Shloka 126
Devaśarmā–Vipula Dialogue on Ahorātra–Ṛtu as Moral Witnesses (अनुशासन पर्व, अध्याय ४३)
दुर्वग्भावं रतिं चैव ददौ स्त्रीभ्य: प्रजापति: । स्त्रियोंके लिये किन््हीं वैदिक कर्मोंके करनेका विधान नहीं है। यही धर्मशास्त्रकी व्यवस्था है। स्त्रियाँ इन्द्रियशून्य हैं अर्थात् वे अपनी इन्द्रियोंको वशमें रखनेमें असमर्थ हैं। शास्त्रज्ञाससे रहित हैं और असत्यकी मूर्ति हैं। ऐसा उनके विषयमें श्रुतिका कथन है। प्रजापतिने स्त्रियोंको शय्या
bhīṣma uvāca | durvagbhāvaṁ ratiṁ caiva dadau strībhyaḥ prajāpatiḥ |
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ປຣາຊາປະຕິໄດ້ປະທານໃຫ້ແກ່ຍິງທັງຫຼາຍ ຄວາມກະດ້າງໃນຖ້ອຍຄໍາ ແລະ ຄວາມປາຖະໜາທາງກາມ. ໃນຕອນນີ້ ຄໍາອະທິບາຍໄດ້ວາງຍິງໄວ້ນອກຂອບເຂດໜ້າທີ່ພິທີກຳແຫ່ງເວດ ແລະ ພາບພິມວ່າຂາດການສຳລວມຕົນ ແລະ ຂາດການສືບສອບຄວາມຮູ້ທາງຄຳພີ—ໂດຍອ້າງວ່າ «ດັ່ງທີ່ ສຣຸຕິ ກ່າວ». ຈາກນັ້ນຈຶ່ງລຽນລຳດັບຂອງປະທານທີ່ປຣາຊາປະຕິໃຫ້ແກ່ຍິງ: ຕຽງ, ບ່ອນນັ່ງ, ເຄື່ອງປະດັບ, ອາຫານແລະນ້ຳດື່ມ, ຄວາມບໍ່ສຸພາບ, ຖ້ອຍຄໍາກະດ້າງ, ຄວາມອ່ອນໂຍນຮັກໃຄ່, ແລະ ຄວາມສຸກກາມ—ເປັນນ້ຳສຽງແນວບັນທັດຖານແລະໂຕ້ຖຽງໃນການສົນທະນາທາງທຳມະ ບໍ່ແມ່ນການຮັບຮອງຈັນຍາບັນຢ່າງສາກົນ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse attributes certain dispositions—especially harsh speech and erotic desire—to women as a ‘bestowal’ of Prajapati, within a larger dharma-śāstra style discussion that also asserts limits on women’s Vedic ritual eligibility. It reflects a prescriptive, traditionalist viewpoint embedded in the text’s ethical-legal discourse.
Bhishma is instructing Yudhishthira in Anushasana Parva on dharma and social order. Here he cites a claim about what Prajapati gave to women, as part of a broader passage describing perceived traits and roles, presented as authoritative tradition.