ಪಾರ್ವತಿ in the Ramcharitmanas

ಅಕ್ಷರಗಳು, ಅರ್ಥಗಳ ಸಮೂಹ, ರಸಗಳು, ಛಂದಸ್ಸುಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವರು, ಎಲ್ಲ ಮಂಗಳಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರು ಆದ ವಾಣಿ ಮತ್ತು ವಿನಾಯಕರನ್ನು ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇವರಿಬ್ಬರಿಲ್ಲದೆ ಸಿದ್ಧರೂ ಸಹ ತಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುವ ಈಶ್ವರನನ್ನು ನೋಡಲಾರರು; ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸದ ರೂಪರಾದ ಭವಾನಿ…

ಮತ್ತೆ ಸಾರದೆಯನ್ನೂ ದೇವರ ನದಿಯಾದ ಗಂಗೆಯನ್ನೂ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇಬ್ಬರೂ ಪವಿತ್ರರು, ಅವರ ಚರಿತ್ರೆಗಳು ಸುಂದರವಾದವು. ಒಬ್ಬಳು ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಪಾನದಿಂದ ಪಾಪವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವಳು, ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ಹೇಳಿ ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವಳು. ಗುರು, ತಂದೆ, ತಾಯಿ ಆದ ಮಹೇಶನನ್ನೂ…

ಕನಸಿನಲ್ಲಾಗಲಿ ನನಸಿನಲ್ಲಾಗಲಿ ಶಿವ ಮತ್ತು ಗೌರಿ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹ ತೋರಿದರೆ, ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ತಕ್ಷಣ ನಿಜವಾಗಲಿ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ರಚಿಸಿದ ಪದ್ಯವು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.

ರಘು ಕುಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮನ ನಾಮಕ್ಕೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅದು ಅಗ್ನಿ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಅದು ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಶಿವರ ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪ, ವೇದಗಳ ಪ್ರಾಣ; ಅದು ಗುಣರಹಿತ, ಹೋಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದ, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳ ನಿಧಾನ. ಅದು ಮಹೇಶನೇ ಜಪಿಸುವ ಮಹಾಮಂತ್ರ, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಅವನು…

ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ನಾಮವು, ನಾಮವಿರುವವರು ಒಂದೇ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರೀತಿ ಪರಸ್ಪರವಾದದ್ದು, ಪ್ರಭು ನಾಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾಮವು, ರೂಪವು ಈಶ್ವರನ ಎರಡು ಉಪಾಧಿಗಳು, ಎರಡೂ ಹೇಳಲಾಗದವು, ಆದಿಯಿಲ್ಲದವು; ಸರಿಯಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅರಿಯಬಹುದಾದವು. ಯಾವುದು…

ನಾಮದ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಶಂಭು ಅಳಿಯದವ; ಆತನ ಆಭರಣಗಳು ಅಶುಭವಾಗಿದ್ದರೂ, ಆತ ಶುಭದ ಖನಿ. ಶುಕ, ಸನಕಾದಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ಮುನಿಗಳು, ಯೋಗಿಗಳು ನಾಮದ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು. ನಾರದ ನಾಮದ ಪ್ರತಾಪವನ್ನು ತಿಳಿದನು: ಹರಿ ಜಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯವಾದವ, ಆತನೇ ಹರಿ ಹರರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದವ.…

ಭವಾನಿ ಯಾವ ರೀತಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದಳೋ, ಶಂಕರ ಯಾವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದನೋ, ಅವೆಲ್ಲವನ್ನು ಕಾರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಹಾಡುವೆ, ಅದ್ಭುತವಾದ ಕಥಾ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ರಚಿಸಿ. ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಕೇಳದವನು, ಕೇಳಿದಾಗ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡಬಾರದು. ಅಲೌಕಿಕ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುವ ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು…

ಈ ಮಾನಸವು ಹೇಗೆ ಆಯಿತು, ಹೇಗೆ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಚಾರವಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಈಗ ಉಮಾ ಮತ್ತು ವೃಷಕೇತುವಾದ ಶಿವನನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ರಾಮನ ಭಕ್ತಿಯೆಂಬ ಸ್ವರ್ಗನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಲು, ರಾಮನ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ ಸುಂದರ ಸರಯೂ ನದಿ ಹೋಗಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಮ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹೋದರರ ಪವಿತ್ರ ಕೀರ್ತಿಯೇ, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸುಂದರ ಮಹಾನದಿ ಸೋನ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ನದಿಗಳ ನಡುವೆ, ದೈವಿಕ ನದಿಯಾದ ಭಕ್ತಿಯ ಧಾರೆ, ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು…

ಅವರ ನೋಟಗಳು, ಅವರ ಮಾತುಗಳು, ಅವರ ಸಂಭಾಷಣೆ, ಅವರ ಪ್ರೀತಿ, ಪರಸ್ಪರ ನಗುವು, ನಾಲ್ಕು ಸಹೋದರರ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಹೋದರ ಪ್ರೀತಿ - ಇವುವೇ ನೀರಿನ ಸಿಹಿತನ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ.

ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಈ ಉತ್ತಮ ಜಲದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ, ಭವಾನಿ ಶಂಕರನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಕವಿ ಮನೋಹರವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಈಗ, ರಘುಪತಿಯ ಪಾದ್ಮ ಚರಣಗಳನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ, ಆತನ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಪಡೆದು, ಇಬ್ಬರು ಮಹಾಮುನಿಗಳ ಸಮಾಗಮವನ್ನೂ…

ನನ್ನ ಮಹಾಮೋಹ ನಶಿಸುವಂತೆ, ಸ್ವಾಮಿ, ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳಿ. ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯರು ನಗುತ್ತ ಹೇಳಿದರು: "ರಘುಪತಿಯ ಮಹತ್ವ ನಿಮಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದೆ. ಮನ, ಕರ್ಮ, ವಾಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ರಾಮನ ಭಕ್ತರು; ನಿಮ್ಮ ಚಾಣಾಕ್ಷತನವನ್ನು ನಾನು ಅರಿತುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ರಾಮನ ಆಳವಾದ ಗುಣಗಳನ್ನು…

ಒಮ್ಮೆ, ತ್ರೇತಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಶಂಭು ಕುಂಭಜ ಮುನಿಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು. ಜಗಜನನಿ ಭವಾನಿಯಾದ ಸತಿಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೋದಳು. ಮುನಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಅಖಿಲೇಶ್ವರರೆಂದು ತಿಳಿದು ಪೂಜಿಸಿದರು. ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರು ರಾಮಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು; ಮಹೇಶರು ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಪರಮ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಮುನಿಗಳು…

ಹೋಗುತ್ತಾ ಶಿವನು ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿದನು, ಹೇಗೆ ಪ್ರಭುವಿನ ದರ್ಶನವು ಆಗುವುದು ಎಂದು. ಪ್ರಭುವು ಗುಪ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವತಾರ ತೆಳೆದಿದ್ದಾನೆ; ನಾನು ಹೋದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವರು. ಶಂಕರನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷೋಭೆ ಇತ್ತು, ಸತಿಗೆ ಆ ರಹಸ್ಯ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ತುಳಸೀದಾಸರು…

ರಾವಣನು ತನ್ನ ಸಾವು ಮನುಷ್ಯನ ಕೈಯಿಂದ ನಡೆಯಲಿ ಎಂದು ವರ ಕೇಳಿದ್ದನು; ಪ್ರಭು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾತನ್ನು ಸತ್ಯವಾಗಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. "ನಾನು ಹೋಗದಿದ್ದರೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಾಗುವುದು" ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ, ಶಿವನು ಯಾವ ದಾರಿಯೂ ಕಾಣದೆ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಈಡಾದರು. ಈ ರೀತಿ ಈಶನು ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೇ…

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಂಭು ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿದನು, ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆನಂದ ಉಂಟಾಯಿತು. ಕಣ್ಣುಗಳು ತುಂಬಿ ಸೌಂದರ್ಯದ ಸಾಗರವನ್ನು ನೋಡಿದನು, ಆದರೆ ಸರಿಯಲ್ಲದ ಸಮಯವೆಂದು ತಿಳಿದು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಪ್ರಕಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. "ಜಯ ನಿನಗೆ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಾ, ಲೋಕವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವವನೇ!" ಎಂದು ಹೇಳಿ…

ದೇವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮಾನವ ರೂಪ ತಾಳಿದ ವಿಷ್ಣು, ತ್ರಿಪುರಾರಿಯಾದ ಶಿವನಂತೆ ಸರ್ವಜ್ಞ. ಜ್ಞಾನದ ಆವಾಸ, ಶ್ರೀಪತಿ, ಅಸುರಾರಿಯಾದ ಆತನು, ಅಜ್ಞಾನ ಸ್ತ್ರೀಯಂತೆ ಹುಡುಕುವನೇ? ಮತ್ತೆ, ಶಂಭುವಿನ ಮಾತು ಸುಳ್ಳಾಗಲಾರದು; ಶಿವನು ಸರ್ವಜ್ಞ ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಅಪಾರವಾದ ಸಂಶಯ ಆಕೆಯ…

ಶಿವನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದರೂ ಅದು ಆಕೆಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಮಹೇಶನು, ತನ್ನ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯ ಮಾಯೆಯ ಬಲವನ್ನು ತಿಳಿದು, ನಗುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ರಾಮನ ಮೃದುವಾದ, ಗೂಢವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸತಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೋಚಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಳು. ಭಯಭೀತಳಾಗಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಚಿಂತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಹೇಶನ ಕಡೆಗೆ ಹೋದಳು.

ಶಂಕರನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಾನು ಮನ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ, ನನ್ನ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ರಾಮನ ಮೇಲೆ ಆರೋಪಿಸಿದೆನು. ಈಗ ಹಿಂದಿರುಗಿದರೆ ಏನು ಉತ್ತರ ನೀಡುವೆ? ಆಕೆಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಸುಡುವ ನೋವು ಎದ್ದಿತು. ರಾಮನು ಸತಿಯು ದುಃಖಿಸಿದಳು ಎಂದು ತಿಳಿದು, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಸತಿ…