Varaha Purana - Adhyaya 142
Varaha PuranaAdhyaya 14264 Shlokas

Adhyaya 142: The Greatness of Esoteric Practice: Menstrual Impurity, Mental Equanimity, and Seasonal Conjugal Ethics

Guhyakarma-māhātmya (Rajasvalā-śuddhi, Citta-samatā, Ṛtu-dharma)

Ethical-Discourse / Ritual-Manual (with Yogic-Philosophical Instruction)

អធ្យាយ ១៤២ ជាសន្ទនាបង្រៀនរវាង ព្រឹថវី (វសុន្ធរា) និង ព្រះវរាហៈ អំពីមហិមារបស់ «គុហ្យកម្ម»។ ព្រឹថវីសួរអំពីភារកិច្ចនៃច្បាប់ដែលប៉ះពាល់ស្ត្រីកម្លាំងតិច ជាពិសេសពេលមាន «រាជស» (រដូវ) ថាតើការញ៉ាំអាហារ កិច្ចការប្រចាំថ្ងៃ និងពិធីបូជាអាចធ្វើដូចម្តេច ដោយមិនកើតទោស។ ព្រះវរាហៈបកស្រាយថា ភាពបរិសុទ្ធស្ថិតលើ «ភាវៈ» (ចេតនា) និង «ចិត្ត-សមតា» (សមភាពចិត្ត)៖ បើចិត្តដាក់លើព្រះអង្គ កម្មមិនប៉ះពាល់ ដូចស្លឹកឈូកនៅក្នុងទឹក។ ព្រះអង្គប្រទានមន្តសម្រាប់ការអនុវត្តរបស់ស្ត្រីរដូវ ហើយពង្រីកទៅកាន់សីលធម៌នៃការសង្រ្គោះខ្លួន ការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ ការលះបង់ និងយោគៈ។ ជំពូកនេះក៏កំណត់វិន័យសម្រាប់សម្ព័ន្ធភេទក្នុង «ឫតុកាល» ដើម្បីកាតព្វកិច្ចសាយសន្តាន/បិត្រអត្ថៈ ព្រមទាំងព្រមានអំពីការរួមភេទខុសពេលវេលា និងបញ្ជាក់ថា គ្រួសារដែលមានវិន័យ និងសតិ អាចសមស្របនឹងការរួចផុត (មោក្ខ) បាន។

Speakers

VarāhaPṛthivī (Vasundharā/Dharaṇī)

Key Concepts

rajasvalā (menstrual state) and ritual non-defilement through mantra and intentcitta-samatā (mental equanimity) as the basis of non-attachment in actionnyāsa-yoga / saṃnyāsa-yoga (renunciatory placement of mind in the divine)karma-yoga and jñāna-yoga integrationindriya-nigraha (sense-restraint)padma-patra-nyāya (lotus-leaf metaphor for non-staining action)ṛtu-kāla (seasonal/menstrual-cycle timing) and pitṛ-artha (ancestral obligation)sexual ethics and household discipline as a regulated dharmamokṣa framed as mind-discipline rather than purely external purity
Recitation with translationVaraha Purana Adhyaya 142

Shlokas in Adhyaya 142

Verse 1

अथ गुह्यकर्ममाहात्म्यं ॥ सूत उवाच ॥ ततो देववचः श्रुत्वा धर्मकामाऽ वसुन्धरा ॥ कृताञ्जलिपुटा भूत्वा प्रसादयति माधवम् ॥

សូត្រៈបាននិយាយថា៖ កាលបានស្តាប់ព្រះវាចនៈរបស់ទេវតា វសុន្ធរា (ផែនដី) ដែលមានចិត្តប៉ងប្រកាន់ធម៌ បានប្រណមដៃដោយក្តីគោរព ហើយអង្វរឲ្យ មាធវ (វិષ્ણុ) ព្រះហឫទ័យពេញចិត្ត។

Verse 2

धरण्युवाच ॥ दास्यां मे प्रणयं कृत्वा विज्ञाप्यं शृणु माधव ॥ मृदुना च स्वभावेन वक्ष्यामि त्वां जनार्दन ॥

ព្រះធរណីបានមានព្រះវាចនៈថា៖ កាលព្រះអង្គទទួលយកសេចក្តីស្រឡាញ់បែបបម្រើរបស់ខ្ញុំហើយ សូមស្តាប់សេចក្តីជម្រាបនេះ ឱ មាធវ។ ឱ ជនារទន ខ្ញុំនឹងនិយាយទៅកាន់ព្រះអង្គដោយសភាពទន់ភ្លន់។

Verse 3

अल्पप्राणबलाः नार्यः यत्त्वया परिभाषितम् ॥ अशक्ताः सहितुं ह्येताः क्षुधात्वनशनेऽबलाः ॥

ស្ត្រីទាំងឡាយមានកម្លាំងកាយតិច; អ្វីដែលព្រះអង្គបានមានព្រះវាចនៈនោះ ពួកនាងមិនអាចអត់ធ្មត់បានទេ។ ដោយសារអត់ឃ្លាន និងខ្វះអាហារ ពួកនាងកាន់តែទន់ខ្សោយ ហើយមិនអាចទ្រាំទ្របាន។

Verse 4

भुञ्जमानाः नराः ह्यत्र रजसा यान्ति शं परम् ॥ अन्नं ह्यनुग्रहं देव येन ते कर्म संश्रिताः ॥

នៅទីនេះ មនុស្សដែលបរិភោគអាហារ ទោះស្ថិតក្នុងសភាពមានរាជស (rajas) ក៏អាចឈានដល់សេចក្តីសុខក្សេមដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បាន។ ឱ ព្រះអម្ចាស់ អាហារពិតជារូបនៃព្រះគុណ; ដោយអាហារនេះហើយ ពួកគេអាស្រ័យដើម្បីឈរជាប់ក្នុងធម៌ និងកិច្ចការរបស់ខ្លួន។

Verse 5

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा माधव्याः स तु माधवः ॥ प्रहस्य भावशुद्धात्मा तत एवमभाषत ॥

កាលមាធវបានស្តាប់ពាក្យរបស់ មាធវី (គឺផែនដី) នោះហើយ មាធវ ដែលមានចិត្តខាងក្នុងបរិសុទ្ធ បានញញឹមស្រាល ហើយបន្ទាប់មកបានមានព្រះវាចនៈដូច្នេះ។

Verse 6

श्रीवराह उवाच ॥ साधु देवि वरारोहे मम कर्मव्यवस्थिते ॥ पृष्टोऽहं परमं गुह्यं मम भक्तसुखावहम् ॥

ព្រះស្រីវរាហៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ល្អណាស់ ឱ ទេវីមានរូបសោភា អ្នកដែលតាំងមាំក្នុងវិន័យនៃអាការៈប្រព្រឹត្តដែលខ្ញុំបានកំណត់។ អ្នកបានសួរខ្ញុំអំពីរឿងសម្ងាត់បំផុត ដែលនាំសុខមង្គលដល់អ្នកភក្តិរបស់ខ្ញុំ។

Verse 7

स्पृष्टा या रजसा देवि मम कर्मपरायणा ॥ मां संस्पृशन्तु तत्रस्थं यत्र तिष्ठामि सुन्दरि ॥

ឱ ទេវី នាងដែលត្រូវប៉ះដោយរាជសៈ ប៉ុន្តែប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះវិន័យនៃកិច្ចប្រព្រឹត្តដែលខ្ញុំបានកំណត់ សូមឲ្យនាងប៉ះខ្ញុំ នៅទីដែលខ្ញុំឈរនៅទីនោះ ឱ ស្រីសោភា។

Verse 8

यदि भावस्तदा कश्चिद्भोजने कायसाधने ॥ चित्तं न्यस्य मयि क्षोणि भोक्तव्यं च न संशयः ॥

ប្រសិនបើនៅពេលបរិភោគដើម្បីថែរក្សាកាយ មានចេតនាត្រឹមត្រូវ នោះ—ឱ ផែនដី—ដោយដាក់ចិត្តលើខ្ញុំ គួរបរិភោគ; មិនមានសង្ស័យឡើយ។

Verse 9

न सा लिप्यति दोषेण भुञ्जमाना रजस्वला ॥ अञ्जलिं शिरसा कृत्वा मयोक्तं मन्त्र उत्तमम् ॥

នាងដែលស្ថិតក្នុងសភាពរាជស្វលា មិនត្រូវបានបំពុលដោយកំហុសទេ នៅពេលបរិភោគ ប្រសិនបើនាងធ្វើអញ្ជលីលើកដល់ក្បាល ដោយគោរព ហើយសូត្រមន្តដ៏ប្រសើរដែលខ្ញុំបានមានព្រះបន្ទូល។

Verse 10

स्नात्वा सा तु महाभागे पञ्चमात्तु दिनात्पुनः ॥

ប៉ុន្តែ ឱ មហាភាគេ បន្ទាប់ពីថ្ងៃទីប្រាំ នាងបានងូតទឹកម្តងទៀត…

Verse 11

यथार्हं कुरुते कर्म मच्चित्ता मत्परायणा ॥ प्राप्नुयात्पुरुषत्वं च न्यस्तसंसारचिन्तनात् ॥

អ្នកណាធ្វើកិច្ចការតាមសមគួរ មានចិត្តផ្ដោតលើខ្ញុំ និងស្មោះស្រឡាញ់ខ្ញុំ នោះនឹងបានដល់ភាពជាបុរសពិត ដោយដាក់ចោលការគិតព្រួយអំពីសំសារ។

Verse 12

धरण्युवाच ॥ पुरुषा वा स्त्रियो वापि न पुमांसो न वा स्त्रियः ॥ कथं दोषेण मुच्यन्ते जन्मसंसारबन्धनात् ॥

ធរណីបាននិយាយថា៖ «មិនថាជាបុរស ឬស្ត្រី ឬមិនមែនបុរសមិនមែនស្ត្រីទេ ពួកគេរួចផុតពីចំណងនៃកំណើត និងសំសារ ដោយទាក់ទងនឹង ‘ទោស’ (doṣa) ដូចម្តេច?»

Verse 13

श्रीवराह उवाच ॥ इन्द्रियाणि निगृह्याथ चित्तमप्यनुवेश्य च ॥ मयि संन्यासयोगेन मम कर्मपरायणः ॥

ព្រះវរាហៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ «បន្ទាប់ពីទប់ស្កាត់ឥន្ទ្រិយ និងនាំចិត្តឲ្យបង្វែរចូលខាងក្នុងផង ដោយយោគៈនៃសន្យាសៈ ចូរជាអ្នកឧទ្ទិសខ្លួនក្នុងកិច្ចការដែលថ្វាយដល់ខ្ញុំ»។

Verse 14

मम योगेषु संन्यासमेकचित्तो दृढव्रतः ॥ एवं कुर्वन्महाभागे स्त्रियो वा पुन्नपुंसकम् ॥

ក្នុងវិន័យយោគៈរបស់ខ្ញុំ ដោយអនុវត្តសន្យាសៈ មានចិត្តតែមួយ និងមាំមួនក្នុងវត្ត; កាលធ្វើដូច្នេះ ឱ មហាភាគេ មិនថាស្ត្រី ឬពុណ្ណពុំសក (មិនមែនបុរសមិនមែនស្ត្រី) …

Verse 15

ज्ञानसंन्यासयोगं वा यदीच्छेत्परमां गतिम् ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

ឬបើអ្នកណាប្រាថ្នាគោលដៅដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត នោះគួរតែអនុវត្តយោគៈនៃសន្យាសៈដោយប្រាជ្ញា (ជ្ញាន)។ ហើយខ្ញុំនឹងប្រាប់អ្វីផ្សេងទៀតដល់អ្នកផង—សូមស្តាប់ ឱ វសុន្ធរា។

Verse 16

मनो बुद्धिश्च चित्तं च ते ह्यनीशाः शरीरणाम् ॥ एकचित्तं मनः कृत्वा ज्ञानेन पृथुलोचने ॥

មនៈ បុទ្ធិ និងចិត្ត—ទាំងនេះពិតប្រាកដមិនមែនជាអធិបតីសម្រាប់សត្វមានកាយទេ។ ឱ ព្រះនាងភ្នែកទូលាយ (ព្រឹថវី) ចូរធ្វើឲ្យមនៈឯកចិត្តដោយញាណ។

Verse 17

समचित्तं प्रपद्यन्ते न ते लिप्यन्ति मानवाः ॥ सर्वभक्ष्याणि भक्षन्तः पेयापेयांस्तथैव च ॥

ពួកគេឈានដល់ភាពស្មើនៃចិត្ត; មនុស្សដូច្នោះមិនត្រូវមលិន—ទោះបីបរិភោគអាហារគ្រប់ប្រភេទ និងផឹកទាំងអ្វីដែលគួរផឹក និងមិនគួរផឹកក៏ដោយ។

Verse 18

समं चित्तं मयि यदि तदा तस्य न च क्रिया ॥ चित्तं मनश्च बुद्धिश्च मत्संस्थं च समं यदि ॥

បើចិត្តស្មើ និងតាំងនៅក្នុងខ្ញុំ នោះសម្រាប់គាត់មិនមានកិរិយាដែលចងក្រងទេ។ បើចិត្ត មនៈ និងបុទ្ធិ ស្ថិតនៅក្នុងខ្ញុំដោយស្មើគ្នា…

Verse 19

रात्रिन्दिवं मुहूर्तं वा क्षणं वा यदि वा कला ॥ निमेषं वा त्रुटिं वाथ देवि चित्तं समं कुरु ॥

មិនថា​មួយយប់មួយថ្ងៃ ឬមួយមុហូរតៈ ឬមួយខណៈ ឬសូម្បីតែមាត្រពេលខ្លី—ទោះត្រឹមការភ្លឹបភ្នែក ឬភ្លាមៗ—ឱ ទេវី ចូរធ្វើឲ្យចិត្តស្មើ។

Verse 20

सदा दिवानिशोश्चैव कुर्वन्तः कर्मसङ्करम् ॥ तेऽपि यान्ति परां सिद्धिं यदि चित्तं व्यवस्थितम् ॥

សូម្បីតែអ្នកដែលថ្ងៃនិងយប់តែងធ្វើការងារលាយឡំគ្នា ក៏អាចទៅដល់សិទ្ធិដ៏ខ្ពស់បំផុតបានដែរ ប្រសិនបើចិត្តតាំងមាំល្អ។

Verse 21

जाग्रतः स्वपतो वापि शृण्वतः पश्यतोऽपि वा ॥ यो मां चित्ते चिन्तयति मच्चिन्तस्य च किं भयम् ॥

មិនថាកំពុងភ្ញាក់ ឬកំពុងដេក មិនថាកំពុងស្តាប់ ឬសូម្បីតែកំពុងមើល—អ្នកណាដែលសមាធិគិតដល់ខ្ញុំក្នុងចិត្ត; អ្នកដែលចិត្តជាប់លាប់ក្នុងការគិតដល់ខ្ញុំ នឹងមានភ័យអ្វីទៀត?

Verse 22

दुर्वृत्तमपि चाण्डालं ब्राह्मणं चापथि स्थितम् ॥ तं तु देवि प्रशंसामि नान्यचित्तं कदाचन ॥

ទោះជាជនចណ្ឌាលមានអាកប្បកិរិយាអាក្រក់ក៏ដោយ និងទោះជាព្រាហ្មណ៍ឈរលើផ្លូវខុសក៏ដោយ—ឱ ទេវី ខ្ញុំសរសើរអ្នកដែលចិត្តមិនដែលបែរចេញទៅកាន់អ្វីផ្សេងពីខ្ញុំឡើយ។

Verse 23

यजन्तः सर्वधर्मज्ञा ज्ञानसंस्कारसंस्कृताः ॥ मयि चित्तं समाधाय मम कर्मपरायणाः ॥

អ្នកដែលបូជា—អ្នកដឹងធម៌ទាំងអស់ ត្រូវបានបរិសុទ្ធដោយវិន័យ និងសំស្ការៈនៃចំណេះដឹង—ដាក់ចិត្តឲ្យសមាធិនៅលើខ្ញុំ ហើយឧទ្ទិសខ្លួនចំពោះកិច្ចការដែលធ្វើសម្រាប់ខ្ញុំ។

Verse 24

ये मत्कर्माणि कुर्वन्ति मया हृदि समाश्रिताः ॥ सुखं निद्रां समाधाय स्वपन्तः कर्मसंस्थिताः ॥

អ្នកដែលធ្វើកិច្ចការរបស់ខ្ញុំ ដោយយកខ្ញុំជាទីពឹងនៅក្នុងបេះដូង—ចូលទៅក្នុងដំណេកដោយសុខសាន្ត ពួកគេដេកក៏ដោយ តែ仍តាំងខ្លួននៅក្នុងកាតព្វកិច្ច។

Verse 25

येषां प्रशान्तं चित्तं वै तेऽपि देवि मम प्रियाः ॥ सर्वमात्मनि कर्म स्वं शुभं वा यदि वाऽशुभम् ॥

អ្នកដែលចិត្តបានស្ងប់ស្ងាត់ពិតប្រាកដ—ពួកគេផងដែរ ឱ ទេវី ជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្ញុំ។ កម្មទាំងអស់របស់ពួកគេតាំងនៅក្នុងអាត្មា មិនថាល្អឬអាក្រក់។

Verse 26

प्राप्नुवन्ति च दुःखानि भ्रमच्चित्ता नराधमाः ॥ चित्तं नाशो हि लोकस्य चित्तं मोक्षस्य कारणम् ॥

មនុស្សទាបថោកដែលចិត្តវង្វេងវង្វាន់ នឹងទទួលទុក្ខទាំងឡាយ។ ព្រោះចិត្តនេះឯងជាមូលហេតុនៃការបំផ្លាញសភាពលោកិយ និងចិត្តនេះឯងជាមូលហេតុនៃមោក្ខៈ (ការលោះលែង)។

Verse 27

तस्माच्चित्तं समाधाय मां प्रपद्यस्व मेदिनी ॥ न्यस्य ज्ञानं च योगं च एकचित्ता भजस्व माम् ॥

ដូច្នេះហើយ ឱ មេទិនី (ផែនដី) ចូរប្រមូលចិត្តឲ្យសមាធិ ហើយសូមចូលស្រណោះមកកាន់ខ្ញុំ។ ដោយដាក់ចុះនូវជ្ញាន និងយោគៈ (ជាវិន័យបដិបត្តិ) ចូរបម្រើខ្ញុំដោយចិត្តតែមួយ។

Verse 28

मया चैव पुरा सृष्टं प्रजार्थेन वसुन्धरे ॥ मासे मासे तु गन्तव्यमृतुकाले व्यवस्थितम् ॥

ឱ វសុន្ធរា ដើម្បីប្រយោជន៍នៃការបង្កើតពូជពង្ស ខ្ញុំបានបង្កើតវិន័យនេះតាំងពីកាលបុរាណ។ ដូច្នេះ ខែទៅខែ គួរធ្វើតាមអ្វីដែលបានកំណត់សម្រាប់រដូវកាលដ៏សមរម្យ។

Verse 29

एकचित्तं समाधाय यदीच्छेत् तु मम प्रियम् ॥ न गच्छेद्यदि मासे तु ऋतुकालव्यवस्थितम् ॥

ដោយប្រមូលចិត្តឲ្យជាចិត្តតែមួយ—បើអ្នកប្រាថ្នាអ្វីដែលជាទីពេញព្រះហឫទ័យរបស់ខ្ញុំ—នោះមិនគួរធ្វើដំណើរ/ប្រព្រឹត្តក្នុងខែដែលមិនបានកំណត់ជាកាលរដូវសមរម្យឡើយ។

Verse 30

पितरस्तस्य हन्यन्ते दश पूर्वा दशापराः ॥ न तत्र कामलोभेन मोहेन च वसुन्धरे ॥

បិតររបស់បុគ្គលនោះ ត្រូវបាននិយាយថាទទួលរងការខូចខាត—ដប់ជំនាន់មុន និងដប់ជំនាន់ក្រោយ។ ក្នុងរឿងនេះ ឱ វសុន្ធរា មិនគួរប្រព្រឹត្តដោយកាម និងលោភ ឬដោយមោហៈ (ភាពវង្វេង) ឡើយ។

Verse 31

शयने न स्त्रियं पश्येद्यदीच्छेच्छुद्धिमुत्तमाम् ॥ कौतुके कृतकृत्ये तु मम कर्मपरायणः ॥

បើអ្នកណាប្រាថ្នាចង់បានភាពបរិសុទ្ធខ្ពង់ខ្ពស់ គួរមិនគប្បីមើលស្ត្រីនៅពេលសម្រាកលើគ្រែ។ តែពេលពិធីកោតុកៈបានបំពេញត្រឹមត្រូវហើយ គាត់នៅតែឧស្សាហ៍ក្នុងកិច្ចធម៌ដែលខ្ញុំបានបង្រៀន។

Verse 32

त्यक्त्वानङ्गं च मोहं च पित्रर्थाय स्त्रियं व्रजेत् ॥ द्वितीयां न स्पृशेन्नारीं लोभमोहात्कथंचन ॥

ដោយបោះបង់កាម និងមោហៈ គួរចូលទៅរកភរិយា ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់បិតរភព (គឺសម្រាប់កូនចៅ និងពិធីបុព្វបុរស)។ នៅថ្ងៃទីពីរ មិនគប្បីប៉ះពាល់ស្ត្រីណាមួយឡើយ ដោយសារលោភ ឬមោហៈ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ។

Verse 33

न संस्पृशेत्तृतीयां तु चतुर्थी न कदाचन ॥ कृते संभोगधर्मे तु कृतकौतुकसंस्थितः ॥

នៅថ្ងៃទីបី មិនគប្បីប៉ះពាល់ (នាង) ហើយនៅថ្ងៃទីបួន មិនគប្បីប៉ះពាល់ជាដាច់ខាត។ ពេលបានអនុវត្តធម៌នៃការរួមភេទត្រឹមត្រូវហើយ គាត់ស្ថិតក្នុងសភាពថាបានបញ្ចប់វិន័យកោតុកៈ។

Verse 34

जलस्नानं ततः कुर्याद् अन्यवस्त्रपरिग्रहम् ॥ अपूर्णे ऋतुकाले तु योऽभिगच्छेद्रजस्वलाम् ॥

បន្ទាប់មក គួរធ្វើស្នានដោយទឹក ហើយស្លៀកពាក់សម្លៀកបំពាក់ផ្សេងទៀត។ ប៉ុន្តែបើមុនពេលរដូវ (ឫតុកាល) មិនទាន់បញ្ចប់ មានអ្នកណាម្នាក់ចូលទៅរកស្ត្រីកំពុងមានរដូវ,

Verse 35

रेतःपाः पितरस्तस्य एवमेतन्न संशयः ॥ एकां तु पुरुषो याति द्वितीयां काममोहितः ॥

សម្រាប់គាត់ បុព្វបុរសក្លាយជា ‘អ្នកផឹកទឹកកាម’ (រេតះបា) — ដូច្នេះហើយ មិនមានសង្ស័យឡើយ។ បុរសទៅកាន់លើកទីមួយ (ថ្ងៃដំបូង); លើកទីពីរ គាត់ទៅដោយត្រូវកាម និងមោហៈបណ្ដាល។

Verse 36

तृतीयां वा चतुर्थीं वा तदा स पुरुषोऽधमः ॥ सर्वस्यैव तु लोकस्य समयोऽयं हि मत्कृतः ॥

បើគេទៅនៅថ្ងៃទីបី ឬថ្ងៃទីបួន (លើសពេលសមគួរ) នោះបុរសនោះត្រូវចាត់ថាជាមនុស្សទាប។ ព្រោះបទបញ្ញត្តិ/ទំនៀម (samaya) សម្រាប់លោកទាំងមូលនេះ ពិតជាត្រូវបានខ្ញុំស្ថាបនាឡើង។

Verse 37

न गच्छति च यः क्रोधान्मोहाद्वा पुरुषाधमः ॥ ऋतौ ऋतौ भ्रूणहत्यां प्राप्नोति पुरुषश्चरन् ॥

ហើយបុរសទាបដែលមិនទៅតាមពេលសមគួរ ដោយសារកំហឹង ឬភាពវង្វេង—ប្រព្រឹត្តដូច្នេះ ក្នុងរាល់រដូវ (ṛtu) គេនឹងទទួលបាបដូចជាការសម្លាប់ភ胎 (embryo-killing)។

Verse 38

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ ज्ञानं तु चित्तयोगस्य कर्मयोगस्य यत्क्रिया ॥

ហើយខ្ញុំនឹងប្រកាសបន្ថែមទៀតដល់អ្នក—សូមស្តាប់ ឱ វសុន្ធរា: គឺចំណេះដឹងដែលពាក់ព័ន្ធនឹង citta-yoga និងការអនុវត្ត/កិរិយា (kriyā) ដែលពាក់ព័ន្ធនឹង karma-yoga។

Verse 39

कर्मणा यान्ति मत्स्थानं यान्ति मद्गाननिष्ठिताः ॥ यान्ति योगविदः स्थानं नास्ति चान्या परा गतिः ॥

ដោយសកម្មភាព (karma) ពួកគេទៅដល់ធាន/លំនៅរបស់ខ្ញុំ; អ្នកដែលមានស្ថិរភាពក្នុងការច្រៀងសរសើរខ្ញុំ ក៏ទៅដល់ដូចគ្នា។ អ្នកដឹងយោគៈទៅដល់ស្ថានៈរបស់ខ្លួន—ក្រៅពីនេះ មិនមានគោលដៅខ្ពស់ជាងទៀតឡើយ។

Verse 40

ज्ञानं योगं च सांख्यं च नास्ति चित्तव्यपाश्रितम् ॥ लभन्ते पुष्कलां सिद्धिं मम मार्गानुसारिणः ॥

ចំណេះដឹង (jñāna) យោគៈ និងសាំងខ្យៈ (Sāṃkhya) មិនអាចមានបានឡើយ ប្រសិនបើមិនពឹងផ្អែកលើ citta (ចិត្ត/មនសិការ)។ អ្នកដែលដើរតាមមាគ៌ារបស់ខ្ញុំ ទទួលបានសិទ្ធិ (siddhi) ដ៏សម្បូរបែប។

Verse 41

अथ तत्र चतुर्थे तु दिने प्राप्ते वसुन्धरे ॥ कृत्वा वै सिद्धिकर्माणि न गच्छत्यपराणि च ॥

ឱ វសុន្ធរា ពេលថ្ងៃទីបួនមកដល់នៅទីនោះ បន្ទាប់ពីធ្វើពិធីកិច្ចសម្រេចសុទ្ធិភាព និងការបរិសុទ្ធរួច មិនគួរទៅបន្តកិច្ចការផ្សេងទៀតឡើយ។

Verse 42

ततः स्नानेन कुर्वीत शिरसो मलशोधनम् ॥ शुक्लाम्बरधरो भूत्वा चित्तं कृत्वा समाहितम् ॥

បន្ទាប់មក គួរងូតទឹកដើម្បីសម្អាតមលសៅហ្មងលើក្បាល; ហើយពាក់សម្លៀកបំពាក់ពណ៌ស រួចធ្វើចិត្តឲ្យសមាធិ និងប្រមូលផ្តុំ។

Verse 43

ततो बुद्धिं मनश्चैव समं कृत्वा वसुन्धरे ॥ पश्चात्कुर्वन्ति कर्माणि सदा ते मे हृदि स्थिताः ॥

បន្ទាប់មក ឱ វសុន្ធរា ដោយធ្វើឲ្យបញ្ញា និងចិត្តសមតុល្យស្មើគ្នា ពួកគេបន្តធ្វើកិច្ចការរបស់ខ្លួន; មនុស្សដូច្នោះស្ថិតនៅក្នុងបេះដូងរបស់ខ្ញុំជានិច្ច។

Verse 44

यस्तु भागवतो भूत्वा ऋतुकाले व्यवस्थितः ॥ वायुभक्षस्ततस्तिष्ठेद्भूमे त्रीणि दिनानि च ॥

ប៉ុន្តែអ្នកណាម្នាក់ ដែលក្លាយជាភាគវតៈ (អ្នកស្មោះស្រឡាញ់ព្រះ) ហើយស្ថិតត្រឹមត្រូវតាមរដូវកាលសមគួរ បន្ទាប់មកក្លាយជាវាយុភក្ស (រស់ដោយពឹងលើដង្ហើម/ខ្យល់) —ឱ ផែនដី គាត់គួររស់នៅដូច្នោះលើដីរយៈបីថ្ងៃ។

Verse 45

मम प्रापणकं कृत्वा ततः कुर्वन्ति भोजनम् ॥ अञ्जलिं शिरसा कृत्वा मयोक्तं कर्म सस्मितम् ॥

ក្រោយពីបានធ្វើកិច្ចអនុវត្តន៍នៃការអភិសេក/ឧទ្ទិសដើម្បី ‘ឈានដល់ខ្ញុំ’ រួច ពួកគេ才បរិភោគអាហារ; ដោយធ្វើអញ្ជលី និងទម្លាក់ក្បាលគោរព ពួកគេអនុវត្តពិធីដែលខ្ញុំបានប្រាប់ ដោយញញឹមស្រាល។

Verse 46

तत एतेन मन्त्रेण शुद्धा भूमे रजस्वलाः ॥ ये तु कुर्वन्ति कर्माणि स्नातास्नातानि भागशः ॥

បន្ទាប់មក ដោយមន្តនេះ ឱ មាតាភូមិ ស្ត្រីដែលកំពុងមានរដូវ ត្រូវបានបរិសុទ្ធ—គឺអ្នកដែលអនុវត្តកិច្ចក្រមតាមវិន័យ ទោះបានងូតទឹកឬមិនបានងូត ក៏ធ្វើតាមភាគដែលសមគួរ។

Verse 47

एवं दुष्यति नो देवि नारी वा पुरुषोऽपि वा ॥ कुर्वन्ति मम कर्माणि ते यथावन्मम प्रियाः ॥

ដូច្នេះ ឱ ទេវី មិនថាស្ត្រីឬបុរសក៏ដោយ មិនត្រូវបានកខ្វក់ទេ ប្រសិនបើពួកគេអនុវត្តពិធីកិច្ចរបស់យើងដោយត្រឹមត្រូវ; អ្នកដែលធ្វើដូច្នោះ គឺជាអ្នកជាទីស្រឡាញ់របស់យើង។

Verse 48

सर्वाण्यनुदिनं भद्रे मम चित्तानुसारिणः ॥ प्राप्नुयात्पुरुषः स्त्री वा रजसा दूषिता अपि ॥

ឱ អ្នកមានសិរីមង្គល ការអនុវត្តទាំងអស់នេះ រៀងរាល់ថ្ងៃ សម្រាប់អ្នកដែលដើរតាមបំណងចិត្តរបស់យើង; មនុស្ស—បុរសឬស្ត្រី—ទោះត្រូវរជសប៉ះពាល់ ក៏អាចទទួលបានផលដែលបំណង។

Verse 49

एकचित्तस्ततो भूत्वा भूमे चेन्द्रियनिग्रहात् ॥ मम योगेष्टसंन्यासं यदीच्छेत्परमां गतिम् ॥

បន្ទាប់មក ធ្វើចិត្តឲ្យឯកភាព ឱ មាតាភូមិ ដោយការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍; ប្រសិនបើអ្នកណាប្រាថ្នាគោលដៅខ្ពស់បំផុត គួរទទួលយកសន្យាស (ការលះបង់) ដែលពេញចិត្តក្នុងយោគរបស់យើង។

Verse 50

एवं कुर्वन्ति ये नित्यं स्त्रियः पुंसो नपुंसकम् ॥ ज्ञाने सत्यप्ययोगानां मम कर्मसु कर्मणाम् ॥

ដូច្នេះ ពួកគេអនុវត្តជានិច្ច—ស្ត្រី បុរស និងអ្នកក្នុងប្រភេទទីបីផងដែរ; ទោះមានចំណេះដឹងក៏ដោយ សម្រាប់អ្នកដែលមិនបានហាត់ហ្វឹកក្នុងយោគ ការអនុវត្តកិច្ចក្រមឲ្យត្រឹមត្រូវក្នុងពិធីរបស់យើង នៅតែជាចំណុចសម្រេច។

Verse 51

अद्यापि मां न जानन्ति नराः संसारसंश्रिताः ॥ ते वै भूमे विजानन्ति ये तद्भक्त्या व्यवस्थिताः ॥

សូម្បីតែឥឡូវនេះ មនុស្សដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងសង្សារ មិនស្គាល់ខ្ញុំទេ។ ប៉ុន្តែ ឱ ព្រះមាតាផែនដី អ្នកដែលឈរមាំក្នុងភក្តិចំពោះព្រះองค์ នោះហើយយល់ដឹងខ្ញុំដោយពិត។

Verse 52

मातापितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि च ॥ चक्रवत्परिवर्तन्ते यन्मोहान्मां न जानते ॥

មាតាបិតាជាច្រើនពាន់ និងកូនប្រុសកូនស្រីជាមួយគូស្វាមីភរិយាជាច្រើនរយ វិលត្រឡប់ទៅមកដូចកង់—ព្រោះដោយមោហៈ ពួកគេមិនស្គាល់ខ្ញុំ។

Verse 53

अज्ञाननेनावृतो लोको मोहेन च वशीकृतः ॥ सङ्गैश्च बहुभिर्बद्धस्तेन चित्तं न संन्यसेत् ॥

លោកត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយអវិជ្ជា ហើយត្រូវមោហៈគ្រប់គ្រង; ព្រោះជាប់ចំណងដោយការចងក្រងជាច្រើន ដូច្នេះចិត្តមិនអាចលះបង់បាន។

Verse 54

गच्छत्यन्यत्र माता वै पिता चान्यत्र गच्छति ॥ पुत्राश्चान्यत्र गच्छन्ति दासश्चान्यत्र गच्छति ॥

មាតា​ពិតជាទៅកន្លែងផ្សេង ហើយបិតាក៏ទៅកន្លែងផ្សេង; កូនៗទៅកន្លែងផ្សេង ហើយអ្នកបម្រើក៏ទៅកន្លែងផ្សេងដែរ។

Verse 55

अल्पकालपरं चैव माससंवत्सरेति च ॥ भविष्यन्ति पुनः कृत्वा न मे मूर्त्या सहासते ॥

ពួកគេផ្តោតតែរយៈពេលខ្លី—«មួយខែ», «មួយឆ្នាំ»—ហើយក្រោយធ្វើកម្មហើយ ក៏ត្រឡប់មកវិញម្តងទៀត។ ពួកគេមិនស្នាក់នៅក្នុងសហវាសជាមួយរូបបង្ហាញរបស់ខ្ញុំទេ។

Verse 56

यस्यैतद्विदितं सर्वं न्यासयोगं वसुन्धरे ॥ योगे न्यस्य सदात्मानं मुच्यते न च संशयः ॥

អ្នកណាដែលបានដឹងច្បាស់អំពីទាំងអស់នេះ—ឱ វសុន្ធរា—គឺវិន័យនៃ ន្យាស-យោគៈ ហើយដាក់អាត្មានរបស់ខ្លួនជានិច្ចក្នុងយោគៈនោះ នឹងបានមោក្ខៈដោយប្រាកដ; មិនមានសង្ស័យឡើយ។

Verse 57

य एतच्छृणुयान्नित्यं कल्यमुत्थाय मानवः ॥ पुष्कलां लभते सिद्धिं मम लोकं च गच्छति ॥

មនុស្សណាដែលរៀងរាល់ថ្ងៃ ក្រោកឡើងពេលព្រលឹម ហើយស្តាប់វាចារណ៍នេះជាប្រចាំ នឹងទទួលបានសិទ្ធិ (siddhi) ដ៏សម្បូរបែប ហើយក៏ទៅដល់លោករបស់យើងផងដែរ។

Verse 58

एतत्ते कथितं भद्रे रहस्यं परमं महत् ॥ त्वया पृष्टं च यद्देवि मम भक्तसुखावहम् ॥

ឱ នារីដ៏មង្គល នេះគឺជារឿងសម្ងាត់ដ៏អស្ចារ្យ និងខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ដែលបានប្រាប់ដល់អ្នក។ ហើយឱ ទេវី អ្វីដែលអ្នកបានសួរ ក៏បានពន្យល់រួច—ជាអ្វីដែលនាំសុខមង្គលដល់អ្នកស្រឡាញ់ព្រះ (bhakta) របស់ខ្ញុំ។

Verse 59

( अनादिमध्यान्तमजं पुराणं रजस्वला देववरं नमामि ॥ ) तत एतेन मन्त्रेण भुक्त्वा देवि रजस्वला ॥ करोति यानि कर्माणि न तैर्दुष्येत कर्हिचित् ॥

(«ខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់—បុរាណ អជ (មិនកើត) និងគ្មានដើម កណ្ដាល ចុង—ឱ រាជស្វលា» ) បន្ទាប់មក ឱ ទេវី ស្ត្រីដែលស្ថិតក្នុងសភាពរាជស្វលា បន្ទាប់ពីបរិភោគដោយប្រើមន្ត្រនេះ កម្មណាដែលនាងធ្វើ ក៏មិនត្រូវចាត់ទុកថាបង្កមលិន ឬអសុចិ នៅពេលណាមួយឡើយ។

Verse 60

यत्किञ्चित्कुर्वतः कर्म पद्मपत्रमिवाम्भसि ॥ संयोगान्न च लिप्येत समत्वादेव नान्यथा ॥

កិច្ចការណាមួយដែលមនុស្សធ្វើ ក៏ដូចស្លឹកផ្កាឈូកលើទឹក; ទោះមានការប៉ះពាល់ក៏មិនជាប់មលិន—ដោយសារសមតា (ភាពស្មើចិត្ត) ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនដោយអ្វីផ្សេងទេ។

Verse 61

मच्चित्तः सततं यो मां भजेत नियतव्रतः ॥ मत्पार्श्वं प्राप्य परमं मद्भावायोपपद्यते

អ្នកណាដែលដាក់ចិត្តជាប់លើខ្ញុំជានិច្ច ហើយបូជាខ្ញុំដោយមិនឈប់ឈរ ព្រមទាំងរក្សាវ្រតយ៉ាងមានវិន័យ—ពេលបានឈានដល់សាន្និទ្ធភាពដ៏អធិកជាមួយខ្ញុំហើយ គេក៏សមស្របចូលរួមក្នុងសភាពជាខ្ញុំ។

Verse 62

ऋतुकाले तु सर्वासां पित्रर्थं भोग इष्यते ॥ ऋतुकालाभिगामी यो ब्रह्मचार्येव संमतः

នៅក្នុងរដូវឫតុកាល (កាលសម្បូរបែបនៃការបង្កើតកូន) ការរួមស្នេហ៍រវាងប្តីប្រពន្ធ ត្រូវបានចាត់ទុកថាអនុញ្ញាតសម្រាប់មនុស្សទាំងអស់ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់បិត្រ (ការបន្តវង្ស និងការបន្តពិធីរបៀប)។ អ្នកណាដែលចូលទៅរកជីវិតគូស្វាមីភរិយា តែត្រឹមកាលសមរម្យប៉ុណ្ណោះ គេរាប់ថាមានវិន័យដូចព្រះសិស្សបរមចារី។

Verse 63

तत्र मन्त्रः – आदिर्भवान्गुप्तमनन्तमध्यो रजस्वला देव वयं नमामः ॥ उपोषितास्त्रीणि दिनानि चैवं मुक्तौ रतं वासुदेवं नमामः

នៅទីនោះ មានមន្តថា៖ “ព្រះអង្គជាបឋម; ព្រះអង្គលាក់លៀម; ព្រះអង្គអនន្ត ហើយព្រះអង្គជាមជ្ឈម—ឱ ព្រះដេវៈ ក្នុងសភាពរាជស្វលា (រដូវ) យើងខ្ញុំសូមក្រាបថ្វាយបង្គំ។ ដោយអធិស្ឋានអត់អាហារ៣ថ្ងៃដូច្នេះហើយ យើងខ្ញុំសូមក្រាបថ្វាយបង្គំដល់វាសុទេវៈ អ្នករមែងរីករាយក្នុងមោក្ស (ការលះបង់)។”

Verse 64

जायन्ते चात्मनः स्थाने स्वस्वकर्मसमुद्भवे ॥ ज्ञानमूढा वरारोहे नराः संसारमोहिताः

ពួកគេកើតឡើងវិញនៅក្នុងស្ថានភាពរបស់ខ្លួនឯង ដោយកើតចេញពីផលកម្មរបស់ម្នាក់ៗ។ ឱ នាងមានចង្កេះស្រស់ស្អាត! មនុស្សដែលងងឹតក្នុងចំណេះដឹង តែងតែត្រូវមោហៈនៃសំសារៈបោកបញ្ឆោត។

Inside Adhyaya 142

How it unfolds

  1. Where it opens

    Pṛthivī (Vasundharā) resumes a didactic dialogue with Varāha, voicing a compassionate, practical concern: women of limited strength, especially during rajas (menstruation), face heavy rule-burdens in daily life (eating, household work, and ritual obligations). She asks how ordinary acts can be performed without accruing doṣa (fault) when strict purity codes seem unavoidable.

  2. Central event

    Varāha reframes purity as primarily internal—bhāva (intent) and citta-samatā (equanimity) anchored in continuous remembrance/placement of mind in the Lord. He teaches that actions performed with steady God-centered awareness do not ‘stain’ the agent, illustrating this with the padma-patra-nyāya (lotus leaf untouched by water). He then supplies rajasvalā-oriented mantric supports and broadens the instruction into a disciplined ethic of indriya-nigraha (sense-restraint) and a renunciatory-yogic orientation compatible with household life.

  3. Climax resolution

    The teaching culminates in a synthesis: regulated conduct (especially around rajas and ṛtu-kāla) is upheld, yet liberation is made accessible through inner steadiness—nyāsa/saṃnyāsa-yoga as ‘placing’ the mind in Varāha while continuing necessary duties. Conjugal ethics are specified as dharmic when timed and intentioned for pitṛ-artha (lineage/ancestral obligation), while mistimed or undisciplined relations are warned against as spiritually and socially destabilizing.

Geographical context

No explicit historical toponyms or ecological regions are named in this adhyāya; the setting is a doctrinal dialogue between Varāha and Pṛthivī (Earth) with a generalized terrestrial scope.

Ritual instructions

  • Primary RitualRajasvalā conduct supported by mantra and mind-placement (smaraṇa/nyāsa) to prevent ritual-moral ‘staining’; plus ṛtu-kāla regulated conjugal dharma oriented to pitṛ-artha.
  • BenefitNon-defilement (adoṣa) in unavoidable daily acts through God-centered equanimity; stabilization of household dharma via regulated sexuality; and a practical path toward mokṣa grounded in non-attachment and mind-discipline rather than merely external purity.

The narrative frame

  • VarāhaPṛthivī (Vasundharā/Dharaṇī) · Pedagogical, compassionate, and reformative—addressing lived constraints while elevating the criterion of purity from external rule to inner equanimity and devotion.

The emotional journey

  • Dominant RasaŚānta (tranquil, contemplative)
  • Emotional ProgressionConcern and burden (Pṛthivī’s empathy for women and daily-life constraints) → reassurance through a higher doctrine of inner purity → disciplined resolve (sense-restraint and regulated household ethics) → quiet confidence in liberation-through-equanimity.

Planning a pilgrimage

  • Visit FeasibilityNot tirtha-specific: this adhyāya is primarily doctrinal and practice-oriented, so ‘pilgrimage’ is best approached as a vrata-like period of disciplined living and study rather than travel to a named site.

Frequently Asked Questions

The text prioritizes citta-samatā (equanimity) and intention (bhāva) over purely external markers of purity. It argues that when the mind is consistently placed in Varāha, actions—whether eating, ritual work, or daily duties—do not ‘stain’ the agent, using the lotus-leaf-in-water analogy to express non-attachment in action.

The chapter references the rajasvalā period with a return to bathing after a stated interval (noted as after the fifth day), and introduces ṛtu-kāla as the regulated window for conjugal relations. It also mentions observances such as fasting/regulated living for three days and a fourth-day transition into prescribed duties, framing timing as an ethical and ritual determinant.

By placing Pṛthivī as the questioning interlocutor, the narrative frames terrestrial well-being as linked to human conduct: disciplined habits, regulated sexuality, and mental steadiness reduce social disorder that burdens ‘Earth.’ While not an ecological manual, it presents an early ethics-of-the-Earth model where dharma and self-restraint are depicted as stabilizing forces for the terrestrial order Pṛthivī embodies.

No specific royal dynasties, named sages, or administrative lineages appear in this chapter. The only collective lineage reference is to pitṛs (ancestors), invoked in the discussion of pitṛ-artha and the consequences of violating ṛtu-kāla discipline.

Ask anything about Adhyaya 142 of the Varaha Purana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Varaha Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play