Adhyaya 173
Chapter Arc: राज्याभिषेक के बाद धर्मराज युधिष्ठिर युद्ध-विधवाओं और अनाथों को अर्थदान देकर सान्त्वना देते हैं—पर मन का बोझ उन्हें बाण-शय्या पर पड़े भीष्म के पास खींच लाता है। → युधिष्ठिर भाइयों सहित भीष्म के निकट पहुँचते हैं; गुरु-शिष्य, पितामह-पौत्र और विजेता-पराजित की सारी गाँठें एक ही शय्या के पास कस जाती हैं—अब राज्य का भार, प्रजा का दुःख और धर्म का मार्ग एक साथ पूछे जाने हैं। → भीष्म युधिष्ठिर के शुद्ध-हृदय और गुरु-वत्सल स्वभाव की प्रशंसा करते हुए उन्हें धर्म में स्थित रहकर प्रजा-पालन, गुरु-सेवा और विशेषतः ब्राह्मणों, आचार्यों व ऋत्विजों के सत्कार का आदेश देते हैं; साथ ही विजय-सूत्र उद्घोषित होता है—“यतः कृष्णस्ततो धर्मो, यतो धर्मस्ततो जयः।” → भीष्म समस्त सुहृदों को आलिंगन कर युधिष्ठिर को पुनः उपदेश देते हैं—राज्य का स्थैर्य दया, दान और धर्म-पालन से है; युधिष्ठिर उनके निर्देश को स्वीकार कर शासन-धर्म के पथ पर दृढ़ होते हैं। → भीष्म का ‘स्वर्गारोहण’ निकट है—उपदेश के बाद भी शय्या पर पड़े पितामह के प्राण-प्रस्थान की घड़ी आसन्न होकर अगले प्रसंग की ओर संकेत करती है।
Shlokas
Verse 1
४। 788 | रु हर े 4667“ गा वि | हट 00 ब््झे शर-शय्यापर पड़े भीष्मकी युधिषछ्विरसे बातचीत (भीष्मस्वर्गारोहणपर्व) सप्तषष्ट्यधिकशततमो< ध्याय: भीष्मके अन्त्येष्टि-संस्कारकी सामग्री लेकर युधिष्ठिर आदिका उनके पास जाना और भीष्मका श्रीकृष्ण आदिसे देहत्यागकी अनुमति लेते हुए धृतराष्ट्र और युधिष्ठिरको कर्तव्यका उपदेश देना वैशम्पायन उवाच ततः कुन्तीसुतो राजा पौरजानपदं जनम् | पूजयित्वा यथान्यायमनुजज्ञे गृहान् प्रति
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວມາ ພະຣາຊາ ຜູ້ເປັນບຸດຂອງກຸນຕີ (ຢຸທິສຖິຣະ) ໄດ້ຖວາຍການນັບຖືແກ່ຊາວເມືອງ ແລະປະຊາຊົນໃນບ້ານນອກຕາມຄວາມຄວນແຫ່ງຈາຣີດ ແລ້ວອະນຸຍາດໃຫ້ພວກເຂົາກັບໄປຍັງເຮືອນຂອງຕົນໆ.
Verse 2
सान्त्वयामास नारीक्ष हतवीरा हतेश्वरा: । विपुलैरर्थदानै: स तदा पाण्डुसुतो नूप:
ຕໍ່ມາ ກະສັດຜູ້ເປັນບຸດຂອງປານດຸ ໄດ້ປອບໂຍນບັນດາແມ່ຍິງຜູ້ສູນເສຍວີຣະບຸລຸດ ແລະຂາດຜົວເຈົ້ານາຍ ໂດຍປະທານຊັບສິນຢ່າງຫຼາຍໃຫ້ພວກນາງ.
Verse 3
सो$भिषिक्तो महाप्राज्ञ: प्राप्प राज्यं युधिष्ठिर: । अवस्थाप्य नरश्रेष्ठ: सर्वा: स्वप्रकृतीस्तथा
ເມື່ອໄດ້ຮັບພິທີອະພິເສກແລ້ວ ຢຸທິສຖິຣະ ຜູ້ປັນຍາຍິ່ງ ກໍໄດ້ຄອບຄອງອານາຈັກ. ຜູ້ເປັນນາຍແຫ່ງມະນຸດນັ້ນ ໄດ້ຈັດຕັ້ງມະນະຕຣີ ແລະຂ້າລາຊການທັງປວງໃຫ້ຢູ່ໃນຕຳແໜ່ງຂອງຕົນຢ່າງໝັ້ນຄົງ ແລ້ວຮັບພອນອັນປະເສີດຈາກພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ເວດ ແລະມີຄຸນທຳ.
Verse 4
द्विजेभ्यो गुणमुख्येभ्यो नैगमेभ्यश्व सर्वश: । प्रतिगृह्मयाशिषो मुख्यास्तथा धर्मभूतां वर:
ແລະພຣະອົງໄດ້ຮັບພອນອັນສູງສຸດຈາກພວກດວິຊະ (ພຣາຫມັນ) ຜູ້ໂດດເດັ່ນດ້ວຍຄຸນທຳ ແລະຈາກນັກຮຽນຮູ້ຜູ້ຊຳນານໃນເວດ ແລະຈາຣີດສັກສິດ ຢ່າງຄົບຖ້ວນ.
Verse 5
उषित्वा शर्वरी: श्रीमान् पञ्चाशन्नगरोत्तमे । समयं कौरवाग्रयस्य सस्मार पुरुषर्षभ:
ເມື່ອພັກອາໄສຢູ່ໃນນະຄອນອັນປະເສີດນັ້ນຄົບຫ້າສິບຄືນ ພຣະຢຸທິສຖິຣະ ຜູ້ມີສະຫງ່າລາສີ ເປັນດັ່ງຍອດບຸລຸດ ໄດ້ລະລຶກເຖິງເວລາທີ່ພຣະພີສມະ ຜູ້ເປັນຫົວໜ້າໃນວົງກຸຣຸ ໄດ້ກຳນົດໄວ້—ເປັນເຄື່ອງຊີ້ວ່າພຣະອົງຈະປະຕິບັດຕາມຄຳສອນຂອງຜູ້ເຖົ້າ ແລະຕາມທຳມະຢ່າງເຂັ້ມງວດ.
Verse 6
स निर्ययौ गजपुराद् याजकैः परिवारित: । दृष्टवा निवृत्तमादित्यं प्रवृत्तं चोत्तरायणम्
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: ພຣະອົງອອກເດີນທາງຈາກນະຄອນຂອງກຸຣຸ (ຫັດສະຕິນາປຸຣະ) ໂດຍມີພວກພຣາຫມະນພິທີ (ຍາຊະກະ) ລ້ອມຕິດຕາມ. ເມື່ອເຫັນວ່າພຣະອາທິດໄດ້ຫັນກັບຈາກທາງໃຕ້ ແລະເຂົ້າສູ່ທາງເໜືອ (ອຸດຕະຣາຍະນະ) ພຣະອົງຈຶ່ງອອກໄປ—ເລືອກເວລາໃຫ້ກົງກັບລຳດັບອັນເປັນມົງຄຸນຂອງຈັກກະວານ ແລະຄວາມຖືກຕ້ອງໃນພິທີກຳ.
Verse 7
घृतं माल्यं च गन्धांश्व॒ क्षौमाणि च युधिष्ठिर: । चन्दनागुरुमुख्यानि तथा कालीयकान्यपि
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: ພຣະຢຸທິສຖິຣະ ລູກຂອງພຣະນາງກຸນຕີ ໄດ້ສົ່ງໄວ້ກ່ອນແລ້ວ ເພື່ອພິທີປະກອບສົບຂອງພຣະພີສມະ: ນ້ຳມັນເນີຍ (ກີ), ພວງມາລາ, ຂອງຫອມ, ຜ້າລະອຽດດີ, ແລະຂອງຫອມຊັ້ນເລີດເຊັ່ນ ຈັນທະນາ ແລະ ອະກະຣຸ, ພ້ອມທັງ ກາລີຍະກະ (ຈັນທະນາດຳ/ຄຣີມຈັນທະນາ) —ເປັນການສະແດງກະຕັນຍູ ແລະການນັບຖືຕາມທຳມະຕໍ່ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ຮັກສາທຳມະແມ່ນແຕ່ຢູ່ກາງສົງຄາມ.
Verse 8
प्रस्थाप्य पूर्व कौन्तेयो भीष्मसंस्करणाय वै | माल्यानि च वराहाणि रत्नानि विविधानि च
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: ກ່ອນໜ້ານັ້ນ ພຣະຢຸທິສຖິຣະ ລູກຂອງພຣະນາງກຸນຕີ ໄດ້ສົ່ງໄວ້ກ່ອນ ເພື່ອພິທີສົບຂອງພຣະພີສມະ: ພວງມາລາ ແລະເຄື່ອງບູຊາອັນຄັດສັນ ພ້ອມທັງອັນມະນີລ້ຳຄ່ານານາຊະນິດ—ເພື່ອນັບຖືຜູ້ເຖົ້າຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບຕາມທຳມະ.
Verse 9
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य गान्धारीं च यशस्विनीम् । मातरं च पृथां धीमान् भ्रातृश्न पुरुषर्षभान्
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: ພຣະຢຸທິສຖິຣະ ກະສັດຜູ້ມີປັນຍາ ເປັນກຽດຂອງວົງກຸຣຸ ໄດ້ໃຫ້ພຣະທຣິຕະຣາສຕຣະເດີນນຳໜ້າ ພ້ອມດ້ວຍພຣະນາງຄານທາຣີຜູ້ມີຊື່ສຽງ ແລະພຣະມານດາປຣຶຖາ (ກຸນຕີ) ພ້ອມທັງພີ່ນ້ອງຜູ້ກ້າຫານດັ່ງງົວອຸສະພະ. ທາງຫຼັງພວກເຂົາ ມີພຣະສີກຣິສນະຜູ້ເປັນພຣະຜູ້ຈະເລີນ, ວິທຸຣະຜູ້ຮອບຄອບ, ຢຸຍຸດສຸ ແລະ ສາຕະຍະກີ ເດີນຕາມມາ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມສຸພາບຕາມທຳມະຂອງພຣະອົງ: ແມ່ນແຕ່ຫຼັງຊະນະ ກໍຍັງນັບຖືຜູ້ເຖົ້າ ແລະຜູ້ໂສກເສົ້າ ເພື່ອຮັກສາລະບຽບສັງຄົມ ແລະຄຸນທຳ.
Verse 10
जनार्दनेनानुगतो विदुरेण च धीमता । युयुत्सुना च कौरव्यो युयुधानेन वा विभो
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເຈົ້າຊາຍແຫ່ງກຸຣຸໄດ້ເດີນໜ້າໄປ ໂດຍມີ ຈະນາຣະດະນະ (ພຣະສີກຣິດສະນະ) ແລະ ວິດຸຣະຜູ້ສະຫລາດ ຕາມຫຼັງ ພ້ອມດ້ວຍ ຢຸຍຸດສຸ ແລະ ຢຸຍຸທານະ (ສາຕະຍະກິ) ໂອ ຜູ້ມີລິດເດດ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຂະບວນແຫ່ອັນສອດຄ່ອງກັບທຳມະ: ອຳນາດຄວນຖືກນຳພາໂດຍປັນຍາ ຄວາມຈົ່ງຮັກພັກດີ ແລະ ການຢັບຢັ້ງທາງສິນທຳ ຫຼັງຄວາມພິນາດຂອງສົງຄາມ.
Verse 11
महता राजभोगेन पारिबर्ेण संवृत: । स्तूयमानो महातेजा भीष्मस्याग्नीननुव्रजन्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ກະສັດຜູ້ມີຣັດສະມີນັ້ນ ຖືກຫ້ອມລ້ອມດ້ວຍຂະບວນຂ້າລາຊະບໍລິພານອັນໃຫຍ່ ແລະ ພ້ອມດ້ວຍຄວາມສຸກສະບາຍແຫ່ງພະຣາຊະພົບ. ທ່າມກາງຄຳສັນລະເສີນ ພຣະອົງໄດ້ເດີນຕາມຫຼັງໄຟສັກສິດທີ່ພີສະມະສ້າງຕັ້ງໄວ້ ໂດຍວາງໄຟເຫຼົ່ານັ້ນໄວ້ຂ້າງໜ້າ ແລ້ວຈຶ່ງເຄື່ອນໄປຕາມລຳດັບພິທີອັນຖືກຕ້ອງ.
Verse 12
निश्चक्राम पुरात् तस्माद् यथा देवपतिस्तथा । आससाद कुरुक्षेत्रे ततः शान्तनवं नृप:,वे देवराज इन्द्रकी भाँति अपनी राजधानीसे बाहर निकले और यथासमय कुरुक्षेत्रमें शान्तनुनन्दन भीष्मजीके पास जा पहुँचे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ກະສັດໄດ້ອອກຈາກນະຄອນນັ້ນ ດັ່ງພຣະອິນທຣາ ຈອມເທວະດາ; ແລະໃນການເວລາອັນຄວນ ພຣະອົງໄດ້ມາຮອດກຸຣຸກເສດຣະ ເຂົ້າເຖິງ ພີສະມະ ບຸດແຫ່ງຊານຕະນຸ. ຂໍ້ນີ້ຍ້ຳເນັ້ນການເດີນທາງຢ່າງມີເປົ້າໝາຍ ແລະ ມີວິໄນ—ໄປຂໍຄຳຊີ້ນຳຈາກຜູ້ເຖົ້າຜູ້ຊອບທຳ ເພື່ອເປັນແບບຢ່າງແຫ່ງການປົກຄອງຕາມທຳມະ.
Verse 13
उपास्यमान व्यासेन पाराशर्येण धीमता । नारदेन च राजर्षे देवलेनासितेन च,राजर्षे! उस समय वहाँ पराशरनन्दन बुद्धिमान व्यास, देवर्षि नारद और असित देवल ऋषि उनके पास बैठे थे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ຣາຊະຣິສິ, ໃນເວລານັ້ນ ວິຍາສະຜູ້ສະຫລາດ ບຸດແຫ່ງປາຣາຊະຣະ, ພ້ອມດ້ວຍ ເທວະຣິສິ ນາຣະດະ ແລະ ຣິສິ ອະສິຕະ ເທວະລະ ໄດ້ນັ່ງຢູ່ໃກ້ເຂົາ ເພື່ອປະຄອງຮັບໃຊ້.” ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນນ້ຳໜັກທາງຈັນຍາບັນ: ການປາກົດຂອງພຣະຣິສິຜູ້ນ່າເຄົາລົບ ບອກວ່າຄຳຊີ້ນຳນັ້ນຕັ້ງຢູ່ເທິງທຳມະ ແລະ ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງດ້ວຍອຳນາດທາງວິນຍານ.
Verse 14
हतशिष्टैनुपैश्चान्यै्नानादेशसमागतै: । रक्षिभिश्व महात्मानं रक्ष्यमाणं समन्ततः,नाना देशोंसे आये हुए नरेश, जो मरनेसे बच गये थे, रक्षक बनकर चारों ओरसे महात्मा भीष्मकी रक्षा करते थे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ບັນດາກະສັດທີ່ລອດພົ້ນຈາກການຂ້າຟັນ ພ້ອມທັງຜູ້ປົກຄອງອື່ນໆທີ່ມາຈາກດິນແດນຫຼາຍຫຼາຍ ໄດ້ຢືນເປັນຍາມຮອບດ້ານ ປົກປ້ອງພີສະມະຜູ້ມີໃຈຍິ່ງ ໃນຂະນະທີ່ທ່ານຖືກເຝົ້າດູແລຢ່າງຮອບຄອບທຸກທິດ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການຜັນຜວນຕາມທຳມະ: ແມ່ນແຕ່ໃນຊາກຫຼັງສົງຄາມ ກຽດສັກສີ ແລະ ໜ້າທີ່ ກໍບັງຄັບໃຫ້ຜູ້ມີຊີວິດປົກປ້ອງຜູ້ເຖົ້າຜູ້ຄວນເຄົາລົບ ຍອມຮັບສະຖານະຂອງທ່ານເຫນືອກວ່າຄວາມເປັນສັດຕູຂອງຝ່າຍພັກ.
Verse 15
शयानं वीरशयने ददर्श नृपतिस्तत: । ततो रथादवातीर्य भ्रातृभि: सह धर्मराट्,धर्मराज राजा युधिष्ठिर दूरसे ही बाणशय्यापर सोये हुए भीष्मजीको देखकर भाइयोंसहित रथसे उतर पड़े
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວກະສັດໄດ້ເຫັນ ພີສະມະ ນອນຢູ່ເທິງຕຽງຂອງວິລະຊົນ—ຕຽງລູກທະນູ. ດັ່ງນັ້ນ ພຣະຍຸທິສຖິຣະ ອົງອະທິຣາດແຫ່ງທຳມະ ຜູ້ປົກຄອງອັນຊອບທຳ ໄດ້ລົງຈາກລົດສົງຄາມພ້ອມພີ່ນ້ອງ ແລະເຂົ້າໄປຫາປູ່ໃຫຍ່ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແມ່ນແຕ່ທ່າມກາງຫຼັງສົງຄາມກໍຕາມ.
Verse 16
अभिवाद्याथ कौन्तेय: पितामहमरिंदम । द्वैपायनादीन वि्रांश्न तैश्न प्रत्यभिनन्दित:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພຣະອົງຜູ້ເປັນລູກຂອງກຸນຕີ ຜູ້ປະຫານສັດຕູ ໄດ້ກ່ອນອື່ນກໍ່ກົ້ມກາບປູ່ໃຫຍ່. ຈາກນັ້ນ ພຣະອົງໄດ້ຖວາຍຄວາມເຄົາລົບແດ່ ວະຍາສະ ແລະພຣາຫມະນອື່ນໆ; ແລະພວກເຂົາກໍ່ຕ້ອນຮັບພຣະອົງດ້ວຍຖ້ອຍຄຳຊົມເຊີຍ—ຊູ້ຊີ້ວ່າ ການໃຫ້ກຽດແກ່ຜູ້ເຖົ້າແລະອາຈານ ແມ່ນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງທຳມະ.
Verse 17
ऋष्विम्भिब्रह्मकल्पैश्व भ्रातृभि: सह धर्मज: । आसाटद्य शरतल्पस्थमृषिभि: परिवारितम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ພຣະທຳມະຣາດ ຍຸທິສຖິຣະ ບຸດແຫ່ງທຳມະ ມາພ້ອມພີ່ນ້ອງ ແລະຖືກຫ້ອມລ້ອມໂດຍລະສີຜູ້ນ່າເຄົາລົບ—ຜູ້ມີຄວາມສັກສິດດຸດດັ່ງພຣະພຣົມ—ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາ ພີສະມະ ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາພວກພາຣະຕະ ບຸດແຫ່ງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ຜູ້ນອນຢູ່ເທິງຕຽງລູກທະນູ. ທ່າມກາງພຣະສົງປຸໂຣຫິດ ພີ່ນ້ອງ ແລະລະສີທັງຫຼາຍ ຍຸທິສຖິຣະຜູ້ສະຫວ່າງໄສດຸດດັ່ງພຣະພຣົມ ໄດ້ກ່າວກັບພີສະມະດັ່ງນີ້.
Verse 18
अब्रवीद् भरतश्रेष्ठ धर्मराजो युधिष्ठिर: । भ्रातृभि: सह कौरव्य: शयानं निम्नगासुतम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວ ຍຸທິສຖິຣະ ພຣະທຳມະຣາດ ແລະຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາພວກພາຣະຕະ ໄດ້ເວົ້າຂຶ້ນ. ຖືກຫ້ອມລ້ອມໂດຍພີ່ນ້ອງ—ພ້ອມປຸໂຣຫິດ ແລະລະສີທັງຫຼາຍ ສະຫວ່າງໄສດຸດດັ່ງພຣະພຣົມ—ຍຸທິສຖິຣະ ຄວາມຊື່ນຊົມຂອງກຸຣຸ ບຸດແຫ່ງທຳມະ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາ ພີສະມະ ບຸດແຫ່ງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ຜູ້ນອນຢູ່ເທິງຕຽງລູກທະນູ ແລະກ່າວກັບທ່ານດ້ວຍຖ້ອຍຄຳເຫຼົ່ານີ້.
Verse 19
युधिष्ठिरो5हं नृपते नमस्ते जाह्नवीसुत । शृणोषि चेन्महाबाहो ब्रूहि किं करवाणि ते
«ຂ້າພະເຈົ້າແມ່ນ ຍຸທິສຖິຣະ ໂອ້ ພຣະຣາຊາ, ຂໍນົບນ້ອມແດ່ທ່ານ ໂອ້ ບຸດແຫ່ງຈາຫນະວີ (ຄົງຄາ). ໂອ້ ຜູ້ມີແຂນໃຫຍ່! ຖ້າທ່ານຍັງໄດ້ຍິນຄຳຂ້າພະເຈົ້າ, ຂໍຈົ່ງບອກວ່າ ຂ້າພະເຈົ້າຄວນເຮັດສິ່ງໃດເພື່ອຮັບໃຊ້ທ່ານ?»
Verse 20
प्राप्तोडस्मि समये राजन्नग्नीनादाय ते विभो । आचार्य ब्राद्मणांश्वैव ऋत्विजो भ्रातरश्ष मे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ໂອ ພະອົງຜູ້ມີອານຸພາບຍິ່ງໃຫຍ່, ຂ້າພະອົງໄດ້ມາຮອດຕາມເວລາທີ່ກຳນົດແລ້ວ, ນຳມາພ້ອມກັບໄຟບູຊາອັນສັກສິດຂອງພະອົງ, ທັງອາຈານ, ພຣາຫມັນ, ແລະປະໂລຫິດຜູ້ປະກອບພິທີ; ພ້ອມທັງອ້າຍນ້ອງຂອງຂ້າພະອົງກໍຢູ່ດ້ວຍ»។
Verse 21
पुत्रश्न ते महातेजा धृतराष्ट्रो जनेश्वर: । उपस्थित: सहामात्यो वासुदेवश्च वीर्यवान्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ພະຣາຊະບຸດຂອງພະອົງ—ທ້າວທຣິຕຣາສະຕຣະ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ ຜູ້ມີພະລັງຕະເຈົ້າຍິ່ງ—ກໍຢູ່ນີ້ພ້ອມອຳມາດ; ແລະ ວາສຸເທວະ—ພຣະກຣິດສະນະຜູ້ກ້າຫານ—ກໍມາຮອດແລ້ວ»។
Verse 22
हतशिष्टाश्व॒ राजान: सर्वे च कुरुजांगला: । तान् पश्य नरशार्दूल समुन्मीलय लोचने,'पुरुषसिंह! युद्धमें मरनेसे बचे हुए समस्त राजा और कुरुजांगल देशकी प्रजा भी उपस्थित है। आप आँखें खोलिये और इन सबको देखिये
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ, ບັນດາກະສັດທີ່ຍັງຫຼືອຊີວິດຫຼັງການຂ້າຟັນ ແລະປະຊາຊົນທັງປວງແຫ່ງກຸຣຸ-ຈາງກະລະ ກໍຢູ່ນີ້. ຈົ່ງເປີດຕາໃຫ້ເຕັມ ແລະເບິ່ງພວກເຂົາ»។
Verse 23
यच्चेह किंचित् कर्तव्यं तत्सव॑ प्रापितं मया । यथोक्तं भवता काले सर्वमेव च तत् कृतम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ຄວນເຮັດຢູ່ນີ້ ຂ້າພະອົງໄດ້ຈັດການໃຫ້ສຳເລັດຄົບຖ້ວນແລ້ວ. ຕາມທີ່ພະອົງຊົງກ່າວໄວ້ ໃນເວລາອັນຄວນ ທຸກຢ່າງໄດ້ຖືກປະຕິບັດສຳເລັດແລ້ວ»។
Verse 24
वैशम्पायन उवाच एवमुक्तस्तु गाड़ेय: कुन्तीपुत्रेण धीमता । ददर्श भारतान् सर्वान् स्थितान् सम्परिवार्य ह
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກກ່າວດັ່ງນັ້ນໂດຍບຸດແຫ່ງກຸນຕີຜູ້ສະຫລາດ (ຢຸທິສຖິຣະ), ພີສະມະ—ຜູ້ເປັນລູກຫຼານແຫ່ງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ—ໄດ້ເປີດຕາ ແລະເຫັນບັນດາພາຣະຕະທັງປວງຢືນລ້ອມຮອບພຣະອົງ ປິດລ້ອມທຸກທິດທາງ.
Verse 25
ततश्च तं बली भीष्म: प्रगृह्म विपुलं भुजम् उद्यन्मेघस्वरो वाग्मी काले वचनमत्रवीत्,फिर प्रवचनकुशल बलवान भीष्मने युधिष्ठिरकी विशाल भुजा हाथमें लेकर मेघके समान गम्भीर वाणीमें यह समयोचित वचन कहा--
ຈາກນັ້ນ ພີສະມະຜູ້ມີກຳລັງ ໄດ້ຈັບແຂນອັນກວ້າງໃຫຍ່ຂອງເຂົາ ແລະໃນຍາມອັນສົມຄວນ ໄດ້ເວົ້າຖ້ອຍຄຳ. ເປັນນັກປາກຄຳ ມີສຽງເລິກດັ່ງເມກຟ້າຮ້ອງກຳລັງລອຍຂຶ້ນ ທ່ານໄດ້ກ່າວຕັກເຕືອນດ້ວຍຖ້ອຍຄຳທັນການ—ວາງກອບແຫ່ງຈັນຍາທຳສຳລັບສິ່ງທີ່ຄວນເຮັດຕາມທຳມະ.
Verse 26
दिष्ट्या प्राप्तोड्सि कौन्तेय सहामात्यो युधिष्ठिर । परिवृत्तो हि भगवान् सहस्रांशुर्दिवाकर:
ໂອ ກຸນຕີຍະ ຢຸທິສະຖິຣະ! ໂຊກດີແທ້ທີ່ເຈົ້າມາຮອດທີ່ນີ້ພ້ອມດ້ວຍອຳມາດ. ພຣະອາທິດ ຜູ້ມີພັນລຳແສງ ໄດ້ຫັນກັບຈາກທາງໃຕ້ ມາສູ່ທາງເໜືອແລ້ວ.
Verse 27
अष्टपज्चाश तं॑ रात्र्य: शयानस्याद्य मे गता: । शरेषु निशिताग्रेषु यथा वर्षशतं तथा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ມື້ນີ້ ຫ້າສິບແປດຄືນໄດ້ຜ່ານໄປສຳລັບຂ້ອຍ ໃນຂະນະທີ່ນອນຢູ່ເທິງບ່ອນນອນແຫ່ງລູກສອນທີ່ປາຍແຫຼມຄົມ; ແຕ່ສຳລັບຂ້ອຍ ວັນເຫຼົ່ານັ້ນຜ່ານໄປດັ່ງກັບຮ້ອຍປີ».
Verse 28
माघो<यं समनुप्राप्तो मास: सौम्यो युधिष्ठिर । त्रिभागशेष: पक्षोडयं शुक्लो भवितुमहति
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຢຸທິສະຖິຣະ, ຕາມການນັບເດືອນຈັນ ເດືອນມາຄະອັນອ່ອນໂຍນໄດ້ມາຮອດແລ້ວ. ນີ້ແມ່ນຄື່ງເດືອນສວ່າງຂອງມັນ; ສ່ວນໜຶ່ງໄດ້ຜ່ານໄປແລ້ວ ແລະຍັງເຫຼືອອີກສາມສ່ວນ».
Verse 29
एवमुकक्त्वा तु गाड़ेयो धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् । धृतराष्ट्रमथामन्त्रय काले वचनमत्रवीत्,धर्मपुत्र युधिष्ठिस्से ऐसा कहकर गंगानन्दन भीष्मने धृतराष्ट्रको पुकारकर उनसे यह समयोचित वचन कहा--
ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ພີສະມະ ບຸດແຫ່ງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ໄດ້ຫັນໄປກ່າວກັບຢຸທິສະຖິຣະ ບຸດແຫ່ງທຳມະ. ຈາກນັ້ນ ທ່ານໄດ້ເອີ້ນທຣິຕະຣາສະຕຣະ ແລະເວົ້າຖ້ອຍຄຳທັນການຕໍ່ພຣະອົງ—ເປັນຄຳຊີ້ນຳໃຫ້ປະພຶດຕາມທຳມະໃນຍາມວິກິດນັ້ນ.
Verse 30
भीष्म उवाच राजन् विदितधर्मोडसि सुनिर्णीतार्थसंशय: । बहुश्रुता हि ते विप्रा बहव: पर्युपासिता:
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ພະອົງຮູ້ຈັກທຳມະຢ່າງດີ ແລະໄດ້ຕັດສິນໃຈຢ່າງແນ່ຊັດເຖິງເປົ້າໝາຍທີ່ແທ້ຂອງຊີວິດ. ບໍ່ມີຄວາມລັງເລຢູ່ໃນພະທັຍອີກແລ້ວ, ເພາະພະອົງໄດ້ເຂົ້າໄປຮັບໃຊ້ ແລະຄົບຫາກັບພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ຫຼາຍທ່ານ—ຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີ—ແລະໄດ້ຮັບປະໂຫຍດຈາກການຄົບຫາ ແລະຄຳສອນຂອງພວກເຂົາ».
Verse 31
वेदशास्त्राणि सर्वाणि धर्माश्न मनुजेश्वर । वेदांश्न चतुर: सर्वान् निखिलेनानुबुद्धयसे,मनुजेश्वर! तुम चारों वेदों, सम्पूर्ण शास्त्रों और धर्मोका रहस्य पूर्णरूपसे जानते और समझते हो
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ, ພະອົງໄດ້ເຂົ້າໃຈຢ່າງຄົບຖ້ວນທັງສີ່ເວດ ແລະຄຳພີສັກສິດທັງປວງ; ພະອົງຍັງເຂົ້າໃຈຫຼັກທຳມະໂດຍຄົບຄືນອີກດ້ວຍ».
Verse 32
न शोचितव्यं कौरव्य भवितव्यं हि तत् तथा । श्रुत॑ देवरहस्यं ते कृष्णद्वैघधायनादपि
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ສືບສາຍກຸຣຸ, ພະອົງບໍ່ຄວນໂສກເສົ້າ. ສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຈຳເປັນຕ້ອງເກີດຢ່າງນັ້ນ. ພະອົງຍັງໄດ້ຟັງຈາກ ກຣິສນະ-ດວຍປາຍນະ ວຽສະ ເຖິງຄຳລັບຂອງເທວະ—ຕາມນັ້ນແຫຼະ ສົງຄາມມະຫາພາຣະຕະທັງມວນຈຶ່ງດຳເນີນໄປ».
Verse 33
यथा पाण्डो: सुता राज॑स्तथैव तव धर्मत: । तान् पालय स्थितो धर्मे गुरुशुश्रूषणे रतान्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ເຂົາເຈົ້າເປັນລູກຂອງປານດຸ ຢ່າງໃດ, ຕາມມາດຕະຖານແຫ່ງທຳມະ ເຂົາເຈົ້າກໍເປັນຂອງພະອົງດ້ວຍຢ່າງນັ້ນ. ເຂົາເຈົ້າອຸທິດຕົນໃນການຮັບໃຊ້ຜູ້ເຖົ້າແກ່ ແລະຄູອາຈານຢູ່ເສມອ. ດັ່ງນັ້ນ ຂໍໃຫ້ພະອົງຢືນຢັນໃນທຳມະ ແລະອຸປະຖຳຄຸ້ມຄອງເຂົາເຈົ້າເຫມືອນລູກຂອງພະອົງເອງ».
Verse 34
धर्मराजो हि शुद्धात्मा निदेशे स्थास्यते तव । आनृशंस्यपरं होनं जानामि गुरुवत्सलम्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ທ່ານທຳມະຣາຊາ ຢຸທິສຖິຣະ ມີຈິດໃຈບໍລິສຸດ. ລາວຈະຢູ່ໃນຄຳສັ່ງຂອງພະອົງ. ຂ້າພະອົງຮູ້ວ່າ ລາວຍົກຄວາມເມດຕາເປັນສິ່ງສູງສຸດ, ປາສຈາກຄວາມໂຫດຮ້າຍ, ແລະມີຄວາມກະຕັນຍູກະຕະເວທີຕໍ່ຜູ້ເຖົ້າແກ່ ແລະຄູອາຈານຢ່າງລຶກຊຶ້ງ».
Verse 35
तव पुत्रा दुरात्मान: क्रोधलो भपरायणा: । ईर्ष्याभि भूता दुर्वत्तास्तानू न शोचितुमहसि
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ລູກຊາຍຂອງເຈົ້າມີນິໄສຊົ່ວ—ຕິດຕາມຄວາມໂກດ ແລະ ຄວາມໂລບ, ຖືກຄວາມອິດສາຄອບງຳ, ແລະ ປະພຶດຊົ່ວ. ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າບໍ່ຄວນໂສກເສົ້າເພາະເຂົາເຈົ້າ»។
Verse 36
वैशम्पायन उवाच एतावदुक्त्वा वचन धृतराष्ट्र मनीषिणम् । वासुदेव॑ महाबाहुम भ्यभाषत कौरव:
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ກ່າວຖ້ອຍຄຳນັ້ນແກ່ທຣິຕຣາສະຕະຜູ້ມີປັນຍາແລ້ວ, ຜູ້ເຖົ້າແຫ່ງວົງກຸຣຸກໍໄດ້ຫັນໄປກ່າວກັບວາສຸເທວ (ພຣະສີກຣິດສະນະ) ຜູ້ມີແຂນແກ່ງກ້າ ດັ່ງນີ້—ຈາກຄຳສອນແກ່ກະສັດ ໄປສູ່ການວອນຂໍຕໍ່ຜູ້ນຳທິບພະ.
Verse 37
भीष्म उवाच भगवन् देवदेवेश सुरासुरनमस्कृत । त्रिविक्रम नमस्तुभ्यं शड्खचक्रगदाधर
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ! ຂ້າແຕ່ຈອມເທວະເທວະ! ທັງເທວະ ແລະ ອະສຸຣະ ລ້ວນນົບນ້ອມຕໍ່ພຣະບາດຂອງພຣະອົງ. ຂ້າແຕ່ຕຣິວິກຣະມະ ຜູ້ກ້າວສາມກ້າວວັດຕຣິໂລກ! ຂ້າແຕ່ນາຣາຍະນະ ຜູ້ຖືສັງຂ໌ ຈັກຣະ ແລະ ຄະດາ! ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນົບນ້ອມພຣະອົງ»។
Verse 38
वासुदेवो हिरण्यात्मा पुरुष: सविता विराट । जीवभूतो<नुरूपस्त्वं परमात्मा सनातन:,आप वासुदेव, हिरण्यात्मा, पुरुष, सविता, विराट, अनुरूप, जीवात्मा और सनातन परमात्मा हैं
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແມ່ນວາສຸເທວ—ຜູ້ມີຈິດວິນຍານດັ່ງຄຳ; ແມ່ນປຸຣຸສະ ບຸກຄົນສາກົນ; ແມ່ນສະວິຕຣິ ຕາເວັນຜູ້ໃຫ້ຊີວິດ; ແລະ ແມ່ນວິຣາດ ຮູບສາກົນອັນຄອບຄຸມທົ່ວ. ພຣະອົງແມ່ນຊີວາດມາທີ່ສະຖິດໃນສັດທັງຫຼາຍຕາມສະພາບຂອງເຂົາເຈົ້າ, ແລະ ພ້ອມກັນນັ້ນກໍແມ່ນປະຣະມາດມາອັນນິລັນດອນ»។
Verse 39
त्रायस्व पुण्डरीकाक्ष पुरुषोत्तम नित्यश: । अनुजानीहि मां कृष्ण वैकुण्ठ पुरुषोत्तम,कमलनयन श्रीकृष्ण! पुरुषोत्तम! वैकुण्ठ! आप सदा मेरा उद्धार करें। अब मुझे जानेकी आज्ञा दें
ພີດສະມະວອນຂໍວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຸນດະຣີກາກຊະ ຜູ້ມີນັຍນາດັ່ງດອກບົວ, ຂ້າແຕ່ປຸຣຸໂສຕຕະມະ, ຂ້າແຕ່ໄວກຸນຖະ! ຂໍພຣະອົງປົກປ້ອງ ແລະ ຊ່ວຍກູ້ຂ້າພະເຈົ້າເປັນນິດ. ໂອ ກຣິດສະນະ, ຂໍພຣະອົງອະນຸຍາດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຈາກໄປ»។
Verse 40
रक्ष्याश्न ते पाण्डवेया भवान् येषां परायणम् | उक्तवानस्मि दुर्बुद्धिं मन््द दुर्योधनं तदा
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ເຈົ້າຄວນໄດ້ຮັບການປົກປ້ອງຈາກເຈົ້າຊາຍປານດະວະ ຜູ້ທີ່ເຈົ້າເປັນທີ່ພຶ່ງສູງສຸດຂອງເຂົາເຈົ້າ. ໃນເວລານັ້ນ ຂ້າໄດ້ເວົ້າຕັກເຕືອນ ແລະຊີ້ນໍາ ດູຣະໂຢທະນະຜູ້ປັນຍາທຶບທື່ອແລ້ວ».
Verse 41
“यत: कृष्णस्ततो धर्मो” यतो धर्मस्ततो जय: । वासुदेवेन तीर्थेन पुत्र संशाम्य पाण्डवै:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ບ່ອນໃດທີ່ກຣິດສະນະຢືນຢູ່ ບ່ອນນັ້ນມີທຳ; ແລະບ່ອນໃດທີ່ທຳຢູ່ ບ່ອນນັ້ນມີໄຊຊະນະ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ລູກເອີຍ ຈົ່ງພຶ່ງພາພຣະວາສຸເທວະໃນຄວາມສັກສິດຂອງພຣະອົງ ແລ້ວໃຫ້ປານດະວະທັງຫຼາຍສະຫງົບ—ໃຫ້ຄວາມອາຄາດພະຍາບາດເຢັນລົງ ແລະຫັນໄປສູ່ການປະສານສັນຕິຕາມທຳ».
Verse 42
संधानस्य पर: कालस्तवेति च पुन: पुनः । न च मे तद् वचो मूढ: कृतवान् स सुमन्दधी: । घातयित्वेह पृथिवीं ततः स निधनं गत:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຂ້າໄດ້ເວົ້າກັບເຂົາຊໍ້າແລ້ວຊໍ້າອີກວ່າ ‘ເວລາອັນຄວນສໍາລັບການປະສານສັນຕິຂອງເຈົ້າມາແລ້ວ.’ ແຕ່ຜູ້ນັ້ນຜູ້ຫຼົງຜິດ ແລະປັນຍາຕໍ່າຕໍ່າ ບໍ່ໄດ້ເຮັດຕາມຄໍາຂ້າ. ຫຼັງຈາກເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນນີ້ຖືກຟັນຟາດ—ເກີດການຂ້າຟັນຢ່າງກວ້າງຂວາງ—ເຂົາກໍໄປສູ່ຄວາມພິນາດຂອງຕົນ».
Verse 43
प्रभो! आप ही जिनके परम आश्रय हैं
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະເຈົ້າ! ທ່ານເປັນທີ່ພຶ່ງສູງສຸດຂອງຜູ້ໃດ ກໍຄວນປົກປ້ອງປານດະວະເຫຼົ່ານັ້ນຢູ່ເສມອ. ຂ້າເຄີຍກ່າວກັບດູຣະໂຢທະນະຜູ້ປັນຍາທຶບທື່ອວ່າ ‘ບ່ອນໃດທີ່ພຣະກຣິດສະນະຢູ່ ບ່ອນນັ້ນມີທຳ; ແລະບ່ອນໃດທີ່ທຳຢູ່ ຝ່າຍນັ້ນຈະຊະນະ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ລູກດູຣະໂຢທະນະ, ຈົ່ງອາໄສພຣະກຣິດສະນະເປັນກໍາລັງ ແລ້ວເຮັດສັນຕິກັບປານດະວະ; ນີ້ແມ່ນໂອກາດອັນດີທີ່ສຸດສໍາລັບສັນຕິ.’ ແມ່ນແຕ່ຂ້າເວົ້າຊໍ້າໆ ຜູ້ມືດບອດປັນຍານັ້ນກໍບໍ່ຟັງ; ເຂົາເຮັດໃຫ້ວີລະຊົນທົ່ວແຜ່ນດິນພິນາດ ແລ້ວສຸດທ້າຍກໍຕົກເຂົ້າໄປໃນປາກແຫ່ງກາລະດ້ວຍຕົນເອງ. ແຕ່ຂ້າຮູ້ຈັກທ່ານແທ້—ເປັນເທວະບູຮານ ເປັນຍອດແຫ່ງລະສີ. ທ່ານແມ່ນນາຣາຍະນະລະສີບູຮານ ຜູ້ຢູ່ຮ່ວມກັບນະຣະ ຢູ່ບະດາຣີອາສຣົມມາດົນນານ»។
Verse 44
तथा मे नारद: प्राह व्यासश्व॒ सुमहातपा: । नरनारायणावेतौ सम्भूतौ मनुजेष्विति
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ເທວະລະສີນາຣະດະກໍໄດ້ກ່າວກັບຂ້າເຊັ່ນດຽວກັນ ແລະພຣະວະຍາສະຜູ້ບໍາເພັນຕະປະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ກໍໄດ້ກ່າວວ່າ: ‘ສອງອົງນີ້—ກຣິດສະນະ ແລະ ອັຣຈຸນ—ແທ້ຈິງແມ່ນນາຣາຍະນະ ແລະ ນະຣະ ຜູ້ອະວະຕານລົງມາໃນຮ່າງມະນຸດ’».
Verse 45
स मां त्वमनुजानीहि कृष्ण मोक्ष्ये कलेवरम् | त्वयाहं समनुज्ञातो गच्छेयं परमां गतिम्,श्रीकृष्ण! अब आप आज्ञा दीजिये, मैं इस शरीरका परित्याग करूँगा। आपकी आज्ञा मिलनेपर मुझे परम गतिकी प्राप्ति होगी
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ກຣິດສະນະ, ຂໍພຣະອົງປະທານອະນຸຍາດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ. ບັດນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະລະທິ້ງກາຍນີ້. ເມື່ອໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກພຣະອົງແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປສູ່ສະພາບອັນສູງສຸດ».
Verse 46
वासुदेव उवाच अनुजानामि भीष्म त्वां वसून् प्राप्तुहि पार्थिव । न ते$स्ति वृजिनं किंचिदिहलोके महाद्युते
ວາສຸເທວ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພີດສະມະ, ໂອ ກະສັດຜູ້ມີລິດອຳນາດ, ຂ້າພະເຈົ້າອະນຸຍາດໃຫ້ເຈົ້າ—ຈົ່ງໄປສູ່ໂລກຂອງວະສຸ. ໃນໂລກນີ້, ໂອ ຜູ້ມີສະຫງ່າລາສີ, ບໍ່ມີມົນທິນແຫ່ງຄວາມຜິດແມ່ນແຕ່ນ້ອຍໃນເຈົ້າ».
Verse 47
पितृभक्तो5सि राजर्षे मार्कण्डेय इवापर: । तेन मृत्युस्तव वशे स्थितो भृत्य इवानतः,राजर्ष! आप दूसरे मार्कण्डेयके समान पितृभक्त हैं; इसलिये मृत्यु विनीत दासीके समान आपके वशमें हो गयी है
ວາສຸເທວ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຣາຊະຣິສີ, ເຈົ້າເປັນຜູ້ຈົ່ງຮັກພັກດີຕໍ່ປິຕຣະ ເຫມືອນມາຣະກັນເດຍອີກຜູ້ໜຶ່ງ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມຕາຍເອງກໍຢືນຢູ່ໃຕ້ອຳນາດຂອງເຈົ້າ ຖ່ອມຕົນດັ່ງຂ້າຮັບໃຊ້ຜູ້ຊື່ສັດ».
Verse 48
वैशम्पायन उवाच एवमुक्तस्तु गाड़ेय: पाण्डवानिदमब्रवीत् | धृतराष्ट्रमुखां श्वापि सर्वाश्व सुहृदस्तथा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ພີດສະມະ ບຸດແຫ່ງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ໄດ້ກ່າວຖ້ອຍຄຳນີ້ແກ່ພວກປານດະວະ ແລະແກ່ບັນດາມິດສະຫາຍຜູ້ປາດຖະນາດີທັງປວງ ໂດຍມີທຣິຕະຣາສະຕຣະເປັນຜູ້ນຳ.
Verse 49
प्राणानुत्स्रष्टमिच्छामि तत्रानुज्ञातुमर्ह थ । सत्येषु यतितव्यं व: सत्यं हि परमं बलम्
«ຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະນາຈະປ່ອຍວາງຊີວິດ. ຂໍໃຫ້ພວກເຈົ້າທັງຫມົດອະນຸຍາດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໃນເລື່ອງນີ້. ພວກເຈົ້າຄວນພາກພຽນຮັກສາທຳແຫ່ງຄວາມຈິງເສມອ; ເພາະຄວາມຈິງແມ່ນພະລັງອັນສູງສຸດ».
Verse 50
आनुृशंस्यपरैर्भाव्यं सदैव नियतात्मभि: । ब्रह्मण्यैर्धर्मशीलैश्व तपोनित्यैश्ष भारता:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ລູກຫຼານແຫ່ງພຣະບະຣະຕະ, ຜູ້ທີ່ຄວບຄຸມຕົນເອງໄດ້ ພຶງປະພຶດດ້ວຍເມດຕາກະຣຸນາ ແລະຄວາມອ່ອນໂຍນຕໍ່ທຸກຜູ້ທຸກສັດເສມອ. ພຶງເປັນຜູ້ເຄົາລົບພຣາຫມະນະ, ມັ່ນຄົງໃນທຳມະ, ແລະສະຫງວນຕະປະເປັນນິດ».
Verse 51
इत्युक्त्वा सुह्ृद: सर्वान् सम्परिष्वज्य चैव ह । पुनरेवाब्रवीद् धीमान् युधिष्ठिरमिदं वच:
ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ພຣະພີສະມະຜູ້ມີປັນຍາ ໄດ້ກອດຮັດບັນດາມິດສະຫາຍຜູ້ປາດຖະນາດີທັງປວງ. ແລ້ວຈຶ່ງຫັນໄປຫາຢຸທິສຖິຣະ ແລະກ່າວຄຳນີ້ອີກວ່າ: «ຢຸທິສຖິຣະ, ເຈົ້າພຶງເຄົາລົບບູຊາພຣາຫມະນະທັງປວງເປັນນິດ—ໂດຍສະເພາະຜູ້ຮູ້ທັນ—ພ້ອມທັງອາຈານ ແລະປະໂຣຫິດຜູ້ປະກອບພິທີ (ṛtvij).»
Verse 52
ब्राह्मणाश्रैव ते नित्यं प्राज्ञाश्रैव विशेषत: | आचार्या ऋत्विजश्वचैव पूजनीया जनाधिप
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ, ເຈົ້າພຶງເຄົາລົບບູຊາພຣາຫມະນະເປັນນິດ—ໂດຍສະເພາະຜູ້ມີປັນຍາໃນພວກເຂົາ. ທຳນອງດຽວກັນ ອາຈານ ແລະປະໂຣຫິດຜູ້ປະກອບພິທີ (ṛtvij) ກໍພຶງໄດ້ຮັບການນັບຖືຢ່າງສູງສຸດເສມອ.»
Verse 167
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि भीष्मस्वर्गारोहणपर्वणि दानधर्मे सप्तषष्ट्यधिकशततमो<ध्याय:
ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ໃນ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ «ອະນຸສາສະນະປະຣະວະ»—ໂດຍສະເພາະໃນຕອນ «ພີສະມະຂຶ້ນສະຫວັນ»—ບົດທີ 167 ອັນເປັນຄຳສອນເຖິງທຳມະແຫ່ງການໃຫ້ທານ (dāna) ກໍສິ້ນສຸດລົງເທົ່ານີ້.