
Garbha-gamana-nivṛttiḥ (Viyoni-gati-niṣedhaḥ)
Ethical-Discourse (Dharma, Social Conduct, and Ecological-Ethical Orientation)
ក្នុងសន្ទនាបង្រៀនធម៌ ព្រះវរាហៈ ប្រាប់ព្រះព្រឹថ្វី (វសុន្ធរា/មាធវី) អំពីគុណធម៌ និងការប្រព្រឹត្តដែលធ្វើឲ្យមនុស្ស “មិនទៅកាន់គភ៌ម្ដងទៀត” (garbhaṃ na gacchet) គឺជៀសវាងវដ្តកំណើតស្លាប់ និងឈានដល់លោកព្រះវរាហៈ។ ជំពូកនេះរៀបរាប់លក្ខណៈសីលធម៌៖ ទាបខ្លួនទោះធ្វើការច្រើន ភាពបរិសុទ្ធក្នុងចិត្ត ការយល់ដឹងអំពីអ្វីគួរធ្វើ និងមិនគួរធ្វើ ការអត់ធ្មត់ចំពោះភាពលំបាកនៃអាកាសធាតុ សច្ចវាចា មិនច嫉ឈ្នានីស ភាពស្មោះត្រង់ក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍ ពាក្យសមរម្យ និងការថែទាំព្រះព្រាហ្មណ៍ និងភ្ញៀវ។ ព្រះវរាហៈបន្ថែមអហിംសា និងការធ្វើប្រយោជន៍សកល ភាពស្មើចិត្តចំពោះទ្រព្យសម្បត្តិ និងទុក្ខលំបាក និងការគ្រប់គ្រងកំហឹង លោភ និងមោហៈ។ អត្ថបទក៏លើកឡើងអំពីអធិការធម៌ជាច្រើន—មនុ អង្គិរៈ សុក្រកៈ គោតម សោម រុទ្រ ជាដើម—ហើយណែនាំឲ្យគោរពធម៌ដែលបានបង្កើតរួចដោយមិនប្រមាថនិកាយផ្សេង ដើម្បីរក្សារបៀបរបបសង្គម និងសមធម៌លើផែនដី សម្រាប់សុខុមាលភាពរបស់ព្រះព្រឹថ្វី។
Verse 1
अथ जन्माभावः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ येन गर्भं न गच्छेत तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ कथयिष्यामि ते ह्येवं सर्वधर्मविनिश्चयम् ॥
ឥឡូវនេះ (និយាយអំពី) ការអវត្តមាននៃការកើតឡើងវិញ។ ព្រះស្រីវរាហៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ វសុន្ធរា ចូរស្តាប់អ្វីដែលធ្វើឲ្យមិនចូលទៅក្នុងគភ៌ម្ដងទៀត; ខ្ញុំនឹងពន្យល់ដល់អ្នកតាមរបៀបនេះ អំពីសេចក្តីសម្រេចដាច់ខាតនៃធម៌ទាំងអស់។
Verse 2
कृत्वापि विपुलं कर्म आत्मानं न प्रशंसति ॥ करोति बहुकर्माणि शुद्धेनैवान्तरात्मना ॥
ទោះបានធ្វើកិច្ចការច្រើនយ៉ាងធំធេងក៏ដោយ គេមិនសរសើរខ្លួនឯងទេ; គេធ្វើកម្មជាច្រើនដោយអន្តរាត្មាដែលបានបរិសុទ្ធពិតប្រាកដ។
Verse 3
कृत्वा तु मम कर्माणि समर्थोऽनुग्रहे रतः ॥ कार्याकार्ये विजानाति सर्वधर्मेषु निष्ठितः ॥
ដោយបានអនុវត្តកិច្ចការដែលខ្ញុំបានបង្រៀន មនុស្សម្នាក់ក្លាយជាមានសមត្ថភាព និងឧស្សាហ៍ក្នុងការប្រព្រឹត្តដោយព្រះគុណ; ដោយតាំងខ្លួននៅក្នុងធម៌ទាំងអស់ គេដឹងច្បាស់អ្វីគួរធ្វើ និងអ្វីមិនគួរធ្វើ។
Verse 4
शीतोष्णवातवर्षादिक्षुत्पिपासासहश्च यः ॥ यो दरिद्रो निरालस्यः सत्यवागनसूयकः ॥
អ្នកណាអត់ធ្មត់ចំពោះត្រជាក់និងក្តៅ ខ្យល់និងភ្លៀង ហើយដូចគ្នានោះទ្រាំទ្រភាពឃ្លាននិងស្រេកទឹក; អ្នកណាទោះក្រីក្រក៏មិនខ្ជិល; អ្នកណានិយាយពិត និងគ្មានចិត្តច嫉—
Verse 5
स्वदारनिरतो नित्यं परदारविवर्जकः ॥ सत्यवादी विशुद्धात्मा नित्यं च भगवत्प्रियः ॥
អ្នកណាស្មោះត្រង់ចំពោះស្វាមី/ភរិយារបស់ខ្លួនជានិច្ច និងជៀសវាងភរិយារបស់អ្នកដទៃ; អ្នកណានិយាយពិត មានចិត្តបរិសុទ្ធ និងជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះអម្ចាស់ជានិច្ច—
Verse 6
संविभाज्य विशेषज्ञो नित्यं ब्राह्मणवत्सलः ॥ प्रियभाषी द्विजानां च मम कर्मपरायणः ॥
អ្នកណាចែករំលែកដោយសប្បុរស មានប្រាជ្ញាក្នុងរឿងសមរម្យតាមច្បាប់ប្រពៃណី និងមានមេត្តាចំពោះព្រះព្រាហ្មណ៍អ្នកប្រាជ្ញជានិច្ច; អ្នកណានិយាយផ្អែមល្ហែមចំពោះទ្វិជ និងឧស្សាហ៍ក្នុងកិច្ចការដែលខ្ញុំបានបង្រៀន—
Verse 7
कुयोनिं तु न गच्छेत मम लोकं स गच्छति ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥
មនុស្សដូច្នេះមិនទៅកាន់កំណើតអាក្រក់ (kuyoni) ទេ; គេឈានដល់លោករបស់ខ្ញុំ។ ហើយខ្ញុំនឹងប្រកាសបន្ថែមទៀតដល់អ្នក—សូមស្តាប់ ឱ វសុន្ធរា។
Verse 8
यो वियोनिं न गच्छेत मम कर्मपरायणः ॥ जीवहिंसानिवृत्तस्तु सर्वभूतहितः शुचिः
អ្នកណាដែលស្មោះត្រង់ចំពោះវិន័យនៃកម្មដែលខ្ញុំបានកំណត់ នឹងមិនធ្លាក់ទៅក្នុងយោនីអមង្គលទេ; អ្នកដែលបោះបង់ការបំពានសត្វមានជីវិត ជាអ្នកប្រយោជន៍ដល់សត្វទាំងអស់ និងបរិសុទ្ធ។
Verse 9
सर्वत्र समतायुक्तः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ॥ बाल्ये स्थितोऽपि वयसि क्षान्तो दान्तः शुभे रतः
អ្នកដែលមានសមភាពគ្រប់ទីកន្លែង—មើលដុំដី ថ្ម និងមាសស្មើគ្នា; ទោះជាវ័យចាស់ក៏នៅតែស្ថិតក្នុងភាពសាមញ្ញដូចកុមារ; អត់ធ្មត់ សង្រ្គោះខ្លួន និងរីករាយក្នុងសេចក្តីល្អ។
Verse 10
व्यलीकाद्विनिवृत्तो यस्तथ्येतिकृतनिश्चयः ॥ नित्यं च वृत्तिमान्कश्चित्परोक्षेऽपि न चाक्षिपेत्
អ្នកដែលបានបោះបង់ការបោកបញ្ឆោត និងមានសេចក្តីសម្រេចចិត្តមាំមួនចំពោះសេចក្តីពិត; ហើយអ្នកដែលប្រព្រឹត្តល្អជានិច្ច មិននិយាយបង្ខូចអ្នកណាម្នាក់ ទោះនៅពេលគេមិនមានមុខក៏ដោយ។
Verse 11
ऋतुकालेऽपि गच्छेद्यः अपत्यार्थे स्वकां स्त्रियम् ॥ ईदृशास्तु नरा भद्रे मम कर्मपरायणाः
អ្នកណាដែលចូលទៅរកភរិយារបស់ខ្លួន តែក្នុងរដូវកាលសមស្រប (ṛtu-kāla) ហើយសម្រាប់បំណងមានកូនប៉ុណ្ណោះ—ឱ ស្ត្រីដ៏ប្រសើរ បុរសដូច្នេះស្មោះត្រង់ចំពោះវិន័យនៃកម្មដែលខ្ញុំបានកំណត់។
Verse 12
ते वियोनिं न गच्छन्ति मम गच्छन्ति सुन्दरी ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे
ឱ នារីដ៏ស្រស់ស្អាត ពួកគេមិនធ្លាក់ទៅក្នុងយោនីអមង្គលទេ; ពួកគេទទួលបានអ្វីដែលជារបស់ខ្ញុំ (ការឈានដល់ខ្ញុំ)។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពន្យល់បន្ថែមទៀត—សូមស្តាប់ ឱ វសុន្ធរា (ផែនដី)។
Verse 13
पुरुषाणां प्रसन्नानां यश्च धर्मः सनातनः ॥ मनुनाप्यन्यथा दृष्टो ह्यन्यथाङ्गिरसेन च
ធម៌អស់កល្បជានិច្ចរបស់បុរសដែលស្ងប់ស្ងាត់ និងមានចិត្តរីករាយនោះ មនុបានឃើញតាមរបៀបមួយ ហើយអង្គិរាសក៏បានឃើញតាមរបៀបផ្សេងទៀតផងដែរ។
Verse 14
शुक्रेण चान्यथा दृष्टो गौतमेनापि चान्यथा ॥ सोमेन चान्यथा दृष्टो रुद्रेणाप्यन्यथा पुनः
ធម៌នេះ ត្រូវបានសុក្រមើលឃើញតាមរបៀបផ្សេង ហើយគោតមក៏តាមរបៀបផ្សេងដែរ; សោមក៏តាមរបៀបផ្សេង ហើយរុទ្រក៏បានឃើញតាមរបៀបផ្សេងម្ដងទៀតផង។
Verse 15
अग्निना वायुनाचैव दृष्टो धर्मोऽन्यथा धरे ॥ यमेन चान्यथा दृष्ट इन्द्रेण वरुणेन च
ឱ ផែនដីអើយ! អគ្គនី និងវាយុបានឃើញធម៌តាមរបៀបផ្សេង; យមក៏បានឃើញតាមរបៀបផ្សេង ហើយឥន្ទ្រ និងវរុណក៏បានឃើញតាមរបៀបផ្សេងដែរ។
Verse 16
कुबेरॆणान्यथा दृष्टः शाण्डिल्येनापि चान्यथा ॥ पुलस्त्येनान्यथा दृष्ट आदित्येनापि चान्यथा
ធម៌នេះ ត្រូវបានគុបេរ មើលឃើញតាមរបៀបផ្សេង ហើយសាណ្ឌិល្យក៏តាមរបៀបផ្សេងដែរ; ពុលស្ត្យក៏តាមរបៀបផ្សេង ហើយអាទិត្យក៏តាមរបៀបផ្សេងដែរ។
Verse 17
पितृभिश्चान्यथा दृष्टो ह्यन्यथापि स्वयम्भुवा ॥ आत्मनात्मनि धर्मेण ये नरा निश्चितव्रताः
ពិត្រាទាំងឡាយបានឃើញវាតាមរបៀបផ្សេង ហើយស្វយម្ភូ (អ្នកកើតដោយខ្លួនឯង) ក៏បានឃើញតាមរបៀបផ្សេងដែរ។ មនុស្សដែលមានវ្រតៈមាំមួន នោះស្ថិតមាំក្នុងធម៌នៅក្នុងខ្លួន ដោយអាត្មានៅក្នុងអាត្មា។
Verse 18
न निन्देद्धर्मकार्याणि आत्मधर्मपथे स्थितः ॥ एभिर्गुणैः समायुक्तो मम कर्माणि कारयेत् ॥
អ្នកដែលឈរមាំលើផ្លូវធម៌របស់ខ្លួន មិនគួររិះគន់កិច្ចការធម៌ឡើយ។ ដោយប្រកបដោយគុណធម៌ទាំងនេះ គួរធ្វើកិច្ចដែលខ្ញុំបានបញ្ជា។
Verse 19
वियोनिं स न गच्छेत मम लोकाय गच्छति ॥ पुनरन्यत्तु वक्ष्यामि तच्छृणुष्वेह माधवि ॥
គាត់មិនទៅកំណើតទាបទេ; គាត់ទៅដល់លោករបស់ខ្ញុំ។ ហើយខ្ញុំនឹងនិយាយបន្ថែមទៀត—សូមស្តាប់នៅទីនេះ ឱ មាធវី។
Verse 20
तरन्ति पुरुषा येन गर्भसंसारसागरम् ॥ जितेन्द्रिया जितक्रोधा लोभमोहविवर्जिताः ॥
ដោយអំពើនេះ មនុស្សអាចឆ្លងកាត់សមុទ្រសង្សារដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការកើតជាថ្មីក្នុងគភ៌ជាញឹកញាប់។ ពួកគេឈ្នះអារម្មណ៍ឥន្ទ្រី ឈ្នះកំហឹង ហើយឥតលោភ និងឥតមោហៈ។
Verse 21
आत्मोपकारका नित्यं देवातिथिगुरुप्रियाः ॥ हिंसादीनि न कुर्वन्ति मधुमांसविवर्जकाः ॥
ពួកគេប្រព្រឹត្តអំពើជួយគ្នា និងកែលម្អខ្លួនជានិច្ច ជាទីពេញចិត្តដល់ទេវតា ភ្ញៀវ និងគ្រូ។ ពួកគេមិនធ្វើអំពើហិង្សាដូចជាអ្វីៗទៀត ហើយវៀរចេញពីទឹកឃ្មុំ និងសាច់។
Verse 22
मनसा ब्राह्मणीं चैव यो गच्छेन्न कदाचन ॥ विप्राय कपिलां दद्याद्वृद्धवं सान्त्वेन पालयेत् ॥
ហើយអ្នកណាដែលមិនដែលចូលទៅជិតស្ត្រីព្រាហ្មណី សូម្បីតែក្នុងចិត្ត—គាត់គួរបរិច្ចាគគោ ‘កពិលា’ (ពណ៌ត្នោតក្រហម) ដល់ព្រាហ្មណ៍អ្នកប្រាជ្ញ ហើយគួរថែទាំមនុស្សចាស់ដោយពាក្យសម្រួលចិត្ត និងការថែរក្សាដោយទន់ភ្លន់។
Verse 23
सर्वेषां चैव पुत्राणां न विशेषं करोति यः ॥ संक्रुद्धं ब्राह्मणं दृष्ट्वा यस्तु तत्र प्रसादयेत् ॥
អ្នកណាមិនធ្វើការបែងចែករវាងកូនប្រុសទាំងអស់របស់ខ្លួន ហើយអ្នកណាឃើញព្រាហ្មណ៍កំពុងខឹង ក៏អាចបន្ធូរឲ្យស្ងប់នៅទីនោះបាន—
Verse 24
यः स्पृशेत्कपिलां भक्त्या कुमारिं न च दूषयेत् ॥ अग्निं न च क्रमेत्पद्भ्यां न च पुत्रेण भाषयेत् ॥
អ្នកណាប៉ះគោកពិលា (ពណ៌លឿងត្នោត) ដោយសទ្ធា និងមិនបំពានលើភាពបរិសុទ្ធនៃក្មេងស្រីព្រហ្មចារី; មិនដើរឆ្លងលើភ្លើងដោយជើង និងមិននិយាយតាមរយៈកូនប្រុសជាអន្តរការី—
Verse 25
जलेन मेहेद्यस्तु गुरुभक्तो न जल्पकः ॥ एवं धर्मेण संयुक्तो यो नु मां प्रतिपद्यते ॥
ប៉ុន្តែអ្នកណាបន្ទោរបង់ទឹកនោមក្នុងទឹក; (ទោះយ៉ាងណា) អ្នកណាមានភក្តីចំពោះគ្រូ និងមិននិយាយច្រើនឥតប្រយោជន៍—អ្នកណាដែលប្រកបដោយធម៌ដូច្នេះ ពិតប្រាកដមកសម្រាកពឹងផ្អែកលើខ្ញុំ—
Verse 26
स च गर्भं न गच्छेत मम लोकं स गच्छति ॥
ហើយគាត់មិនត្រឡប់ទៅកាន់ផ្ទៃពោះ (កំណើតឡើងវិញ) ទៀតឡើយ; គាត់ទៅដល់លោករបស់ខ្ញុំ។
Verse 27
शङ्खेन चान्यथा दृष्टो लिखितेनापि चान्यथा ॥ कश्यपेनान्यथा दृष्टो धर्मेणाप्यन्यथा धरे ॥
ដោយសង្ខៈបានឃើញក្នុងរបៀបមួយ ហើយសូម្បីតែក្នុងទម្រង់សរសេរក៏ឃើញទៅមួយរបៀបផ្សេង; កស្ស្យបៈបានឃើញទៅមួយរបៀបផ្សេងទៀត ហើយឱ អ្នកទ្រទ្រង់ផែនដី! សូម្បីតែដោយធម៌ក៏ទៅមួយរបៀបផ្សេង។
Verse 28
नित्यं नैव विजानाति परेणापकृतं क्वचित् ॥ कर्त्तव्यं संस्मरेत्सर्वं मम सत्यं च जल्पति
មនុស្សមិនគួររាប់ចងចាំអំពើអាក្រក់ដែលអ្នកដទៃបានធ្វើឡើយ; គួរចងចាំតែភារកិច្ចដែលត្រូវធ្វើ ហើយនិយាយតែសេចក្តីពិត ដូចជាសច្ចាប្រកាសរបស់ខ្លួន។
Verse 29
स्वकं पालयते धर्मं स्वमतेनैव भाषितम् ॥ परवादं न कुर्वीत सर्वधर्मेषु निश्चितम्
មនុស្សគួររក្សាធម៌របស់ខ្លួន ដូចដែលបានបង្ហាញតាមការយល់ដឹងរបស់ខ្លួន; មិនគួរនិយាយបង្ខូចអ្នកដទៃឡើយ—នេះជាច្បាប់ដាច់ខាតក្នុងវិន័យធម៌ទាំងអស់។
Pṛthivī (Vasundharā/Mādhavī) receives Varāha’s didactic instruction on the marks of a person who ‘does not go to the womb again’ (garbhaṃ na gacchet), i.e., who avoids garbha-saṃsāra and degraded rebirth (kuyoni/viyoni) through dhārmic character and self-restraint.
Varāha enumerates a composite ethical profile: humility even after great work; inner purity; discernment of what should/should not be done; endurance of heat/cold/wind/rain without resentment; truthfulness; non-envy; fidelity and ṛtu-kāla propriety in marital life; gentle/courteous speech; honoring brāhmaṇas, guests, teachers; ahiṃsā and sarva-bhūta-hita; equanimity toward wealth and hardship; and restraint of anger, greed, and delusion.
The teaching culminates in a dharma-pluralism argument: many authorities (Manu, Aṅgiras, Śukra, Gautama, Soma, Rudra, etc.) articulate dharma in differing formulations; therefore one should remain steady in one’s established svadharma while avoiding sectarian disparagement—presented as necessary for social order and for Pṛthivī’s stability and well-being.
No explicit phalaśruti is provided in the excerpt; the implied fruit is non-return to the womb (avoidance of garbha-saṃsāra), avoidance of degraded births, and attainment of Varāha’s realm through sustained ethical discipline.
No explicit historical sites, tīrthas, river systems, or ecological regions are named in the provided manuscript excerpt; the setting is a doctrinal dialogue between Varāha and Pṛthivī framed as universal ethical instruction for terrestrial order.
The text presents a composite ethic—humility, truthfulness, nonviolence, equanimity, restraint of anger/greed/delusion, fidelity, and service-oriented social conduct (toward guests, teachers, and brāhmaṇas)—as the pathway by which a person is described as not returning to garbha-saṃsāra and as attaining Varāha’s realm. It also emphasizes avoiding disparagement of other dharma-positions while remaining steady in one’s established dharma.
The chapter explicitly mentions ṛtu-kāla, stating that one should approach one’s own wife for procreation (apatyārtha) during the appropriate season/time. No tithi, nakṣatra, or lunar calendrical markers are specified in the provided passage.
Environmental balance is framed indirectly through Pṛthivī as interlocutor and through norms that reduce harm and stabilize communal life: ahiṃsā, sarva-bhūta-hita (welfare of all beings), endurance without resentment amid heat/cold/wind/rain, and non-disparagement across dharma-views. These are presented as virtues that sustain social-ecological order on Earth (Pṛthivī) by minimizing conflict and injury to living beings.
The text lists multiple dharma-authorities and cosmic-administrative figures as having articulated dharma differently: Manu, Aṅgiras, Śukra, Gautama, Soma, Rudra, Śaṅkha, Likhita, Kaśyapa, Agni, Vāyu, Yama, Indra, Varuṇa, Kubera, Śāṇḍilya, Pulastya, Āditya, the Pitṛs, and Svayambhū. This functions as an argument for dharma plurality and for refraining from condemning others’ dharma-practices.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.