທົ່ານັ້ນ ແລະປົກປ້ອງນາງ ແມ່ນແຕ່ຕໍ່ຕ້ານອິນທຣະກໍຕາມ».
Verse 46
बहुरूपो हि भगवान् श्रूयते पाकशासन: । सो<हं योगबलादेनां रक्षिष्ये पाकशासनात्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເປັນທີ່ຮູ້ກັນດີວ່າ ພຣະປາກະຊາສະນະ (ອິນທຣະ) ແປງຮູບໄດ້ຫຼາຍ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້ອຍຈະອາໄສພະລັງໂຍຄະ ແລະປົກປ້ອງນາງໃຫ້ພົ້ນຈາກປາກະຊາສະນະ».
Verse 47
गात्राणि गात्रैरस्याहं सम्प्रवेक्ष्ये हि रक्षितुम् यद्युच्छिष्टामिमां पत्नीमद्य पश्यति मे गुरु:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເພື່ອປົກປ້ອງນາງ ຂ້ອຍຈະນຳອະໄວຍະວະຂອງຂ້ອຍໄປຂວາງກັ້ນອະໄວຍະວະຂອງເຂົາເອງ. ເພາະຖ້າວັນນີ້ ອາຈານຜູ້ເຄົາລົບຂອງຂ້ອຍເຫັນວ່າ ເມຍນີ້ຖືກປະໄວ້ເຫມືອນ ‘ເສດເຫຼືອ’—ຖືກຫຍັບຢາມແລະຖືກທິ້ງ—ຂ້ອຍຈະທົນຄຳຕຳນິນັ້ນໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 48
नचेयं रक्षितुं शक्या यथान्या प्रमदा नृभि:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ນາງນີ້ ບໍ່ອາດໃຫ້ຜູ້ຊາຍປົກປ້ອງໄດ້ ເຫມືອນທີ່ປົກປ້ອງແມ່ຍິງອື່ນໆ».
Verse 49
मायावी हि सुरेन्द्रोडसावहो प्राप्तोडस्मि संशयम् । “दूसरी युवतियोंकी तरह इस गुरुपत्नीकी भी मनुष्योंद्वारा रक्षा नहीं की जा सकती; क्योंकि देवराज इन्द्र बड़े मायावी हैं। अहो! मैं बड़ी संशयजनित अवस्थामें पड़ गया ।।
ພຣະອິນທຣາ ຈອມເທວະ ມີມາຍາຫຼາຍ—ຂ້າພະເຈົ້າຍັງບໍ່ອາດລະຄວາມສົງໄສໄດ້. «ເຫມືອນຍິງສາວອື່ນໆ ພັນລະຍາຂອງຄູອາຈານນີ້ ມະນຸດບໍ່ອາດປົກປ້ອງໄດ້ ເພາະພຣະອິນທຣາມີມາຍາໃຫຍ່. ໂອ! ຂ້າພະເຈົ້າຕົກຢູ່ໃນພາວະສົງໄສຢ່າງໜັກ… ບໍ່! ຄຳສັ່ງຂອງຄູອາຈານໃນທີ່ນີ້ ຈຳເປັນຕ້ອງປະຕິບັດແນ່ນອນ»
Verse 50
योगेनाथ प्रवेशो हि गुरुपत्न्या: कलेवरे
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ໂດຍພະລັງຍະໂຍຄະ ຂ້າພະເຈົ້າຈຳເປັນຕ້ອງເຂົ້າໄປໃນກາຍຂອງພັນລະຍາຄູອາຈານ. ເຫມືອນຢອດນ້ຳທີ່ຢູ່ເທິງໃບບົວ ບໍ່ຖືກເປື້ອນ ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະພັກອາໄສຢູ່ໃນນາງ ໂດຍບໍ່ຍຶດຕິດ»
Verse 51
एवमेव शरीरे<5स्या निवत्स्यामि समाहित: । असक्तः पद्मपत्रस्थो जलबिन्दुर्यथथाचल:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເຊັ່ນນັ້ນແຫຼະ ຂ້າພະເຈົ້າຈະພັກຢູ່ໃນກາຍຂອງນາງ ດ້ວຍຈິດທີ່ຮວບຮວມໃນຍະໂຍຄະ. ບໍ່ຍຶດຕິດ—ເຫມືອນຢອດນ້ຳເທິງໃບບົວທີ່ບໍ່ເກາະຕິດ—ຂ້າພະເຈົ້າຈະຢູ່ທີ່ນັ້ນໂດຍບໍ່ຖືກມົນທິນ»
Verse 52
निर्मुक्तस्य रजोरूपान्नापराधो भवेन्मम | यथा हि शून्यां पथिक: सभामध्यावसेत् पथि
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເນື່ອງຈາກຂ້າພະເຈົ້າພົ້ນຈາກຮູບແບບແຫ່ງຣາຊະສ (ຄວາມຫົວໃຈຮ້ອນ ແລະ ຄວາມກະສົນ) ແລ້ວ ຄວາມຜິດຈຶ່ງບໍ່ອາດຕົກແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ. ເຫມືອນນັກເດີນທາງທີ່ພັກຢູ່ໂຮງພັກທີ່ວ່າງເປົ່າຂ້າງທາງໂດຍບໍ່ຍຶດຕິດ ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະເຂົ້າໄປ ແລະ ພັກຢູ່ໃນກາຍຂອງພັນລະຍາຄູອາຈານ ດ້ວຍຄວາມລະວັງ—ໃຫ້ການຢູ່ຂອງຂ້າພະເຈົ້າທີ່ນັ້ນເປັນໄປໄດ້»
Verse 53
तथाद्यावासयिष्यामि गुरुपत्न्या: कलेवरम् । एवमेव शरीरे<5स्या निवत्स्यामि समाहित:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ໃນມື້ນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເຮັດໃຫ້ຕົນເອງໄດ້ພັກຢູ່ໃນກາຍຂອງພັນລະຍາຄູອາຈານ. ໃນກາຍນັ້ນແຫຼະ ຂ້າພະເຈົ້າຈະຢູ່ ດ້ວຍຈິດທີ່ຮວບຮວມ ແລະ ລະວັງ»
Verse 54
इत्येवं धर्ममालोक्य वेदवेदांश्व सर्वश: । तपश्च विपुलं दृष्टवा गुरोरात्मन एव च
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ໂອ ຈອມແຜ່ນດິນ! ເມື່ອໄດ້ພິຈາລະນາທຳ ແລະໄດ້ຄິດໄຕ່ຕອງຢ່າງລະອຽດຕໍ່ວິທະຍາເວດທັງປວງ ພ້ອມດ້ວຍສາຂາວິຊາຂອງມັນ ແລະໄດ້ຄຳນຶງເຖິງຕະປະສະຍາອັນຫຼາຍຂອງອາຈານ ແລະຂອງຕົນເອງ ວິປຸລະ ຜູ້ສືບສາຍພຣະລິດບຣິກຸ ກໍໄດ້ຕັ້ງໃຈເລືອກວິທີການທີ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ເພື່ອປົກປ້ອງພັນລະຍາຂອງອາຈານ. ບັດນີ້ ຈົ່ງຟັງ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າຄວາມພະຍາຍາມອັນຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ລາວໄດ້ກະທຳຕໍ່ມາ»។
Verse 55
इति निश्चित्य मनसा रक्षां प्रति स भार्गव: । अन्वतिष्ठत् परं यत्नं यथा तच्छृणु पार्थिव
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອລາວໄດ້ຕັດສິນໃຈໃນໃຈເຊັ່ນນັ້ນເກືອບກັບເລື່ອງການປົກປ້ອງ ບາຣຄະວະນັ້ນກໍໄດ້ລົງມືພະຍາຍາມຢ່າງສຸດກຳລັງ. ລາວເຮັດແນວໃດ—ຈົ່ງຟັງ ໂອ ກະສັດ ຈອມແຜ່ນດິນ»។
Verse 56
स्वयं गच्छन्ति देवत्वं ततो देवानियाद् भयम् । छुरेकी धार
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໃນການກ່ອນ ຜູ້ຄົນມີຄວາມຊອບທຳຢ່າງຍິ່ງ ຈົນສາມາດບັນລຸສະຖານະເທວະໄດ້ໂດຍຕົນເອງ; ສິ່ງນີ້ເຮັດໃຫ້ເທວະທັງຫຼາຍຫວາດຫວັ່ນຢ່າງໃຫຍ່. ເພາະຍິງສາວວັຍໜຸ່ມອາດນຳພາຄວາມພິນາດໄດ້ ເຫມືອນຄົມມີດ, ພິດ, ງູ, ຫຼືໄຟ. ໃນເວລານັ້ນ ວິປຸລະ ນັກຕະປະສະຍາຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ໄດ້ນັ່ງຂ້າງພັນລະຍາຂອງອາຈານ ຄື ຣຸຈີ ຜູ້ມີອະວັຍະວະບໍ່ດ່າງພ້ອຍ ແລະພະຍາຍາມລໍ້ລວງນາງ ໂດຍຊັກຊວນດ້ວຍເລື່ອງລາວ ແລະການສົນທະນາຫຼາຍຮູບແບບ»។
Verse 57
नेत्राभ्यां नेत्रयोरस्या रश्मिं संयोज्य रश्मिभि: । विवेश विपुल: कायमाकाशं पवनो यथा
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ລາວໄດ້ເຊື່ອມຮັງສີຈາກດວງຕາທັງສອງຂອງນາງ ກັບຮັງສີຈາກດວງຕາຂອງຕົນ; ແລ້ວວິປຸລະ ຜູ້ມີລິດທິ ກໍເຂົ້າໄປໃນຮ່າງຂອງນາງ—ດັ່ງລົມເຂົ້າສູ່ອາກາດວ່າງ»។
Verse 58
'फिर अपने दोनों नेत्रोंको उन्होंने उसके नेत्रोंकी ओर लगाया और अपने नेत्रोंकी किरणोंको उसके नेत्रोंकी किरणोंके साथ जोड़ दिया। फिर उसी मार्गसे आकाशमें प्रविष्ट होनेवाली वायुकी भाँति रुचिके शरीरमें प्रवेश किया” ।।
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໃຫ້ເຄື່ອງໝາຍສອດຄ່ອງກັບເຄື່ອງໝາຍ ແລະໃຫ້ປາກສອດຄ່ອງກັບປາກ ລາວໄດ້ເຂົ້າໄປໃນນາງໂດຍບໍ່ມີການເຄື່ອນໄຫວພາຍນອກ ແລະຢືນຢູ່ຢ່າງນິ່ງສະຫງົບ. ໃນຂະນະນັ້ນ ມຸນີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ວິປຸລະ ແມ່ນຢູ່ແທ້ ແຕ່ກັບເບິ່ງຄືຫາຍໄປ—ດັ່ງເງົາ»។
Verse 59
ततो विष्टभ्य विपुलो गुरुपत्न्या: कलेवरम् | उवास रक्षणे युक्तो न च सा तमबुद्ध्यत
ຕໍ່ມາ ວິປຸລະ ໄດ້ຄ້ຳຈຸນແລະເຮັດໃຫ້ຮ່າງກາຍຂອງພັນລະຍາອາຈານໝັ້ນຄົງ ແລ້ວພັກຢູ່ທີ່ນັ້ນດ້ວຍໃຈມຸ່ງໝັ້ນໃນການປົກປ້ອງ; ແຕ່ນາງກໍບໍ່ຮູ້ຈັກເຂົາ (ວ່າເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງ).
Verse 60
“विपुल गुरुपत्नीके शरीरको स्तम्भित करके उसकी रक्षामें संलग्न हो वहीं निवास करने लगे। परंतु रुचिको अपने शरीरमें उनके आनेका पता न चला ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ຕາບໃດທີ່ອາຈານຜູ້ສູງສົ່ງຂອງວິປຸລະ ຍັງບໍ່ທັນກັບມາບ້ານ ຫຼັງຈາກສຳເລັດພິທີບູຊາຍັດ ຕະຫຼອດໄລຍະນັ້ນ ວິປຸລະກໍຢູ່ທີ່ນັ້ນ ຄອຍປົກປ້ອງພັນລະຍາອາຈານດ້ວຍຄວາມລະມັດລະວັງ»។
Verse 66
निवेद्य मानसं चापि तृष्णीमासन्नधोमुखा: । शत्रुदमन! तब वे देवता ब्रह्माजीके पास गये और उनसे अपने मनकी बात निवेदन करके मुँह नीचे किये चुपचाप बैठ गये
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອໄດ້ທູນສິ່ງທີ່ຢູ່ໃນໃຈຂອງພວກເຂົາແລ້ວ ພວກເຂົາກໍນິ່ງງຽບ ກົ້ມໜ້າລົງ. ຈາກນັ້ນ ເທວະທັງຫຼາຍໄດ້ໄປຫາພຣະພຣະຫມາ ແລະເມື່ອທູນຄວາມກັງວົນໃນໃຈແລ້ວ ກໍນັ່ງງຽບໆ ດ້ວຍໃບໜ້າກົ້ມຕ່ຳ»។
Verse 76
मानवानां प्रमोहार्थ कृत्या नार्योडसृजत् प्रभु: । उन देवताओंके मनकी बात जानकर भगवान् ब्रह्माने मनुष्योंको मोहमें डालनेके लिये कृत्यारूप नारियोंकी सृष्टि की
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອຮູ້ວ່າເທວະທັງຫຼາຍຄິດສິ່ງໃດ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າພຣະຫມາ ຈຶ່ງສ້າງສະຕຣີໃນຮູບແບບ “ກຣິຕຍາ” (kṛtyā) ເພື່ອໃຫ້ມະນຸດຕົກຢູ່ໃນຄວາມຫຼົງໄຫຼ.
Verse 106
असज्जन्त प्रजा: सर्वा: कामक्रोधवशं गता: । वे मतवाली युवतियाँ कामलोलुप होकर पुरुषोंको सदा बाधा देती रहती हैं। देवेश्वर भगवान् ब्रह्माने कामकी सहायताके लिये क्रोधको उत्पन्न किया। इन्हीं काम और क्रोधके वशीभूत होकर स्त्री और पुरुषरूप सारी प्रजा परस्पर आसक्त होती है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ສັດທັງປວງຕິດພັນ ຕົກຢູ່ໃຕ້ອຳນາດຂອງກາມະ (ຄວາມປາຖະໜາ) ແລະ ໂກຣະທະ (ຄວາມໂກດ). ໂດຍແຮງຜັກດັນເຫຼົ່ານີ້ ຊາຍແລະຍິງກໍເກາະກ່ຽວກັນ ແລະຄວາມສົມານສົມພອນໃນສັງຄົມກໍຖືກລົບກວນ. ເພື່ອເປັນຜູ້ຊ່ວຍໃຫ້ກາມະ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງເທວະທັງຫຼາຍ ພຣະຫມາ ໄດ້ໃຫ້ເກີດໂກຣະທະ; ແລະໃຕ້ອຳນາດຂອງກາມະແລະໂກຣະທະ ສັບພະສິ່ງທັງປວງເຄື່ອນໄຫວໃນການຕິດພັນກັນ—ເປັນຄຳເຕືອນວ່າກິເລດທີ່ບໍ່ຖືກຄວບຄຸມ ຈະຜູກມັດສັງຄົມ ແລະບັງບັງທຳມະ.
Verse 126
दुर्वग्भावं रतिं चैव ददौ स्त्रीभ्य: प्रजापति: । स्त्रियोंके लिये किन््हीं वैदिक कर्मोंके करनेका विधान नहीं है। यही धर्मशास्त्रकी व्यवस्था है। स्त्रियाँ इन्द्रियशून्य हैं अर्थात् वे अपनी इन्द्रियोंको वशमें रखनेमें असमर्थ हैं। शास्त्रज्ञाससे रहित हैं और असत्यकी मूर्ति हैं। ऐसा उनके विषयमें श्रुतिका कथन है। प्रजापतिने स्त्रियोंको शय्या
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ປຣາຊາປະຕິໄດ້ປະທານໃຫ້ແກ່ຍິງທັງຫຼາຍ ຄວາມກະດ້າງໃນຖ້ອຍຄໍາ ແລະ ຄວາມປາຖະໜາທາງກາມ. ໃນຕອນນີ້ ຄໍາອະທິບາຍໄດ້ວາງຍິງໄວ້ນອກຂອບເຂດໜ້າທີ່ພິທີກຳແຫ່ງເວດ ແລະ ພາບພິມວ່າຂາດການສຳລວມຕົນ ແລະ ຂາດການສືບສອບຄວາມຮູ້ທາງຄຳພີ—ໂດຍອ້າງວ່າ «ດັ່ງທີ່ ສຣຸຕິ ກ່າວ». ຈາກນັ້ນຈຶ່ງລຽນລຳດັບຂອງປະທານທີ່ປຣາຊາປະຕິໃຫ້ແກ່ຍິງ: ຕຽງ, ບ່ອນນັ່ງ, ເຄື່ອງປະດັບ, ອາຫານແລະນ້ຳດື່ມ, ຄວາມບໍ່ສຸພາບ, ຖ້ອຍຄໍາກະດ້າງ, ຄວາມອ່ອນໂຍນຮັກໃຄ່, ແລະ ຄວາມສຸກກາມ—ເປັນນ້ຳສຽງແນວບັນທັດຖານແລະໂຕ້ຖຽງໃນການສົນທະນາທາງທຳມະ ບໍ່ແມ່ນການຮັບຮອງຈັນຍາບັນຢ່າງສາກົນ.
Verse 136
अपि विश्वकृता तात कुतस्तु पुरुषैरिह । तात! लोकस्रष्टा ब्रह्मा-जैसा पुरुष भी स्त्रियोंकी किसी प्रकार रक्षा नहीं कर सकता, फिर साधारण पुरुषोंकी तो बात ही क्या
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ ຖ້າແມ່ນແຕ່ພຣະພຣະຫມາ ຜູ້ສ້າງໂລກທັງປວງ ຍັງບໍ່ອາດຮັບປະກັນການຄຸ້ມຄອງຍິງໄດ້ທຸກປະການ ແລ້ວຊາຍທົ່ວໄປໃນໂລກນີ້ຈະເຮັດອັນໃດໄດ້?»
Verse 143
न शक्या रक्षितुं नार्यस्ता हि नित्यमसंयता: । वाणीके द्वारा एवं वध और बन्धनके द्वारा रोककर अथवा नाना प्रकारके क्लेश देकर भी स्त्रियोंकी रक्षा नहीं की जा सकती; क्योंकि वे सदा असंयमशील होती हैं
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຍິງທັງຫຼາຍ—ຕາມທີ່ລາວອ້າງ—ບໍ່ອາດຖືກ «ຄຸ້ມກັນໃຫ້ຢູ່ໃນຍາມ» ໄດ້ຢ່າງໜ້າເຊື່ອຖື, ເພາະຖືກກ່າວວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ສຳລວມຢູ່ເສມອ. ແມ່ນແຕ່ການກັກຂັງ, ການຂູ່ດ້ວຍໂທດ, ການຂ້າ ຫຼື ການມັດຜູກ, ຫຼື ການໃຫ້ທຸກຂ໌ຫຼາຍປະການ ກໍບໍ່ອາດຄຸ້ມໃຫ້ແນ່ນອນໄດ້—ດັ່ງນັ້ນລາວຈຶ່ງວາງປັນຫານີ້ເປັນຄວາມລົ້ມເຫຼວຂອງການບັງຄັບຄວບຄຸມ ບໍ່ແມ່ນຄວາມສຳເລັດຂອງການປົກປ້ອງ.
Verse 153
यथा रक्षा कृता पूर्व विपुलेन गुरुस्त्रिया: । पुरुषसिंह! पूर्वकालमें मैंने यह सुना था कि प्राचीनकालमें महात्मा विपुलने अपनी गुरुपत्नीकी रक्षा की थी। कैसे की? यह मैं तुम्हें बता रहा हूँ
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ສິງແຫ່ງບຸລຸດ! ຂ້າໄດ້ຍິນມາແຕ່ບູຮານວ່າ ໃນການກ່ອນ ມະຫາຈິດມະຫາໃຈ ວິປຸລະ ໄດ້ປົກປ້ອງພັນລະຍາຂອງອາຈານຂອງຕົນ. ລາວປົກປ້ອງແນວໃດ—ບັດນີ້ຂ້າຈະເລົ່າໃຫ້ເຈົ້າຟັງ»
Verse 166
तस्य भार्या रुचिनाम रूपेणासदृशी भुवि । पहलेकी बात है, देवशर्मा नामके एक महा-भाग्यशाली ऋषि थे। उनके रुचि नामवाली एक स्त्री थी जो इस पृथ्वीपर अद्वितीय सुन्दरी थी
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ພັນລະຍາຂອງລາວ ຊື່ ຣຸຈີ (Rucī) ງາມຫາຜູ້ໃດສະເໝີບໍ່ໄດ້ໃນພື້ນພິພົບນີ້»។ ເລື່ອງໄດ້ນຳເຂົ້າສູ່ສະພາບເຮືອນຊານອັນເປັນແບບຢ່າງ—ທີ່ຄວາມເລີດລ້ຳພາຍນອກ (ຄວາມງາມ, ວາສະນາ) ກາຍເປັນພື້ນຫຼັງໃຫ້ການຄິດໄຕ່ຕອງເລື່ອງຄວາມປະພຶດ, ການສຳລວມ, ແລະ ທຳມະ ໃນຊີວິດຄອບຄົວ.
Verse 196
तस्माद् बलेन भार्याया रक्षणं स चकार ह । वे यह भी जानते थे कि इन्द्र बड़ा ही पर-स्त्रीलम्पट है, इसलिये वे अपनी स्त्रीकी उनसे यत्नपूर्वक रक्षा करते थे
ດັ່ງນັ້ນ ລາວຈຶ່ງໃຊ້ກໍາລັງທັງໝົດປົກປ້ອງພັນລະຍາຂອງຕົນ. ເພາະຮູ້ວ່າ ພຣະອິນທຣາ ມີຊື່ສຽງວ່າມັກໄລ່ຕາມພັນລະຍາຂອງຄົນອື່ນ ລາວຈຶ່ງເຝົ້າລະວັງປົກປ້ອງນາງດ້ວຍຄວາມຮອບຄອບຢ່າງຈົ່ງໃຈ.
Verse 206
भार्यासंरक्षणं कार्य कथं स्यादित्यचिन्तयत् । तात! एक समय ऋषिने यज्ञ करनेका विचार किया। उस समय वे यह सोचने लगे कि 'यदि मैं यज्ञमें लग जाऊँ तो मेरी स्त्रीकी रक्षा कैसे होगी'
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ລາວຄິດວ່າ ‘ການປົກປ້ອງພັນລະຍາແມ່ນໜ້າທີ່—ຈະໃຫ້ໝັ້ນໃຈໄດ້ແນວໃດ?’ ຄັ້ງໜຶ່ງ ລິສີຜູ້ໜຶ່ງຕັ້ງໃຈຈະເຮັດຍັດຍະ. ໃນເວລານັ້ນ ລາວກັງວົນວ່າ ‘ຖ້າຂ້ອຍໝົດໃຈຢູ່ໃນພິທີ ຈະຮັກສາພັນລະຍາຂອງຂ້ອຍໄດ້ແນວໃດ?’»
Verse 216
आहृय दयितं शिष्यं विपुलं प्राह भार्गवम् । फिर उन महा तपस्वीने मन-ही-मन उसकी रक्षाका उपाय सोचकर अपने प्रिय शिष्य भगुवंशी विपुलको बुलाकर कहा--
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ເອີ້ນສິດທິສາວົກຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ຊື່ ວິປຸລາ ມາແລ້ວ ພຣະບາຣຄະວະກໍໄດ້ກ່າວກັບເຂົາ. ນັກຕະປະຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນ ຄິດໃນໃຈເຖິງວິທີປົກປ້ອງຢ່າງຮອບຄອບ ແລ້ວເອີ້ນສາວົກຜູ້ຮັກມາກ່າວ—ເພື່ອໃຫ້ການຄຸ້ມຄອງເກີດຈາກທຳມະ ບໍ່ແມ່ນຈາກຄວາມຫຸນຫັນ.
Verse 223
यतः प्रार्थयते नित्यं तां रक्षस्व यथाबलम् । देवशर्मा बोले--वत्स! मैं यज्ञ करनेके लिये जाऊँगा। तुम मेरी इस पत्नी रुचिकी यत्नपूर्वक रक्षा करना; क्योंकि देवराज इन्द्र सदा इसे प्राप्त करनेकी चेष्टामें लगा रहता है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ເພາະລາວພະຍາຍາມຫານາງຢູ່ເລື້ອຍໆ ຈົ່ງປົກປ້ອງນາງຕາມກໍາລັງຂອງເຈົ້າ»។ ໃນເລື່ອງນີ້ ເທວະຊະຣະມາ ສັ່ງລູກກ່ອນອອກໄປເຮັດຍັດຍະວ່າ: «ລູກເອີຍ ພໍ່ຈະໄປເຮັດຍັດຍະ. ເຈົ້າຈົ່ງຮັກສາພັນລະຍາຂອງພໍ່ ຣຸຈິກີ ດ້ວຍຄວາມພິຖີພິຖັນ; ເພາະພຣະອິນທຣາ ຈອມເທວະດາ ມຸ່ງຫມັ້ນຈະໄດ້ນາງຢູ່ເລື້ອຍ»។
Verse 231
रक्षाविधानं मनसा स संचिन्त्य महातपा:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ພິຈາລະນາໃນໃຈຢ່າງຮອບຄອບເຖິງວິທີປົກປ້ອງທີ່ຖືກຕ້ອງ ນັກຕະປະຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນກໍໄດ້ດໍາເນີນຕໍ່ໄປດ້ວຍຄວາມລະມັດລະວັງ—ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ການປົກປ້ອງຜູ້ອື່ນຄວນຖືກນໍາພາໂດຍການຄິດໄຕ່ຕອງ ວິໄນ ແລະເຈດຕະນາອັນຊອບທໍາ ບໍ່ແມ່ນໂດຍຄວາມຫຸນຫັນ.
Verse 236
स हि रूपाणि कुरुते विविधानि भृगूत्तम । भुगुश्रेष्ठ! तुम्हें इन्द्रकी ओरसे सदा सावधान रहना चाहिये; क्योंकि वह अनेक प्रकारके रूप धारण करता है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດໃນວົງພຣຶກຸ, ທ່ານນັ້ນແທ້ຈິງສາມາດຮັບຮູບຫຼາຍຫຼາຍປະການ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງລະວັງອິນທຣະໃຫ້ສະເໝີ, ເພາະພຣະອົງຊໍານານໃນການປ່ຽນຮູບປອມຫຼາຍແບບ»។
Verse 403
देवशर्मा महाभागस्ततो भरतसत्तम | भरतश्रेष्ठ] ऐसा कहकर महाभाग देवशर्मा मुनि यज्ञ करनेके लिये चले गये
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແລ້ວຕໍ່ມາ ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພາຣະຕະ, ພຣະມຸນີເທວະຊະຣະມາ ຜູ້ມີສິຣິອັນຍິ່ງ, ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ກໍອອກເດີນທາງໄປເພື່ອປະກອບພິທີຍັດຍະ (yajña)»។
Verse 413
रक्षां च परमां चक्रे देवराजान्महाबलात् | गुरुकी बात सुनकर विपुल बड़ी चिन्तामें पड़ गये और महाबली देवराजसे उस स्त्रीकी बड़ी तत्परताके साथ रक्षा करने लगे
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແລ້ວພຣະຣາຊາແຫ່ງເທວະດາ ຜູ້ມີພະລັງອັນຍິ່ງ, ກໍໄດ້ສ້າງຕັ້ງການຄຸ້ມຄອງອັນສູງສຸດ ດ້ວຍກໍາລັງແລະຄວາມໝັ້ນແນ່ອັນໃຫຍ່ຫຼວງ»។
Verse 436
उटजं वा तथा हास्य नानाविधसरूपता । “कुटी या आश्रमके दरवाजोंको बंद करके भी पाकशासन इन्द्रका आना नहीं रोका जा सकता; क्योंकि वे कई प्रकारके रूप धारण करते हैं
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຈະເປັນກະຕູບອາສຣົມ ຫຼື ເຮືອນພັກໃດໆກໍຕາມ, ແມ່ນແຕ່ປິດປະຕູອາສຣົມໄວ້ ກໍບໍ່ອາດຫ້າມອິນທຣະ—ເຈົ້າແຫ່ງເທວະດາ ຜູ້ຖືວັດຊຣະ—ບໍ່ໃຫ້ມາເຖິງໄດ້; ເພາະພຣະອົງສາມາດຮັບຮູບໄດ້ຫຼາຍປະເພດ»។
Verse 443
तस्मादिमां सम्प्रविश्य रुचिं स्थास्येडहमद्य वै । सम्भव है, इन्द्र वायुका रूप धारण करके आये और गुरुपत्नीको दूषित कर डाले; इसलिये आज मैं रुचिके शरीरमें प्रवेश करके रहूँगा
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ມື້ນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະເຂົ້າໄປຢູ່ໃນນາງຣຸຈິ ແລະຈະພັກຢູ່ພາຍໃນ. ອາດເປັນໄດ້ວ່າ ອິນທຣະ ແລະ ວາຍຸ ຈະມາໂດຍຮັບຮູບປອມ ແລ້ວລ່ວງລະເມີດພັນລະຍາຂອງອາຈານ; ເພາະສະນັ້ນ ມື້ນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະເຂົ້າໄປຢູ່ໃນກາຍຂອງຣຸຈິ ແລະຢູ່ພາຍໃນ»។
Verse 473
शप्स्यत्यसंशयं कोपाद् दिव्यज्ञानो महातपा: । “मैं गुरुपत्नीकी रक्षा करनेके लिये अपने सम्पूर्ण अंगोंसे इसके सम्पूर्ण अंगोंमें समा जाऊँगा। यदि आज मेरे गुरुजी अपनी इस पत्नीको किसी पर-पुरुषद्वारा दूषित हुई देख लेंगे तो कुपित होकर मुझे निस्संदेह शाप दे देंगे; क्योंकि वे महा तपस्वी गुरु दिव्यज्ञानसे सम्पन्न हैं
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ ມະຫາຕະປະສີຜູ້ມີຍານທິບ ຈະສາບແຊ່ງຂ້ອຍໃນຄວາມໂກດ. ເພາະຂ້ອຍໄດ້ຕັ້ງໃຈປົກປ້ອງພັນລະຍາຂອງອາຈານ ໂດຍໃຫ້ຕົນທັງໝົດຂອງຂ້ອຍຫຼວມເຂົ້າກັບຕົນທັງໝົດຂອງນາງ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ຊາຍອື່ນໃດມາລ່ວງລະເມີດນາງ. ຖ້າວັນນີ້ ອາຈານຜູ້ນ່າເຄົາລົບຂອງຂ້ອຍເຫັນພັນລະຍາຂອງທ່ານຖືກຊາຍອື່ນເຮັດໃຫ້ດ່າງພ້ອຍ ຄວາມໂກດຂອງທ່ານຈະຕົກລົງໃສ່ຂ້ອຍແນ່ນອນ»។
Verse 496
यदि त्वेतदहं कुर्यामाश्चर्य स्यात् कृतं मया । “यहाँ गुरुने जो आज्ञा दी है, उसका पालन मुझे अवश्य करना चाहिये। यदि मैं ऐसा कर सका तो मेरे द्वारा यह एक आश्चर्यजनक कार्य सम्पन्न होगा
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຖ້າຂ້ອຍເຮັດສິ່ງນີ້ໄດ້ ມັນຈະເປັນການອັນນ່າອັດສະຈັນທີ່ຂ້ອຍໄດ້ສຳເລັດ. ຄຳສັ່ງຂອງອາຈານທີ່ໃຫ້ໄວ້ຢູ່ນີ້ໃນວັນນີ້ ຈຳເປັນຕ້ອງເຊື່ອຟັງ; ຖ້າຂ້ອຍປະຕິບັດໄດ້ ມັນຈະເປັນວຽກອັນພິເສດຂອງຂ້ອຍ»។
Frequently Asked Questions
Whether a person can rely on privacy to evade moral consequence; the chapter answers negatively, asserting that cyclical time and order function as enduring witnesses to conduct.
Do not assume anonymity in wrongdoing; practice restraint and transparent duty, and apply prudent method (yukti) to prevent ethical lapses and social harm.
Yes: the narration is presented as a remembered account (attributed to Mārkaṇḍeya), and Bhīṣma generalizes it into a broader normative claim about continuous moral visibility and the necessity of prudent conduct.