Prakarana 10

Verse 188 (चौपाई)

बिनु संतोष न काम नसाहीं। काम अछत सुख सपनेहुँ नाहीं।। राम भजन बिनु मिटहिं कि कामा। थल बिहीन तरु कबहुँ कि जामा।। बिनु बिग्यान कि समता आवइ। कोउ अवकास कि नभ बिनु पावइ।। श्रद्धा बिना धर्म नहिं होई। बिनु महि गंध कि पावइ कोई।। बिनु तप तेज कि कर बिस्तारा। जल बिनु रस कि होइ संसारा।। सील कि मिल बिनु बुध सेवकाई। जिमि बिनु तेज न रूप गोसाई।। निज सुख बिनु मन होइ कि थीरा। परस कि होइ बिहीन समीरा।। कवनिउ सिद्धि कि बिनु बिस्वासा। बिनु हरि भजन न भव भय नासा।।

binu santoṣa na kāma nasāhīṃ | kāma achata sukha sapanehũ nāhīṃ || rāma bhajana binu miṭahiṃ ki kāmā | thala bihīna taru kabahũ ki jāmā || binu bigyāna ki samatā āvai | kou avakāsa ki nabha binu pāvai || śraddhā binā dharma nahiṃ hoī | binu mahi gandha ki pāvai koī || binu tapa teja ki kara bistārā | jala binu rasa ki hoi saṃsārā || sīla ki mila binu budha sevakāī | jimi binu teja na rūpa gosāī || nija sukha binu mana hoi ki thīrā | parasa ki hoi bihīna samīrā || kavaniu siddhi ki binu bisvāsā | binu hari bhajana na bhava bhaya nāsā ||

ដោយគ្មានសេចក្តីពេញចិត្ត បំណងប្រាថ្នាមិនអាចរលតាទេ នៅពេលដែលបំណងប្រាថ្នានៅតែមាន គ្មានសេចក្តីសុខទេ សូម្បីតែក្នុងគេងក្តី។ ដោយគ្មានការថ្វាយបង្គំព្រះរាមា តើការប្រាថ្នាអាចលុបបំបាត់បានទេ? តើដើមឈើអាចដុះដោយគ្មានដីទេ? ដោយគ្មានការស្គាល់ពិត តើភាពស្មើគ្នាអាចកើតឡើងដោយរបៀបណា? តើគេអាចរកទីវត្ថុដោយគ្មានមេឃទេ? ដោយគ្មានសេចក្តីជំនឿ គ្មានធម៌ទេ តើនរណាអាចទទួលក្លិនក្រអូបដោយគ្មានផែនដីទេ? ដោយគ្មានការតបសិល្ប៍ តើពន្លឺដែលលាតត្រដាងនៅទីណា? ដោយគ្មានទឹក តើលោកីយ៍នេះមានអ្វីជាសារៈសំខាន់? ដោយគ្មានចរិយាល្អ តើអ្នកប្រាជ្ញអាចមានភក្តីរបស់បរិស័ទបានដោយរបៀបណា ដូចដោយគ្មានពន្លឺគ្មានភាពស្រស់ស្អាត ហៃព្រះម្ចាស់អើយ។ ដោយគ្មានសេចក្តីសុខផ្ទាល់ខ្លួន តើចិត្តអាចនឹងធ្វើបានទេ? តើខ្យល់អាចមានដោយគ្មានគុណសម្បត្តិនៃការប៉ះពាល់ទេ? តើសមិទ្ធិផលអ្វីអាចកើតឡើងដោយគ្មានទំនុកចិត្ត? ដោយគ្មានការថ្វាយបង្គំព្រះហរិ ការភ័យខ្លាចនៃការកើតក្នុងលោកីយ៍មិនត្រូវបានបំផ្លាញទេ។

Verse 189 (दोहा/सोरठा)

बिनु बिस्वास भगति नहिं तेहि बिनु द्रवहिं न रामु। राम कृपा बिनु सपनेहुँ जीव न लह बिश्रामु।।90(क)।। अस बिचारि मतिधीर तजि कुतर्क संसय सकल। भजहु राम रघुबीर करुनाकर सुंदर सुखद।।90(ख)।।

binu bisvāsa bhagati nahiṃ tehi binu dravahiṃ na rāmu | rāma kṛpā binu sapanehũ jīva na laha biśrāmu ||90(ka)|| asa bicāri matidhīra taji kutarka saṃsaya sakala | bhajahu rāma raghubīra karuṇākara sundara sukhada ||90(kha)||

បើគ្មានជំនឿ ក៏គ្មានភក្ដីភាពទេ ហើយបើគ្មានភក្ដីភាព ព្រះរាមមិនទន់ព្រះហឫទ័យដោយករុណាទេ។ បើគ្មានព្រះហឫទ័យទេ សូម្បីតែនៅក្នុងគេងសុបិន ព្រះវិញ្ញាណក៏មិនអាចសំរាកបានទេ។ (៩០ក) ហេតុនេះហើយ ជំនាប់ចិត្តអើយ ចូរពិចារណាដូច្នេះ ហើយលះបង់ចោលនូវការជជែកដែលមិនត្រឹមត្រូវ និងសេចក្ដីសង្ស័យទាំងអស់ចុះ ហើយចូរគោរពបូជាព្រះរាម វីរបុរសនៃរាជវង្សរឃុ ជាធម្មរតនៈនៃករុណា ដ៏ស្រស់ស្អាត និងជាអ្នកប្រទាននូវសេចក្ដីសុខ។ (៩០ខ)

Verse 190 (चौपाई)

निज मति सरिस नाथ मैं गाई। प्रभु प्रताप महिमा खगराई।। कहेउँ न कछु करि जुगुति बिसेषी। यह सब मैं निज नयनन्हि देखी।। महिमा नाम रूप गुन गाथा। सकल अमित अनंत रघुनाथा।। निज निज मति मुनि हरि गुन गावहिं। निगम सेष सिव पार न पावहिं।। तुम्हहि आदि खग मसक प्रजंता। नभ उड़ाहिं नहिं पावहिं अंता।। तिमि रघुपति महिमा अवगाहा। तात कबहुँ कोउ पाव कि थाहा।। रामु काम सत कोटि सुभग तन। दुर्गा कोटि अमित अरि मर्दन।। सक्र कोटि सत सरिस बिलासा। नभ सत कोटि अमित अवकासा।।

nija mati sarisa nātha maiṃ gāī | prabhu pratāpa mahimā khagarāī || kaheũ na kachu kari juguti biseṣī | yaha saba maiṃ nija nayananhi dekhī || mahimā nāma rūpa guna gāthā | sakala amita anaṃta raghunāthā || nija nija mati muni hari guna gāvahiṃ | nigama seṣa siva pāra na pāvahiṃ || tumhahi ādi khaga masaka prajaṃtā | nabha uṛāhiṃ nahiṃ pāvahiṃ aṃtā || timi raghupati mahimā avagāhā | tāta kabahũ kou pāva ki thāhā || rāmu kāma sata koṭi subhaga tana | durgā koṭi amita ari mardana || sakra koṭi sata sarisa bilāsā | nabha sata koṭi amita avakāsā ||

បពិត្រព្រះអម្ចាស់ តាមការយល់ដឹងតិចតួចរបស់ទូលបង្គំ ទូលបង្គំបានស្រដីសរសើរនូវមហិទ្ធិរឹទ្ធរបស់ព្រះអម្ចាស់ ដ៏ជាស្ដេចនៃបក្សីទាំងឡាយ។ ទូលបង្គំមិនបាននិយាយអ្វីដោយឧបាយពិសេសទេ សេចក្ដីទាំងនេះទូលបង្គំបានឃើញដោយភ្នែករបស់ខ្លួនឯង។ មហិទ្ធិរឹទ្ធិនៃព្រះនាម ព្រះវិញ្ញាណ គុណធម៌ និងកិរិយាទាំងឡាយរបស់ព្រះអម្ចាស់នៃរាជវង្សរឃុ គឺជាអ្វីដែលមិនអាចវាស់បាន ហើយគ្មានទីបញ្ចប់។ រាល់អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយស្រដីសរសើរនូវគុណធម៌របស់ព្រះហរិ តាមកម្រិតនៃការយល់ដឹងរបស់ខ្លួន សូម្បីតែគម្ពីរវេទ ព្រះសេស និងព្រះសិវៈ ក៏មិនអាចស្វែងរកច្រាំងឆ្ងាយបានទេ។ ព្រះអម្ចាស់ជាបឋមកើត ដែលបង្កើតសត្វទាំងឡាយចាប់ពីបក្សីរហូតដល់យីហំ ប៉ុន្តែទោះបីពួកគេហោះហើរកាត់មេឃ ក៏មិនអាចទៅដល់ទីបញ្ចប់របស់ព្រះអម្ចាស់បានទេ។ ដូច្នេះហើយ បពិត្រអ្នកជាទីស្រឡាញ់ នរណាអាចយល់ជ្រៅនូវមហិទ្ធិរឹទ្ធរបស់ព្រះរឃុបតីបាន? រូបសម្បត្តិរបស់ព្រះរាមលើសលប់លើកាមទេពរយៈកោដិទស់ អំណាចក្នុងការកម្ចាត់សត្រូវលើសលប់លើទុរ្គារយៈកោដិអនេក។ ព្រះរាជរស្មីលើសលប់លើព្រះឥន្ទ្ររយៈកោដិទស់ ព្រះរាជភាពធំទូលាយលើសលប់លើមេឃរយៈកោដិអនេក។

Verse 191 (दोहा/सोरठा)

मरुत कोटि सत बिपुल बल रबि सत कोटि प्रकास। ससि सत कोटि सुसीतल समन सकल भव त्रास।।91(क)।। काल कोटि सत सरिस अति दुस्तर दुर्ग दुरंत। धूमकेतु सत कोटि सम दुराधरष भगवंत।।91(ख)।।

maruta koṭi sata bipula bala rabi sata koṭi prakāsa | śasi sata koṭi susītala samana sakala bhava trāsa ||91(ka)|| kāla koṭi sata sarisa ati dustara durga duranta | dhūmaketu sata koṭi sama durādharṣa bhagavaṃta ||91(kha)||

ព្រះរាជកម្លាំងធំទូលាយដូចខ្យល់រយៈកោដិទស់ ព្រះរាជរស្មីដូចព្រះអាទិត្យរយៈកោដិទស់។ ព្រះរាជភាពត្រជាក់ដូចព្រះចន្ទរយៈកោដិទស់ ដែលធ្វើឲ្យស្ងប់នូវភ័យទាំងឡាយក្នុងលោក។ (៩១ក) ព្រះអង្គដូចកាលរយៈកោដិទស់ ជាបន្ទាយដែលមិនអាចឆ្លងកាត់បាន ដ៏គួរឲ្យខ្លាច និងមិនអាចចូលទៅជិតបាន។ ព្រះអង្គដូចផ្កាយដែលមានកន្ទុយរយៈកោដិទស់ ជាព្រះអម្ចាស់ដែលមិនអាចនរណាឈ្នះបាន។ (៩១ខ)

Verse 192 (चौपाई)

प्रभु अगाध सत कोटि पताला। समन कोटि सत सरिस कराला।। तीरथ अमित कोटि सम पावन। नाम अखिल अघ पूग नसावन।। हिमगिरि कोटि अचल रघुबीरा। सिंधु कोटि सत सम गंभीरा।। कामधेनु सत कोटि समाना। सकल काम दायक भगवाना।। सारद कोटि अमित चतुराई। बिधि सत कोटि सृष्टि निपुनाई।। बिष्नु कोटि सम पालन कर्ता। रुद्र कोटि सत सम संहर्ता।। धनद कोटि सत सम धनवाना। माया कोटि प्रपंच निधाना।। भार धरन सत कोटि अहीसा। निरवधि निरुपम प्रभु जगदीसा।।

prabhu agādha sata koṭi patālā | samana koṭi sata sarisa karālā || tīratha amita koṭi sama pāvana | nāma akhila agha pūga nasāvana || himagiri koṭi acala raghubīrā | siṃdhu koṭi sata sama gaṃbhīrā || kāmadhenu sata koṭi samānā | sakala kāma dāyaka bhagavānā || sārada koṭi amita caturāī | bidhi sata koṭi sṛṣṭi nipunāī || biṣṇu koṭi sama pālana kartā | rudra koṭi sata sama saṃhartā || dhanada koṭi sata sama dhanavānā | māyā koṭi prapaṃca nidhānā || bhāra dharana sata koṭi ahīsā | niravadhi nirupama prabhu jagadīsā ||

ព្រះអម្ចាស់ជាអ្វីដែលមិនអាចវាស់ជម្រៅបានដូចនរករយៈកោដិទស់ និងជាអ្វីដែលគួរឲ្យខ្លាចដូចភ័យរយៈកោដិទស់។ ព្រះអង្គជាអ្នកធ្វើឲ្យបរិសុទ្ធដូចទីសក្ការៈបូជារយៈកោដិអនេក ព្រះនាមរបស់ព្រះអង្គបំផ្លាញនូវកំណប់បាបទាំងឡាយ។ វីរបុរសនៃរាជវង្សរឃុមិនអាចរំកិលបានដូចភ្នំហិមាល័យរយៈកោដិ និងជ្រៅដូចសមុទ្ររយៈកោដិទស់។ ព្រះអង្គស្មើនឹងគោកាមទេនុរយៈកោដិទស់ ជាព្រះដែលប្រទាននូវសេចក្ដីប្រាថ្នាដ៏សមគួរទាំងអស់។ ព្រះអង្គមានប្រាជ្ញាដូចព្រះសារស្វតីរយៈកោដិអនេក និងមានជំនាញក្នុងការបង្កើតលោកដូចព្រះព្រហ្មរយៈកោដិទស់។ ព្រះអង្គដូចព្រះវិស្ណុរយៈកោដិក្នុងការអភិរក្ស និងដូចព្រះរុទ្ររយៈកោដិទស់ក្នុងការធ្វើឲ្យវិនាស។ ព្រះអង្គមានទ្រព្យសម្បត្តិដូចព្រះកុពេររយៈកោដិទស់ ជាឃ្លាំងនៃភាពចម្រុះដូចមាយារយៈកោដិ។ ព្រះអង្គដូចព្រះសេសរយៈកោដិទស់ក្នុងការទ្រទ្រង់នូវភារៈ ជាអ្វីដែលគ្មានទីបញ្ចប់ គ្មាននរណាប្រៀបបាន ជាព្រះអម្ចាស់នៃចក្រវាឡ។

Verse 193 (छंद)

निरुपम न उपमा आन राम समान रामु निगम कहै॥ जिमि कोटि सत खद्योत सम रबि कहत अति लघुता लहै॥॥ एहि भाँति निज निज मति बिलास मुनिस हरिहि बखानहीं॥ प्रभु भाव गाहक अति कृपाल सप्रेम सुनि सुख मानहीं॥

nirupama na upamā āna rāma samāna rāmu nigama kahai | jimi koṭi sata khadyota sama rabi kahata ati laghutā lahai || ehi bhā̃ti nija nija mati bilāsa munisa harihi bakhānahī̃ | prabhu bhāva gāhaka ati kṛpāla saprema suni sukha mānahī̃ ||

ព្រះរាមជាអ្វីដែលគ្មាននរណាប្រៀបបាន គ្មានឧបមាណាណាអាចប្រៀបធៀបបាន គម្ពីរវេទបានប្រកាសដូច្នេះ។ ការនិយាយថាព្រះអាទិត្យដូចផ្កាយយីហំរយៈលាន គ្រាន់តែបង្ហាញនូវភាពតិចតួចនៃការប្រៀបធៀបប៉ុណ្ណោះ។ តាមរបៀបនេះ អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយពណ៌នាអំពីព្រះអម្ចាស់តាមល្បែងនៃការយល់ដឹងរបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែព្រះអម្ចាស់ ដែលជាអ្នកមានករុណាខ្លាំងណាស់ ជាអ្នកទទួលនូវចិត្តគំនិតរបស់ភក្ដីម្នាក់នោះ ទ្រង់បានលឺដោយសេចក្ដីស្រឡាញ់ ហើយទ្រង់ពេញព្រះហឫទ័យ។

Verse 194 (दोहा/सोरठा)

रामु अमित गुन सागर थाह कि पावइ कोइ। संतन्ह सन जस किछु सुनेउँ तुम्हहि सुनायउँ सोइ।।92(क)।।

rāmu amita guna sāgara thāha ki pāvai koi | santanha sana jasa kichu suneũ tumhahi sunāyũ soi || 92(ka) ||

ព្រះរាមជាសមុទ្រនៃគុណធម៌ដែលមិនអាចវាស់ជម្រៅបាន នរណាអាចវាស់ជម្រៅព្រះអង្គបាន? សេចក្ដីទាំងឡាយដែលទូលបង្គំបានលឺពីក្នុងក្រុមនៃពួកសន្តុទាំងឡាយ ទូលបង្គំបាននិទានឲ្យព្រះអម្ចាស់លឺតែប៉ុណ្ណោះ។

Verse 195 (चौपाई)

भाव बस्य भगवान सुख निधान करुना भवन। तजि ममता मद मान भजिअ सदा सीता रवन।।92(ख)।।

bhāva basya bhagavāna sukha nidhāna karuṇā bhavana | taji mamatā mada māna bhaji-a sadā sītā ravana || 92(kha) ||

ព្រះអម្ចាស់ ជាទ្រព្យសម្បត្តិនៃសេចក្ដីសុខ ជាលំនៅនៃករុណា ទ្រង់អាចទទួលបានមកដោយភក្ដីភាពដែលពេញចិត្ត។ លះបង់ចោលនូវការយល់ខ្លួនថាជារបស់ខ្លួន មានមានៈ និងមានកិត្តិយស ចូរគោរពបូជាព្រះរាមជានិច្ច ដែលជាទីស្រឡាញ់នៃព្រះសីតា។ លឺពាក្យដ៏ស្រស់ស្អាតរបស់ភុសុន្ទី ស្ដេចនៃបក្សីទាំងឡាយមានសេចក្ដីរីករាយ ហើយពង្រីកស្លាបរបស់ខ្លួនដោយភាពរីករាយ។ ទឹកភ្នែកហូរ ហើយចិត្តមានសេចក្ដីរីករាយខ្លាំងណាស់ មហិទ្ធិរឹទ្ធរបស់ព្រះរឃុបតីបានចូលទៅក្នុងព្រះហឫទ័យ។ ទ្រង់បានឃើញនូវសេចក្ដីវង្វេងរបស់ខ្លួនក្នុងអតីត ហើយទ្រង់សោកស្ដាយ ទ្រង់ដែលបានយល់ព្រហ្មដែលគ្មានទីបដើមថាជាមនុស្សធម្មតា។ ម្ដងហើយម្ដងទៀត ទ្រង់បានងក់ព្រះសិរសានៅចំពោះព្រះបាទរបស់ក្អែក ដោយដឹងថាគាត់ស្មើនឹងសេចក្ដីស្រឡាញ់ចំពោះព្រះរាម សេចក្ដីស្រឡាញ់របស់ទ្រង់កាន់តែខ្លាំងឡើង។ គ្មានគ្រូ នរណាក៏មិនអាចឆ្លងនូវសមុទ្រនៃការកើតជាមនុស្សបានទេ សូម្បីតែប្រៀបដូចព្រះព្រហ្ម ឬព្រះសិវៈក៏ដោយ។ ពស់នៃសេចក្ដីសង្ស័យបានខាំទូលបង្គំ បពិត្រអ្នកជាទីស្រឡាញ់ រលកនៃសេចក្ដីទុក្ខ និងអំពើល្មមជាច្រើនបានកើតឡើង។ ប៉ុន្តែរូបព្រះអង្គពិតប្រាកដគឺជាគារុឌមន្តរបស់រឃុនាថ ព្រះអង្គបានធ្វើឲ្យទូលបង្គំមានជីវិតឡើងវិញ ដែលជាអ្នកប្រទានសេចក្ដីសុខដល់ភក្ដីម្នាក់នោះ។ ដោយព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គ សេចក្ដីវង្វេងរបស់ទូលបង្គំបានវិនាសទៅ ទូលបង្គំបានដឹងនូវសេចក្ដីសម្ងាត់ដែលគ្មាននរណាប្រៀបបានរបស់ព្រះរាម។

Verse 196 (दोहा/सोरठा)

सुनि भुसुंडि के बचन सुहाए। हरषित खगपति पंख फुलाए।। नयन नीर मन अति हरषाना। श्रीरघुपति प्रताप उर आना।। पाछिल मोह समुझि पछिताना। ब्रह्म अनादि मनुज करि माना।। पुनि पुनि काग चरन सिरु नावा। जानि राम सम प्रेम बढ़ावा।। गुर बिनु भव निधि तरइ न कोई। जौं बिरंचि संकर सम होई।। संसय सर्प ग्रसेउ मोहि ताता। दुखद लहरि कुतर्क बहु ब्राता।। तव सरूप गारुड़ि रघुनायक। मोहि जिआयउ जन सुखदायक।। तव प्रसाद मम मोह नसाना। राम रहस्य अनूपम जाना।।

suni bhusuṇḍi ke bacana suhāe | haraṣita khagapati paṅkha phulāe || nayana nīra mana ati haraṣānā | śrīraghupati pratāpa ura ānā || pāchila moha samujhi pachitānā | brahma anādi manuja kari mānā || puni puni kāga carana siru nāvā | jāni rāma sama prema baṛhāvā || guru binu bhava nidhi tarai na koī | jaũ birañci saṅkara sama hoī || saṃsaya sarpa graseu mohi tātā | dukhada lahari kutarka bahu brātā || tava sarūpa gāruṛi raghunāyaka | mohi jiāyu jana sukhadāyaka || tava prasāda mama moha nasānā | rāma rahasya anūpama jānā ||

សរសើរគាត់តាមវិធីជាច្រើន ងក់ព្រះសិរសា ហើយផ្គងអញ្ជើញដៃទាំងពីរ គរុឌបានមានព្រះបន្ទូលម្ដងទៀត ព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់គឺស្លឹកល្អ មានការគោរព ហើយពេញដោយសេចក្ដីស្រឡាញ់។ បពិត្រព្រះអម្ចាស់ ដោយសារការមិនយល់ដឹងរបស់ទូលបង្គំ ទូលបង្គំបានយល់ព្រះអម្ចាស់ខុស។ បពិត្រសមុទ្រនៃករុណា សូមទ្រង់មានព្រះបន្ទូលប្រាប់ដោយគោរព ដោយដឹងថាទូលបង្គំជាទានរបស់ព្រះអង្គ។

Verse 197 (चौपाई)

ताहि प्रसंसि बिबिध बिधि सीस नाइ कर जोरि। बचन बिनीत सप्रेम मृदु बोलेउ गरुड़ बहोरि।।93(क)।।

tāhi prasaṃsi bibidha bidhi sīsa nāi kara jori | bacana binīta saprema mṛdu boleu garuṛa bahori || 93(ka) ||

ព្រះអង្គជាអ្នកដឹងគ្រប់យ៉ាង ជាអ្នកឆ្លងកាត់នូវភាពងងឹត មានប្រាជ្ញាល្អ មានចរិយាល្អ និងមានអាការៈសាមញ្ញ។ ព្រះអង្គជាលំនៅនៃជ្រៅ និងវិរក្ដិ ជាអ្នកដែលព្រះរឃុនាយកពេញព្រះហឫទ័យ។ ហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គបានទទួលរូបកាយនេះ? បពិត្រអ្នកជាទីស្រឡាញ់ សូមប្រាប់ទូលបង្គំនូវហេតុផលទាំងអស់ឲ្យបានយល់។ បពិត្រព្រះអម្ចាស់ ទូលបង្គំបានលឺដូច្នេះពីព្រះសិវៈ សូម្បីតែនៅក្នុងប្រល័យលោកធំ ក៏គ្មានការវិនាសរបស់ព្រះអង្គទេ។ ព្រះឥសូរមិននិយាយពាក្យដែលគ្មានហេតុផលទេ ប៉ុន្តែនោះគឺជាសេចក្ដីសង្ស័យនៅក្នុងចិត្តរបស់ទូលបង្គំ។ ភ្លើង លោក សត្វ នាគ មនុស្ស និងទេវតាទាំងឡាយ បពិត្រព្រះអម្ចាស់ លោកទាំងមូលគឺជារូបកាយនៃកាល។ ពងទាំងឡាយ និងក្ដារទាំងឡាយ ជាអ្វីដែលមិនអាចរាប់បាន ជាអ្នកធ្វើឲ្យវិនាស កាលគឺជាអ្វីដែលធ្ងន់ខ្លាំង និងមិនអាចឆ្លងកាត់បានជានិច្ច។

Verse 198 (दोहा/सोरठा)

तुम्हहि न ब्यापत काल अति कराल कारन कवन। मोहि सो कहहु कृपाल ग्यान प्रभाव कि जोग बल।।94(क)।। प्रभु तव आश्रम आएँ मोर मोह भ्रम भाग। कारन कवन सो नाथ सब कहहु सहित अनुराग।।94(ख)।।

tumhahi na byāpat kāla ati karāla kārana kavan | mohi so kahahu kṛpāla gyāna prabhāva ki joga bala ||94(ka)|| prabhu tava āśrama āẽ mora moha bhrama bhāga | kārana kavan so nātha saba kahahu sahita anurāga ||94(kha)||

កាលដែលគួរឲ្យខ្លាចខ្លាំងណាស់មិនប៉ះពាល់ដល់ព្រះអង្គទេ ហេតុអ្វី? សូមប្រាប់ទូលបង្គំ បពិត្រអ្នកមានករុណា តើវាជាអំណាចនៃជ្រៅ ឬកម្លាំងនៃយោគ? (៩៤ក) បពិត្រព្រះអម្ចាស់ នៅពេលដែលទូលបង្គំបានមកដល់អាស្រមរបស់ព្រះអង្គ សេចក្ដីវង្វេង និងសេចក្ដីភ្ញាក់ផ្អើលរបស់ទូលបង្គំបានរត់ចោលទៅ។ បពិត្រព្រះអម្ចាស់ សូមប្រាប់ទូលបង្គំនូវហេតុផលទាំងអស់ឲ្យបានលម្អិត ហើយដោយសេចក្ដីស្រឡាញ់។ (៩៤ខ)

Verse 199 (चौपाई)

गरुड़ गिरा सुनि हरषेउ कागा। बोलेउ उमा परम अनुरागा।। धन्य धन्य तव मति उरगारी। प्रस्न तुम्हारि मोहि अति प्यारी।। सुनि तव प्रस्न सप्रेम सुहाई। बहुत जनम कै सुधि मोहि आई।। सब निज कथा कहउँ मैं गाई। तात सुनहु सादर मन लाई।। जप तप मख सम दम ब्रत दाना। बिरति बिबेक जोग बिग्याना।। सब कर फल रघुपति पद प्रेमा। तेहि बिनु कोउ न पावइ छेमा।। एहि तन राम भगति मैं पाई। ताते मोहि ममता अधिकाई।। जेहि तें कछु निज स्वारथ होई। तेहि पर ममता कर सब कोई।।

garuṛa girā suni haraṣeu kāgā | boleu umā parama anurāgā || dhanya dhanya tava mati uragārī | prasn tumhāri mohi ati pyārī || suni tava prasn sa-prema suhāī | bahuta janama kai sudhi mohi āī || saba nija kathā kahaũ maĩ gāī | tāta sunahu sādara mana lāī || japa tapa makha sama dama brata dānā | birati bibeka joga bigyānā || saba kara phala raghupati pada premā | tehi binu kou na pāvai chemā || ehi tana rāma bhagati maĩ pāī | tāte mohi mamatā adhikāī || jehi tẽ kachu nija svāratha hoī | tehi para mamatā kara saba koī ||

បានឮពាក្យរបស់គ្រុឌ ក្អែកក៏ត្រេកអរ ហើយនិយាយដោយសេចក្តីស្រឡាញ់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅថា ឱនាងអុមា! អ្នកមានប្រាជ្ញាអស្ចារ្យ ជាសត្រូវនៃពស់ សេចក្តីសួររបស់អ្នកជាទីស្រឡាញ់ខ្លាំងណាស់។ កាលបានឮសំណួរដែលពោរពេញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ខ្ញុំនឹកឃើញអតីតជាតិជាច្រើន។ ខ្ញុំនឹងច្រៀងរឿងរបស់ខ្ញុំទាំងអស់ សូមស្តាប់ដោយចិត្តគោរព។ ការសូត្រមន្ត ការតបអត្ថានុកូល ការធ្វើយោគៈ និងចំណេះដឹងខាងវិញ្ញាណ - ផលនៃទាំងអស់នេះគឺសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះព្រះបាទរាមា។ ក្នុងរាងកាយនេះហើយ ខ្ញុំបានទទួលភាពជាអ្នកកាន់តែស្រឡាញ់រាងកាយនេះខ្លាំងឡើង។ ចំពោះអ្វីដែលនាំឲ្យមានប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន មនុស្សទាំងអស់សុទ្ធតែមានសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះវា។

Verse 200 (दोहा/सोरठा)

पन्नगारि असि नीति श्रुति संमत सज्जन कहहिं। अति नीचहु सन प्रीति करिअ जानि निज परम हित।।95(क)।। पाट कीट तें होइ तेहि तें पाटंबर रुचिर। कृमि पालइ सबु कोइ परम अपावन प्रान सम।।95(ख)।।

pannagāri asi nīti śruti sammata sajjana kahahĩ | ati nīcahu sana prīti kari-a jāni nija parama hita ||95(ka)|| pāṭ kīṭ tẽ hoi tehi tẽ pāṭaṁbara rucira | kṛmi pālai sabu koi parama apāvana prāna sama ||95(kha)||

ឱសត្រូវនៃពស់ នេះជាគោលការណ៍ដែលត្រូវគ្នានឹងគម្ពីរ និងបាននិយាយដោយអ្នកធ្វើល្អ: គប្បីធ្វើមិត្តភាពជាមួយអ្នកទាបថោកទាំងនោះ ដោយដឹងថាវាជាប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុតរបស់ខ្លួន។ ពីសត្វក្រូចក្រហមតែមួយ កើតមានសូត្រ ហើយពីសូត្រនោះ កើតមានសំលៀកបំពាក់សូត្រដ៏ល្អឆើត ដូច្នេះមនុស្សទាំងអស់ថែរក្សាសត្វក្រូចក្រហមនោះ ទោះបីជាវាមានមនុស្សទាំងអស់ចាត់ទុកវាដូចជាជីវិត។

Verse 201 (चौपाई)

स्वारथ साँच जीव कहुँ एहा। मन क्रम बचन राम पद नेहा।। सोइ पावन सोइ सुभग सरीरा। जो तनु पाइ भजिअ रघुबीरा।। राम बिमुख लहि बिधि सम देही। कबि कोबिद न प्रसंसहिं तेही।। राम भगति एहिं तन उर जामी। ताते मोहि परम प्रिय स्वामी।। तजउँ न तन निज इच्छा मरना। तन बिनु बेद भजन नहिं बरना।। प्रथम मोहँ मोहि बहुत बिगोवा। राम बिमुख सुख कबहुँ न सोवा।। नाना जनम कर्म पुनि नाना। किए जोग जप तप मख दाना।। कवन जोनि जनमेउँ जहँ नाहीं। मैं खगेस भ्रमि भ्रमि जग माहीं।। देखेउँ करि सब करम गोसाई। सुखी न भयउँ अबहिं की नाई।। सुधि मोहि नाथ जन्म बहु केरी। सिव प्रसाद मति मोहँ न घेरी।।

svāratha sā̃ca jīva kahũ ehā | mana krama bacana rāma pada nehā || soi pāvana soi subhaga sarīrā | jo tanu pāi bhaji-a raghubīrā || rāma bimukha lahi bidhi sama dehī | kabi kobida na prasaṁsahĩ tehī || rāma bhagati ehĩ tana ura jāmī | tāte mohi parama priya svāmī || tajaũ na tana nija icchā marnā | tana bina beda bhajana nahĩ barnā || prathama mohã mohi bahuta bigovā | rāma bimukha sukha kabahũ na sovā || nānā janama karma puni nānā | kie joga japa tapa makha dānā || kavana joni janameũ jahã nāhī̃ | maĩ khagesa bhrami bhrami jaga māhī̃ || dekheũ kari saba karama gosāī | sukhī na bhayaũ abahĩ kī nāī̃ || sudhi mohi nātha janma bahu kerī | siva prasāda mati mohã na gherī ||

ប្រយោជន៍ពិតប្រាកដសម្រាប់សត្វមានជីវិតគឺ: សេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះព្រះបាទរាមា ក្នុងចិត្ត ក្នុងកិច្ច និងក្នុងពាក្យសំដី។ រាងកាយណាដែលបរិសុទ្ធ រាងកាយណាដែលមានសេចក្តីសុខ គឺរាងកាយដែលបានទទួលហើយប្រើដើម្បីគោរពបូជាព្រះរាមា។ ទោះបីបានរាងកាយដែលខ្ពស់ដូចជាព្រះស្រីព្រហ្ម បើងាកចេញពីព្រះរាមា កវីនិងអ្នកប្រាជ្ញមិនសរសើរទេ។ ភាពជាអ្នកកាន់តែស្រឡាញ់រាងកាយនេះខ្លាំងឡើង។ ខ្ញុំមិនបោះបង់រាងកាយនេះទេ ក៏មិនប្រាថ្នាសេចក្តីស្លាប់ដែរ ដ្បិតបើគ្មានរាងកាយ ការគោរពបូជាតាមវេទមិនអាចធ្វើបានទេ។ ដំបូង សេចក្តីវង្វេងបានបំផ្លាញខ្ញុំខ្លាំងណាស់ ងាកចេញពីព្រះរាមា ខ្ញុំមិនដែលគេងដោយសេចក្តីសុខទេ។ ជាតិក្រោយជាតិ ខ្ញុំបានធ្វើកិច្ចជាច្រើនប្រភេទ - យោគៈ ការសូត្រមន្ត ការតបអត្ថានុកូល និងការបរិច្ចាគ។ ស្បូនណាដែលខ្ញុំមិនទៅកើត? ឱព្រះមហាក្សត្រនៃបក្សី ខ្ញុំបានវិលវល់ក្នុងលោក។ បានធ្វើកិច្ចគ្រប់ប្រភេទ ឱព្រះអម្ចាស់ ខ្ញុំមិនមានសេចក្តីសុខដូចឥឡូវនេះទេ។ ឱព្រះមហាក្សត្រ ខ្ញុំនឹកឃើញជាតិជាច្រើន ដោយព្រះគុណរបស់ព្រះសិវៈ ចិត្តរបស់ខ្ញុំមិនត្រូវបានហ៊ុមព័ទ្ធដោយសេចក្តីវង្វេងទៀតទេ។

Verse 202 (दोहा/सोरठा)

प्रथम जन्म के चरित अब कहउँ सुनहु बिहगेस। सुनि प्रभु पद रति उपजइ जातें मिटहिं कलेस।।96(क)।। पूरुब कल्प एक प्रभु जुग कलिजुग मल मूल। नर अरु नारि अधर्म रत सकल निगम प्रतिकूल।।96(ख)।।

prathama janma ke carita aba kahaũ sunahu bihagesa | suni prabhu pada rati upajai jātẽ miṭahĩ kalesa ||96(ka)|| pūruba kalpa eka prabhu juga kali-juga mala mūla | nara aru nāri adharma rata sakala nigama pratikūla ||96(kha)||

ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងនិយាយរឿងជាតិដំបូងរបស់ខ្ញុំ - សូមស្តាប់ ឱព្រះមហាក្សត្រនៃបក្សី កាលបានឮហើយ សេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះព្រះបាទនៃព្រះអម្ចាស់នឹងកើតឡើង ហើយដោយហេតុនោះ ទុក្ខវេទនានឹងបាត់បង់ទៅ។ ក្នុងយុគមួយកន្លងទៅហើយ មានយុគកលិ - ជាឫសគល់នៃសេចក្តីសៅហ្មង - ដែលបុរសនិងស្ត្រីប្រកាន់ខ្ជាប់នឹងអធម៌ ហើយប្រឆាំងនឹងលំដាប់ទាំងមូលនៃវេទ។

Verse 203 (चौपाई)

तेहि कलिजुग कोसलपुर जाई। जन्मत भयउँ सूद्र तनु पाई।। सिव सेवक मन क्रम अरु बानी। आन देव निंदक अभिमानी।। धन मद मत्त परम बाचाला। उग्रबुद्धि उर दंभ बिसाला।। जदपि रहेउँ रघुपति रजधानी। तदपि न कछु महिमा तब जानी।। अब जाना मैं अवध प्रभावा। निगमागम पुरान अस गावा।। कवनेहुँ जन्म अवध बस जोई। राम परायन सो परि होई।। अवध प्रभाव जान तब प्रानी। जब उर बसहिं रामु धनुपानी।। सो कलिकाल कठिन उरगारी। पाप परायन सब नर नारी।।

tehi kali-juga kosalapura jāī | janmata bhayuṁ sūdra tanu pāī || siva sevaka mana krama aru bānī | āna deva nindaka abhimānī || dhana mada matta parama bācālā | ugra-buddhi ura dambha bisālā || jadapi raheuṁ raghupati rajadhānī | tadapi na kachu mahimā taba jānī || aba jānā maiṁ avadha prabhāvā | nigamāgama purāna asa gāvā || kavanehuṁ janma avadha basa joī | rāma-parāyana so pari hoī || avadha prabhāva jāna taba prānī | jaba ura basahiṁ rāmu dhanupānī || so kali-kāla kaṭhina ura-gārī | pāpa-parāyana saba nara nārī ||

ក្នុងយុគកលិនោះ ខ្ញុំបានទៅកាន់ទីក្រុងកោសលៈ ហើយកើតក្នុងរាងកាយជាសូទ្រ។ ក្នុងចិត្ត ក្នុងកិច្ច និងក្នុងពាក្យសំដី ខ្ញុំជាអ្នកបម្រើព្រះសិវៈ តែក៏មានមោទនភាព ហើយជាអ្នករិះគន់ព្រះដទៃ។ ស្រវឹងដោយមោទនភាពនៃទ្រព្យសម្បត្តិ និយាយច្រើនពេក មានប្រាជ្ញាខ្លាំងក្លា មានការបន្លំយ៉ាងធំក្នុងចិត្ត។ ទោះបីខ្ញុំរស់នៅក្នុងរាជធានីរបស់ព្រះរាមា ក៏ខ្ញុំមិនស្គាល់ភាពរុងរឿងរបស់វាទេ។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំបានយល់ពីអំណាចរបស់អយុធ្យា ដូចដែលវេទ អាគម និងបុរាណបានប្រកាស។ នរណាក៏ដោយ ក្នុងជាតិណាក៏ដោយ ដែលរស់នៅក្នុងអយុធ្យា នឹងក្លាយជាអ្នកកាន់តែស្រឡាញ់ព្រះរាមា។ សត្វមានជីវិតយល់ពីភាពអស្ចារ្យរបស់អយុធ្យា នៅពេលដែលព្រះរាមា ដែលកាន់ធ្នូ មកគង់ក្នុងចិត្ត។ នេះគឺជាយុគកលិដែលលំបាក និងឆេះក្នុងខ្លួន: បុរសនិងស្ត្រីទាំងអស់ងាកទៅរាបបាប។

Verse 204 (दोहा/सोरठा)

कलिमल ग्रसे धर्म सब लुप्त भए सदग्रंथ। dंभिन्ह निज मति कल्पि करि प्रगट किए बहु पंथ।।97(क)।। भए लोग सब मोहबस लोभ ग्रसे सुभ कर्म। सुनु हरिजान ग्यान निधि कहउँ कछुक कलिधर्म।।97(ख)।।

kali-mala grasē dharma saba lupta bhae sadgrantha | dambhinha nija mati kalpi kari pragaṭa kiē bahu pantha || 97(ka) || bhae loga saba moha-basa lobha grasē subha karma | sunu hari-jāna jñāna-nidhi kahauṁ kachuka kali-dharma || 97(kha) ||

ស្នាមប្រឡាក់របស់កលិបានលេបត្របាក់ធម៌ទាំងអស់ គម្ពីរពិតប្រាកដបានធ្លាក់ចូលក្នុងសភាពមិនច្បាស់លាស់។ អ្នកបន្លំបានបង្កើតលទ្ធិដោយប្រាជ្ញារបស់ខ្លួន ហើយបានបង្ហាញផ្លូវជាច្រើន។ មនុស្សបានមកក្រោមសេចក្តីវង្វេងទាំងស្រុង លោភលន់បានលេបត្របាក់កិច្ចល្អ។ សូមស្តាប់ ឱអ្នកកាន់តែសម្បូរបែបដោយប្រាជ្ញា ខ្ញុំនឹងនិយាយបន្តិចពីធម៌របស់កលិ។

Verse 205 (चौपाई)

बरन धर्म नहिं आश्रम चारी। श्रुति बिरोध रत सब नर नारी।। द्विज श्रुति बेचक भूप प्रजासन। कोउ नहिं मान निगम अनुसासन।। मारग सोइ जा कहुँ जोइ भावा। पंडित सोइ जो गाल बजावा।। मिथ्यारंभ दंभ रत जोई। ता कहुँ संत कहइ सब कोई।। सोइ सयान जो परधन हारी। जो कर दंभ सो बड़ आचारी।। जौ कह झूँठ मसखरी जाना। कलिजुग सोइ गुनवंत बखाना।। निराचार जो श्रुति पथ त्यागी। कलिजुग सोइ ग्यानी सो बिरागी।। जाकें नख अरु जटा बिसाला। सोइ तापस प्रसिद्ध कलिकाला।।

barana-dharma nahiṁ āśrama cārī | śruti-birodha rata saba nara nārī || dvija śruti-bēcaka bhūpa prajā-sana | kou nahiṁ mānai nigama anusāsana || māraga soī jā kahuṁ joī bhāvā | paṇḍita soī jo gāla bajāvā || mithyā-ārambha dambha rata joī | tā kahuṁ santa kahai saba koī || soī sayāna jo para-dhana hārī | jo kara dambha so baṛa ācārī || jau kaha jhūṁṭha masakharī jānā | kali-juga soī guṇavanta bakhānā || nirācāra jo śruti patha tyāgī | kali-juga soī gyānī so birāgī || jākeṁ nakha aru jaṭā bisālā | soī tāpasa prasiddha kali-kālā ||

គ្មានការគោរពចំពោះការងារតាមវណ្ណៈ ក៏គ្មានសម្រាប់អាស្រមទាំងបួនទេ បុរសនិងស្ត្រីទាំងអស់រីករាយក្នុងការប្រឆាំងនឹងគម្ពីរ។ ព្រាហ្មណ៍លក់វេទ ព្រះមហាក្សត្រមានតែដើម្បីគ្រប់គ្រងប្រជារាស្ត្រ គ្មាននរណាទទួលស្គាល់វិន័យនៃការបើកសម្តែងទេ។ ផ្លូវគឺជាអ្វីដែលនរណាម្នាក់ចូលចិត្ត អ្នកប្រាជ្ញគឺជាអ្នកដែលបង្កើតសំឡេងខ្លាំងបំផុត។ នរណាដែលឧទ្ទិសដល់កិច្ចការក្លែងបន្លំនិងការបន្លំ - គ្រប់គ្នាហៅគាត់ថាជាអ្នកបរិសុទ្ធ។ អ្នកឆ្លាតគឺជាអ្នកដែលលួចទ្រព្យរបស់អ្នកដទៃ អ្នកដែលបង្ហាញការបន្លំត្រូវបានសរសើរថាជាអ្នកធ្វើល្អធំ។ បើនរណាម្នាក់ដឹងពីការនិយាយកុហកនិងការលេងសើច ក្នុងយុគកលិគាត់ត្រូវបានសរសើរថាមានគុណធម៌។ អ្នកដែលគ្មានអាការបត់ ហើយបោះបង់ផ្លូវរបស់គម្ពីរ - គាត់ក្នុងយុគកលិត្រូវបានហៅថាមានចំណេះដឹងនិងមិនមានការប្រកាន់។ អ្នកដែលមានក្រចកនិងសក់ដែលបត់បែនធំ - គាត់តែមួយគត់ក្លាយជាអ្នកបដិបត្តិដ៏ល្បីល្បាញក្នុងយុគខ្មៅ។

Verse 206 (दोहा/सोरठा)

असुभ बेष भूषन धरें भच्छाभच्छ जे खाहिं। तेइ जोगी तेइ सिद्ध नर पूज्य ते कलिजुग माहिं।।98(क)।। जे अपकारी चार तिन्ह कर गौरव मान्य तेइ। मन क्रम बचन लबार तेइ बकता कलिकाल महुँ।।98(ख)।।

aśubha bēṣa bhūṣana dharēṁ bhaccha-abhaccha jē khāhiṁ | tēi jogī tēi siddha nara pūjya tē kali-juga māhiṁ || 98(ka) || jē apakārī cāra tinh kara gaurava mānya tēi | mana krama bacana labāra tēi bakatā kali-kāla mahuṁ || 98(kha) ||

អ្នកដែលពាក់រូបរាងនិងគ្រឿងអលង្ការមិនសមស្រប ហើយដែលញ៉ាំអ្វីដែលសមនិងមិនសមដូចគ្នា - បុរសទាំងនោះហើយត្រូវបានគោរពក្នុងយុគកលិថាជាអ្នកបដិបត្តិយោគៈនិងអ្នកមានឫទ្ធិ។ អ្នកដែលបំផ្លាញប៉ុន្តែរលូននិងឆ្លាត - ទាំងនោះត្រូវបានផ្តល់កិត្តិយស។ អ្នកដែលជាអ្នកនិយាយកុហកក្នុងចិត្ត ក្នុងកិច្ច និងក្នុងពាក្យសំដី - ទាំងនោះជាអ្នកនិយាយសាធារណៈដ៏ល្បីល្បាញក្នុងយុគកលិ។

Verse 207 (चौपाई)

नारि बिबस नर सकल गोसाई। नाचहिं नट मर्कट की नाई।। सूद्र द्विजन्ह उपदेसहिं ग्याना। मेलि जनेऊ लेहिं कुदाना।। सब नर काम लोभ रत क्रोधी। देव बिप्र श्रुति संत बिरोधी।। गुन मंदिर सुंदर पति त्यागी। भजहिं नारि पर पुरुष अभागी।। सौभागिनीं बिभूषन हीना। बिधवन्ह के सिंगार नबीना।। गुर सिष बधिर अंध का लेखा। एक न सुनइ एक नहिं देखा।। हरइ सिष्य धन सोक न हरई। सो गुर घोर नरक महुँ परई।। मातु पिता बालकन्हि बोलाबहिं। उदर भरै सोइ धर्म सिखावहिं।।

nāri-bibasa nara sakala gosāī | nācahiṁ naṭa markaṭa kī nāī || sūdra dvijanha upadēsahiṁ gyānā | mēli janēū lēhiṁ kudānā || saba nara kāma lobha rata krodhī | dēva bipra śruti santa birodhī || guṇa-mandira sundara pati tyāgī | bhajahiṁ nāri para-puruṣa abhāgī || saubhāginīṁ bibhūṣana hīnā | bidhavanha kē siṅgāra nabīnā || guru ṣiṣa badhira andha kā lēkhā | ēka na sunai ēka nahiṁ dēkhā || harai ṣiṣya dhana sōka na haraī | sō guru ghōra naraka mahuṁ paraī || mātu pitā bālakanhi bolābahiṁ | udara bharai sōi dharma sikhāvahiṁ ||

បុរសដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយស្ត្រី គិតថាខ្លួនជាម្ចាស់លើទាំងអស់ ពួកគេរាំដូចជាអ្នកសំដែងនិងសត្វស្វា។ សូទ្របង្រៀនពួកទ្វិជពីចំណេះដឹង ពួកគេពាក់ខ្សែបរិសុទ្ធហើយយកផ្លូវអាក្រក់។ បុរសទាំងអស់ឧទ្ទិសដល់តណ្ហា លោភលន់ និងកំហឹង - ប្រឆាំងនឹងព្រះ ព្រាហ្មណ៍ គម្ពីរ និងអ្នកបរិសុទ្ធ។ ស្ត្រីដែលបោះបង់ប្តីរបស់ពួកគេដែលស្អាតស្អំ - ដែលជាលំនៅនៃគុណធម៌ - តាមរកបុរសដទៃ ជាអ្នកមានវាសនាអាក្រក់។ ប្រពន្ធដែលមានសំណាងទៅដោយគ្មានគ្រឿងអលង្ការ ស្ត្រីមេម៉ាយយកគ្រឿងតុបតែងថ្មី។ គ្រូនិងសិស្សដូចជាអ្នកថ្លង់និងអ្នកខ្វាក់: ម្នាក់មិនឮ ម្នាក់ទៀតមិនឃើញ។ គ្រូដែលលួចទ្រព្យរបស់សិស្សប៉ុន្តែមិនដកចេញនូវទុក្ខរបស់គាត់ - គាត់ធ្លាក់ទៅក្នុងនរកយ៉ាងខ្លាំង។ ម្តាយនិងឪពុកហៅកូនៗរបស់ពួកគេ នរណាដែលបំពេញពោះគឺជាអ្នកដែលបង្រៀនធម៌។

Verse 208 (दोहा/सोरठा)

ब्रह्म ग्यान बिनु नारि नर कहहिं न दूसरि बात। कौड़ी लागि लोभ बस करहिं बिप्र गुर घात।।99(क)।। बादहिं सूद्र द्विजन्ह सन हम तुम्ह ते कछु घाटि। जानइ ब्रह्म सो बिप्रबर आँखि देखावहिं डाटि।।99(ख)।।

brahma gyāna binu nāri nara kahahiṁ na dūsari bāta | kauṛī lāgi lobha basa karahiṁ bipra gura ghāta ||99(ka)|| bādahiṁ sūdra dvijanha sana hama tumha te kachu ghāṭi | jānai brahma so biprabara ā̃khi dekhāvahiṁ ḍāṭi ||99(kha)||

ដោយគ្មានចំណេះដឹងពិតប្រាកដអំពីព្រហ្មញ្ញ បុរសនិងស្ត្រីមិននិយាយអំពីអ្វីដែលខ្ពស់ជាងនេះទេ។ ដើម្បីតែកូរីមួយ បើកដោយលោភលន់ ពួកគេក៏ប្រព្រឹត្តបាបចំពោះព្រាហ្មណ៍និងគ្រូ។ សូទ្រជជែកជាមួយពួកទ្វិជ - យើងខ្ញុំមានអ្វីកើនលើសអ្នក? - ហើយអ្នកដែលគួរជាព្រាហ្មណ៍ល្អបំផុត ទោះបីអះអាងថាមានចំណេះដឹងព្រហ្មញ្ញ ក៏បានតែមើលនិងជេរប៉ុណ្ណោះ។