Sukta 90

Mantra 1

सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् । स भूमिं विश्वतो वृत्वात्यतिष्ठद्दशाङ्गुलम् ॥

បុរុសជាសត្វដ៏ធំដែលមានក្បាល ភ្នែក និងជើងរាប់ពាន់។ ដោយហ៊ុំព័ទ្ធផែនដីនៅគ្រប់ទិសទាំងអស់ ព្រះអង្គនៅតែលើសពីនេះ ដោយឈរនៅខាងលើដោយវិធានការមួយ៖ ជាអ្នកដែលលើសពីធម្មជាតិដែលមានស្រាប់ ហើយហ៊ុំព័ទ្ធវាទាំងស្រុង។

Mantra 2

पुरुष एवेदं सर्वं यद्भूतं यच्च भव्यम् । उतामृतत्वस्येशानो यदन्नेनातिरोहति ॥

បុរុសពិតជាជាអ្វីៗទាំងអស់នេះ ទោះបីជាអ្វីដែលកើតឡើងហើយ ឬអ្វីដែលនឹងកើតឡើងនៅពេលអនាគត។ ហើយព្រះអង្គជាម្ចាស់នៃភាពអមតៈ ដ្បិតព្រះអង្គឡើងលើសពីនេះ ហើយគាំទ្រដោយអាហារ៖ ដោយសារធាតុនៃបទពិសោធន៍ ព្រះអង្គចូលទៅក្នុងជីវិតដែលមានរាងកាយ ហើយលើសពីនេះ ដោយប្រែវាទៅជាជំហានមួយទៅកាន់អ្នកដែលមិនស្លាប់។

Mantra 3

एतावानस्य महिमातो ज्यायाँश्च पूरुषः । पादोऽस्य विश्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवि ॥

នេះជាមហិទ្ឋិរបស់ព្រះអង្គ ហើយបុរុសនៅតែធំជាងនេះទៀត។ មួយភាគបួនរបស់ព្រះអង្គគឺជាសត្វទាំងអស់ ហើយបីភាគបួនរបស់ព្រះអង្គគឺជាអ្វីដែលអមតៈនៅស្ថានសួគ៌៖ ភាពពេញលេញដែលមិនបានបង្ហាញលើសពីពិភពលោកដែលបានបង្ហាញ។

Mantra 4

त्रिपादूर्ध्व उदैत्पुरुषः पादोऽस्येहाभवत्पुनः । ततो विष्वङ्व्यक्रामत्साशनानशने अभि ॥

បីភាគបួននៃបុរុសឡើងទៅលើ ហើយមួយភាគបួនកើតឡើងម្តងទៀតនៅទីនេះ។ ពីទីនោះ ព្រះអង្គបានពង្រាយទៅគ្រប់ទីកន្លែង ទៅរកអ្វីដែលញ៉ាំ និងអ្វីដែលមិនញ៉ាំ៖ ដោយចូលទៅក្នុងទម្រង់ជីវិតទាំងអស់ ហើយសូម្បីតែអ្វីដែលហាក់ដូចជាមិនមានជីវិត ដោយហ៊ុំព័ទ្ធទាំងអ្វីដែលមានស្មារតី និងអ្វីដែលហាក់ដូចជាមិនមានស្មារតី។

Mantra 5

तस्माद्विराळजायत विराजो अधि पूरुषः । स जातो अत्यरिच्यत पश्चाद्भूमिमथो पुरः ॥

ពីព្រះអង្គបានកើតវិរាជ ហើយពីវិរាជ បុរុសបានចេញមក។ នៅពេលដែលព្រះអង្គកើត ព្រះអង្គបានលើសពីនេះ៖ នៅពីក្រោយផែនដី ហើយក៏នៅខាងមុខដែរ៖ សណ្តាប់ធ្នាប់ដែលបានបង្ហាញកើតឡើងពីអ្នកដែលធំទូលាយ ហើយសត្វដែលមានស្មារតីនៅតែលើសពីការបង្ហាញរបស់ខ្លួន។

Mantra 6

यत्पुरुषेण हविषा देवा यज्ञमतन्वत । वसन्तो अस्यासीदाज्यं ग्रीष्म इध्मः शरद्धविः ॥

កាលពួកទេវតាបានបង្កើតពិធីយញ្ញជាមួយបុរុសជាគ្រឿងបូជា និងរដូវផ្ការដូវជាប្រេងឃ្មុំ រដូវក្ដៅជាប្រដាប់ដុត រដូវស្លឹកឈើជ្លុះជាគ្រឿងបូជា គឺច្បាស់ថារង្វង់កាលពេលទាំងមូលត្រូវបានយកមកធ្វើជាមធ្យោបាយសម្រាប់ពិធីបូជាខាងក្នុងដែលធ្វើឲ្យស្មារតីប្រែរូប។

Mantra 7

तं यज्ञं बर्हिषि प्रौक्षन्पुरुषं जातमग्रतः । तेन देवा अयजन्त साध्या ऋषयश्च ये ॥

ពិធីយញ្ញនោះពួកទេវតាបានលាងលើអាសនៈបូជា គឺបុរុសដែលកើតមុនគេទាំងអស់ ដោយពិធីនោះពួកទេវតាបានធ្វើពិធីបូជា ហើយពួកសាធ្យនិងពួកឫសីក៏ធ្វើដូចគ្នា គឺពលកម្មខ្ពស់ទាំងអស់ចូលរួមក្នុងពិធីបរិសុទ្ធដែលនាំឲ្យការបង្កើតមានសមតុល្យ។

Mantra 8

तस्माद्यज्ञात्सर्वहुतः सम्भृतं पृषदाज्यम् । पशून्ताँश्चक्रे वायव्यानारण्यान्ग्राम्याश्च ये ॥

ពីពិធីយញ្ញដែលបូជាទាំងស្រុងនោះ បានប្រមូលខាត់មន់ដែលមានចំណែកពណ៌ ហើយពីនោះទ្រង់បានបង្កើតសត្វ គឺសត្វនៃខ្យល់ សត្វនៃព្រៃ និងសត្វនៃភូមិ គឺកម្លាំងជីវិតនិងថាមពលធម្មជាតិត្រូវបានបង្កើតឡើងពីការប្រែរូបក្នុងពិធីយញ្ញនិងបែងចែកទៅកាន់លំនៅរបស់វា។

Mantra 9

तस्माद्यज्ञात्सर्वहुत ऋचः सामानि जज्ञिरे । छन्दांसि जज्ञिरे तस्माद्यजुस्तस्मादजायत ॥

ពីពិធីយញ្ញដែលបូជាទាំងស្រុងនោះ បានកើតឡើងនូវគាថាឆន្ទនិងសាមគាថា ពីនោះបានកើតឡើងនូវឆន្ទៈដែលទទួលដឹកនាំពាក្យ ហើយពីនោះដែរគាថាយជុសក៏បានកើតឡើង គឺពលកម្មនៃការនិយាយត្រូវបានបង្កើតសម្រាប់ពិធីបូជាខាងក្នុង។

Mantra 10

तस्मादश्वा अजायन्त ये के चोभयादतः । गावो ह जज्ञिरे तस्मात्तस्माज्जाता अजावयः ॥

ពីប្រភពដដែលនោះបានកើតឡើងនូវសេះ គឺកម្លាំងទាំងឡាយដែលចេញចូលពីរទិស ពីនោះបានកើតឡើងនូវគោ គឺពន្លឺនៃចំណេះដឹងដែលបំភ្លឺ ហើយពីនោះដែរបានកើតឡើងនូវពពែនិងចៀម គឺពលកម្មនៃអាហារផ្សេងៗនិងថាមពលគាំទ្រក្នុងពិធីយញ្ញនៃការកើតឡើង។

Mantra 11

यत्पुरुषं व्यदधुः कतिधा व्यकल्पयन् । मुखं किमस्य कौ बाहू का ऊरू पादा उच्येते ॥

កាលពួកទេវតាបានតាំងបុរុសឡើងនិងរៀបចំទ្រង់ក្នុងវិធីជាច្រើន តើអ្វីកើតជាមាត់របស់ទ្រង់ អ្វីជាដៃទាំងពីរ? តើអ្វីត្រូវបានពោលថាជាខ្លាំងជើងទាំងពីរនិងអ្វីជាបាទទាំងពីរ គឺពលកម្មនៃឯកតាត្រូវបានបែងចែកយ៉ាងដូចម្ដេចសម្រាប់កិច្ចការនៃការបង្ហាញខ្លួន។

Mantra 12

ब्राह्मणोऽस्य मुखमासीद्बाहू राजन्यः कृतः । ऊरू तदस्य यद्वैश्यः पद्भ्यां शूद्रो अजायत ॥

ពលកម្មព្រាហ្មណ៍គឺជាមាត់របស់ទ្រង់ គឺពាក្យដែលឃើញនិងកាន់កាប់សច្ចៈ ដៃទាំងពីរក្លាយជាពលកម្មក្សត្រ គឺកម្លាំងដែលការពារនិងគ្រប់គ្រង ខ្លាំងជើងទាំងពីរគឺពលកម្មវៃស្យ គឺការគាំទ្រទូលំទូលាយនិងការទំនាក់ទំនង ពីបាទទាំងពីរកើតពលកម្មសូទ្រ គឺសមត្ថភាពដែលទ្រទ្រង់កិច្ចការក្នុងលោក។

Mantra 13

चन्द्रमा मनसो जातश्चक्षोः सूर्यो अजायत । मुखादिन्द्रश्चाग्निश्च प्राणाद्वायुरजायत ॥

ព្រះចន្ទកើតពីចិត្ត គឺពន្លឺដែលឆ្លុះបញ្ចាំងនិងវាស់វែង ពីភ្នែកកើតព្រះអាទិត្យ គឺការមើលឃើញដែលបកស្រាយសច្ចៈ ពីមាត់កើតព្រះឥន្ទ្រនិងព្រះអគ្គី គឺកម្លាំងឈ្នះនិងឆន្ទៈប្រែរូប ពីដង្ហើមកើតព្រះវាយុ គឺខ្សែស្រឡាយជីវិតដែលនាំចលនានៃសត្វលោក។

Mantra 14

नाभ्या आसीदन्तरिक्षं शीर्ष्णो द्यौः समवर्तत । पद्भ्यां भूमिर्दिशः श्रोत्रात्तथा लोकाँ अकल्पयन् ॥

ពីស្រោមពោះកើតលោកកណ្ដាល គីវាលនៃជីវិតនិងចលនា ពីក្បាលកើតស្ថានសួគ៌ដែលមានសមតុល្យ ពីបាទទាំងពីរត្រូវបានតាំងឡើងនូវផែនដី ពីត្រចៀកកើតទិសទាំងឡាយ គឺពួកទេវតាបានបង្កើតលោកទាំងឡាយដោយតម្រៀបលំនៅរបស់ព្រលឹងក្នុងសមតុល្យ។

Mantra 15

सप्तास्यासन्परिधयस्त्रिः सप्त समिधः कृताः । देवा यद्यज्ञं तन्वाना अबध्नन्पुरुषं पशुम् ॥

មានខ្សែព្រំបិទទាំងប្រាំពីរ ហើយមានឧបករណ៍ដុតទាំងមួយសិបបីត្រូវបានត្រៀមទុក កាលពួកទេវតាកំពុងបន្តពិធីយញ្ញ ពួកទេវតាបានចងបុរុសជាសត្វបូជា គឺសត្វទាំងមូលត្រូវបានទុកឲ្យនឹងគល់សម្រាប់ការប្រែរូបក្នុងព្រះអគ្គី។

Mantra 16

यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवास्तानि धर्माणि प्रथमान्यासन् । ते ह नाकं महिमानः सचन्त यत्र पूर्वे साध्याः सन्ति देवाः ॥

ដោយយញ្ញៈ ពួកទេវតាបានធ្វើយញ្ញៈនោះឲ្យបរិបូណ៌ នេះជាច្បាប់ដំបូងនៃសច្ចធម៌ ដោយភាពអស្ចារ្យនោះ ពួកទេវតាបានទៅដល់ស្ថានសួគ៌ដ៏ខ្ពស់បំផុត ដែលជាទីស្ថានរបស់ពួកសាធយ៌ទេវតាអមតៈដែលនៅចាប់ផ្ដើមនៃកិច្ចការសក្ដិសិទ្ធិ។