Adhyaya 39

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे वैष्णवकथनं नामाष्टत्रिंशो ऽध्यायः शैलादिरुवाच श्रुत्वा शक्रेण कथितं पिता मम महामुनिः पुनः पप्रच्छ देवेशं प्रणम्य रचिताञ्जलिः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಲಿಂಗಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ “ವೈಷ್ಣವಕಥನ” ಎಂಬ ಅಷ್ಟತ್ರಿಂಶ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು। ಶೈಲಾದಿ ಹೇಳಿದರು—ಶಕ್ರನು (ಇಂದ್ರನು) ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಕೇಳಿ, ನನ್ನ ತಂದೆ ಮಹಾಮುನಿ ಅಂಜಲಿ ಬದ್ಧವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ದೇವೇಶನನ್ನು ಪುನಃ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು।

Verse 2

शिलाद उवाच भगवन् शक्र सर्वज्ञ देवदेवनमस्कृत शचीपते जगन्नाथ सहस्राक्ष महेश्वर

ಶಿಲಾದನು ಹೇಳಿದರು—ಭಗವನ್ ಶಕ್ರನೇ! ಸರ್ವಜ್ಞನೇ, ದೇವದೇವರಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತನೇ; ಶಚೀಪತೇ, ಜಗನ್ನಾಥನೇ, ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನೇ, ಮಹೇಶ್ವರನೇ!

Verse 3

युगधर्मान्कथं चक्रे भगवान्पद्मसंभवः वक्तुमर्हसि मे सर्वं सांप्रतं प्रणताय मे

ಭಗವಾನ್ ಪದ್ಮಸಂಭವನು ಯುಗಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು? ದಯಮಾಡಿ ಈಗ, ಪ್ರಣತನಾದ ನನಗೆ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳುವಂತೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗಿದ್ದೀರಿ।

Verse 4

शैलादिरुवाच तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शिलादस्य महात्मनः व्याजहार यथादृष्टं युगधर्मं सुविस्तरम्

ಶೈಲಾದಿ ಹೇಳಿದರು—ಮಹಾತ್ಮ ಶಿಲಾದನ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವನು ಕಂಡಂತೆ ಯುಗಧರ್ಮವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಿವರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದನು।

Verse 5

शक्र उवाच <चतुर्युग> आद्यं कृतयुगं विद्धि ततस्त्रेतायुगं मुने द्वापरं तिष्यमित्येते चत्वारस्तु समासतः

ಶಕ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮುನಿಯೇ, ಮೊದಲನೆಯದು ಕೃತಯುಗವೆಂದು ತಿಳಿ; ನಂತರ ತ್ರೇತಾಯುಗ. ಬಳಿಕ ದ್ವಾಪರ ಮತ್ತು ತಿಷ್ಯ (ಕಲಿ)—ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಇವು ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳು.

Verse 6

सत्त्वं कृतं रजस्त्रेता द्वापरं च रजस्तमः कलिस्तमश् च विज्ञेयं युगवृत्तिर्युगेषु च

ಕೃತಯುಗ ಸತ್ತ್ವಪ್ರಧಾನವೆಂದು ತಿಳಿ; ತ್ರೇತಾಯುಗ ರಜೋಗುಣಪ್ರಧಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿ ರಜ-ತಮ ಮಿಶ್ರ, ಕಲಿಯಲ್ಲಿ ತಮಸ್ಸೇ ಮಾತ್ರ—ಇದೇ ಯುಗವೃತ್ತಿ.

Verse 7

ध्यानं परं कृतयुगे त्रेतायां यज्ञ उच्यते भजनं द्वापरे शुद्धं दानमेव कलौ युगे

ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಸಾಧನೆ ಧ್ಯಾನ; ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಭಜನ (ಶಿವಭಕ್ತಿ), ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ದಾನವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾರ್ಗ.

Verse 8

चत्वारि च सहस्राणि वर्षाणां तत्कृतं युगम् तस्य तावच्छती संध्या संध्यांशश् च तथाविधः

ಕೃತಯುಗವು ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳದು. ಅದರ ಆರಂಭ ಸಂಧ್ಯೆ ಅಷ್ಟೇ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳದು; ಅಂತ್ಯದ ಸಂಧ್ಯಾಂಶವೂ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದದು.

Verse 9

चत्वारि च सहस्राणि मानुषाणि शिलाशन आयुः कृतयुगे विद्धि प्रजानामिह सुव्रत

ಓ ಶಿಲಾಶನ (ಅಚಲನೇ), ಓ ಸುವ್ರತನೇ! ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಾನವರ ಆಯುಷ್ಯ ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳೆಂದು ತಿಳಿ.

Verse 10

ततः कृतयुगे तस्मिन् संध्यांशे च गते तु वै पादावशिष्टो भवति युगधर्मस्तु सर्वतः

ಆ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಂಧ್ಯಾಂಶವು ಕಳೆದ ಬಳಿಕ, ಯುಗಧರ್ಮವು ಸರ್ವತ್ರ ಒಂದು ಪಾದಮಾತ್ರವೇ ಶೇಷವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 11

चतुर्भागैकहीनं तु त्रेतायुगमनुत्तमम् कृतार्धं द्वापरं विद्धि तदर्धं तिष्यमुच्यते

ಉತ್ತಮ ತ್ರೇತಾಯುಗವು ಕೃತಯುಗಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಪಾದ ಕಡಿಮೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದ್ವಾಪರವು ಕೃತದ ಅರ್ಧವೆಂದು ತಿಳಿ; ಅದರ ಅರ್ಧವೇ ತಿಷ್ಯ (ಕಲಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 12

त्रिशती द्विशती संध्या तथा चैकशती मुने संध्यांशकं तथाप्येवं कल्पेष्वेवं युगे युगे

ಓ ಮುನೇ! ಸಂಧ್ಯೆಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂರು ನೂರು, ಎರಡು ನೂರು ಮತ್ತು ಒಂದು ನೂರು (ಮಾನ)ಗಳಾಗಿವೆ; ಸಂಧ್ಯಾಂಶವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಗಣನೆ—ಪ್ರತಿ ಕಲ್ಪದಲ್ಲೂ, ಪ್ರತಿ ಯುಗದಲ್ಲೂ ಇದೇ ಕ್ರಮ.

Verse 13

आद्ये कृतयुगे धर्मश् चतुष्पादः सनातनः त्रेतायुगे त्रिपादस्तु द्विपादो द्वापरे स्थितः

ಆದ್ಯ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಸನಾತನ ಧರ್ಮವು ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಅದು ಮೂರು ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ, ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 14

त्रिपादहीनस्तिष्ये तु सत्तामात्रेण धिष्ठितः कृतयुग कृते तु मिथुनोत्पत्तिर् वृत्तिः साक्षाद्रसोल्लसा

ಆದರೆ ತಿಷ್ಯ (ಕಲಿ) ಯುಗದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ಮೂರು ಪಾದಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕೇವಲ ಸತ್ತಾಮಾತ್ರದ ಆಧಾರದಿಂದ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ. ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಜೀವನವೃತ್ತಿ ಸాక్షಾತ್ ರಸದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ಮಿಥುನೋತ್ಪತ್ತಿ ಸಮರಸವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 15

प्रजास्तृप्ताः सदा सर्वाः सर्वानन्दाश् च भोगिनः अधमोत्तमता तासां न विशेषाः प्रजाः शुभाः

ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಯೂ ಸದಾ ತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದು, ಸರ್ವಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಭೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ‘ಅಧಮ–ಉತ್ತಮ’ ಎಂಬ ಭೇದವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಆ ಶುಭಾತ್ಮರು ಭೇದರಹಿತವಾಗಿ ಬದುಕಿದರು.

Verse 16

तुल्यमायुः सुखं रूपं तासां तस्मिन्कृते युगे तासां प्रीतिर्न च द्वन्द्वं न द्वेषो नास्ति च क्लमः

ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಯುಷ್ಯ, ಸುಖ ಮತ್ತು ರೂಪ ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿತ್ತು. ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿ ಇತ್ತು; ದ್ವಂದ್ವವಿಲ್ಲ, ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲ, ಕ್ಲಾಂತಿಯೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 17

पर्वतोदधिवासिन्यो ह्य् अनिकेताश्रयास्तु ताः विशोकाः सत्त्वबहुला एकान्तबहुलास् तथा

ಪರ್ವತಗಳೂ ಸಮುದ್ರಗಳೂ ಮಧ್ಯೆ ವಾಸಿಸುವವರು ಸ್ಥಿರ ಗೃಹಾಶ್ರಯವಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರು. ಅವರು ಶೋಕವಿಲ್ಲದವರು, ಸತ್ತ್ವಸಮೃದ್ಧರು, ಏಕಾಂತಪ್ರಿಯರು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 18

ता वै निष्कामचारिण्यो नित्यं मुदितमानसाः अप्रवृत्तिः कृतयुगे कर्मणोः शुभपापयोः

ಅವರು ನಿಷ್ಕಾಮವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ಪ್ರಸನ್ನ ಹಾಗೂ ಶಾಂತವಾಗಿತ್ತು. ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯ–ಪಾಪ ಕಾರಣವಾದ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.

Verse 19

वर्णाश्रमव्यवस्था च तदासीन्न च संकरः रसोल्लासः कालयोगात् त्रेताख्ये नश्यते द्विज

ಆ ಯುಗದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ದೃಢವಾಗಿತ್ತು; ಸಂಕರವೂ ಗೊಂದಲವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಓ ದ್ವಿಜ, ಕಾಲಯೋಗದಿಂದ ಧರ್ಮರಸದ ಉಲ್ಲಾಸವು ತ್ರೇತಾ ಎಂಬ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ನಶಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 20

तस्यां सिद्धौ प्रनष्टायाम् अन्या सिद्धिः प्रजायते अपां सौक्ष्म्ये प्रतिगते तदा मेघात्मना तु वै

ಆ ಸಿದ್ಧಿ ನಾಶವಾದಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ಸಿದ್ಧಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಜಲವು ತನ್ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳಿದಾಗ ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮೇಘರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 21

मेघेभ्यस्तनयित्नुभ्यः प्रवृत्तं वृष्टिसर्जनम् सकृद् एव तथा वृष्ट्या संयुक्ते पृथिवीतले

ಗುಡುಗುಳ್ಳ ಮೇಘಗಳಿಂದ ಮಳೆಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮಳೆ ಒಮ್ಮೆವಾದರೂ ಭೂಮಿತಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಭೂಮಿ ಜಲದಿಂದ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಜಲದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 22

प्रादुरासंस्तदा तासां वृक्षास्ते गृहसंज्ञिताः सर्ववृत्त्युपभोगस्तु तासां तेभ्यः प्रजायते

ಆಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ‘ಗೃಹ’ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ವೃಕ್ಷಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಅವುಗಳಿಂದಲೇ ಆ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಎಲ್ಲ ಉಪಭೋಗಗಳು—ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗ—ಉದ್ಭವಿಸಿದವು.

Verse 23

वर्तयन्ति स्म तेभ्यस्तास् त्रेतायुगमुखे प्रजाः ततः कालेन महता तासामेव विपर्ययात्

ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಂದಲೇ ಪ್ರಜೆಗಳು ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾದವು. ನಂತರ ಮಹಾಕಾಲದ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ, ಅವರದೇ ಸ್ಥಿತಿಯ ವಿಪರ್ಯಾಸದಿಂದ ಆ ಕ್ರಮ ಕುಸಿಯತೊಡಗಿತು.

Verse 24

रागलोभात्मको भावस् तदा ह्याकस्मिको ऽभवत् विपर्ययेण तासां तु तेन तत्कालभाविना

ಆಗ ರಾಗ-ಲೋಭಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಕಸ್ಮಿಕ ಭಾವ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಆದರೆ ಆ ಕಾಲಬದ್ಧ ಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರೇರಣೆಯ ವಿಪರ್ಯಾಸದಿಂದ ಅವರ ಸ್ಥಿತಿ ತಲೆಕೆಳಗಾಯಿತು.

Verse 25

प्रणश्यन्ति ततः सर्वे वृक्षास्ते गृहसंज्ञिताः ततस्तेषु प्रनष्टेषु विभ्रान्ता मैथुनोद्भवाः

ಅನಂತರ ‘ಗೃಹ’ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಎಲ್ಲಾ ವೃಕ್ಷಗಳು ನಾಶವಾದವು. ಆ ಆಶ್ರಯಗಳು ನಾಶವಾದಾಗ, ಮೈಥುನೋದ್ಭವ ಜೀವಿಗಳು ಮೋಹಗ್ರಸ್ತರಾಗಿ ಗೊಂದಲದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಲೆದಾಡಿದರು।

Verse 26

अपि ध्यायन्ति तां सिद्धिं सत्याभिध्यायिनस्तदा प्रादुर्बभूवुस्तासां तु वृक्षास्ते गृहसंज्ञिताः

ಆಗ ಸತ್ಯಾಭಿಧ್ಯಾನಿಗಳು ಆ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದರು. ಅವರ ಸತ್ಯಸಂಕಲ್ಪಬಲದಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ‘ಗೃಹ’ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವೃಕ್ಷಗಳು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದವು।

Verse 27

वस्त्राणि ते प्रसूयन्ते फलान्याभरणानि च तेष्वेव जायते तासां गन्धवर्णरसान्वितम्

ಅವುಗಳಿಂದ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಫಲಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅವುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಸುಗಂಧ, ವರ್ಣ, ರಸಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ದ್ರವ್ಯವೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ।

Verse 28

अमाक्षिकं महीवीर्यं पुटके पुटके मधु तेन ता वर्तयन्ति स्म सुखमायुः सदैव हि

ಪ್ರತಿ ಪುಟಕದಲ್ಲೂ ಜೇನುನೊಣಗಳಿಲ್ಲದ, ಭೂಮಿವೀರ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಜೇನು ಇತ್ತು. ಅದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಸುಖವಾಗಿ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದರು; ಅವರ ಆಯುಷ್ಯ ನಿಜಕ್ಕೂ ಸದಾ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 29

हृष्टपुष्टास्तया सिद्ध्या प्रजा वै विगतज्वराः ततः कालान्तरेणैव पुनर्लोभावृतास्तु ताः

ಆ ಸಿದ್ಧಿಯಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಹರ್ಷಿತರಾಗಿ ಪುಷ್ಟರಾದರು, ಜ್ವರಪೀಡೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದರು. ಆದರೆ ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಲೋಭದಿಂದ ಆವೃತರಾದರು।

Verse 30

वृक्षांस्तान्पर्यगृह्णन्ति मधु वा माक्षिकं बलात् तासां तेनोपचारेण पुनर्लोभकृतेन वै

ಲೋಭವಶರಾಗಿ ಅವರು ಆ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಅಥವಾ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಜೇನನ್ನೂ ಬಲದಿಂದ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಲೋಭವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಿದ ಅದೇ ‘ಉಪಚಾರ’ದಿಂದ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಲೋಭದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 31

प्रनष्टा मधुना सार्धं कल्पवृक्षाः क्वचित्क्वचित् तस्यामेवाल्पशिष्टायां सिद्ध्यां कालवशात्तदा

ಆಗ ಕಾಲವಶದಿಂದ, ಜೇನುಸಂಪತ್ತಿಯೊಡನೆ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳು ಕೆಲವೆಡೆ ಕೆಲವೆಡೆ ಅಂತರಧಾನವಾದವು. ಉಳಿದಿದ್ದ ಸಿದ್ಧಿಯೂ ಕಾಲಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅತಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಾತ್ರವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯಿತು.

Verse 32

आवर्तनात्तु त्रेतायां द्वन्द्वान्यभ्युत्थितानि वै शीतवर्षातपैस्तीव्रैस् ततस्ता दुःखिता भृशम्

ಆದರೆ ಯುಗವು ತ್ರೇತಾಯುಗಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದ್ವಂದ್ವಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು. ತೀವ್ರ ಚಳಿ, ಮಳೆ ಮತ್ತು ಸುಡುವ ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಬಾಧಿತರಾಗಿ ಜೀವಿಗಳು ಬಹಳ ದುಃಖಿತರಾದರು.

Verse 33

द्वन्द्वैः सम्पीड्यमानाश् च चक्रुर् आवरणानि तु कृतद्वन्द्वप्रतीघाताः केतनानि गिरौ ततः

ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಅವರು ಆಗ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಆವರಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ನಂತರ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ದ್ವಂದ್ವಾಘಾತವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಘಾತ ಮಾಡಲು ರೂಪಿಸಿದ ಧ್ವಜಚಿಹ್ನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇತನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

Verse 34

पूर्वं निकामचारास्ता ह्य् अनिकेता अथावसन् यथायोगं यथाप्रीति निकेतेष्ववसन्पुनः

ಮೊದಲು ಅವರು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸಿ ಸ್ಥಿರ ನಿವಾಸವಿಲ್ಲದೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ, ಯೋಗ್ಯತೆಯಂತೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಅವರು ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಿರ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 35

कृत्वा द्वन्द्वोपघातांस्तान् वृत्त्युपायमचिन्तयन् नष्टेषु मधुना सार्धं कल्पवृक्षेषु वै तदा

ಹೀಗೆ ದ್ವಂದ್ವಗಳ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿ ಅವನು ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳೂ ತಮ್ಮ ಜೇನಿನೊಡನೆ ನಾಶವಾಗಿದ್ದವು.

Verse 36

विवादव्याकुलास्ता वै प्रजास्तृष्णाक्षुधार्दिताः ततः प्रादुर्बभौ तासां सिद्धिस्त्रेतायुगे पुनः

ಆ ಪ್ರಜೆಗಳು ವಿವಾದದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ ದಾಹ ಮತ್ತು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧಿ ಪುನಃ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು.

Verse 37

वार्तायाः साधिकाप्यन्या वृष्टिस्तासां निकामतः तासां वृष्ट्युदकादीनि ह्य् अभवन्निम्नगानि तु

ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಮಳೆ ಅವರ ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಸುರಿಯಿತು. ಆ ಮಳೆಯ ನೀರಿನಿಂದ ಹರಿವುಗಳು ಹುಟ್ಟಿ, ಅವು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹರಿದವು.

Verse 38

अभवन्वृष्टिसंतत्या स्रोतस्थानानि निम्नगाः एवं नद्यः प्रवृत्तास्तु द्वितीये वृष्टिसर्जने

ನಿರಂತರ ಮಳೆಯಿಂದ ಮೂಲಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು ಉಂಟಾಗಿ ಹರಿವುಗಳು ತಗ್ಗಿನ ಕಡೆಗೆ ಹರಿದವು. ಹೀಗೆ ಎರಡನೇ ಮಳೆಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನದಿಗಳು ಪ್ರವಹಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದವು.

Verse 39

ये पुनस्तदपां स्तोकाः पतिताः पृथिवीतले अपां भूमेश् च संयोगाद् ओषध्यस्तास्तदाभवन्

ಆ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳು ಭೂಮಿತಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ನೀರು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಅವು ಆಗಲೇ ಔಷಧಿ ಸಸ್ಯಗಳಾದವು.

Verse 40

अथाल्पकृष्टाश्चानुप्ता ग्राम्यारण्याश्चतुर्दश ऋतुपुष्पफलाश्चैव वृक्षगुल्माश् च जज्ञिरे

ಆಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲ್ಪಡುವವುಗಳೂ, ಬಿತ್ತದೇ ತಾನೇ ಮೊಳೆಯುವವುಗಳೂ, ಗ್ರಾಮ್ಯ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯ—ಇಂತೆ ಚೌದ ವಿಧದ ವನಸ್ಪತಿಗಳು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದವು; ಋತುವಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪುಷ್ಪ-ಫಲ ನೀಡುವ ವೃಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಗುಲ್ಮಗಳೂ ಜನಿಸಿದವು.

Verse 41

प्रादुर्भूतानि चैतानि वृक्षजात्यौषधानि च तेनौषधेन वर्तन्ते प्रजास्त्रेतायुगे तदा

ಆಮೇಲೆ ವೃಕ್ಷಜಾತಿಗಳಾಗಿಯೂ ಔಷಧಿಗಳಾಗಿಯೂ ಇವೆಲ್ಲವು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದವು; ಆ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಆ ಔಷಧಿಗಳಿಂದಲೇ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 42

ततः पुनरभूत्तासां रागो लोभश् च सर्वशः अवश्यं भाविनार्थेन त्रेतायुगवशेन च

ನಂತರ ಅವರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮತ್ತೆ ರಾಗವೂ ಲೋಭವೂ ಉದಯಿಸಿದವು—ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಿಂದಲೂ, ತ್ರೇತಾಯುಗದ ವಶದಿಂದಲೂ।

Verse 43

ततस्ताः पर्यगृह्णन्त नदीक्षेत्राणि पर्वतान् वृक्षगुल्मौषधीश्चैव प्रसह्य तु यथाबलम्

ಆಮೇಲೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ನದಿತೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು ಹಾಗೂ ವೃಕ್ಷ, ಗುಲ್ಮ, ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಸಹ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

Verse 44

विपर्ययेण चौषध्यः प्रनष्टास्ताश्चतुर्दश मत्वा धरां प्रविष्टास्ता इत्यौषध्यः पितामहः

ನಂತರ ವಿಪರ್ಯಯದಿಂದ ಆ ಚೌದ ಔಷಧಿಗಳು ನಾಶವಾದವು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು; ಔಷಧಿಗಳ ಕುರಿತು ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 45

दुदोह गां प्रयत्नेन सर्वभूतहिताय वै तदाप्रभृति चौषध्यः फालकृष्टास्त्वितस्ततः

ಸರ್ವಭೂತಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವನು ದೃಢಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದೋಹಿಸಿದನು. ಆ ಕಾಲದಿಂದ ಹಾಲಿನಿಂದ ಹದಗೊಳಿಸಿದಂತೆ, ಹಾಲಿನಿಂದಲ್ಲ—ಹಲದಿಂದ ಉಳುಮೆಯಾದ ನೆಲದಿಂದ ಔಷಧಿ ಹಾಗೂ ಪೋಷಕ ಸಸ್ಯಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹುಟ್ಟಿದವು।

Verse 46

वार्तां कृषिं समायाता वर्तुकामाः प्रयत्नतः वार्ता वृत्तिः समाख्याता कृषिकामप्रयत्नतः

ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಕಾಯಲು ಬಯಸಿ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಾರ್ತಾ—ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಯ—ಅನುಸರಿಸುವವರು, ಅವರ ವೃತ್ತಿ ‘ವಾರ್ತಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅದು ಕೃಷಿಯ ಸತ್ಯಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 47

अन्यथा जीवितं तासां नास्ति त्रेतायुगात्यये हस्तोद्भवा ह्यपश्चैव भवन्ति बहुशस्तदा

ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ತ್ರೇತಾಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬದುಕು ಉಳಿಯದು. ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಅನೇಕ ‘ಹಸ್ತೋದ್ಭವ’ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಪಶು’—ಯಜ್ಞಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ—ಅಲ್ಲದವರೂ ಪ್ರಕಟರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 48

तत्रापि जगृहुः सर्वे चान्योन्यं क्रोधमूर्छिताः सुतदारधनाद्यांस्तु बलाद्युगबलेन तु

ಅಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲರೂ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಮೂರ್ಚಿತರಾಗಿ ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಬಲದಿಂದಲೂ ಯುಗಬಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೂ ಅವರು ಪುತ್ರ, ಪತ್ನಿ, ಧನ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನೂ ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 49

मर्यादायाः प्रतिष्ठार्थं ज्ञात्वा तदखिलं विभुः ससर्ज क्षत्रियांस्त्रातुं क्षतात्कमलसंभवः

ಮರ್ಯಾದೆಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರಿತು, ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ಕಮಲಸಂಭವ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಾನಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು—ಲೋಕಸಂರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ।

Verse 50

वर्णाश्रमप्रतिष्ठां च चकार स्वेन तेजसा वृत्तेन वृत्तिना वृत्तं विश्वात्मा निर्ममे स्वयम्

ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿಶ್ವಾತ್ಮನಾದ ಶಿವನು ವರ್ಣಾಶ್ರಮದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಸದುಪಚಾರ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಜಗತ್ಪತಿಯಾದವನು ಲೋಕಜೀವನದ ನಿಯತ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ವಯಂ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 51

यज्ञप्रवर्तनं चैव त्रेतायामभवत्क्रमात् पशुयज्ञं न सेवन्ते केचित्तत्रापि सुव्रताः

ಹೀಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಪ್ರವರ್ತನ ಉಂಟಾಯಿತು. ಆದರೂ ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕೆಲ ಸುವ್ರತಿಗಳು ಪಶುಯಜ್ಞವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅವರು ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಂಯಮವನ್ನೇ ಆರಿಸಿದರು.

Verse 52

बलाद्विष्णुस्तदा यज्ञम् अकरोत्सर्वदृक् क्रमात् द्विजास्तदा प्रशंसन्ति ततस्त्वाहिंसकं मुने

ಆಗ ಸರ್ವದರ್ಶಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವು ಅಗತ್ಯಬಲದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು; ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಮುನೇ, ಅವನು ಅಹಿಂಸಕನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 53

द्वापरेष्वपि वर्तन्ते मतिभेदास्तदा नृणाम् मनसा कर्मणा वाचा कृच्छ्राद्वार्ता प्रसिध्यति

ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಜನರಲ್ಲಿ ಮತಿಭೇದಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಆಗ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಕರ್ಮದಿಂದ, ವಾಕ್ಯದಿಂದ—ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ—ಕಷ್ಟದಿಂದಲೇ ಧರ್ಮಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಲೋಕವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 54

तदा तु सर्वभूतानां कायक्लेशवशात्क्रमात् लोभो भृतिर्वणिग्युद्धं तत्त्वानामविनिश्चयः

ಆಗ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹಕ್ಲೇಶದ ವಶದಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಲೋಭ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಜೀವನೋಪಾಯ ಭಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಗಳ ನಿರ್ಣಯ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ.

Verse 55

वेदशाखाप्रणयनं धर्माणां संकरस् तथा वर्णाश्रमपरिध्वंसः कामद्वेषौ तथैव च

ವೇದಶಾಖೆಗಳು ಬಹಳವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ; ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕರ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಕಾಮ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವೂ ಪ್ರಬಲವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 56

द्वापरे तु प्रवर्तन्ते रागो लोभो मदस् तथा वेदो व्यासैश्चतुर्धा तु व्यस्यते द्वापरादिषु

ದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿ ರಾಗ, ಲೋಭ, ಮದಗಳು ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ; ದ್ವಾಪರ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರು ಒಂದೇ ವೇದವನ್ನು ನಾಲ್ಕಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 57

एको वेदश्चतुष्पादस् त्रेतास्विह विधीयते संक्षयादायुषश्चैव व्यस्यते द्वापरेषु सः

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತ್ರೇತಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ವೇದವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷಯವಾಗುವುದರಿಂದ ದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸನು ಅದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಭಾಗಿಸಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 58

ऋषिपुत्रैः पुनर्भेदा भिद्यन्ते दृष्टिविभ्रमैः मन्त्रब्राह्मणविन्यासैः स्वरवर्णविपर्ययैः

ಮತ್ತೆ ಋಷಿಪುತ್ರರಿಂದ ದೃಷ್ಟಿಭ್ರಮಗಳ ಕಾರಣ ಭೇದಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ—ಮಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭಾಗಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ, ಮತ್ತು ಸ್ವರ-ವರ್ಣಗಳ ವಿಪರ್ಯಾಸದಿಂದ।

Verse 59

संहिता ऋग्यजुःसाम्नां संहन्यन्ते मनीषिभिः सामान्या वैकृताश्चैव द्रष्टृभिस्तैः पृथक्पृथक्

ಋಗ್, ಯಜುಃ, ಸಾಮಗಳ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಮನುಷ್ಯಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಮತ್ತು ಆ ದ್ರಷ್ಟೃ ಋಷಿಗಳೇ ಅವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಾಗೂ ವೈಕೃತ—ಎರಡೂ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ—ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 60

ब्राह्मणं कल्पसूत्राणि मन्त्रप्रवचनानि च अन्ये तु प्रस्थितास्तान्वै केचित्तान्प्रत्यवस्थिताः

ಕೆಲವರು ಆಚಾರ್ಯರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗ್ರಂಥಗಳು, ಕಲ್ಪಸೂತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಮಂತ್ರಪ್ರವಚನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು; ಇತರರು ಅದೇ ಉಪದೇಶಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಟಾಗ, ಪರಂಪರಾರಕ್ಷಕರು ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು।

Verse 61

इतिहासपुराणानि भिद्यन्ते कालगौरवात् ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवं च शैवं भागवतं तथा

ಇತಿಹಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳು ಕಾಲದ ಗೌರವ-ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮ, ಪಾದ್ಮ, ವೈಷ್ಣವ, ಶೈವ ಹಾಗೂ ಭಾಗವತ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 62

भविष्यं नारदीयं च मार्कण्डेयमतः परम् आग्नेयं ब्रह्मवैवर्तं लैङ्गं वाराहमेव च

ನಂತರ ಭವಿಷ್ಯ, ನಾರದೀಯ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣಗಳು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಆಮೇಲೆ ಆಗ್ನೇಯ, ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ, ಲೈಂಗ ಮತ್ತು ವಾರಾಹ ಪುರಾಣಗಳೂ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Verse 63

वामनाख्यं ततः कूर्मं मात्स्यं गारुडमेव च स्कान्दं तथा च ब्रह्माण्डं तेषां भेदः प्रकथ्यते

ನಂತರ ವಾಮನ, ಆಮೇಲೆ ಕೂರ್ಮ, ಮಾತ್ಸ್ಯ, ಗಾರುಡ; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಕಾಂದ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ—ಇವುಗಳ ಭೇದ (ವರ್ಗೀಕರಣ) ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 64

लैङ्गम् एकादशविधं प्रभिन्नं द्वापरे शुभम् मन्वत्रिविष्णुहारीतयाज्ञवल्क्योशनो ऽङ्गिराः

ಶುಭ ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗತತ್ತ್ವಸಂಬಂಧಿ ಶೈವ ಪರಂಪರೆ ಹನ್ನೊಂದು ವಿಧಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಯಿತು; ಅದು ಮನು, ಅತ್ರಿ, ವಿಷ್ಣು, ಹಾರೀತ, ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ, ಉಶನಸ್ (ಶುಕ್ರ) ಮತ್ತು ಅಂಗಿರಸ್ ಮೊದಲಾದ ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 65

यमापस्तम्बसंवर्ताः कात्यायनबृहस्पती पराशरव्यासशङ्खलिखिता दक्षगौतमौ

ಯಮ, ಆಪಸ್ತಂಬ, ಸಂವರ್ತ, ಕಾತ್ಯಾಯನ ಮತ್ತು ಬೃಹಸ್ಪತಿ; ಪರಾಶರ, ವ್ಯಾಸ, ಶಂಖ, ಲಿಖಿತ, ಹಾಗೆಯೇ ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಗೌತಮ—ಇವರು ಧರ್ಮದ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯ ಆಚಾರ್ಯರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ।

Verse 66

शातातपो वसिष्ठश् च एवमाद्यैः सहस्रशः अवृष्टिर्मरणं चैव तथा व्याध्याद्युपद्रवाः

ಶಾತಾತಪ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠ ಮೊದಲಾದ ಸಹಸ್ರ ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನಾವೃಷ್ಟಿ, ಮರಣ, ಹಾಗೆಯೇ ರೋಗಾದಿ ಉಪದ್ರವಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು। ಪಶು (ಬಂಧಿತ ಜೀವ) ಧರ್ಮದಿಂದಲೂ ಪತಿ (ಶಿವ)ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೂ ವಿಮುಖನಾದಾಗ, ಪಾಶಗಳು (ಬಂಧಗಳು) ಇಂತಹ ಸಮೂಹ ಅಶಾಂತಿಗಳಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 67

वाङ्मनःकर्मजैर् दुःखैर् निर्वेदो जायते ततः निर्वेदाज्जायते तेषां दुःखमोक्षविचारणा

ವಾಣಿ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ದುಃಖಗಳಿಂದ ನಿರ್ವೇದ (ವೈರಾಗ್ಯ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆ ನಿರ್ವೇದದಿಂದಲೇ ಅವರಿಗೆ ದುಃಖಮೋಕ್ಷದ ವಿಚಾರಣೆ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 68

विचारणाच्च वैराग्यं वैराग्याद्दोषदर्शनम् दोषाणां दर्शनाच्चैव द्वापरे ज्ञानसंभवः

ವಿಚಾರಣೆಯಿಂದ ವೈರಾಗ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ದೋಷದರ್ಶನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ದೋಷಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕಂಡಾಗ ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನೋದಯ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 69

एषा रजस्तमोयुक्ता वृत्तिर् वै द्वापरे स्मृता आद्ये कृते तु धर्मो ऽस्ति स त्रेतायां प्रवर्तते

ರಜಸ್-ತಮಸ್‌ಯುಕ್ತವಾದ ಈ ವೃತ್ತಿ ದ್ವಾಪರಯುಗದ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ। ಆದ್ಯ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಅದೇ ಧರ್ಮ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ।

Verse 70

द्वापरे व्याकुलीभूत्वा प्रणश्यति कलौ युगे

ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗುತ್ತದೆ; ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಅದು ನಾಶಪ್ರಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಯುಗಯುಗಾಂತರ ಧರ್ಮಕ್ಷಯವು ಪಾಶಬಂಧದಿಂದ ಪಶು (ಜೀವ)ವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಪಶುಪತಿ ಶಿವನ ಶರಣಿಲ್ಲದೆ ಮುಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ।