Rig Veda 2.18.9: Mandala 2, Sukta 18, Mantra 9

Sukta 2.18

Rishi: Gṛtsamada (traditional for RV 2.18)

Devata: Indra (with Bhaga invoked as allied principle of right share; Dakṣiṇā foregrounded)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

नूनं सा ते प्रति वरं जरित्रे दुहीयदिन्द्र दक्षिणा मघोनी । शिक्षा स्तोतृभ्यो माति धग्भगो नो बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.18.9

Transliteration

nūnáṃ sā́ te práti váraṃ jaritré duhīyád índra dákṣiṇā maghónī | śíkṣā stotṛ́bhyo mā́ti dhag bhágo no bṛhád vadema vidáthe suvī́rāḥ ||

Translation

Now may that Dakṣiṇā, rich in plenitude, yield in answer to your boon for the singer, O Indra. Teach and increase for the praisers; let not our Bhaga, our share of felicity, be harmed—may we speak the Vast in the assembly, possessed of heroic souls.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• नूनम्: now; indeed
• नूनम्: Adhikaraṇa (काल/निश्चय-निर्देश)
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (avyaya)

• सा: she/that (gift)
• सा: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: to/for you; your
• ते: Sampradāna (स्वामित्व-सम्बन्धेन) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रति: towards; in return
• प्रति: Adhikaraṇa (दिशा/प्रत्यभिमुख्य) / उपपद
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• वरम्: a boon; choice gift
• वरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)

• जरित्रे: to the singer/praiser
• जरित्रे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: जरितृ (प्रातिपदिक; √गॄ/गिर् ‘स्तु’ से ‘स्तोतृ’ अर्थे)

• दुहीयत्: may (she) yield/milk forth
• दुहीयत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √दुह् (दुहँ प्रपूरणे/दोहने)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• दक्षिणा: the sacrificial fee/gift
• दक्षिणा: Kartā (सा इति सह-सामानाधिकरण्येन) / विशेष्य
• Type: Noun
• Root: दक्षिणा (प्रातिपदिक)

• मघोनी: bounteous; generous
• मघोनी: Kartā (दक्षिणायाः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मघोनी (प्रातिपदिक; ‘मघवती’ ‘उदार-दानयुक्ता’)

• शिक्षा: grant; bestow; teach (i.e., cause to obtain)
• शिक्षा: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √शिक्ष् (शिक्षँ विद्याम्/अभ्यासे; RV में ‘प्रेरणे/दाने’ भावः) अथवा √शक्-इच्छा (आदेशार्थे)

• स्तोतृभ्यः: to the praisers
• स्तोतृभ्यः: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: स्तोतृ (प्रातिपदिक; √स्तु)

• मातिम्: thought; inspiration; wisdom
• मातिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक; √मन् ‘चिन्तने’)

• धक्: indeed; then; pray
• धक्: (वाक्य-सम्बन्धक) अव्यय
• Type: Indeclinable
• Root: धक् (निपात; प्रोत्साहन/सम्बोधनार्थे, RV)

• भगः: Bhaga (the god of fortune); fortune
• भगः: Kartā
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक)

• नः: our; for us
• नः: Sampradāna/सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• बृहद्वदेम: let us speak/proclaim greatly
• बृहद्वदेम: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √वद् (वदँ व्यक्तायां वाचि)

• विदथे: in the assembly/rite; at the worship
• विदथे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक; ‘सभा/यज्ञ-समागम’)

• सुवीराः: having good heroes/sons; strong in heroes
• सुवीराः: Kartā (वयं इत्यध्याहृतस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सुवीर (प्रातिपदिक; सु- + वीर)