Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

ततोऽहं विपुलं रूपं संक्षिप्य निमिषान्तरात्।तस्या हृदयमादाय प्रपतामि नभ:स्थलम्।।।।

tato ’haṃ vipulaṃ rūpaṃ saṃkṣipya nimiṣāntarāt | tasyā hṛdayam ādāya prapatāmi nabhaḥsthalam ||

ನಂತರ ಕಣ್ಮಿಟುಕಿನೊಳಗೆనే ನನ್ನ ವಿಶಾಲ ರೂಪವನ್ನು ಸಂಕುಚಿಸಿ, ಅವಳ ಹೃದಯವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡು, ನಾನು ಆಕಾಶಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿಹೋದೆನು.

tataḥthen
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण/काल)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक (then)
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; 1st person pronoun
vipulamvast
vipulam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvipula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
rūpamform
rūpam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
saṃkṣipyahaving contracted / reduced
saṃkṣipya:
Sambandha (सम्बन्ध/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootsaṃ-kṣip (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable gerund); उपसर्गः सम्- (saṃ-)
nimiṣāntarātwithin a moment
nimiṣāntarāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootnimiṣāntara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन; तत्पुरुष-समास (nimiṣa + antara: interval of a blink)
tasyāḥof her
tasyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
hṛdayamheart
hṛdayam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothṛdaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ādāyahaving taken
ādāya:
Sambandha (सम्बन्ध/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootā-dā (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; उपसर्गः आ-
prapatāmiI leap / I fly forth
prapatāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-pat (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः प्र-
nabhaḥsthalamsky-region
nabhaḥsthalam:
Karma (कर्म/गत्यर्थे देश)
TypeNoun
Rootnabhas + sthala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (nabhas-स्थल: expanse of sky)

"In a moment I reduced from a huge form to a small one, entered her heart and sprang into the sky.

H
Hanuman
S
Siṁhikā

FAQs

Protective violence is framed as dharmic when it is swift, necessary, and directed at stopping an immediate predator. Hanuman neutralizes a lethal threat to preserve a higher righteous duty.

Hanuman executes his decisive counterattack: he shrinks rapidly, strikes within Siṁhikā, removes her heart, and escapes upward.

Courage joined with efficiency—Hanuman acts quickly and precisely, minimizing delay to the mission.