Sarga 58
सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः — हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्
सुन्दरकाण्ड
ಮಹೇಂದ್ರಗಿರಿಯ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ವಾನರರು ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜಾಂಬವಾನ್ ಹನುಮಂತನಿಂದ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವರದಿ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ—ಏನು ಹೇಳಬೇಕು, ಏನು ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಮರೆಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು. ಹನುಮಂತನು ಸಮುದ್ರಲಂಘನದ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಸುರಸೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಸಿಂಹಿಕೆಯ ದಾಳಿ; ನಂತರ ಲಂಕೆಗೆ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅಶೋಕವನಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸಿಯರ ಕಾವಲಿನೊಳಗೆ ಇದ್ದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಂಡದ್ದು. ರಾವಣನ ಬೆದರಿಕೆ-ಬಲಾತ್ಕಾರ, ಸೀತೆಯ ಅಚಲ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆ, ತ್ರಿಜಟೆಯ ಶುಭಸ್ವಪ್ನೋಪದೇಶ, ಮತ್ತು ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶಸ್ಮರಣದಿಂದ ಸಂಭಾಷಣೆ ಆರಂಭಿಸಿದ ವಿಧಾನವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆಮೇಲೆ ಪರಸ್ಪರ ಅಭಿಜ್ಞಾನ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ—ಹನುಮಂತನು ಸೀತೆಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ರಾಮನ ಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಸೀತೆ ರಾಮನಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನವನ್ನು ನೀಡಿ, ರಾಮನು ಶೀಘ್ರ ಬರಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ವರದಿ ಮಾಡು ಎಂದು ಹೇಳಿ, ತನ್ನಿಗೆ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಗಡುವು ಮಾತ್ರವೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಬಳಿಕ ಹನುಮಂತನು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಉಗ್ರತೆಯಿಂದ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ರಾಕ್ಷಸ ದಳಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಅಕ್ಷನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ; ಕೊನೆಗೆ ಇಂದ್ರಜಿತನ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ವಿಭೀಷಣನ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಿಂದ ದೂತಧರ್ಮ ಕುರಿತು ವಿಚಾರವಾದರೂ, ದಂಡವಾಗಿ ಬಾಲಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ—ಅದೇ ಲಂಕಾದಹನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೀತೆಯ ಕ್ಷೇಮ ಕುರಿತು ಹನುಮಂತನ ಆತಂಕ ಶುಭನಿಮಿತ್ತಗಳು ಮತ್ತು ದಿವ್ಯವಾಣಿಯಿಂದ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ—ಸೀತೆ ಅಹಿತವಿಲ್ಲದೆ ಸುರಕ್ಷಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಘೋಷಣೆ. ನಂತರ ಅವನು ವಾನರರ ಬಳಿಗೆ ಮರಳಿ ವರದಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ತಂತ್ರದ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
Shlokas
Verse 1
ततस्तस्य गिरेः शृङ्गे महेन्द्रस्य महाबलाः।हनुमत्प्रमुखाः प्रीतिं हरयो जग्मुरुत्तमाम्।।।।
ನಂತರ ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ವಾನರ ವೀರರು—ಹನುಮಾನ್ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ—ಉತ್ತಮವಾದ ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ಪಡೆದರು.
Verse 2
तं ततः प्रीतिसंहृष्टः प्रीतिमन्तं महाकपिम्।जाम्बवान्कार्यवृत्तान्तमपृच्छदनिलात्मजम्।।।।
ನಂತರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹರ್ಷಗೊಂಡ ಜಾಂಬವಾನನು, ಪ್ರೀತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಹಾಕಪಿಯಾದ ಅನಿಲಾತ್ಮಜ ಹನುಮಂತನನ್ನು ನಡೆದ ಕಾರ್ಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
Verse 3
कथं दृष्टा त्वया देवी कथं वा तत्र वर्तते।तस्यां वा स कथंवृत्तः क्रूरकर्मा दशाननः।।।।
ದೇವಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ನೀನು ಹೇಗೆ ಕಂಡೆ? ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ಹೇಗೆ ಇದ್ದಾಳೆ? ಮತ್ತು ಕ್ರೂರಕರ್ಮಿಯಾದ ದಶಾನನ ರಾವಣನು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ? ನಡೆದದ್ದನ್ನು ತಿಳಿಸು.
Verse 4
तत्त्वतस्सर्वमेतन्नः प्रब्रूहि त्वं महाकपे।श्रुतार्थाश्चिन्तयिष्यामो भूयः कार्यविनिश्चयम्।।।।
‘ಹೇ ಮಹಾಕಪೇ! ನಡೆದದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸತ್ಯವಾಗಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಮಗೆ ತಿಳಿಸು. ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾವು ಮತ್ತೆ ಚಿಂತಿಸಿ ಯೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸುವೆವು.’
Verse 5
यश्चार्थस्तत्त्र वक्तव्यो गतैरस्माभिरात्मवान्।रक्षितव्यं च यत्तत्र तद्भवान्व्याकरोतु नः।।।।
ನಾವು ಮರಳಿ ಬಂದಾಗ, ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಯೂ ವಿವೇಕಿಯೂ ಆದ ನೀನು, ಅಲ್ಲಿ ಏನು ವರದಿ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಏನನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಕಾಪಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಮಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸು.
Verse 6
स नियुक्तस्ततस्तेन सम्प्रहृष्टतनूरुहः।प्रणम्य शिरसा देव्यै सीतायै प्रत्यभाषत।।।।
ಅವನು ಹೀಗೆ ನಿಯುಕ್ತನಾದ ಬಳಿಕ, ಆನಂದದಿಂದ ರೋಮಾಂಚಿತ ದೇಹವಿರುವ ಆ ವಾನರನು ದೇವಿ ಸೀತೆಗೆ ಶಿರಸಾ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮಾತನಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
Verse 7
प्रत्यक्षमेव भवतां महेन्द्राग्रात्खामाप्लुतः।उदधेर्दक्षिणं पारं काङ्क्षमाण स्समाहितः।।।।
ನೀವು ಸ್ವತಃ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದೀರಿ: ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತಶಿಖರದಿಂದ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದು, ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿ ಸಮಾಧಾನಚಿತ್ತದಿಂದ, ಸಮುದ್ರದ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಲು ನಾನು ಯತ್ನಿಸಿದೆನು.
Verse 8
गच्छतश्च हि मे घोरं विघ्नरूपमिवाभवत्।काञ्चनं शिखरं दिव्यं पश्यामि सुमनोहरम्।।।।
ನಾನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಭಯಾನಕವಾದುದು—ವಿಘ್ನದ ರೂಪವೇ ಎಂಬಂತೆ—ಎದುರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿತು; ನಾನು ಅತಿಮನೋಹರವಾದ ದಿವ್ಯ ಸ್ವರ್ಣಶಿಖರವನ್ನು ಕಂಡೆ.
Verse 9
स्थितं पन्धानमावृत्य मेने विघ्नं च तं नगम्।उपसङ्गम्य तं दिव्यं काञ्चनं नगसत्तमम्।।।।कृता मे मनसा बुद्धिर्भेत्तव्योऽयं मयेति च।
ನನ್ನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಆ ಪರ್ವತವು ವಿಘ್ನವಾಗಿ ನಿಂತಿತು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸಿದೆನು। ಆ ದಿವ್ಯ, ಸುವರ್ಣ, ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠದ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದೆನು: “ಇದನ್ನು ನಾನು ಭೇದಿಸಿ ದಾಟಲೇಬೇಕು।”
Verse 10
प्रहतं च मया तस्य लाङ्गूलेन महागिरेः।।।।शिखरं सूर्यसङ्काशं व्यशीर्यत सहस्रधा।
ನನ್ನ ಬಾಲದಿಂದ ಪ್ರಹಾರಗೊಂಡ ಆ ಮಹಾಗಿರಿಯ ಸೂರ್ಯಸಮಾನ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಶಿಖರವು ಸಾವಿರ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಚೂರಾಯಿತು.
Verse 11
व्यवसायं च तं बुद्ध्वा स होवाच महागिरिः।।।पुत्त्रेति मधुरां वाणीं मनः प्रह्लादयन्निव।
ಅವನ ಸಂಕಲ್ಪ-ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ತಿಳಿದು ಆ ಮಹಾಗಿರಿಯು ‘ಪುತ್ರ’ ಎಂದು ಮಧುರ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸುವಂತೆ.
Verse 12
पितृव्यं चापि मां विद्धि सखायं मातरिश्वनः।।।।मैनाकमिति विख्यातं निवसन्तं महोदधौ।
ನನ್ನನ್ನೂ ನೀನು ಪಿತೃವ್ಯನಂತೆ ತಿಳಿ—ಮಾತರಿಶ್ವನ (ವಾಯುದೇವ)ನ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿ. ನಾನು ‘ಮೈನಾಕ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿ ಮಹೋದಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು.
Verse 13
पक्षवन्तः पुरा पुत्त्र बभूवुः पर्वतोत्तमाः।।।।छन्दतः पृथिवीं चेरुर्बाधमानाः समन्ततः।
ಮಗನೇ, ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತಗಳಿಗೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿದ್ದವು; ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾ ಸರ್ವತ್ರ ಕಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
Verse 14
श्रुत्वा नगानां चरितं महेन्द्रः पाकशासनः।।।।चिच्छेद भगवान् पक्षान्वज्रेणैषां सहस्रशः।
ಪರ್ವತಗಳ ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪಾಕಶಾಸನನಾದ ದೇವ ಮಹೇಂದ್ರನು ಭಗವಾನ್ ತನ್ನ ವಜ್ರದಿಂದ ಅವರ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಬಾರಿ ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
Verse 15
अहं तु मोक्षितस्तस्मात्तव पित्रा महात्मना।।।।मारुतेन तदा वत्स प्रक्षिप्तोऽस्मि महार्णवे।
ಆ ಅಪಾಯದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಮಹಾತ್ಮ ತಂದೆ ಮಾರುತನು (ಪವನದೇವ) ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು. ನಂತರ, ವತ್ಸ, ನನ್ನನ್ನು ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಎಸೆದರು.
Verse 16
रामस्य च मया साह्ये वर्तितव्यमरिन्दम।।।।रामो धर्मभृतां श्रेष्ठो महेन्द्रसमविक्रमः।
ಹೇ ಅರಿಂದಮ! ರಾಮನ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಹಾಯಮಾಡಿ ಸೇವಿಸಲೇಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ರಾಮನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಮಹೇಂದ್ರನ ಸಮಾನ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ.
Verse 17
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य मैनाकस्य महात्मनः।।।।कार्यमावेद्य तु गिरेरुद्यतं च मनो मम।तेन चाहमनुज्ञातो मैनाकेन महात्मना।।।।
ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಮೈನಾಕನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಾನು ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ದೃಢನಿಶ್ಚಯವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆನು; ಮತ್ತು ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಮೈನಾಕನು ನನಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದನು.
Verse 18
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य मैनाकस्य महात्मनः।।5.58.17।।कार्यमावेद्य तु गिरेरुद्यतं च मनो मम।तेन चाहमनुज्ञातो मैनाकेन महात्मना।।5.58.18।।
ಮಹಾತ್ಮ ಮೈನಾಕನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಾನು ಗಿರಿರಾಜನಿಗೆ ನನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದೆನು; ಆಗ ಮಹಾತ್ಮ ಮೈನಾಕನು ನನಗೆ ಅನುಜ್ಞೆ ನೀಡಿ ವಿದಾಯಮಾಡಿದನು.
Verse 19
स चाप्यन्तर्हितः शैलो मानुषेण वपुष्मता।शरीरेण महाशैलः शैलेन च महोदधौ।।।।
ಆ ಶೈಲರಾಜನು ಮಾನವ ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು; ಮಹಾಶೈಲನು ತನ್ನ ಶೈಲದೇಹದೊಡನೆ ಮಹೋದಧಿಯಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತನಾಗಿ ಉಳಿದನು.
Verse 20
उत्तमं जवमास्थाय शेषं पन्थानमास्थितः।ततोऽहं सुचिरं कालं वेगेनाभ्यागमं पथि।।।।
ನಂತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೇಗವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಮಾರ್ಗದ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ನಾನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಪಥದಲ್ಲಿ ವೇಗದಿಂದ ಮುಂದುವರಿದೆನು.
Verse 21
ततः पश्याम्यहं देवीं सुरसां नागमातरम्।समुद्रमध्ये सा देवी वचनं मामभाषत।।।।
ನಂತರ ನಾನು ಸಮುದ್ರಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಗಮಾತೆಯಾದ ದೇವಿ ಸುರಸೆಯನ್ನು ಕಂಡೆನು; ಆ ದೇವಿಯು ನನಗೆ ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
Verse 22
मम भक्षः प्रदिष्टस्त्वममरैर्हरिसत्तम।अतस्त्वां भक्षयिष्यामि विहितस्त्वं चिरस्य मे।।।।
ಹೇ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಅಮರ ದೇವತೆಗಳು ನೀನನ್ನೇ ನನ್ನ ಭಕ್ಷ್ಯವೆಂದು ನಿಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಆದಕಾರಣ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುವೆನು—ಬಹುಕಾಲದ ಬಳಿಕ ನೀನು ನನಗೆ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆ.
Verse 23
एवमुक्त स्सुरसया प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः।विवर्णवदनो भूत्वा वाक्यं चेदमुदीरयम्।।।।
ಸುರಸೆಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ನಾನು ಅಂಜಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ನಮ್ರವಾಗಿ ವಂದಿಸಿ ನಿಂತೆ; ಮುಖವರ್ಣ ಮಂಕಾಗಿ, ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
Verse 24
रामो दाशरथिः श्रीमान् प्रविष्टो दण्डकावनम्।लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया च परन्तपः।।।।
ದಶರಥನಂದನನಾದ ಶ್ರೀಮಾನ್ ರಾಮನು, ಪರಂತಪನು, ಸಹೋದರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಸೀತೆಯೊಡನೆ ದಂಡಕಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
Verse 25
तस्य सीता हृता भार्या रावणेन दुरात्मना।तस्या स्सङ्काशं दूतोऽहं गमिष्ये रामशासनात्।।।।
ಅವನ ಪತ್ನಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ದುಷ್ಟಾತ್ಮ ರಾವಣನು ಅಪಹರಿಸಿದನು; ರಾಮನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಾನು ದೂತನಾಗಿ ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
Verse 26
कर्तुमर्हसि रामस्य साहाय्यं विषये सती।अथवा मैथिलीं दृष्ट्वा रामं चाक्लिष्टकारिणम्।।।।आगमिष्यामि ते वक्त्रं सत्यं प्रतिशृणोमि ते।
ನೀನು ರಾಮನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವಳಾದ್ದರಿಂದ ರಾಮಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು ನಿನಗೆ ಯುಕ್ತ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ, ನಾನು ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ಅಕ್ಲಿಷ್ಟಕಾರಿಯಾದ ರಾಮನಿಗೆ ವರದಿ ನೀಡಿ, ಮತ್ತೆ ಬಂದು ನಿನ್ನ ಬಾಯಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವೆನು—ಇದು ಸತ್ಯವೆಂದು ನಿನಗೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
Verse 27
एवमुक्ता मया सा तु सुरसा कामरूपिणी।5.58.27।।अब्रवीन्नातिवर्तेत कश्चिदेष वरो मम।
ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಇಚ್ಛಾರೂಪಿಣಿಯಾದ ಸುರಸಾ ಹೇಳಿದಳು: “ನನ್ನ ವರದಾನಪ್ರಕಾರ ಯಾರೂ ನನ್ನನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗಲಾರರು.”
Verse 28
एवमुक्तस्सुरसया दशयोजनमायतः।।।।ततोर्थगुणविस्तारो बभूवाहं क्षणेन तु।
ಸುರಸಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ನಾನು ದಶ ಯೋಜನ ಉದ್ದನಾಗಿ, ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆನು.
Verse 29
मत्प्रमाणानुरूपं च व्यादितं च मुखं तया।।।।तद्दृष्ट्वा व्यादितं चास्यं ह्रस्वं ह्यकरवं वपुः।तस्मिन्मुहूर्ते च पुनर्बभूवाङ्गुष्ठमात्रकः।।।।
ಅವಳು ನನ್ನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತನ್ನ ಬಾಯನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿದಳು.
Verse 30
मत्प्रमाणानुरूपं च व्यादितं च मुखं तया।।5.58.29।।तद्दृष्ट्वा व्यादितं चास्यं ह्रस्वं ह्यकरवं वपुः।तस्मिन्मुहूर्ते च पुनर्बभूवाङ्गुष्ठमात्रकः।।5.58.30।।
ಅವಳ ಬಾಯಿ ಹೀಗೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ತೆರೆದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ನಾನು ತಕ್ಷಣ ದೇಹವನ್ನು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆನು; ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಮತ್ತೆ ಅಂಗುಷ್ಠಮಾತ್ರನಾದೆನು.
Verse 31
अभिपत्याशु तद्वक्त्रं निर्गतोऽहं ततः क्षणात्।अब्रवीत्सुरसा देवी स्वेन रूपेण मां पुनः।।।।
ನಾನು ತಕ್ಷಣವೇ ವೇಗವಾಗಿ ಅವಳ ಬಾಯಿಗೆ ನುಗ್ಗಿ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ಹೊರಬಂದೆ. ಅನಂತರ ದೇವಿ ಸುರಸಾ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ನನ್ನೊಡನೆ ಮಾತಾಡಿದಳು.
Verse 32
अर्थसिद्ध्यै हरिश्रेष्ठ गच्छ सौम्य यथासुखम्।समानय च वैदेहीं राघवेण महात्मना।।।।सुखी भव महाबाहो प्रीताऽस्मि तव वानर।
ಹೇ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ, ಸೌಮ್ಯನೇ, ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಯಥಾಸುಖವಾಗಿ ಹೋಗು. ಮಹಾತ್ಮ ರಾಘವನೊಂದಿಗೆ ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ಪುನರ್ಮಿಲನಗೊಳಿಸು. ಹೇ ಮಹಾಬಾಹು ವಾನರ, ಸುಖಿಯಾಗಿರು—ನಾನು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿದ್ದೇನೆ.
Verse 33
ततोऽहं साधु साध्विति सर्वभूतैः प्रशंसितः।।।।ततोऽन्तरिक्षं विपुलं प्लुतोऽहं गरुडो यथा।
ಆಗ ಸರ್ವಭೂತಗಳೂ “ಸಾಧು! ಸಾಧು!” ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದವು. ಅನಂತರ ನಾನು ಗರುಡನಂತೆ ವಿಶಾಲ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿಹೋದೆ.
Verse 34
छाया मे निगृहीता च न च पश्यामि किंचन।।।।सोऽहं विहतवेगस्तु दिशो दश विलोकयन्।न किञ्चित्तत्र पश्यामि येन मेऽपहृता गतिः।।।।
ಆಗ ನನ್ನ ನೆರಳು ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
Verse 35
छाया मे निगृहीता च न च पश्यामि किंचन।।5.58.34।।सोऽहं विहतवेगस्तु दिशो दश विलोकयन्।न किञ्चित्तत्र पश्यामि येन मेऽपहृता गतिः।।5.58.35।।
ನನ್ನ ವೇಗವು ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ನಾನು ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿದರೂ, ನನ್ನ ಗತಿಯನ್ನು ಯಾರು ಕಸಿದುಕೊಂಡರು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುವಂತಹ ಯಾವುದನ್ನೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
Verse 36
ततो मे बुद्धिरुत्पन्ना किन्नाम गगने मम।ईदृशो विघ्न उत्पन्नो रूपं यत्र न दृश्यते।।5.58.36।।
ಆಗ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆ ಉದಯವಾಯಿತು— ‘ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಯಾವ ವಿಧದ ಅಡಚಣೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ? ಅದರ ರೂಪವೇ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.’
Verse 37
अधोभागेन मे दृष्टि श्शोचता पातिता मया।ततोऽद्राक्षमहं भीमां राक्षसीं सलिलेशयाम्।।।।
ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿ, ದುಃಖಭರಿತನಾಗಿ ನಾನು ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ತಿರುಗಿಸಿದೆ; ಆಗ ಜಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಭೀಕರ ರಾಕ್ಷಸಿಯನ್ನು ಕಂಡೆನು.
Verse 38
प्रहस्य च महानादमुक्तोऽहं भीमया तया।अवस्थितमसम्भ्रान्तमिदं वाक्यमशोभनम्।।।।
ಆ ಭೀಕರಿಯು ನಕ್ಕು ಮಹಾನಾದದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದಳು; ನಾನು ಅಚಲವಾಗಿ, ಅಸಂಭ್ರಾಂತನಾಗಿ ನಿಂತಾಗ, ಅವಳು ಅಶುಭವಾದ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
Verse 39
क्वासि गन्ता महाकाय क्षुधिताया ममेप्सितः।भक्षः प्रीणय मे देहं चिरमाहारवर्जितम्।।।।
‘ಓ ಮಹಾಕಾಯನೇ! ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀಯ? ನನ್ನ ಹಸಿವಿಗೆ ನೀನು ಇಷ್ಟವಾದ ಭಕ್ಷ್ಯ. ಬಹುಕಾಲ ಆಹಾರವಿಲ್ಲದ ನನ್ನ ಈ ದೇಹವನ್ನು ನೀನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸು.’
Verse 40
बाढमित्येव तां वाणीं प्रत्यगृह्णामहं ततः।अस्यप्रमाणादधिकं तस्याः कायमपूरयम्।।।।
ಆಗ ನಾನು ಅವಳ ವಾಣಿಗೆ “ಬಾಢಮ್—ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ” ಎಂದು ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿ, ಅವಳು ಅಳೆಯಬಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವಾಗಿ ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆನು.
Verse 41
तस्याश्चास्यं महद्भीमं वर्धते मम भक्षणे।न च मां साधु बुबुधे मम वा विकृतं कृतम्।।।।
ನನ್ನನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಲು ಅವಳ ಮಹತ್ ಭೀಕರ ಮುಖವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಆದರೆ ನಾನು ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಧರಿಸಿದ ವಿಕೃತ ಭಯಾನಕ ರೂಪವನ್ನು ಅವಳು ಸಮ್ಯಕ್ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.
Verse 42
ततोऽहं विपुलं रूपं संक्षिप्य निमिषान्तरात्।तस्या हृदयमादाय प्रपतामि नभ:स्थलम्।।।।
ನಂತರ ಕಣ್ಮಿಟುಕಿನೊಳಗೆనే ನನ್ನ ವಿಶಾಲ ರೂಪವನ್ನು ಸಂಕುಚಿಸಿ, ಅವಳ ಹೃದಯವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡು, ನಾನು ಆಕಾಶಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿಹೋದೆನು.
Verse 43
सा विसृष्टभुजा भीमा पपात लवणाम्भसि।मया पर्वतसङ्काशा निकृत्तहृदया सती।।।।
ನಾನು ಹೃದಯವನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದ ಪರ್ವತಸಮಾನ ಆ ಭೀಮೆ, ಕೈಗಳು ಸಡಿಲವಾಗಿ, ಲವಣಜಲದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಯಿತು.
Verse 44
शृणोमि खगतानां च सिद्धानां चारणैस्सह।राक्षसी सिंहिका भीमा क्षिप्रं हनुमता हता।।।।
ಆಗ ನಾನು ಆಕಾಶಗಾಮಿಗಳಾದ ಸಿದ್ಧರು ಹಾಗೂ ಚಾರಣರೊಂದಿಗೆ ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳಿದೆನು: “ಭೀಮ ರಾಕ್ಷಸಿ ಸಿಂಹಿಕಾ ಹನುಮಂತನಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹತಳಾಯಿತು.”
Verse 45
तां हत्वा पुनरेवाहं कृत्यमात्ययिकं स्मरन्।गत्वा चाह महध्वानं पश्यामि नगमण्डितम्।।।।दक्षिणं तीरमुदधेर्लङ्का यत्र च सा पुरी।
ಅವಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ತಕ್ಷಣ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಹೊರಟೆನು. ಆ ಮಹಾಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಾದು, ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಸಮುದ್ರದ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರವನ್ನು—ಅಲ್ಲಿ ಲಂಕಾಪುರಿ ಇರುವುದನ್ನು—ನೋಡಿದೆನು.
Verse 46
अस्तं दिनकरे याते रक्षसां निलयं पुरम्।।5.58.46।।प्रविष्टोऽहमविज्ञातो रक्षोभिर्भीमविक्रमैः।
ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಂಗತವಾದಾಗ, ರಾಕ್ಷಸರ ನಿವಾಸವಾದ ಆ ನಗರಕ್ಕೆ ನಾನು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆನು; ಭೀಮಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ರಾಕ್ಷಸರು ಕೂಡ ನನ್ನನ್ನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ.
Verse 47
तत्र प्रविशतश्चापि कल्पान्तघनसन्निभा।।5.58.47।।अट्टहासं विमुञ्चन्ती नारी काप्युत्थिता पुरः।
ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕಲ್ಪಾಂತದ ಮೇಘದಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀ ಅಚಾನಕ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಎದ್ದು ನಿಂತು, ಭಯಂಕರ ಅಟ್ಟಹಾಸವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದಳು.
Verse 48
जिघांसन्तीं ततस्तां तु ज्वलदग्निशिरोरुहाम्।।।।सव्यमुष्टिप्रहारेण पराजित्य सुभैरवाम्।प्रदोषकाले प्रविशं भीतयाऽहं तयोदितः।।।।
ನಂತರ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುವ ಕೂದಲಿನ ಆ ಅತಿಭಯಂಕರ ಸ್ತ್ರೀ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಧಾವಿಸಿದಳು. ನಾನು ಎಡಗೈ ಮುಷ್ಟಿಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸಿ, ಅವಳು ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆನು.
Verse 49
जिघांसन्तीं ततस्तां तु ज्वलदग्निशिरोरुहाम्।।5.58.48।।सव्यमुष्टिप्रहारेण पराजित्य सुभैरवाम्।प्रदोषकाले प्रविशं भीतयाऽहं तयोदितः।।5.58.49।।
ನಂತರ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುವ ಕೂದಲಿನ ಆ ಅತಿಭಯಂಕರ ಸ್ತ್ರೀ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಂದಳು. ನಾನು ಎಡಗೈ ಮುಷ್ಟಿಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸಿ, ಅವಳು ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆನು.
Verse 50
अहं लङ्कापुरी वीर निर्जिता विक्रमेण ते।यस्मात्तस्माद्विजेतासि सर्वरक्षांस्यशेषतः।।।।
ಹೇ ವೀರನೇ! ನಾನು ಲಂಕಾಪುರಿಯ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ಶಕ್ತಿ; ನಿನ್ನ ವಿಕ್ರಮದಿಂದ ನಾನು ವಶಗೊಂಡೆ. ಆದಕಾರಣ ನೀನು ಉಳಿದಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನೂ ಜಯಿಸುವೆ.
Verse 51
तत्राहं सर्वरात्रं तु विचिन्वन् जनकात्मजाम्।रावणान्तःपुरगतो न चापश्यं सुमध्यमाम्।।।।
ಅಲ್ಲಿ ರಾವಣನ ಅಂತಃಪುರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ನಾನು ಸರ್ವರಾತ್ರಿಯೂ ಜನಕಾತ್ಮಜೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಿದೆ; ಆದರೆ ಆ ಸುಂದರ ಮಧ್ಯವಳಿಯ ದೇವಿಯನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
Verse 52
तत स्सीतामपश्यंस्तु रावणस्य निवेशने।शोकसागरमासाद्य न पारमुपलक्षये।।।।
ನಂತರ ರಾವಣನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಾಣದೆ, ನಾನು ಶೋಕಸಾಗರಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದೆ; ಅದರ ಪಾರ—ಅಂತ್ಯ—ನನಗೆ ಗೋಚರಿಸಲಿಲ್ಲ.
Verse 53
शोचता च मया दृष्टं प्राकारेण समावृतम्।काञ्चनेन विकृष्टेन गृहोपवनमुत्तमम्।।।।
ಶೋಕಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಾನು, ಪ್ರಾಕಾರದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದು, ದೂರವರೆಗೆ ಹರಡಿದ ಚಿನ್ನದ ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೃಹೋಪವನವನ್ನು ಕಂಡೆ.
Verse 54
स प्राकारमवप्लुत्य पश्यामि बहुपादपम्।अशोकवनिकामध्ये शिंशुपापादपो महान्।।।।तमारुह्य च पश्यामि काञ्चनं कदलीवनम्।
ಆ ಪ್ರಾಕಾರವನ್ನು ದಾಟಿ ನಾನು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಮರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ತೋಟವನ್ನು ಕಂಡೆನು. ಅಶೋಕವನಿಕೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಶಿಂಶುಪಾ ವೃಕ್ಷವಿತ್ತು; ಅದನ್ನು ಏರಿ ನಾನು ಕಂಚಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಬಾಳೆತೋಟವನ್ನು ನೋಡಿದೆನು.
Verse 55
अदूरे शिंशुपावृक्षात्पश्यामि वरवर्णिनीम्।।।।श्यामां कमलपत्राक्षीमुपवासकृशाननाम्।तदेकवासस्संवीतां रजोध्वस्तशिरोरुहाम्।।।।शोकसन्तापदीनाङ्गीं सीतां भर्तृहिते स्थिताम्।राक्षसीभिर्विरूपाभिः क्रूराभिरभिसंवृताम्।।।।मांसशोणितभक्षाभिर्व्याघ्रीभिर्हरिणीमिव।
ಶಿಂಶುಪಾ ವೃಕ್ಷದಿಂದ ಅಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಾನು ವರವರ್ಣಿನಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಂಡೆನು—ಶ್ಯಾಮವರ್ಣೆ, ಕಮಲಪತ್ರದಂತೆ ನೇತ್ರಗಳಿರುವವಳು, ಉಪವಾಸದಿಂದ ಕ್ಷೀಣಮುಖಿ. ಒಂದೇ ವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆವೃತಳಾಗಿ, ಧೂಳಿನಿಂದ ಮಲಿನವಾದ ಕೂದಲಿನವಳು; ಶೋಕಸಂತಾಪದಿಂದ ದೀನಾಂಗಿಯಾದರೂ ಪತಿಯ ಹಿತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಳಾಗಿದ್ದಳು. ಅವಳನ್ನು ವಿಕೃತರೂಪದ, ಕ್ರೂರ ರಾಕ್ಷಸಿಯರು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದರು—ಮಾಂಸ-ಶೋಣಿತ ಭಕ್ಷಕರು—ಹಾಗೆಂದರೆ ವ್ಯಾಘ್ರಿಯರ ನಡುವೆ ಹರಿಣಿಯಂತೆ.
Verse 56
अदूरे शिंशुपावृक्षात्पश्यामि वरवर्णिनीम्।।5.58.55।।श्यामां कमलपत्राक्षीमुपवासकृशाननाम्।तदेकवासस्संवीतां रजोध्वस्तशिरोरुहाम्।।5.58.56।।शोकसन्तापदीनाङ्गीं सीतां भर्तृहिते स्थिताम्।राक्षसीभिर्विरूपाभिः क्रूराभिरभिसंवृताम्।।5.58.57।।मांसशोणितभक्षाभिर्व्याघ्रीभिर्हरिणीमिव।
ನಾನು ಅವಳನ್ನು ಕಂಡೆನು—ಶ್ಯಾಮವರ್ಣೆ, ಕಮಲಪತ್ರದಂತೆ ನೇತ್ರಗಳಿರುವವಳು, ಉಪವಾಸದಿಂದ ಕ್ಷೀಣಮುಖಿ; ಒಂದೇ ವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆವೃತಳಾಗಿ, ಧೂಳಿನಿಂದ ಮಲಿನವಾಗಿ ಜಟೆಯಾದ ಕೂದಲಿನವಳು.
Verse 57
अदूरे शिंशुपावृक्षात्पश्यामि वरवर्णिनीम्।।5.58.55।।श्यामां कमलपत्राक्षीमुपवासकृशाननाम्।तदेकवासस्संवीतां रजोध्वस्तशिरोरुहाम्।।5.58.56।।शोकसन्तापदीनाङ्गीं सीतां भर्तृहिते स्थिताम्।राक्षसीभिर्विरूपाभिः क्रूराभिरभिसंवृताम्।।5.58.57।।मांसशोणितभक्षाभिर्व्याघ्रीभिर्हरिणीमिव।
ಶೋಕಸಂತಾಪದಿಂದ ದೀನಾಂಗಿಯಾದ ಸೀತೆಯು ಪತಿಯ ಹಿತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಳಾಗಿದ್ದಳು; ವಿಕೃತರೂಪದ ಕ್ರೂರ, ಮಾಂಸ-ಶೋಣಿತ ಭಕ್ಷಕ ರಾಕ್ಷಸಿಯರು ಅವಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದರು—ವ್ಯಾಘ್ರಿಯರ ನಡುವೆ ಹರಿಣಿಯಂತೆ.
Verse 58
सा मया राक्षसीमध्ये तर्ज्यमाना मुहुर्मुहुः।।5.58.58।।एकवेणीधरा दीना भर्तृचिन्तापरायणा।भूमिशय्या विवर्णाङ्गी पद्मिनीव हिमागमे।।5.58.59।।रावणाद्विनिवृत्तार्था मर्तव्यकृतनिश्चया।कथञ्चिन्मृगशाबाक्षी तूर्णमासादिता मया।।5.58.60।।
ರಾಕ್ಷಸಿಯರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಮರುಮರು ಬೆದರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಳು; ನಾನು ಅದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೆನು.
Verse 59
सा मया राक्षसीमध्ये तर्ज्यमाना मुहुर्मुहुः।।5.58.58।।एकवेणीधरा दीना भर्तृचिन्तापरायणा।भूमिशय्या विवर्णाङ्गी पद्मिनीव हिमागमे।।5.58.59।।रावणाद्विनिवृत्तार्था मर्तव्यकृतनिश्चया।कथञ्चिन्मृगशाबाक्षी तूर्णमासादिता मया।।5.58.60।।
ಒಂದು ಜಡೆ ಧರಿಸಿ, ದೀನಳಾಗಿ ಪತಿಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೀನಳಾದ ಆಕೆ ಬರಿದಾದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಮಲಗಿದ್ದಳು; ಅವಳ ಅಂಗಗಳು ವರ್ಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಹಿಮಾಗಮನದಲ್ಲಿ ಕಮಲಿನಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು.
Verse 60
सा मया राक्षसीमध्ये तर्ज्यमाना मुहुर्मुहुः।।5.58.58।।एकवेणीधरा दीना भर्तृचिन्तापरायणा।भूमिशय्या विवर्णाङ्गी पद्मिनीव हिमागमे।।5.58.59।।रावणाद्विनिवृत्तार्था मर्तव्यकृतनिश्चया।कथञ्चिन्मृगशाबाक्षी तूर्णमासादिता मया।।5.58.60।।
ರಾವಣನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಶೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಮರಣಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಮೃಗಶಾವಕದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಆ ಸ್ತ್ರೀ—ಯಾವುದೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ—ನನಗೆ ಕೊನೆಗೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ದೊರಕಿದಳು.
Verse 61
तां दृष्ट्वा तादृशीं नारीं रामपत्नीं यशस्विनीम्।तत्रैव शिंशुपावृक्षे पश्यन्नहमवस्थितः।।।।
ಅಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಯಶಸ್ವಿನಿಯಾದ ರಾಮಪತ್ನಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ನಾನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಂಶುಪಾ ಮರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.
Verse 62
ततो हलहलाशब्दं काञ्चीनूपुरमिश्रितम्।शृणोम्यधिकगम्भीरं रावणस्य निवेशने।।।।
ನಂತರ ರಾವಣನ ನಿವಾಸದೊಳಗಿಂದ, ಕಂಚಿ ಮತ್ತು ನೂಪುರಗಳ ಝಣಝಣಾಟದೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ‘ಹಲಹಲ’ ಶಬ್ದವನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದೆ.
Verse 63
ततोऽहं परमोद्विग्नः स्वं रूपं प्रत्यसंहरम्।अहं तु शिंशुपावृक्षे पक्षीव गहने स्थितः।।।।
ಆಮೇಲೆ ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಭೀತನಾಗಿ ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸಿ; ಶಿಂಶುಪಾ ವೃಕ್ಷದ ದಟ್ಟ ಎಲೆಗಳೊಳಗೆ ಪಕ್ಷಿಯಂತೆ ಅಡಗಿಕೊಂಡು ನಿಂತೆನು.
Verse 64
ततो रावणदाराश्च रावणश्च महाबलः।तं देशं समनुप्राप्ता यत्र सीताऽभवत् स्थिता।।।।
ನಂತರ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ರಾವಣನು ತನ್ನ ಸ್ತ್ರೀಯರೊಂದಿಗೆ, ಸೀತೆಯು ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಅದೇ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದನು.
Verse 65
तं दृष्ट्वाथ वरारोहा सीता रक्षोगणेश्वरम्।सङ्कुच्योरूस्तनौ पीनौ बाहुभ्यां परिरभ्य च।।।।
ರಾಕ್ಷಸಗಣಾಧಿಪತಿ ರಾವಣನನ್ನು ಕಂಡು, ಸುಂದರ ನಿತಂಬವಳಾದ ಸೀತೆ ಭಯದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿ; ತೊಡೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಕೊಂಡು, ಬಾಹುಗಳಿಂದ ತನ್ನ ತುಂಬಿದ ಸ್ತನಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಳು.
Verse 66
वित्रस्तां परमोद्विग्नां वीक्षमाणां ततस्ततः।त्राणं किञ्चिदपश्यन्तीं वेपमानां तपस्विनीम्।।।।तामुवाच दशग्रीवस्सीतां परमदुःखिताम्।अवाक्चिराः प्रपतितो बहुमन्यस्व मामिति।।।।
ಭೀತಿಯಿಂದ ನಡುಗುತ್ತ, ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಕುಳಳಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ನೋಡುತ್ತ, ಯಾವ ಆಶ್ರಯವೂ ಕಾಣದೆ ಕಂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತಪಸ್ವಿನಿ ಸೀತೆಯನ್ನು—ಪರಮ ದುಃಖಿತಳಾದ ಅವಳನ್ನು—ಆಗ ದಶಗ್ರೀವ ರಾವಣನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು. ತಲೆ ಬಾಗಿಸಿ ಅವನು ಹೇಳಿದನು: “ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಭರವಸೆ ಇಡು; ನನಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸು.”
Verse 67
वित्रस्तां परमोद्विग्नां वीक्षमाणां ततस्ततः।त्राणं किञ्चिदपश्यन्तीं वेपमानां तपस्विनीम्।।5.58.66।।तामुवाच दशग्रीवस्सीतां परमदुःखिताम्।अवाक्चिराः प्रपतितो बहुमन्यस्व मामिति।।5.58.67।।
ಭೀತಿಯಿಂದ ನಡುಗುತ್ತ, ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಕುಳಳಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ನೋಡುತ್ತ, ಯಾವ ಆಶ್ರಯವೂ ಕಾಣದೆ ಕಂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತಪಸ್ವಿನಿ ಸೀತೆಯನ್ನು—ಪರಮ ದುಃಖಿತಳಾದ ಅವಳನ್ನು—ಆಗ ದಶಗ್ರೀವ ರಾವಣನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು. ತಲೆ ಬಾಗಿಸಿ ಅವನು ಹೇಳಿದನು: “ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಭರವಸೆ ಇಡು; ನನಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸು.”
Verse 68
यदि चेत्त्वं तु दर्पान्मां नाभिनन्दसि गर्विते।द्वौ मासावन्तरं सीते पास्यामि रुधिरं तव।।।।
ಹೇ ಗರ್ವಿತೆಯೇ! ನೀನು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸದಿದ್ದರೆ, ಹೇ ಸೀತೇ, ಎರಡು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ನಿನ್ನ ರಕ್ತವನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುವೆನು.
Verse 69
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य रावणस्य दुरात्मनः।उवाच परमक्रुद्धा सीता वचनमुत्तमम्।।।।
ದುರಾತ್ಮ ರಾವಣನ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪರಮಕ್ರುದ್ಧಳಾದ ಸೀತೆಯು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಚನವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದಳು.
Verse 70
राक्षसाधम रामस्य भार्याममिततेजसः।इक्ष्वाकुकुलनाथस्य स्नुषां दशरथस्य च।।।।अवाच्यं वदतो जिह्वा कथं न पतिता तव।
ಹೇ ರಾಕ್ಷಸಾಧಮ! ನಾನು ಅಮಿತತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಶ್ರೀರಾಮನ ಪತ್ನಿ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಲನಾಥನಾದ ದಶರಥನ ಸೊಸೆ. ಹೇಳಬಾರದ ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತಾ ನಿನ್ನ ನಾಲಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ?
Verse 71
किञ्चिद्वीर्यं तवानार्य यो मां भर्तुरसन्निधौ।।।।अपहृत्याऽऽगतः पाप ते नादृष्टो महात्मना।
ಹೇ ಅನಾರ್ಯ ಪಾಪಿಯೇ! ನನ್ನ ಭರ್ತೃ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರದಾಗ ನನ್ನನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ಬಂದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ವೀರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮಹಾತ್ಮ ರಾಮನ ದೃಷ್ಟಿಗೂ ನೀನು ಬೀಳಲಿಲ್ಲ.
Verse 72
न त्वं रामस्य सदृशो दास्येऽप्यस्य न युज्यसे।।।।यज्ञीय स्सत्यवादी च रणश्लाघी च राघवः।
ನೀನು ರಾಮನಿಗೆ ಸಮನಲ್ಲ; ಅವನ ದಾಸತ್ವಕ್ಕೂ ನೀನು ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲ. ರಾಘವನು ಯಜ್ಞಾರ್ಹನು, ಸತ್ಯವಚನನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಖ್ಯಾತನು.
Verse 73
जानक्या परुषं वाक्यमेवमुक्तो दशाननः।।।।जज्वाल सहसा कोपाच्चितास्थ इव पावकः।
ಜಾನಕಿಯ ಕಠೋರ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದಶಾನನ ರಾವಣನು ಸಹಸಾ ಕೋಪದಿಂದ ಜ್ವಲಿಸಿದನು—ಚಿತೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ.
Verse 74
विवृत्य नयने क्रूरे मुष्टिमुद्यम्य दक्षिणम्।।।।मैथिलीं हन्तुमारब्ध: स्त्रीभिर्हाहाकृतं तदा।
ಕ್ರೂರ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಬಲಗೈ ಮುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ರಾವಣನು ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಮುಂದಾದನು; ಆಗ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ‘ಹಾಯ್! ಹಾಯ್!’ ಎಂದು ಅಳಲಿದರು.
Verse 75
स्त्रीणां मध्यात्समुत्पत्य तस्य भार्या दुरात्मनः।।।।वरा मन्दोदरी नाम तया स प्रतिषेधितः।
ಆಗ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಎದ್ದು, ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನ ಅವನ ಪತ್ನಿ—ವರಾ ಮಂದೋದರಿ ಎಂಬಳು—ಮುಂದೆ ಬಂದು ಅವನನ್ನು ತಡೆದಳು.
Verse 76
उक्तश्च मधुरां वाणीं तया स मदनार्दितः।।।।सीतया तव किं कार्यं महेन्द्रसमविक्रमः।
ಕಾಮದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಅವನಿಗೆ ಮಂದೋದರಿಯು ಮಧುರ ವಾಣಿಯಿಂದ ಹೇಳಿದಳು: ‘ಮಹೇಂದ್ರನ ಸಮಾನ ಪರಾಕ್ರಮಿಯೇ, ನಿನಗೆ ಸೀತೆಯಿಂದ ಏನು ಕಾರ್ಯ?’
Verse 77
देवगन्धर्वकन्याभिर्यक्षकन्याभिरेव च।।।।सार्धं प्रभो रमस्वेह सीतया किं करिष्यसि।
ಪ್ರಭುವೇ! ದೇವ-ಗಂಧರ್ವರ ಕನ್ಯೆಗಳೂ ಯಕ್ಷಕನ್ಯೆಗಳೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ರಮಿಸು; ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿನಗೆ ಏನು ಕಾರ್ಯ?
Verse 78
ततस्ताभिस्समेताभिर्नारीभिस्स महाबलः।।।।प्रसाद्य सहसा नीतो भवनं स्वं निशाचरः।
ಆಮೇಲೆ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಒಂದಾಗಿ, ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ನಿಶಾಚರನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ತನ್ನದೇ ಭವನಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು.
Verse 79
याते तस्मिन् दशग्रीवे राक्षस्यो विकृताननाः।।5.58.79।।सीतां निर्भर्त्सयामासुर्वाक्यैः क्रूरैस्सुदारुणैः।
ದಶಗ್ರೀವ ರಾವಣನು ಹೊರಟ ಬಳಿಕ, ವಿಕೃತಮುಖದ ರಾಕ್ಷಸಿಯರು ಕ್ರೂರವೂ ಅತಿಭಯಂಕರವೂ ಆದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಸೀತೆಯನ್ನು ನಿಂದಿಸಿ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು.
Verse 80
तृणवद्भाषितं तासां गणयामास जानकी।।।।गर्जितं च तदा तासां सीतां प्राप्य निरर्थकम्।
ಜಾನಕಿಯು ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ತೃಣದಂತೆ ಎಣಿಸಿದಳು; ಸೀತೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಅವರ ಗರ್ಜನೆಯೂ ಆಗ ನಿರರ್ಥಕವಾಯಿತು.
Verse 81
वृथागर्जितनिश्चेष्टा राक्षस्यः पिशिताशनाः।।।।रावणाय शशंसुस्ताः सीताध्यवसितं महत्।
ವ್ಯರ್ಥ ಗರ್ಜಿಸಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯರಾದ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ರಾಕ್ಷಸಿಯರು, ಸೀತೆಯ ಮಹತ್ತಾದ ಸಂಕಲ್ಪದ ದೃಢತೆಯನ್ನು ರಾವಣನಿಗೆ ಹೋಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು.
Verse 82
ततस्तास्सहितास्सर्वा निहताशा निरुद्यमाः।।।।परिक्षिप्य समन्तात्तां निद्रावशमुपागताः।
ಆಮೇಲೆ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ—ಆಶೆಗಳು ಭಂಗವಾಗಿ, ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ—ಅವಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಮಲಗಿ ನಿದ್ರೆಯ ವಶರಾದರು.
Verse 83
तासु चैव प्रसुप्तासु सीता भर्तृहिते रता।।5.58.83।।विलप्य करुणं दीना प्रशुशोच सुदुःखिता।
ಆ ರಾಕ್ಷಸಿಯರು ನಿದ್ರಿಸಿದಾಗ, ಪತಿಯ ಹಿತದಲ್ಲೇ ನಿರತಳಾದ ಸೀತಾದೇವಿ ಕರುಣವಾಗಿ ಅಳಲಿಟ್ಟು; ದೀನಳಾಗಿ, ಅತಿದುಃಖಿತಳಾಗಿ ನಿರಂತರ ಶೋಕಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.
Verse 84
तासां मध्यात्समुत्थाय त्रिजटा वाक्यमब्रवीत्।।।।आत्मानं खादत क्षिप्रं न सीता विनशिष्यति।जनकस्यात्मजा साध्वी स्नुषा दशरथस्य च।।।।
ಅವರ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಎದ್ದು ತ್ರಿಜಟೆ ಹೇಳಿದಳು: “ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ ತಕ್ಷಣ ನನ್ನನ್ನೇ ತಿನ್ನಿರಿ; ಸೀತಾದೇವಿ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಜನಕನ ಸಾಧ್ವೀ ಪುತ್ರಿ, ದಶರಥನ ಸೊಸೆ.”
Verse 85
तासां मध्यात्समुत्थाय त्रिजटा वाक्यमब्रवीत्।।5.58.84।।आत्मानं खादत क्षिप्रं न सीता विनशिष्यति।जनकस्यात्मजा साध्वी स्नुषा दशरथस्य च।।5.58.85।।
ಮತ್ತೆ ಅವರ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಎದ್ದು ತ್ರಿಜಟೆ ಘೋಷಿಸಿದಳು: “ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ ತಕ್ಷಣ ನನ್ನನ್ನೇ ತಿನ್ನಿರಿ; ಸೀತಾದೇವಿ ವಿನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಜನಕನ ಸಾಧ್ವೀ ಪುತ್ರಿ, ದಶರಥನ ಸೊಸೆ.”
Verse 86
स्वप्नो ह्यद्य मया दृष्टो दारुणो रोमहर्षणः।रक्षसां च विनाशाय भर्तुरस्या जयाय च।।।।
ಇಂದು ನಾನು ಒಂದು ಸ್ವಪ್ನವನ್ನು ಕಂಡೆನು—ಅತಿಭಯಾನಕ, ರೋಮಾಂಚಕರ—ಅದು ರಾಕ್ಷಸರ ವಿನಾಶಕ್ಕೂ ಅವಳ ಭರ್ತೃನ ಜಯಕ್ಕೂ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ।
Verse 87
अलमस्मात्परित्रातुं राघवाद्राक्षसीगणम्।अभियाचाम वैदेहीमेतद्धि मम रोचते।।।।
ರಾಘವನಿಂದ ರಾಕ್ಷಸೀಗಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ಕರುಣೆಗೆ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಸಾಕು—ಇದೇ ನನಗೆ ಯುಕ್ತವೆನಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 88
यस्या ह्येवंविधस्स्वप्नो दुःखितायाः प्रदृश्यते।सा दुःखैर्विविधैर्मुक्ता सुखमाप्नोत्यनुत्तमम्।।।।प्रणिपातप्रसन्ना हि मैथिली जनकात्मजा।
ದುಃಖಿತಳಿಗೆ ಇಂಥ ಸ್ವಪ್ನವು ಕಾಣಿಸಿದರೆ, ಅವಳು ನಾನಾವಿಧ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಳಾಗಿ ಅನುತ್ತಮ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ। ಜನಕಾತ್ಮಜೆ ಮೈಥಿಲಿ ಪ್ರಣಿಪಾತಪೂರ್ವಕ ವಿನಂತಿಯಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗುತ್ತಾಳೆ।
Verse 89
ततस्सा ह्रीमती बाला भर्तुर्विजयहर्षिता।।।।अवोचद्यदि तत्तथ्यं भवेयं शरणं हि वः।
ಆಮೇಲೆ ಲಜ್ಜಾಶೀಲ ಯುವತಿ ಸೀತೆಯು, ಭರ್ತೃನ ವಿಜಯದ ಹರ್ಷದಿಂದ ಉಲ್ಲಾಸಿತಳಾಗಿ, ಹೇಳಿದಳು: “ಅದು ಸತ್ಯವಾದರೆ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಶರಣಾಗುವ ಆಶ್ರಯವಾಗುವೆನು।”
Verse 90
तां चाहं तादृशीं दृष्ट्वा सीताया दारुणां दशाम्।चिन्तयामास विक्रान्तो न च मे निर्वृतं मनः।।।।
ಸೀತೆಯ ಆ ಭೀಕರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ನಾನು—ವೀರನಾಗಿದ್ದರೂ—ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದೆನು; ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ.
Verse 91
सम्भाषणार्थं च मया जानक्याश्चिन्तितो विधिः।।।।इक्ष्वाकूणां हि वंशस्तु ततो मम पुरस्कृतः।
ಜಾನಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ನಾನು ಒಂದು ಉಪಾಯವನ್ನು ಯೋಚಿಸಿದೆನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಮೊದಲು ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆನು.
Verse 92
श्रुत्वा तु गदितां वाचं राजर्षिगणपूजिताम्।।।।प्रत्यभाषत मां देवी बाष्पैः पिहितलोचना।
ರಾಜರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತವಾದ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಪವಿತ್ರಗೊಂಡ ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ದೇವಿ ಕಣ್ಣೀರು ಮುಚ್ಚಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ನನಗೆ ಪ್ರತಿವಚನ ನೀಡಿದಳು.
Verse 93
कस्त्वं केन कथं चेह प्राप्तो वानरपुङ्गवः।।।।का च रामेण ते प्रीतिस्तन्मे शंसितुमर्हसि।
“ಹೇ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನೀನು ಯಾರು? ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ್ತು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆ? ಹಾಗೆಯೇ ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ನಿನಗೆ ಯಾವ ಸ್ನೇಹಬಂಧವಿದೆ? ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳು.”
Verse 94
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा ह्यहमप्यब्रुवं वचः।।।।देवि रामस्य भर्तुस्ते सहायो भीमविक्रमः।सुग्रीवो नाम विक्रान्तो वानरेन्द्रो महाबलः।।।।
ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ಕೂಡ ಉತ್ತರಿಸಿದೆನು: “ದೇವಿ, ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಹಾಯಕನಿದ್ದಾನೆ—ಭೀಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿ—ಸುಗ್ರೀವನೆಂಬ ಮಹಾಬಲ ವಾನರರಾಜ.”
Verse 95
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा ह्यहमप्यब्रुवं वचः।।5.58.94।।देवि रामस्य भर्तुस्ते सहायो भीमविक्रमः।सुग्रीवो नाम विक्रान्तो वानरेन्द्रो महाबलः।।5.58.95।।
ಅವಳ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನೂ ಹೀಗೆಂದೆನು—ದೇವಿ, ನಿನ್ನ ಪತಿ ಶ್ರೀರಾಮನ ಸಹಾಯಕನು ಭೀಮಪರಾಕ್ರಮಿ, ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ವಾನರೇಂದ್ರನಾದ ಸುಗ್ರೀವನೆಂಬ ವೀರನು.
Verse 96
तस्य मां विद्धि भृत्यं त्वं हनुमन्तमिहागतम्।भर्त्राहं प्रेषितस्तुभ्यं रामेणाक्लिष्टकर्मणा।।।।
ನನ್ನನ್ನು ಅವನ ದಾಸನೆಂದು ತಿಳಿ—ನಾನು ಹನುಮಂತನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ಅಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮನಾದ ನಿನ್ನ ಪತಿ ಶ್ರೀರಾಮನೇ ನನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾನೆ.
Verse 97
इदं च पुरुषव्याघ्रः श्रीमान् दाशरथिः स्वयम्।अङ्गुलीयमभिज्ञानमदात्तुभ्यं यशस्विनि।।।।
ಮತ್ತು ಈ ಉಂಗುರವನ್ನು—ಓ ಯಶಸ್ವಿನಿ—ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರನಾದ ಶ್ರೀಮಾನ್ ದಾಶರಥಿ ಶ್ರೀರಾಮನೇ ಸ್ವತಃ ನಿನಗೆ ಅಭಿಜ್ಞಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.
Verse 98
तदिच्छामि त्वयाऽऽज्ञप्तं देवि किं करवाण्यहम्।रामलक्ष्मणयोः पार्श्वं नयामि त्वां किमुत्तरम्।।।।
ದೇವಿ, ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ—ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ? ನಿನ್ನನ್ನು ಶ್ರೀರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲೇವೇ? ನಿನ್ನ ಉತ್ತರವೇನು?
Verse 99
एतच्छ्रुत्वा विदित्वा च सीता जनकनन्दिनी।आहरावणमुत्साद्य राघवो मां नयत्विति।।।।
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಸೀತೆಯಾದ ಜನಕನಂದಿನಿ ಹೇಳಿದರು: “ರಾಘವನು ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ನಂತರ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಿ.”
Verse 100
प्रणम्य शिरसा देवीं महमार्यामनिन्दिताम्।राघवस्य मनोह्लादमभिज्ञानमयाचिषम्।।।।
ಶಿರಸಾ ನಮಿಸಿ ನಾನು ಅನಿಂದಿತ ಮಹಾರಾಣಿ ದೇವಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ರಾಘವನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಆನಂದ ನೀಡುವ ಅಭಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡೆ.
Verse 101
अथ मामब्रवीत्सीता गृह्यतामयमुत्तमः।मणिर्येन महाबाहू रामस्त्वां बहुमन्यते।।।।
ಆಗ ಸೀತೆಯು ನನಗೆ ಹೇಳಿದಳು: “ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಣಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು; ಇದರ ಮೂಲಕ ಮಹಾಬಾಹು ರಾಮನು ನಿನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ನಿನಗೆ ಬಹುಮಾನ ನೀಡುವನು.”
Verse 102
इत्युक्त्वा तु वरारोहा मणिप्रवरमद्भुतम्।प्रायच्छत्परमोद्विग्ना वाचा मां सन्दिदेशह।।।।
ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ, ವರಾರೋಹಾ ಸೀತೆಯು ಪರಮೋದ್ವಿಗ್ನಳಾಗಿ ಆ ಅದ್ಭುತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಣಿಯನ್ನು ನನಗೆ ನೀಡಿದಳು ಮತ್ತು ವಚನದಿಂದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದಳು.
Verse 103
ततस्तस्यै प्रणम्याहं राजपुत्र्यै समाहितः।प्रदक्षिणं परिक्राममिहाभ्युद्गतमानसः।।।।
ನಂತರ ಸಮಾಹಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಆ ರಾಜಕುಮಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಮುಂದಿನ ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಉನ್ನತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದೆ.
Verse 104
उक्तोऽहं पुनरेवेदं निश्चित्य मनसा तया।हनुमन्मम वृत्तान्तं वक्तुमर्हसि राघवे।।5.58.104।।
ಆಕೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ನನಗೆ ಹೀಗೆಂದಳು: “ಹನುಮಾನ್, ರಾಘವನಿಗೆ ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯ.”
Verse 105
यथा श्रुत्वैव न चिरात्तावुभौ रामलक्ष्मणौ।सुग्रीवसहितौ वीरावुपेयातां तथा कुरु।।।।
“ಅವರು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು—ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣರು—ಸುಗ್ರೀವನೊಡನೆ ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಬರುವಂತೆ ನೀನು ಹಾಗೆ ಹೇಳು; ಹಾಗೆ ಮಾಡು.”
Verse 106
यद्यन्यथा भवेदेतद्द्वौ मासौ जीवितं मम।न मां द्रक्ष्यति काकुत्स्थो म्रिये साहमनाथवत्।।।।
“ಇದು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಡೆದರೆ, ನನ್ನ ಜೀವಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಮಾತ್ರ. ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನು (ರಾಮನು) ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ಅನಾಥಳಂತೆ ಮರಣಹೊಂದುತ್ತೇನೆ.”
Verse 107
तच्छ्रुत्वा करुणं वाक्यं क्रोधो मामभ्यवर्तत।उत्तरं च मया दृष्टं कार्यशेषमनन्तरम्।।।।
ಆಕೆಯ ಕರುಣಾಮಯ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಕ್ರೋಧವು ನನ್ನನ್ನು ಆವರಿಸಿತು; ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣವೇ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಉಳಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಕಂಡೆನು.
Verse 108
ततोऽवर्धत मे कायस्तदा पर्वतसन्निभः।युद्धकाङ्क्षी वनं तच्च विनाशयितुमारभे।।।।
ಆಮೇಲೆ ನನ್ನ ದೇಹವು ಆ ವೇಳೆಗೆ ಪರ್ವತದಂತೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿತು. ಯುದ್ಧಾಸೆಯಿಂದ ನಾನು ಆ ತೋಟವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದೆನು.
Verse 109
तद्भग्नं वनषण्डं तु भ्रान्तत्रस्तमृगद्विजम्।प्रतिबुद्धा निरीक्षन्ते राक्षस्यो विकृताननाः।।।।
ಆ ಭಗ್ನವಾದ ವನಖಂಡವು ಭ್ರಾಂತಿಯಾಗಿ ಭಯತ್ರಸ್ತ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾಗಿತ್ತು; ವಿಕೃತಮುಖದ ರಾಕ್ಷಸಿಯರು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಅದನ್ನು ನೋಡಿದರು.
Verse 110
मां च दृष्ट्वा वने तस्मिन् समागम्य ततस्ततः।ता स्समभ्यागताः क्षिप्रं रावणायाचचक्षिरे।।5.58.110।।
ಆ ತೋಟದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ತಕ್ಷಣವೇ ರಾವಣನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು.
Verse 111
राजस्वनमिदं दुर्गं तव भग्नं दुरात्मना।वानरेण ह्यविज्ञाय तव वीर्यं महाबल।।।।
ಹೇ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ರಾಜನೇ! ನಿನ್ನ ಈ ದುರ್ಗಮ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನ ವಾನರನು, ನಿನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಧ್ವಂಸಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.
Verse 112
दुर्बुद्धेस्तस्य राजेन्द्र तव विप्रियकारिणः।वधमाज्ञापय क्षिप्रं यथासौ विलयं व्रजेत्।।।।
ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ! ನಿನ್ನ ಅಹಿತ ಮಾಡಿದ ಆ ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿಯವನ ವಧೆಯನ್ನು ಶೀಘ್ರ ಆಜ್ಞಾಪಿಸು, ಅವನು ಬೇಗನೇ ವಿನಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಲಿ.
Verse 113
तच्छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रेण विसृष्टा भृशदुर्जयाः।राक्षसाः किङ्करा नाम रावणस्य मनोनुगाः।।।।
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರ ರಾವಣನು, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಗುಣರಾದ ‘ಕಿಂಕರ’ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದನು—ಅತಿಭೀಕರರು, ಜಯಿಸಲು ದುಸ್ತರರು।
Verse 114
तेषामशीतिसाहस्रं शूलमुद्गरपाणिनाम्।मया तस्मिन्वनोद्देशे परिघेण निषूदितम्।।।।
ಅವರಲ್ಲಿ ಶೂಲ ಮತ್ತು ಮುದುಗರಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಎಂಭತ್ತು ಸಾವಿರರನ್ನು, ಆ ವನಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಾನು ಪರಿಘವೆಂಬ ಕಬ್ಬಿಣದ ದಂಡದಿಂದ ಸಂಹರಿಸಿದೆನು।
Verse 115
तेषां तु हतशेषा ये ते गत्वा लघुविक्रमाः।निहतं च महत्सैन्यं रावणायाचचक्षिरे।।।।
ಆದರೆ ಉಳಿದವರು—ಅಲ್ಪವಿಕ್ರಮಿಗಳಾದ ರಾಕ್ಷಸರು—ಹೋಗಿ, ಮಹಾಸೈನ್ಯವು ನಿಹತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ರಾವಣನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು।
Verse 116
ततो मे बुद्धिरुत्पन्ना चैत्यप्रासादमाक्रमम्।तत्रस्थान्राक्षसान् हत्वा शतं स्तम्भेन वै पुनः।।।।ललामभूतो लङ्कायास्स वै विध्वंसितो मया।
ನಂತರ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚನೆ ಹುಟ್ಟಿತು—ಚೈತ್ಯಪ್ರಾಸಾದವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಬೇಕು ಎಂದು. ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ನೂರನ್ನು ನಾನು ಸ್ತಂಭದಿಂದ ಸಂಹರಿಸಿದೆನು; ಲಂಕೆಯ ಅಲಂಕಾರವಾಗಿದ್ದ ಆ ಭವನವನ್ನು ನಾನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದೆನು।
Verse 117
ततः प्रहस्तस्य सुतं जम्बुमालिनमादिशत्।।5.58.117।।राक्षसैर्बहुभिस्सार्धं घोररूपैर्भयानकैः।
ನಂತರ (ರಾವಣನು) ಪ್ರಹಸ್ತನ ಪುತ್ರ ಜಂಬುಮಾಲಿನನಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು—ಭೀಕರರೂ ಭಯಾನಕರರೂ ಆದ ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ।
Verse 118
तं महाबलसम्पन्नं राक्षसं रणकोविदम्।।।।परिघेणातिघोरेण सूदयामि सहानुगम्।
ಮಹಾಬಲಸಂಪನ್ನನೂ ರಣಕೋವಿದನೂ ಆದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ನಾನು ಅತಿಭಯಂಕರವಾದ ಪರಿಘದಿಂದ, ಅವನ ಅನುಚರರೊಡನೆ ಸಹಿತ ಸಂಹರಿಸಿದೆ.
Verse 119
तच्छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रस्तु मन्त्रिपुत्त्रान्महाबलान्।।।।पदातिबलसम्पन्नान् प्रेषयामास रावणः।
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರ ರಾವಣನು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳೂ ಪದಾತಿಬಲಸಂಪನ್ನರೂ ಆದ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಪುತ್ರರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.
Verse 120
परिघेणैव तान् सर्वान्नयामि यमसादनम्।।।।मन्त्रिपुत्त्रान्हतान्च्छृत्वा समरेऽलघुविक्रमान्।पञ्च सेनाग्रगाच्छ्रूरान्प्रेषयामास रावणः।।।।
ಪರಿಘದಿಂದಲೇ ನಾನು ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಯಮನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದೆ. ಸಮರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪವಲ್ಲದ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಮಂತ್ರಿಪುತ್ರರು ಹತರಾದರು ಎಂದು ಕೇಳಿ, ರಾವಣನು ಸೇನೆಯ ಅಗ್ರಭಾಗದ ಐದು ಶೂರ ನಾಯಕ들을 ಕಳುಹಿಸಿದನು.
Verse 121
परिघेणैव तान् सर्वान्नयामि यमसादनम्।।5.58.120।।मन्त्रिपुत्त्रान्हतान्च्छृत्वा समरेऽलघुविक्रमान्।पञ्च सेनाग्रगाच्छ्रूरान्प्रेषयामास रावणः।।5.58.121।।
ಪರಿಘದಿಂದಲೇ ನಾನು ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಯಮನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದೆ. ಸಮರದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಮಂತ್ರಿಪುತ್ರರು ಹತರಾದರು ಎಂದು ಕೇಳಿ, ರಾವಣನು ಸೇನೆಯ ಅಗ್ರಭಾಗದ ಐದು ಶೂರ ಅಗ್ರನಾಯಕರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.
Verse 122
तानहं सहसैन्यान्वै सर्वानेवाभ्यसूदयम्।ततः पुनर्दशग्रीवः पुत्रमक्षं महाबलम्।।।।बहुभी राक्षसैस्सार्धं प्रेषयामास रावणः।
ಅವರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅವರ ಸೈನ್ಯಸಹಿತ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾನು ಸಂಹರಿಸಿದೆನು. ಅನಂತರ ದಶಗ್ರೀವ ರಾವಣನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಪುತ್ರ ಅಕ್ಷನನ್ನು ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರೊಡನೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು.
Verse 123
तं तु मन्दोदरीपुत्त्रं कुमारं रणपण्डितम्।।।।सहसा खं समुत्क्रान्तं पादयोश्च गृहीतवान्।चर्मासिनं शतगुणं भ्रामयित्वा व्यपेषयम्।।।।
ಆದರೆ ಮಂದೋದರಿಯ ಪುತ್ರನಾದ, ಯುದ್ಧಪಾಂಡಿತ್ಯವಿರುವ ಆ ಕುಮಾರನು ಸಹಸಾ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಏರಿದಾಗ, ನಾನು ಅವನ ಎರಡೂ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದೆನು; ಅವನನ್ನು ನೂರು ಬಾರಿ ಸುತ್ತಿಸಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಡಿದು ಚೂರಾಗಿಸಿದೆನು.
Verse 124
तं तु मन्दोदरीपुत्त्रं कुमारं रणपण्डितम्।।5.58.123।।सहसा खं समुत्क्रान्तं पादयोश्च गृहीतवान्।चर्मासिनं शतगुणं भ्रामयित्वा व्यपेषयम्।।5.58.124।।
ಅವನು ಸಹಸಾ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದಾಗ, ನಾನು ಅವನ ಎರಡೂ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದೆನು; ನಂತರ ಆ ಯೋಧನನ್ನು ನೂರು ಬಾರಿ ಸುತ್ತಿಸಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಡಿದು ನಾಶಮಾಡಿದೆನು.
Verse 125
तमक्षमागतं भग्नं निशम्य स दशाननः।तत इन्द्रजितं नाम द्वितीयं रावणस्सुतम्।।।।व्यादिदेश सुसंकृद्धो बलिनम् युद्धदुर्मदम्।
ಅಕ್ಷನು ನಾಶವಾದನೆಂಬ ವಾರ್ತೆ ಕೇಳಿ ದಶಾನನ ರಾವಣನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಜ್ವಲಿಸಿದನು; ಅನಂತರ ಇಂದ್ರಜಿತನೆಂಬ ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಪುತ್ರನಿಗೆ—ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠನೂ ಯುದ್ಧಗರ್ವದಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತನೂ ಆದವನಿಗೆ—ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿದನು.
Verse 126
तच्चाप्यहं बलं सर्वं तं च राक्षसपुङ्गवम्।।।।नष्टौजसं रणे कृत्वा परं हर्षमुपागमम्।
ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಸ್ತ ಬಲವನ್ನೂ, ಆ ರಾಕ್ಷಸಪುಂಗವನನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡಿ ಅವನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ನಾನು ಪರಮ ಹರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆನು.
Verse 127
महतापि महाबाहुः प्रत्ययेन महाबलः।।।।प्रेषितो रावणेनैव सह वीरैर्मदोत्कटैः।
ಮಹಾಬಾಹುವೂ ಮಹಾಬಲನೂ ಆದ ಅವನು ಮಹಾ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಗರ್ವದಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತರಾದ ವೀರರೊಂದಿಗೆ ರಾವಣನಿಂದಲೇ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.
Verse 128
सोऽविषह्यं हि मां बुद्ध्वा स्वं बलं चावमर्दितम्।।।।ब्राह्मणास्त्रेण स तु मां प्राबध्नाच्छातिवेगितः।
ನಾನು ಅಜೇಯನಾಗಿರುವೆನು ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ಬಲ ಕುಂಠಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಅತಿವೇಗದಿಂದ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದನು.
Verse 129
रज्जुभिश्चाभिबध्नन्ति ततो मां तत्र राक्षसाः।।।।रावणस्य समीपं च गृहीत्वा मामुपानयन्।
ನಂತರ ಅಲ್ಲಿನ ರಾಕ್ಷಸರು ಹಗ್ಗಗಳಿಂದಲೂ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದರು; ನನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿದು ರಾವಣನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು.
Verse 130
दृष्ट्वा सम्भाषितश्चाहं रावणेन दुरात्मना।।।।पृष्टश्च लङ्कागमनं राक्षसानां च तं वधम्।
ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡ ದುಷ್ಟಾತ್ಮ ರಾವಣನು ನನ್ನೊಡನೆ ಮಾತಾಡಿ, ಲಂಕೆಗೆ ನನ್ನ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ಆ ರಾಕ್ಷಸರ ವಧದ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.
Verse 131
तत्सर्वं च मया तत्र सीतार्थमिति जल्पितम्।।।।अस्याहं दर्शनाकाङ्क्षी प्राप्तस्त्वद्भवनं विभो।मारुतस्यौरसः पुत्रो वानरो हनुमानहम्।।।।
ಮಗನೇ, ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತಗಳಿಗೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿದ್ದವು; ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾ ಸರ್ವತ್ರ ಕಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
Verse 132
तत्सर्वं च मया तत्र सीतार्थमिति जल्पितम्।।5.58.131।।अस्याहं दर्शनाकाङ्क्षी प्राप्तस्त्वद्भवनं विभो।मारुतस्यौरसः पुत्रो वानरो हनुमानहम्।।5.58.132।।
ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು: ‘ಇದು ಸೀತಾದೇವಿಯ ನಿಮಿತ್ತ. ಹೇ ವಿಭೋ, ಅವಳ ದರ್ಶನಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಭವನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಮಾರುತದ ಔರಸಪುತ್ರನಾದ ವಾನರ ಹನುಮಾನ್.’
Verse 133
रामदूतं च मां विद्धि सुग्रीवसचिवं कपिम्।सोऽहं दूत्येन रामस्य त्वत्सकाशमिहागतः।।।।
ನನ್ನನ್ನು ವಾನರನೆಂದು—ರಾಮನ ದೂತನು, ಸುಗ್ರೀವನ ಸಚಿವನು—ಎಂದು ತಿಳಿ; ರಾಮನ ದೂತ್ಯಕಾರ್ಯದಿಂದಲೇ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
Verse 134
सुग्रीवश्च महातेजास्सत्वां कुशलमब्रवीत्।धर्मार्थकामसहितं हितं पथ्यमुवाच च।।।।
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಸುಗ್ರೀವನು ನಿನ್ನ ಕುಶಲಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ, ಹಿತಕರವೂ ಪಥ್ಯವೂ ಆದ ಉಪದೇಶವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.
Verse 135
वसतो ऋश्यमूके मे पर्वते विपुलद्रुमे।राघवो रणविक्रान्तो मित्त्रत्वं समुपागतः।।।।
ವಿಶಾಲ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಋಷ್ಯಮೂಕ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನಾನು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ರಾಘವನು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಮಿತ್ರತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.
Verse 136
तेन मे कथितं राज्ञा भार्या मे रक्षसा हृता।तत्र साहाय्यमस्माकं कार्यं सर्वात्मना त्वया।।।।
ಆಗ ರಾಜನು ನನಗೆ ಹೇಳಿದನು: ‘ನನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ರಾಕ್ಷಸನು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕು.’
Verse 137
मया च कथितं तस्मै वालिनश्च वधं प्रति।तत्र साहाय्यहेतोर्मे समयं कर्तुमर्हसि।।।।
ನಾನೂ ಅವನಿಗೆ ವಾಲಿನ ವಧದ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದೆನು; ಪರಸ್ಪರ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ನಮ್ಮೊಡನೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.
Verse 138
वालिना हृतराज्येन सुग्रीवेण महाप्रभुः।चक्रेऽग्निसाक्षिकं सख्यं राघवस्सह लक्ष्मणः।।।।
ವಾಲಿಯಿಂದ ರಾಜ್ಯ ಕಸಿದುಕೊಂಡ ಸುಗ್ರೀವನೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಪ್ರಭು ರಾಘವನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಖ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
Verse 139
तेन वालिनमुत्पाट्य शरेणैकेन संयुगे।वानराणां महाराजः कृतस्स प्लवतां प्रभुः।।।।
ನಂತರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಾಣದಿಂದ ವಾಲಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ವಾನರಸೈನ್ಯದ ಮಹಾರಾಜನಾಗಿ, ಪ್ಲವಗಗಳ ಪ್ರಭುವಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.
Verse 140
तस्य साहाय्यमस्माभिः कार्यं सर्वात्मना त्विह।तेन प्रस्थापितस्तुभ्यं समीपमिह धर्मतः।।।।
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಈಗ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾವು ಅವನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲೇಬೇಕು; ಆದಕಾರಣ ಧರ್ಮಾನುಸಾರವಾಗಿ, ನ್ಯಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ನನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 141
क्षिप्रमानीयतां सीता दीयतां राघवाय च।यावन्न हरयो वीरा विधमन्ति बलं तव।।।।
ಸೀತೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಕರೆತರಲಿ ಮತ್ತು ರಾಘವನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಿ—ವೀರ ವಾನರ ಯೋಧರು ನಿನ್ನ ಸೇನಾಬಲವನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು.
Verse 142
वानराणां प्रभावो हि न केन विदितः पुरा।देवतानां सङ्काशं च ये गच्छन्ति निमन्त्रिताः।।।।
ವಾನರರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾರು ತಿಳಿಯದೆ ಇದ್ದರು? ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಾಗ ಅವರು ದೇವತೆಗಳ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ.
Verse 143
इति वानरराजस्त्वामाहेत्यभिहितो मया।मामैक्षत ततः क्रुद्धश्चक्षुषा प्रदहन्निव।।।।
‘ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಾನರರಾಜನು ನಿನ್ನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾನೆ’ ಎಂದು ನಾನು ತಿಳಿಸಿದೆ. ನಂತರ ರಾವಣನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ನನ್ನತ್ತ ನೋಡಿದನು—ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದಲೇ ಸುಡುತ್ತಿರುವಂತೆ.
Verse 144
तेन वध्योऽहमाज्ञप्तो रक्षसा रौद्रकर्मणा।मत्प्रभावमविज्ञाय रावणेन दुरात्मना।।।।
ನನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಕ್ರೂರಕರ್ಮಿಯಾದ ದುಷ್ಟಾತ್ಮ ರಾವಣನು ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ವಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.
Verse 145
ततो विभीषणो नाम तस्य भ्राता महामतिः।तेन राक्षसराजोऽसौ याचितो मम कारणात्।।।।
ಆಮೇಲೆ ಅವನ ಸಹೋದರನಾದ ಮಹಾಮತಿಯಾದ ವಿಭೀಷಣನು, ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ರಾಕ್ಷಸರಾಜನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು.
Verse 146
नैवं राक्षसशार्दूल त्यज्यतामेष निश्चयः।राजशास्त्रव्यपेतो हि मार्गः संसेव्यते त्वया।।।।
“ಹೀಗಲ್ಲ, ಹೇ ರಾಕ್ಷಸಶಾರ್ದೂಲ! ಈ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು; ನೀನು ಅನುಸರಿಸುವ ಮಾರ್ಗವು ರಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ವಿಚಲಿತವಾಗಿದೆ.”
Verse 147
दूतवध्या न दृष्टा हि राजशास्त्रेषु राक्षस।दूतेन वेदितव्यं च यथार्थं हितवादिना।।।।
“ಹೇ ರಾಕ್ಷಸ! ರಾಜಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೂತನ ವಧೆ ಕಂಡಿಲ್ಲ; ಹಿತವಚನ ಹೇಳುವ ದೂತನು ಯಥಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಡಬೇಕು.”
Verse 148
सुमहत्यपराधेऽपि दूतस्यातुलविक्रमः।विरूपकरणं दृष्टं न वधोऽस्तीति शास्त्रतः।।।।
“ಹೇ ಅತುಲವಿಕ್ರಮನೇ! ದೂತನು ಮಹಾಪರಾಧ ಮಾಡಿದರೂ ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರ ವಧೆಯಿಲ್ಲ; ಕೇವಲ ವಿರೂಪಕರಣವೇ ದಂಡ.”
Verse 149
विभीषणेनैवमुक्तो रावणस्सन्दिदेश तान्।राक्षसानेतदेवास्य लाङ्गूलं दह्यतामिति।।।।
ವಿಭೀಷಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ರಾವಣನು ಆ ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು: “ಇವನ ಲಾಂಗೂಲವನ್ನೇ ದಹಿಸಿರಿ—ಇಷ್ಟೇ.”
Verse 150
ततस्तस्य वचः श्रुत्वा मम पुच्छं समन्ततः।वेष्टितं शणवल्कैश्च जीर्णैः कार्पासजैः पटैः।।।।
ನಂತರ ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವರು ನನ್ನ ಪುಚ್ಛವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶಣವಲ್ಕದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದಲೂ ಜೀರ್ಣವಾದ ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆಗಳ ಚಿಂದಿಗಳಿಂದಲೂ ಸುತ್ತಿ ಕಟ್ಟಿದರು.
Verse 151
राक्षसाः सिद्धसन्नाहास्ततस्ते चण्डविक्रमाः।तदाऽदह्यन्त मे पुच्छं निघ्नन्त: काष्ठमुष्टिभिः।।।।बद्धस्य बहुभिः पाशैर्यन्त्रितस्य च राक्षसैः।
ನಂತರ ಸಿದ್ಧಸನ್ನಾಹರಾದ, ಚಂಡವಿಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಆ ರಾಕ್ಷಸರು ಅನೇಕ ಪಾಶಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಿಡಿದು, ಮರದ ದಂಡಗಳಿಂದಲೂ ಮುಷ್ಟಿಗಳಿಂದಲೂ ಹೊಡೆದು, ನನ್ನ ಪುಚ್ಛಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದರು.
Verse 152
ततस्ते राक्षसाश्शूरा बद्धं मामग्निसंवृतम्।।।।अघोषयन्राजमार्गे नगरद्वारमागताः।
ನಂತರ ಆ ಶೂರ ರಾಕ್ಷಸರು ನನ್ನನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಿಡಿದು, ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸುತ್ತಾ ನಗರಬಾಗಿಲಿಗೆ ತಲುಪುವವರೆಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಿದರು.
Verse 153
ततोऽहं सुमहद्रूपं संक्षिप्य पुनरात्मनः।।।।विमोचयित्वा तं बन्धं प्रकृतिस्थः स्थितः पुनः।आयसं परिघं गृह्य तानि रक्षांस्यसूदयम्।।।।
ನಂತರ ನಾನು ನನ್ನ ಅತಿವಿಶಾಲ ರೂಪವನ್ನು ಸಂಕುಚಿಸಿ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ; ಆ ಬಂಧನದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಮತ್ತೆ ಸ್ವಭಾವಸಿದ್ಧ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದೆ. ಕಬ್ಬಿಣದ ಪರಿಘವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಆ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದೆ.
Verse 154
ततोऽहं सुमहद्रूपं संक्षिप्य पुनरात्मनः।।5.58.153।।विमोचयित्वा तं बन्धं प्रकृतिस्थः स्थितः पुनः।आयसं परिघं गृह्य तानि रक्षांस्यसूदयम्।।5.58.154।।
ಆಮೇಲೆ ನಾನು ನನ್ನ ಅತಿವಿಶಾಲ ರೂಪವನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸಿ, ಆ ಬಂಧನವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಪುನಃ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದೆ; ಕಬ್ಬಿಣದ ಪರಿಘವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದೆ.
Verse 155
ततस्तन्नगरद्वारं वेगेनाप्लुतवानहम्।पुच्छेन च प्रदीप्तेन तां पुरीं साट्टगोपुराम्।।।।दहाम्यहमसंभ्रान्तो युगान्ताग्निरिव प्रजाः।
ಆಮೇಲೆ ನಾನು ವೇಗದಿಂದ ಆ ನಗರದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದು ಹೋದೆ; ಮತ್ತು ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪುಚ್ಛದಿಂದ, ಅಚಲವೂ ಅಸಂಭ್ರಾಂತವೂ ಆಗಿ, ಅಟ್ಟಗೋಪುರಗಳೂ ಪ್ರಾಕಾರಗಳೂಳ್ಳ ಆ ಪುರಿಯನ್ನು ದಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದೆ—ಯುಗಾಂತಾಗ್ನಿಯು ಲೋಕವನ್ನು ದಹಿಸುವಂತೆ.
Verse 156
विनष्टा जानकी व्यक्तं न ह्यदग्धः प्रदृश्यते।।5.58.156।।लङ्कायां कश्चिदुद्धेशः सर्वा भस्मीकृता पुरी।
ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಜಾನಕಿ ನಾಶವಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಅದೆಗ್ಧವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಸಂಪೂರ್ಣ ಪುರಿಯೇ ಭಸ್ಮೀಭೂತವಾಗಿದೆ.
Verse 157
दहता च मया लङ्कां दग्धा सीता न संशयः।।।।रामस्य हि महत्कार्यं मयेदं वितथीकृतम्।
ನಾನು ಲಂಕೆಯನ್ನು ದಹಿಸಿದಾಗ ಸೀತೆಯೂ ದಗ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ನನ್ನ ಈ ಕೃತ್ಯದಿಂದ ರಾಮನ ಮಹಾಕಾರ್ಯ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿದೆ.
Verse 158
इति शोकसमाविष्टश्चिन्तामहमुपागतः।।।।अथाहं वाचमश्रौषं चारणानां शुभाक्षराम्।जानकी न च दग्धेति विस्मयोदन्तभाषिणाम्।।।।
ಇಂತೆ ಶೋಕದಿಂದ ಆವಿಷ್ಟನಾಗಿ ನಾನು ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದೆ; ಆಗ ನಾನು ಚಾರಣರ ಶುಭಾಕ್ಷರಗಳ ವಾಣಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದೆ—ವಿಸ್ಮಯಕರ ವಾರ್ತೆ ಹೇಳುವವರು: “ಜಾನಕಿ ದಗ್ಧಳಾಗಿಲ್ಲ” ಎಂದು.
Verse 159
इति शोकसमाविष्टश्चिन्तामहमुपागतः।।5.58.158।।अथाहं वाचमश्रौषं चारणानां शुभाक्षराम्।जानकी न च दग्धेति विस्मयोदन्तभाषिणाम्।।5.58.159।।
ಹೀಗೆ ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ನಾನು ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದೆನು; ಆಗ ಚಾರಣರ ಶುಭಾಕ್ಷರಯುಕ್ತ ವಾಣಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದೆನು—ವಿಸ್ಮಯಕರ ವಾರ್ತೆ ಹೇಳುತ್ತಾ “ಜಾನಕಿ ದಗ್ಧಳಾಗಿಲ್ಲ” ಎಂದರು.
Verse 160
ततो मे बुद्धिरुत्पन्ना श्रुत्वा तामद्भुतां गिरम्।अदग्धा जानकीत्येवं निमित्तैश्चोपलक्षिता।।।।
ನಂತರ ಆ ಅದ್ಭುತ ವಾಣಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿ ಉದಯವಾಯಿತು: “ಜಾನಕಿ ಅದಗ್ಧಳೇ”—ಇಂತಹ ನಿಮಿತ್ತಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಶುಭಸೂಚನೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆನು.
Verse 161
दीप्यमाने तु लाङ्गूले न मां दहति पावकः।हृदयं च प्रहृष्टं मे वातास्सुरभिगन्धिनः।।।।
ನನ್ನ ಲಾಂಗೂಲ ದೀಪ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ ಪಾವಕನು ನನ್ನನ್ನು ದಹಿಸಲಿಲ್ಲ; ನನ್ನ ಹೃದಯ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿತು, ಸುಗಂಧವಾಹಿ ಗಾಳಿಗಳು ಬೀಸಿದವು.
Verse 162
तैर्निमित्तैश्च दृष्टाथै: कारणैश्च महागुणैः।ऋषिवाक्यैश्च सिद्धार्थैरभवं हृष्टमानसः।।।।
ಸತ್ಯವೆಂದು ದೃಢವಾದ ಆ ಶುಭ ನಿಮಿತ್ತಗಳಿಂದಲೂ, ಮಹಾಗುಣಯುಕ್ತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾರಣಗಳಿಂದಲೂ, ಮತ್ತು ಫಲಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಋಷಿವಾಕ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಿತವಾಯಿತು.
Verse 163
पुनर्दृष्ट्वा च वैदेहीं विसृष्टश्च तया पुनः।ततः पर्वतमासाद्य तत्रारिष्टमहं पुनः।।5.58.163।।प्रतिप्लवनमारेभे युष्मद्धर्शनकांक्षया।
ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ಪುನಃ ದರ್ಶಿಸಿ, ಆಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ವಿದಾಯ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ನಾನು ಅರಿಷ್ಟ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದೆನು; ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ದರ್ಶನದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ನಾನು ಮರಳಿ ಹಾರುವ ಮಹಾ ಜಿಗಿತವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆನು.
Verse 164
ततः पवनचन्द्रार्कसिद्धगन्धर्वसेवितम्।।।।पन्थानमहमाक्रम्य भवतो दृष्टवानिह।
ನಂತರ ಪವನದೇವ, ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧ-ಗಂಧರ್ವರು ಸಂಚರಿಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿ, ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರನ್ನು ದರ್ಶಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
Verse 165
राघवस्य प्रभावेण भवतां चैव तेजसा।।।।सुग्रीवस्य च कार्यार्थं मया सर्वमनुष्ठितम्।
ರಾಘವನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ, ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮತ್ತು ಸುಗ್ರೀವನ ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆಗಾಗಿ, ನಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
Verse 166
एतत्सर्वं मया तत्र यथावदुपपादितम्।।।।अत्र यन्न कृतं शेषं तत्सर्वं क्रियतामिति।
ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಇನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಶೇಷವಿದೆಯೋ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಈಗ ನೀವು ನೆರವೇರಿಸಿರಿ.
Frequently Asked Questions
The sarga explicitly stages the rājaśāstra dilemma of whether an emissary may be killed: Vibhīṣaṇa argues that dūta-vadha is prohibited and that at most mutilation is prescribed, leading Rāvaṇa to order the burning of Hanumān’s tail rather than execution.
Knowledge must be made reliable through recognition (abhijñāna) and disciplined speech: Hanumān secures trust via tokens and truthful narration, while Sītā’s steadfastness and time-bound warning convert emotion into urgent, dharma-consistent action.
Mahendra’s summit frames the debrief; the oceanic midspace hosts Surasā and Siṃhikā; Laṅkā’s royal streets, city gate, Aśokavanikā, and the ornate caitya-prāsāda map the urban and ritual-political landscape in which diplomacy, punishment, and conflagration unfold.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.