Prakarana 24

Verse 480 (चौपाई)

कंकन किंकिनि नूपुर धुनि सुनि। कहत लखन सन रामु हृदयँ गुनि।। मानहुँ मदन दुंदुभी दीन्ही। मनसा बिस्व बिजय कहँ कीन्ही।। अस कहि फिरि चितए तेहि ओरा। सिय मुख ससि भए नयन चकोरा।। भए बिलोचन चारु अचंचल। मनहुँ सकुचि निमि तजे दिगंचल।। देखि सीय सोभा सुखु पावा। हृदयँ सराहत बचनु न आवा।। जनु बिरंचि सब निज निपुनाई। बिरचि बिस्व कहँ प्रगटि देखाई।। सुंदरता कहुँ सुंदर करई। छबिगृहँ दीपसिखा जनु बरई।। सब उपमा कबि रहे जुठारी। केहिं पटतरौं बिदेहकुमारी।।

ಕಂಕಣ, ಕಿಂಕಿಣಿ ಮತ್ತು ನೂಪುರಗಳ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ. ಮನ್ಮಥನು ತನ್ನ ದುಂದುಭಿಯನ್ನು ಮೊಳಗಿಸಿದಂತೆ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ವಿಜಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದಂತೆ ಇದೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವನು ಆ ಕಡೆಗೆ ನೋಡಿದನು; ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸೀತೆಯ ಮುಖಚಂದ್ರನಿಗೆ ಚಕೋರ ಪಕ್ಷಿಗಳಂತಾದವು. ಅವನ ಸುಂದರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮಿಟುಕಿಸದೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದವು, ದಿಕ್ಕುಗಳೇ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಂತೆ. ಸೀತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು; ಅವನ ಹೃದಯ ಅವಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿತು, ಆದರೆ ಮಾತುಗಳು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಜಗತ್ತಿನ ದೃಶ್ಯ ರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದಂತೆ ಇತ್ತು. ಸೌಂದರ್ಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಸುಂದರರನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಂದರರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಸೌಂದರ್ಯದ ಆಲಯದಲ್ಲಿ ಅವಳು ದೀಪದ ಜ್ಯೋತಿಯಂತಿದ್ದಾಳೆ. ಎಲ್ಲ ಉಪಮೆಗಳು ಸೋತಿವೆ, ಕವಿಗಳು ಖಾಲಿ ಕೈಯಿಂದ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ; ವಿದೇಹಕುಮಾರಿಯನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಿ?

Verse 481 (दोहा/सोरठा)

सिय सोभा हियँ बरनि प्रभु आपनि दसा बिचारि। बोले सुचि मन अनुज सन बचन समय अनुहारि।।230।।

ಪ್ರಭು ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ, ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದನು. ಅವನು ತನ್ನ ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 482 (चौपाई)

तात जनकतनया यह सोई। धनुषजग्य जेहि कारन होई।। पूजन गौरि सखीं लै आई। करत प्रकासु फिरइ फुलवाई।। जासु बिलोकि अलोकिक सोभा। सहज पुनीत मोर मनु छोभा।। सो सबु कारन जान बिधाता। फरकहिं सुभद अंग सुनु भ्राता।। रघुबंसिन्ह कर सहज सुभाऊ। मनु कुपंथ पगु धरइ न काऊ।। मोहि अतिसय प्रतीति मन केरी। जेहिं सपनेहुँ परनारि न हेरी।। जिन्ह कै लहहिं न रिपु रन पीठी। नहिं पावहिं परतिय मनु डीठी।। मंगन लहहि न जिन्ह कै नाहीं। ते नरबर थोरे जग माहीं।।

ತಮ್ಮನೇ, ಇವಳು ಜನಕನ ಪುತ್ರಿ, ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿ ಧನುಸ್ಸು ಮುರಿಯಿತೋ ಅವಳೇ. ಗೌರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ಅವಳ ಸಖಿಯರು ಅವಳನ್ನು ತಂದಿದ್ದಾರೆ; ಅವಳು ಪ್ರಕಾಶಮಾನಳಾಗಿ ಹೂವಿನ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳ ಅಲೌಕಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಸಹಜವಾಗಿ ಪವಿತ್ರತೆ ಮತ್ತು ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ವಿಧಾತನು ಅವಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಗವನ್ನು ಅಸಾಧಾರಣ ಉತ್ತಮತೆಯಿಂದ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ, ಸಹೋದರ. ರಘುವಂಶದ ರಾಜಕುಮಾರರು ಸಹಜವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ವಭಾವದವರು; ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಎಂದಿಗೂ ದುಷ್ಟ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕನಸಿನಲ್ಲೂ ಸಹ ಬೇರೆಯವರ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ನೋಡದವರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಬೆನ್ನು ತೋರಿಸದವರು, ಬೇರೆಯವರ ಹೆಂಡತಿಯ ನೋಟದಿಂದ ಹೃದಯ ಭೇದಿಸದವರು; ಅಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷರು ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿರಳ.

Verse 483 (दोहा/सोरठा)

करत बतकहि अनुज सन मन सिय रूप लोभान। मुख सरोज मकरंद छबि करइ मधुप इव पान।।231।।

ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಸೀತೆಯ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅವಳ ಕಮಲಮುಖದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮಕರಂದವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವ ಭ್ರಮರದಂತೆ ಪಾನಮಾಡಿದರು.

Verse 484 (चौपाई)

चितवहि चकित चहूँ दिसि सीता। कहँ गए नृपकिसोर मनु चिंता।। जहँ बिलोक मृग सावक नैनी। जनु तहँ बरिस कमल सित श्रेनी।। लता ओट तब सखिन्ह लखाए। स्यामल गौर किसोर सुहाए।। देखि रूप लोचन ललचाने। हरषे जनु निज निधि पहिचाने।। थके नयन रघुपति छबि देखें। पलकन्हिहूँ परिहरीं निमेषें।। अधिक सनेहँ देह भै भोरी। सरद ससिहि जनु चितव चकोरी।। लोचन मग रामहि उर आनी। दीन्हे पलक कपाट सयानी।। जब सिय सखिन्ह प्रेमबस जानी। कहि न सकहिं कछु मन सकुचानी।।

ಸೀತೆಯು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಳು; ಆಕೆಯ ಮನಸ್ಸು ಚಿಂತೆಯಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ಆಕೆಯ ಮೃಗದಂತಹ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡಿದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯ ಕಮಲಗಳ ಸಾಲುಗಳು ಮಳೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡಿತು. ನಂತರ ಆಕೆಯ ಸಖಿಯರು ಬಳ್ಳಿಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು; ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಯುವಕರು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದರು. ಅವನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ಆಕೆಯ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧವಾದವು, ಮತ್ತು ಆಕೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ನಿಧಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಂತೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಳು. ರಘುಪತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಆಕೆಯ ಕಣ್ಣುಗಳು ದಣಿದವು; ಬಾರ್ಕೆಗಳು ಕೂಡ ಮಿನುಗುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದವು. ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಆಕೆಯ ದೇಹವು ಭಾರವಾಯಿತು; ಶರತ್ಕಾಲದ ಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡುವ ಚಕೋರ ಪಕ್ಷಿಯಂತೆ ಅವನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಕಣ್ಣುಗಳ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ರಾಮನನ್ನು ತನ್ನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ತಂದಳು; ಬಾರ್ಕೆಗಳ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದಳು. ಸೀತೆಯ ಸಖಿಯರು ಆಕೆ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಆವಿಷ್ಟಳಾಗಿದ್ದಾಳೆಂದು ತಿಳಿದಾಗ, ಅವರು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚದಿಂದ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 485 (दोहा/सोरठा)

लताभवन तें प्रगट भे तेहि अवसर दोउ भाइ। निकसे जनु जुग बिमल बिधु जलद पटल बिलगाइ।।232।।

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ಬಳ್ಳಿಗಳ ಗುಡಿಸಲಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದರು, ಮೋಡಗಳ ಪದರದಿಂದ ಇಬ್ಬರು ನಿರ್ಮಲ ಚಂದ್ರರು ಹೊರಬರುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರು.

Verse 486 (चौपाई)

सोभा सीवँ सुभग दोउ बीरा। नील पीत जलजाभ सरीरा।। मोरपंख सिर सोहत नीके। गुच्छ बीच बिच कुसुम कली के।। भाल तिलक श्रमबिंदु सुहाए। श्रवन सुभग भूषन छबि छाए।। बिकट भृकुटि कच घूघरवारे। नव सरोज लोचन रतनारे।। चारु चिबुक नासिका कपोला। हास बिलास लेत मनु मोला।। मुखछबि कहि न जाइ मोहि पाहीं। जो बिलोकि बहु काम लजाहीं।। उर मनि माल कंबु कल गीवा। काम कलभ कर भुज बलसींवा।। सुमन समेत बाम कर दोना। सावँर कुअँर सखी सुठि लोना।।

ಇಬ್ಬರು ವೀರರು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರರಾಗಿದ್ದರು; ಅವರ ದೇಹಗಳು ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದವಾಗಿದ್ದವು, ನೀಲೋತ್ಪಲಗಳಂತೆ. ಅವರ ತಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನವಿಲುಗರಿಗಳು ಅಲಂಕಾರವಾಗಿ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಹೂವುಗಳ ಗೊಂಚಲುಗಳ ನಡುವೆ ಮೊಗ್ಗುಗಳಂತೆ. ಅವರ ಹಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತಿಲಕ ಮತ್ತು ಬೆವರಿನ ಹನಿಗಳು ಅವರ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು; ಅವರ ಕಿವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ವ ಸೌಂದರ್ಯದ ಆಭರಣಗಳು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದವು. ಅವರ ಬಾಗಿದ ಹುಬ್ಬುಗಳು ಭವ್ಯವಾಗಿದ್ದವು, ಅವರ ಕೂದಲುಗಳು ಸುರುಳಿಯಾಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದವು; ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಹೊಸ ಕಮಲಗಳಂತೆ, ರತ್ನಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ದವಡೆಗಳು, ಮೂಗುಗಳು ಮತ್ತು ಕೆನ್ನೆಗಳು ಮನೋಹರವಾಗಿದ್ದವು; ಅವರ ನಗು ಮತ್ತು ಚೇಷ್ಟೆಗಳು ಹೃದಯವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮುಖದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಯಾರಿಗೂ ವರ್ಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ನೋಡಿದವರು ಮನ್ಮಥನಿಂದಲೇ ಸಿಗ್ಗುಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಮುತ್ತಿನ ಸರಗಳಿದ್ದವು, ಅವರ ಕಂಠಗಳು ಶಂಖದಂತೆ ಇದ್ದವು; ಅವರ ತೋಳುಗಳು ಪ್ರೇಮದ ಗಜದ ಸೊಂಡಿಲಿನಂತೆ ಬಲವಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ ಎಡ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳ ಬಟ್ಟಲುಗಳಿದ್ದವು; ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ ರಾಜಕುಮಾರರು ಕನ್ಯೆಯರ ನಡುವಿನ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರರಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದರು.

Verse 487 (दोहा/सोरठा)

केहरि कटि पट पीत धर सुषमा सील निधान। देखि भानुकुलभूषनहि बिसरा सखिन्ह अपान।।233।।

ಸಿಂಹದಂತಹ ನಡುವಿನ ಮೇಲೆ ಹಳದಿ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅವರು ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಗಳ ನಿಧಾನವಾಗಿದ್ದರು; ಸೂರ್ಯವಂಶದ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಸಖಿಯರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಮರೆತರು.

Verse 488 (चौपाई)

धरि धीरजु एक आलि सयानी। सीता सन बोली गहि पानी।। बहुरि गौरि कर ध्यान करेहू। भूपकिसोर देखि किन लेहू।। सकुचि सीयँ तब नयन उघारे। सनमुख दोउ रघुसिंघ निहारे।। नख सिख देखि राम कै सोभा। सुमिरि पिता पनु मनु अति छोभा।। परबस सखिन्ह लखी जब सीता। भयउ गहरु सब कहहि सभीता।। पुनि आउब एहि बेरिआँ काली। अस कहि मन बिहसी एक आली।। गूढ़ गिरा सुनि सिय सकुचानी। भयउ बिलंबु मातु भय मानी।। धरि बड़ि धीर रामु उर आने। फिरि अपनपउ पितुबस जाने।।

ಒಬ್ಬ ಜ್ಞಾನಿ ಸಖಿ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತಾಳಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದಳು. ನಂತರ ಆಕೆ ಹೇಳಿದಳು, ಗೌರಿ, ಗಮನವಿಡು: ಈ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರನ್ನು ನೋಡು ಮತ್ತು ನಿನಗಾಗಿ ಆರಿಸು. ಆಗ ಸೀತೆಯು ಸಂಕೋಚದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆರೆದಳು ಮತ್ತು ರಘುವಂಶದ ಇಬ್ಬರು ಸಿಂಹರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಿದಳು. ರಾಮನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತಲೆಯಿಂದ ಕಾಲುಗಳವರೆಗೆ ನೋಡಿ, ಆಕೆ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮಾತನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ಮಹಾ ಸಂಕಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಳು. ಸೀತೆಯನ್ನು ಇತರ ಸಖಿಯರು ನೋಡಿದಾಗ, ಎಲ್ಲರೂ ಭಯದಿಂದ ತುಂಬಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರು. ನಂತರ ಒಬ್ಬ ಸಖಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದಳು, ನಾನು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತೇನೆ. ಈ ಮರೆತ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸೀತೆಯು ಸಿಗ್ಗಿದಳು; ಆ ತಡವನ್ನು ಆಕೆಯ ತಾಯಿ ಭಯದ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ರಾಮನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ತಾನು ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದೇನೆಂದು ತಿಳಿದು ಹಿಂದಿರುಗಿದನು.

Verse 489 (दोहा/सोरठा)

देखन मिस मृग बिहग तरु फिरइ बहोरि बहोरि। निरखि निरखि रघुबीर छबि बाढ़इ प्रीति न थोरि।।234।।

ಹೀಗೆ ಅವನು ಜಿಂಕೆ, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮರಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದನು; ರಘುವೀರನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ನೋಡುತ್ತಾ ಅವನ ಪ್ರೇಮವು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗದೆ ಬೆಳೆಯಿತು.

Verse 490 (चौपाई)

जानि कठिन सिवचाप बिसूरति। चली राखि उर स्यामल मूरति।। प्रभु जब जात जानकी जानी। सुख सनेह सोभा गुन खानी।। परम प्रेममय मृदु मसि कीन्ही। चारु चित भीतीं लिख लीन्ही।। गई भवानी भवन बहोरी। बंदि चरन बोली कर जोरी।। जय जय गिरिबरराज किसोरी। जय महेस मुख चंद चकोरी।। जय गज बदन षड़ानन माता। जगत जननि दामिनि दुति गाता।। नहिं तव आदि मध्य अवसाना। अमित प्रभाउ बेदु नहिं जाना।। भव भव बिभव पराभव कारिनि। बिस्व बिमोहनि स्वबस बिहारिनि।।

ಶಿವನ ಬಿಲ್ಲು ಕಟ್ಟುವುದು ಕಷ್ಟವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಆಕೆ ಪ್ರಭುವಿನ ಶ್ಯಾಮಲ ರೂಪವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೋದಳು. ಪ್ರಭು ಹೊರಟಾಗ, ಜಾನಕಿಯು ಅವನನ್ನು ಸಂತೋಷ, ಪ್ರೇಮ, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳ ಖನಿ ಎಂದು ತಿಳಿದಳು. ಆಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಮೃದುತ್ವದಿಂದ ಅವನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಹೃದಯದ ಆನಂದದಿಂದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದಳು. ಭವಾನಿಯು ತನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ಅವನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು. ಜಯ, ಜಯ ನಿಮಗೆ, ಓ ಪರ್ವತರಾಜನ ಪುತ್ರಿ; ಜಯ ನಿಮಗೆ, ಶಂಕರನ ಚಂದ್ರಮುಖಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರನಾಗಿರುವವಳೇ. ಜಯ ನಿಮಗೆ, ಓ ಗಜಮುಖ ಮತ್ತು ಷಡಾನನನ ತಾಯಿ; ಓ ಜಗತ್ತಿನ ತಾಯಿ, ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ದೇಹವುಳ್ಳವಳೇ. ನಿಮಗೆ ಆದಿ, ಮಧ್ಯ ಅಥವಾ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲ; ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯು ಅನಂತ, ವೇದಗಳು ಅದನ್ನು ಅಳೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಎಲ್ಲ ಐಹಿಕ ಸಂಪತ್ತಿನ ಪತನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತೀರಿ; ನೀವು ವಿಶ್ವವನ್ನು ಮೋಹಿಸುತ್ತೀರಿ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ವಿಹರಿಸುತ್ತೀರಿ.

Verse 491 (दोहा/सोरठा)

पतिदेवता सुतीय महुँ मातु प्रथम तव रेख। महिमा अमित न सकहिं कहि सहस सारदा सेष।।235।।

ತಾಯಂದಿರಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಸಾಲು ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನಿಮ್ಮ ಪತಿಯೇ ನಿಮ್ಮ ದೇವರು. ನಿಮ್ಮ ಮಹಿಮೆಯು ಅನಂತ; ಸಾವಿರ ಶಾರದೆಯರು ಮತ್ತು ಶೇಷನು ಅದನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 492 (चौपाई)

सेवत तोहि सुलभ फल चारी। बरदायनी पुरारि पिआरी।। देबि पूजि पद कमल तुम्हारे। सुर नर मुनि सब होहिं सुखारे।। मोर मनोरथु जानहु नीकें। बसहु सदा उर पुर सबही कें।। कीन्हेउँ प्रगट न कारन तेहीं। अस कहि चरन गहे बैदेहीं।। बिनय प्रेम बस भई भवानी। खसी माल मूरति मुसुकानी।। सादर सियँ प्रसादु सिर धरेऊ। बोली गौरि हरषु हियँ भरेऊ।। सुनु सिय सत्य असीस हमारी। पूजिहि मन कामना तुम्हारी।। नारद बचन सदा सुचि साचा। सो बरु मिलिहि जाहिं मनु राचा।।

ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸೇವಿಸುವವರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಫಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ನೀವು ವರದಾಯಿನಿ, ತ್ರಿಪುರಾಂತಕನ ಪ್ರಿಯತಮೆ. ಓ ದೇವಿ, ನಿಮ್ಮ ಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು, ದೇವತೆಗಳಾಗಲಿ, ಮನುಷ್ಯರಾಗಲಿ, ಮುನಿಗಳಾಗಲಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬುತ್ತಾರೆ. ನನ್ನ ಹೃದಯದ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿ, ಮತ್ತು ಈ ನಗರದ ಎಲ್ಲರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನೆಲೆಸಿ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಪ್ರಕಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ವಿದೇಹರಾಜಕುಮಾರಿಯು ಅವಳ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಳು. ಸೀತೆಯ ವಿನಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಳಾದ ಭವಾನಿಯು ಅವಳನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿ ನಗುತ್ತಾ ಅವಳ ಮಾಲೆಯನ್ನು ತೆಗೆದಳು. ಸೀತೆಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಳು; ಗೌರಿಯು ಹೃದಯವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಮಾತನಾಡಿದಳು. ಕೇಳು ಸೀತೆ, ನನ್ನ ಆಶೀರ್ವಾದ ಸತ್ಯ; ನಿನ್ನ ಹೃದಯದ ಬಯಕೆಯು ನೆರವೇರುವುದು. ನಾರದರ ಮಾತುಗಳು ಸದಾ ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ; ನಿನ್ನ ಹೃದಯವು ಪ್ರೇಮಿಸುವ ಆ ವರವನ್ನು ನೀನು ಪಡೆಯುತ್ತೀಯೆ.

Verse 493 (छंद)

मनु जाहिं राचेउ मिलिहि सो बरु सहज सुंदर साँवरो। करुना निधान सुजान सीलु सनेहु जानत रावरो।। एहि भाँति गौरि असीस सुनि सिय सहित हियँ हरषीं अली। तुलसी भवानिहि पूजि पुनि पुनि मुदित मन मंदिर चली।।

ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯವು ಪ್ರೇಮಿಸಿದ ವರವನ್ನು ನೀವು ಪಡೆಯುವಿರಿ: ಅವನು ಸಹಜವಾಗಿ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಶ್ಯಾಮಲ ವರ್ಣದವನು. ಅವನು ಕರುಣೆಯ ಭಂಡಾರ, ಜ್ಞಾನಿ, ಸದ್ಗುಣಶೀಲ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮಮಯಿ; ಅವನು ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯವನ್ನು ಅರಿತವನು. ಹೀಗೆ ಗೌರಿಯು ತನ್ನ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ನೀಡಿದಳು; ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಸಖಿಯರು ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದರು. ತುಲಸಿಯು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಭವಾನಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಪೂಜಿಸಿ, ಸೀತೆಯು ಆನಂದಿತ ಹೃದಯದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಅರಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಳು.

Verse 494 (दोहा/सोरठा)

जानि गौरि अनुकूल सिय हिय हरषु न जाइ कहि। मंजुल मंगल मूल बाम अंग फरकन लगे।।236।।

ಗೌರಿಯು ಅನುಕೂಲಳಾಗಿದ್ದಾಳೆಂದು ತಿಳಿದು, ಸೀತೆಯ ಹೃದಯವು ವರ್ಣಿಸಲಾಗದ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿತು. ಅವಳ ಸುಂದರ ಎಡಭಾಗವು ನಡುಗತೊಡಗಿತು, ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಮಂಗಳಕರತೆಯ ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು.

Verse 495 (चौपाई)

हृदयँ सराहत सीय लोनाई। गुर समीप गवने दोउ भाई।। राम कहा सबु कौसिक पाहीं। सरल सुभाउ छुअत छल नाहीं।। सुमन पाइ मुनि पूजा कीन्ही। पुनि असीस दुहु भाइन्ह दीन्ही।। सुफल मनोरथ होहुँ तुम्हारे। रामु लखनु सुनि भए सुखारे।। करि भोजनु मुनिबर बिग्यानी। लगे कहन कछु कथा पुरानी।। बिगत दिवसु गुरु आयसु पाई। संध्या करन चले दोउ भाई।। प्राची दिसि ससि उयउ सुहावा। सिय मुख सरिस देखि सुखु पावा।। बहुरि बिचारु कीन्ह मन माहीं। सीय बदन सम हिमकर नाहीं।।

ಸೀತೆಯು ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದಳು, ಆಗ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳ ಬಳಿ ಹೋದರು. ರಾಮನು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದನು; ಅವನ ಸರಳ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಛಲವಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಮುನಿಗಳು ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು; ನಂತರ ಅವರು ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ನೀಡಿದರು. "ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಇಚ್ಛೆಗಳು ಫಲಿಸಲಿ" ಎಂದು ಕೇಳಿ ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಆನಂದಗೊಂಡರು. ಭೋಜನವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಮುನಿಗಳು ಕೆಲವು ಪುರಾತನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳತೊಡಗಿದರು. ದಿನ ಕಳೆದಿತು; ಗುರುಗಳ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆಗೆ ಹೋದರು. ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಉದಯಿಸಿದನು; ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಸೀತೆಗೆ ಆನಂದವಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅವಳ ಮುಖವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು. ಮತ್ತೆ ಅವಳು ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದಳು: ಸೀತೆಯ ಮುಖಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಚಂದ್ರನಿಲ್ಲ.

Verse 496 (दोहा/सोरठा)

जनमु सिंधु पुनि बंधु बिषु दिन मलीन सकलंक। सिय मुख समता पाव किमि चंदु बापुरो रंक।।237।।

ಚಂದ್ರನು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಜನಿಸಿದನು, ನಂತರ ಕಮಲದ ಶತ್ರುವಾದನು; ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಅವನು ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ, ದೋಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಬಡ, ದೀನ ಚಂದ್ರನು ಹೇಗೆ ಸೀತೆಯ ಮುಖದೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ?

Verse 497 (चौपाई)

घटइ बढ़इ बिरहनि दुखदाई। ग्रसइ राहु निज संधिहिं पाई।। कोक सिकप्रद पंकज द्रोही। अवगुन बहुत चंद्रमा तोही।। बैदेही मुख पटतर दीन्हे। होइ दोष बड़ अनुचित कीन्हे।। सिय मुख छबि बिधु ब्याज बखानी। गुरु पहिं चले निसा बड़ि जानी।। करि मुनि चरन सरोज प्रनामा। आयसु पाइ कीन्ह बिश्रामा।। बिगत निसा रघुनायक जागे। बंधु बिलोकि कहन अस लागे।। उदउ अरुन अवलोकहु ताता। पंकज कोक लोक सुखदाता।। बोले लखनु जोरि जुग पानी। प्रभु प्रभाउ सूचक मृदु बानी।।

ವಿರಹದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತಾನೆ, ದುಃಖವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ರಾಹುವಿನಂತೆ, ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಾಗ ತನ್ನದೇ ಜಾತಿಯವರನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಕಮಲದ ಶತ್ರು, ಕುಮುದ ಹೂವಿನ ಮಿತ್ರ, ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಅರಳುವ ಲಿಲ್ಲಿಯ ವೈರಿ; ಓ ಚಂದ್ರನೇ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೋಷಗಳಿವೆ. ವೈದೇಹಿಯ ಮುಖದ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಮಾಡಿದ ಮಹತ್ತರ ಮತ್ತು ಅಸಮಂಜಸವಾದ ದೋಷವಾಗಿದೆ. ಚಂದ್ರನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಸೀತೆಯ ಮುಖಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಬಹಾನೆಯಾಗಿತ್ತು; ರಾತ್ರಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳ ಬಳಿ ಹೋದರು. ಮುನಿಗಳ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಅವರು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದರು. ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದಾಗ, ರಘುನಾಯಕನು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡನು; ತನ್ನ ಸಹೋದರನನ್ನು ನೋಡಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳತೊಡಗಿದನು: "ನೋಡು ಸಹೋದರ, ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಕಮಲದ ಮಿತ್ರ, ಜಗತ್ತಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವವನು." ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು; ಅವನ ಮೃದುವಾದ ಮಾತುಗಳು ಪ್ರಭುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅವನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 498 (दोहा/सोरठा)

अरुनोदयँ सकुचे कुमुद उडगन जोति मलीन। जिमि तुम्हार आगमन सुनि भए नृपति बलहीन।।238।।

ಸೂರ್ಯೋದಯದಲ್ಲಿ, ಲಿಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳು ಕುಗ್ಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮಸುಕಾಗುತ್ತವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ನಿಮ್ಮ ಆಗಮನವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ರಾಜರು ದುರ್ಬಲರಾದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಬಲವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.

Verse 499 (चौपाई)

नृप सब नखत करहिं उजिआरी। टारि न सकहिं चाप तम भारी।। कमल कोक मधुकर खग नाना। हरषे सकल निसा अवसाना।। ऐसेहिं प्रभु सब भगत तुम्हारे। होइहहिं टूटें धनुष सुखारे।। उयउ भानु बिनु श्रम तम नासा। दुरे नखत जग तेजु प्रकासा।। रबि निज उदय ब्याज रघुराया। प्रभु प्रतापु सब नृपन्ह दिखाया।। तव भुज बल महिमा उदघाटी। प्रगटी धनु बिघटन परिपाटी।। बंधु बचन सुनि प्रभु मुसुकाने। होइ सुचि सहज पुनीत नहाने।। नित्यक्रिया करि गुरु पहिं आए। चरन सरोज सुभग सिर नाए।। सतानंदु तब जनक बोलाए। कौसिक मुनि पहिं तुरत पठाए।। जनक बिनय तिन्ह आइ सुनाई। हरषे बोलि लिए दोउ भाई।।

ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳಂತೆ, ಪ್ರಕಾಶಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಬಿಲ್ಲಿನ ಭಾರೀ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಅವರು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಮಲಗಳು, ಕುಮುದ ಹೂವುಗಳು, ಜೇನುನೊಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪಕ್ಷಿಗಳು ರಾತ್ರಿ ಮುಗಿದುದಕ್ಕೆ ಆನಂದಪಟ್ಟವು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಓ ಪ್ರಭೂ, ಬಿಲ್ಲು ಮುರಿದಾಗ ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಭಕ್ತರು ಆನಂದಗೊಳ್ಳುವರು. ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಸೂರ್ಯನು ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿದನು; ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಓಡಿಹೋದವು, ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಬೆಳಕು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು. ಸೂರ್ಯನ ಉದಯವು ಕೇವಲ ಬಹಾನೆಯಾಗಿತ್ತು; ರಘುರಾಯನು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರಿಗೆ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು. ನಂತರ ನಿಮ್ಮ ತೋಳಿನ ಬಲದ ಮಹಿಮೆಯು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು; ಬಿಲ್ಲು ಮುರಿದುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ಸಹೋದರನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರಭುವು ನಗುತ್ತಾ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮಾಡಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದನು. ದಿನಚರಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಗುರುಗಳ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಅವರ ಸುಂದರ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಶತಾನಂದನು ಜನಕನನ್ನು ಕರೆಸಿದನು, ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮುನಿಗಳ ಬಳಿ ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಜನಕನ ದೂತ ಬಂದು ಅವನ ವಿನಯಪೂರ್ವಕ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು; ಆನಂದದಿಂದ, ಅವನು ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದನು.

Verse 500 (दोहा/सोरठा)

सतानंदपद बंदि प्रभु बैठे गुर पहिं जाइ। चलहु तात मुनि कहेउ तब पठवा जनक बोलाइ।।239।।

ಶತಾನಂದನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಪ್ರಭುವು ಹೋಗಿ ತನ್ನ ಗುರುಗಳ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತನು. ನಂತರ ಮುನಿಗಳು "ಬಾ ಮಗು" ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಜನಕನನ್ನು ಕರೆಸಲು ದೂತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು.