Sarga 56

Verse 1

अथ रात्र्यां व्यतीतायामवसुप्तमनन्तरम् ।प्रबोधयामास शनैर्लक्ष्मणं रघुनन्दनः ॥१॥

ពេលរាត្រីកន្លងផុតទៅ ព្រះរាម—ជាកិត្តិយសនៃវង្សរគ្ហុ—បានដាស់ព្រះលក្ខ្មណ៍ដែលកំពុងដេក ដោយសូម្បីតែស្រាលៗ និងយ៉ាងទន់ភ្លន់។

Verse 2

सौमित्रे श्रुणु वन्यानां वल्गु व्याहरतां स्वनम् ।सम्प्रतिष्ठामहे काल प्रस्थानस्य परन्तप ॥२॥

ឱ សោមិត្រី សូមស្តាប់សំឡេងច្រៀងផ្អែមល្ហែមរបស់បក្សីព្រៃ។ ឱ អ្នកបង្ក្រាបសត្រូវ ឥឡូវនេះជាវេលាដែលយើងត្រូវចេញដំណើរ។

Verse 3

स सुप्तस्समये भ्रात्रा लक्ष्मणः प्रतिबोधितः ।जहौ निद्रां च तन्द्रीं च प्रसक्तं च पथि श्रमम् ॥३॥

ពេលបងប្រុសបានដាស់នៅពេលសមរម្យ ព្រះលក្ខ្មណៈបានបោះបង់ទាំងការគេង និងភាពងងុយគេង ហើយទាំងភាពនឿយហត់ពីដំណើរដែលជាប់ជានិច្ចលើផ្លូវ។

Verse 4

तत उत्थाय ते सर्वे स्पृष्ट्वा नद्या श्शिवं जलम् ।पन्थानमृषिणाऽदिष्टं चित्रकूटस्य तं ययुः ॥४॥

បន្ទាប់មក ពួកគេទាំងអស់បានក្រោកឡើង ប៉ះទឹកទន្លេដ៏ជាមង្គល ហើយដើរតាមផ្លូវដែលឥសីបានណែនាំ ទៅកាន់ចិត្រកូដ។

Verse 5

ततस्सम्प्रस्थितः काले रामस्सौमित्रिणा सह ।सीतां कमलपत्राक्षीमिदं वचनमब्रवीत् ॥५॥

បន្ទាប់មក នៅពេលសមគួរ ព្រះរាមបានចេញដំណើរជាមួយសោមិត្រី (លក្ខ្មណ) ហើយមានព្រះបន្ទូលពាក្យនេះទៅកាន់ព្រះសីតា ដែលមានភ្នែកដូចក្រដាសផ្កាឈូក។

Verse 6

आदिप्तानिव वैदेहि सर्वतः पुष्पितान्नगान् ।स्वैः पुष्पैः किंशुकान् पश्य मालिनशिशिरात्यये ॥६॥

ឱ វៃទេហី សូមទតមើលដើមគിംសុកៈទាំងនោះ—នៅចុងរដូវរងា វាផ្ការីកពេញទិសទាំងឡាយ—មើលទៅដូចជាកំពុងឆេះភ្លើង ហើយតុបតែងដោយកម្រងផ្ការបស់ខ្លួនឯង។

Verse 7

पश्य भल्लातकान् फुल्लान्नरै रनुपसेवितान् ।फलपत्रैरवनता न्नूनं शक्ष्याम जीवितुम् ॥७॥

សូមមើលដើមភល្លាតកៈទាំងនេះ កំពុងរីកផ្កាពេញលេញ តែមិនសូវមានមនុស្សមកប្រើប្រាស់; វាកោងទាបដោយផ្លែ និងស្លឹក—ប្រាកដណាស់ យើងអាចរស់នៅទីនេះបាន។

Verse 8

पश्य द्रोणप्रमाणानि लम्बमानानि लक्ष्मण ।मधूनि मधुकारीभि स्सम्भृतानि नगे नगे ॥८॥

ឱ លក្ខ្មណៈ សូមមើល—សំបុកទឹកឃ្មុំធំដូចមាត្រា «ដ្រូណ» កំពុងព្យួរចុះ; ឃ្មុំបានសន្សំទឹកឃ្មុំទុកលើដើមឈើមួយៗ ជាបន្តបន្ទាប់។

Verse 9

एष क्रोशति नत्यूहस्तं शिखी प्रतिकूजति ।रमणीये वनोद्देशे पुष्पसंस्तरसङ्कटे ॥९॥

នៅទីនេះ បក្សីនាត្យូហៈស្រែក ហើយសត្វក្ងោកឆ្លើយតបជាសំឡេងទៅមក ក្នុងតំបន់ព្រៃដ៏រមណីយ៍នេះ ដែលដីពេញទៅដោយកម្រាលផ្កាធ្លាក់រាយប៉ាយ។

Verse 10

मातङ्गयूथानुसृतं पक्षिसंङ्घानुनादितम् ।चित्रकूटमिमं पश्य प्रवृद्धशिखरं गिरिम् ॥१०॥

សូមមើលភ្នំចិត្រកូដនេះ ដែលមានកំពូលខ្ពស់ធំឡើងខ្លាំង មានស្នាមហ្វូងដំរីដើរតាម និងកំពុងលាន់ឮដោយសំឡេងហ្វូងបក្សីជាច្រើន។

Verse 11

समभूमितले रम्ये द्रुमैर्बहुभिरावृते ।पुण्ये रंस्यामहे तात चित्रकूटस्य कानने ॥११॥

ប្អូនជាទីស្រឡាញ់អើយ ក្នុងព្រៃបរិសុទ្ធនៃចិត្រកូដនេះ ដែលមានដីរាបស្មើស្រស់ស្អាត និងគ្របដណ្តប់ដោយដើមឈើជាច្រើន យើងចូរស្នាក់នៅដោយសេចក្តីរីករាយ។

Verse 12

ततस्तौ पादचारेण गच्छन्तौ सह सीतया ।रम्यमासेदतुश्शैलं चित्रकूटं मनोरमम् ॥१२॥

បន្ទាប់មក ព្រះអង្គទាំងពីរ ដើរដោយជើងជាមួយនាងសីតា បានទៅដល់ភ្នំចិត្រកូដដ៏ស្រស់ស្អាត និងគួរឲ្យចិត្តរីករាយ។

Verse 13

तन्तु पर्वतमासाद्य नानापक्षिगणायुतम् ।बहुमूलफलं रम्यं सम्पन्नं सरसोदकम् ॥१३॥

ពេលទៅដល់ភ្នំនោះ—ដែលពោរពេញដោយហ្វូងបក្សីនានា—សម្បូរដោយឫសនិងផ្លែ ងាយរីករាយដល់ភ្នែក ហើយមានទឹកស្រះស្អាតថ្លា និងផ្អែមត្រជាក់គ្រប់គ្រាន់ ព្រះរាមបានបន្តព្រះវាចា។

Verse 14

मनोज्ञोऽयं गिरिस्सौम्य नानाद्रुमलतायुतः ।बहुमूलफलो रम्य स्स्वाजीवः प्रतिभाति मे ॥१४॥

ឱ សោមិត្រីដ៏ទន់ភ្លន់ ភ្នំនេះពេញចិត្តដល់ចិត្តណាស់ ពោរពេញដោយដើមឈើនានា និងវល្លិ; សម្បូរដោយឫសនិងផ្លែ ងាយរីករាយ—ខ្ញុំឃើញថា វាជាទីកន្លែងសមរម្យសម្រាប់រស់នៅ។

Verse 15

मुनयश्च महात्मानो वसन्त्यस्मि शिलोच्चये ।अयं वासो भवेत्तावदत्र सौम्य रमेमहि ॥१५॥

ព្រះមុនីមហាត្មាដ៏មានចិត្តធំៗ ស្នាក់នៅលើកំពូលថ្មនេះ។ ដូច្នេះ សូមឲ្យទីនេះជាទីលំនៅរបស់យើងសិន; ឱ អ្នកទន់ភ្លន់ យើងសូមរស់នៅទីនេះដោយសុខសាន្តរីករាយ។

Verse 16

इति सीता च रामश्च लक्ष्मणश्च कृताञ्जलिः ।अभिगम्याऽश्रमं सर्वे वाल्मीकि मभिवादयन् ॥१६॥

ដូច្នេះ សីតា និងព្រះរាម ព្រមទាំងលក្ខ្មណ៍ដែលប្រណម្យដៃ បានចូលទៅកាន់អាស្រម; ពួកគេទាំងអស់បានគោរពវន្ទនាចំពោះព្រះឥសី វាល្មីគិ។

Verse 17

तान्महर्षि प्रमुदितः पूजयामास धर्मवित् ।अस्यतामिति चोवाच स्वागन्तु निवेद्य च ॥१७॥

បន្ទាប់មក មហាឥសីអ្នកដឹងធម៌ មានចិត្តរីករាយ បានគោរពបូជាពួកគេ ស្វាគមន៍ការមកដល់ ហើយមានពាក្យថា «សូមអង្គុយ»។

Verse 18

ततोऽब्रवीन्महाबाहुर्लक्ष्मणं लक्ष्मणाग्रजः ।सन्निवेद्य यथान्याय मात्मानमृषये प्रभुः ॥१८॥

បន្ទាប់មក ព្រះរាមអ្នកមានព្រះពាហាដ៏ខ្លាំង អ្នកជាបងប្រុសរបស់ព្រះលក្ខ្មណ៍ បានថ្លែងណែនាំព្រះអង្គចំពោះឥសីតាមគួរគត់ ហើយទើបមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ព្រះលក្ខ្មណ៍។

Verse 19

लक्ष्मणाऽऽनय दारूणि दृढानि च वराणि च ।कुरुष्वाऽवसथं सौम्य वासे मेऽभिरतं मनः ॥१९॥

«ព្រះលក្ខ្មណ៍អើយ ចូរនាំឈើដែលរឹងមាំ និងល្អប្រសើរមក។ ឱ អ្នកមានចិត្តទន់ភ្លន់ ចូរសង់ទីស្នាក់នៅមួយ ព្រោះចិត្តខ្ញុំប្រាថ្នាចង់ស្នាក់នៅទីនេះ»។

Verse 20

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सौमित्रिर्विविधान् द्रुमान् ।आजहार तत श्चक्रे पर्णशालामरिन्दमः ॥२०॥

ពេលបានឮព្រះបន្ទូលនោះ ព្រះសោមិត្រី អ្នកបង្ក្រាបសត្រូវ បាននាំឈើជាច្រើនប្រភេទមក ហើយបន្ទាប់មកបានសង់កុដិមួយដំបូលស្លឹក។

Verse 21

तां निष्ठितां बद्धकटां दृष्ट्वा रामस्सुदर्शनाम् ।शुश्रूषमाणमेकाग्रमिदं वचनमब्रवीत् ॥२१॥

ព្រះរាមបានទតឃើញកុដិនោះសាងរួចរាល់ ស្រស់ស្អាត គ្រឹះមាំមួន និងមានជញ្ជាំងធ្វើពីកន្ទេលចងរឹងមាំ ហើយទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលពាក្យនេះទៅកាន់ព្រះលក្ខ្មណ៍ ដែលឈរយកចិត្តទុកដាក់ រង់ចាំបម្រើ។

Verse 22

ऐणेयं मांसमाहृत्य शालां यक्ष्यामहे वयम् ।कर्तव्यं वास्तुशमनं सौमित्रे चिरजीविभिः ॥२२॥

ឱ លក្ខ្មណៈ បើយើងត្រូវស្នាក់នៅទីនេះយូរ មុនដំបូងគួរធ្វើពិធីបូជាបន្ធូរនិងសម្រួលដល់ទេវតាអធិបតីនៃទីលំនៅនេះ; ដូច្នេះយើងនឹងយកសាច់ក្តាន់ខ្មៅមក ហើយធ្វើយញ្ញបូជាវាស្តុ-សមន៍សម្រាប់កុដិានេះតាមធម៌។

Verse 23

मृगं हत्वाऽऽनय क्षिप्रं लक्ष्मणेह शुभेक्षण ।कर्तव्य श्शास्त्रदृष्टो हि विधिर्धर्ममनुस्मर ॥२३॥

ឱ លក្ខ្មណៈ អ្នកមានភ្នែកជាមង្គល ចូរសម្លាប់ក្តាន់មួយ ហើយនាំមកទីនេះឲ្យរហ័ស; ព្រោះវិធីពិធីដែលសាស្ត្រាបង្ហាញ គឺត្រូវអនុវត្ត—ចូរចងចាំផ្លូវធម៌។

Verse 24

भ्रातुर्वचनमाज्ञाय लक्ष्मणः परवीरहा ।चकार स यथोक्तं च तं राम पुनरब्रवीत् ॥२४॥

ពេលលក្ខ្មណៈ—អ្នកសម្លាប់វីរបុរសរបស់សត្រូវ—យល់ពាក្យបងប្រុសហើយ ក៏បានធ្វើតាមដូចដែលបានបញ្ជា; បន្ទាប់មក ព្រះរាមបានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់គាត់ម្តងទៀត។

Verse 25

ऐणेयं श्रपयस्वैतच्छालां यक्ष्यामहे वयम् ।त्वर सौम्य मुहूर्तोऽयं ध्रुवश्च दिवसोऽप्ययम् ॥२५॥

ឱ អ្នកសុភាពរាបសារ ចូរចម្អិនសាច់ក្តាន់ខ្មៅនេះ; យើងនឹងធ្វើយញ្ញបូជាសម្រាប់កុដិានេះ។ ចូរប្រញាប់ឡើង ឱ សោមិត្រី—ម៉ោងនេះបានកំណត់មាំមួន ហើយថ្ងៃនេះក៏បានចាត់ទុកសម្រាប់ពិធីនេះដែរ។

Verse 26

स लक्ष्मणः कृष्णमृगं मेध्यं हत्वा प्रतापवान् ।अथ चिक्षेप सौमित्रिस्समिद्धे जातवेदसि ॥२६॥

បន្ទាប់មក លក្ខ្មណៈអ្នកមានអំណាច កូនប្រុសសុមិត្រា បានសម្លាប់ក្តាន់ខ្មៅដ៏បរិសុទ្ធ សមស្របសម្រាប់ការបូជា; ហើយសោមិត្រីបានបោះវាជាអាហូតិចូលទៅក្នុងភ្លើងដែលបានដុតឲ្យឆេះល្អ គឺជាជាតវេទស។

Verse 27

तन्तु पक्वं परिज्ञाय निष्टप्तं छिन्नशोणितम् ।लक्ष्मणः पुरुषव्याघ्रमथ राघवमब्रवीत् ॥२७॥

ពេលឃើញថាវាសុទ្ធតែឆ្អិនល្អ—អាំងបានល្អ និងឈាមបានហូរចេញអស់—ព្រះលក្ខ្មណៈក៏ទូលព្រះរាឃវៈ អ្នកជាព្យាឃ្រនៅក្នុងមនុស្ស។

Verse 28

अयं सर्वः समस्ताग्ङः श्रृतः कृष्णमृगो मया ।देवतां देवसङ्काश यजस्व कुशलो ह्यसि ॥२८॥

ក្តាន់ខ្មៅនេះ ដែលគ្រប់គ្រាន់ទាំងអវយវៈទាំងអស់ ខ្ញុំបានចម្អិនឲ្យឆ្អិនល្អហើយ។ ឱ ព្រះអង្គដែលភ្លឺរលោងដូចទេវតា សូមថ្វាយវាជាបូជាចំពោះទេវតា—ព្រះអង្គជំនាញក្នុងពិធីយជ្ញ។

Verse 29

रामः स्नात्वा तु नियतो गुणवान् जप्यकोविदः ।सङ्ग्रहेणाकरोत् स्रवार्न मन्त्रान् सत्रावसानिकान् ॥२९॥

ព្រះរាម ដែលមានគុណធម៌ ស្ងប់ស្ងាត់ និងជំនាញក្នុងការសូត្រមន្ត (ជប) បានងូតទឹក សម្រួលចិត្ត ហើយបន្ទាប់មកបានបញ្ចេញមន្តទាំងអស់ដែលសមស្របសម្រាប់បញ្ចប់ពិធី ដោយសង្ខេប។

Verse 30

इष्ट्वा देवगणान्सर्वान्विवेशाऽवसथं शुचिः ।बभूव च मनोह्लादो रामस्यामिततेजसः ॥३०॥

ក្រោយពីបូជាក្រុមទេវតាទាំងអស់ ហើយបានក្លាយជាបរិសុទ្ធ ព្រះអង្គបានចូលទៅក្នុងទីស្នាក់; ហើយក្នុងព្រះហฤទ័យរបស់ព្រះរាម អ្នកមានតេជៈមិនអាចវាស់បាន ក៏កើតមានសេចក្តីរីករាយជ្រាលជ្រៅ។

Verses 31-32

वैश्वदेवबलिं कृत्वा रौद्रं वैष्णव मेव च ।वास्तुसंशमनीयानि मङ्गलानि प्रवर्तयन् ॥३१॥जपं च न्यायत कृत्वा स्नात्वा नद्यां यथाविधि ।पापसंशमनं राम श्चकार बलिमुत्तमम् ॥३२॥

បន្ទាប់ពីបូជាយញ្ញដល់ទេវតាវិស្វទេវ រុទ្រ និងវិស្ណុ និងបានធ្វើពិធីមង្គលដើម្បីបន្ទាបទេវតារក្សាផ្ទះ ព្រះរាមទ្រង់បានបំពេញការសូត្រមន្តយប់តាមប្រពៃណី ទ្រង់ស្រង់ព្រះអង្គក្នុងទន្លេតាមលទ្ធិព្រះវេទ និងថ្វាយយញ្ញបូជាចុងក្រោយដើម្បីលាងបាប។

Verse 33

वेदिस्थलविधानानि चैत्यान्यायतनानि च ।आश्रमस्यानुरूपाणि स्थापयामास राघवः ॥३३॥

ព្រះរាឃវៈបានបង្កើតឡើងឲ្យសមស្របនឹងអាស្រម ដោយរៀបចំទីតាំងវេទិ (អាសនៈបូជា) ទីសក្ការៈ (ចៃត្យ) និងអាយតនៈសម្រាប់បូជា ព្រមទាំងព្រំដែនបរិសុទ្ធនានា។

Verses 34-35

वन्यैर्माल्यैः फलैर्मूलैः पक्वैर्मांसैर्यथाविधि ।अद्भिर्जपैश्च वेदोक्तैर्दर्भैश्च ससमित्कुशैः ॥३४॥तौ तर्पयित्वा भूतानि राघवौ सह सीतया ।तदा विविशतु श्शालां सुशुभां शुभलक्षणौ ॥३५॥

ដោយមាលាព្រៃ ផ្លែឈើ ឫស និងសាច់ក្ដាមដែលបានចំអិនត្រឹមត្រូវ ដោយទឹក ដោយការសូត្រមន្តតាមព្រះវេទ ដោយស្មៅដរ្ភា និងស្មៅកុស ព្រះរាម ព្រះលក្ស្មណ៍ និងព្រះសីតា បានបូជាដល់ទេវតា ហើយបន្ទាប់មក ដោយមានលក្ខណៈមង្គលទាំងពីរព្រះអង្គ បានចូលទៅក្នុងអាស្រមដ៏ស្រស់ស្អាតនោះ។

Verse 36

तां वृक्षपर्णच्छदनां मनोज्ञां यथाप्रदेशं सुकृतां निवाताम् ।वासाय सर्वे विविशुस्समेतास्सभां यथा देवगणास्सुधर्माम् ॥३६॥

បន្ទាប់មក ពួកគេទាំងអស់បានប្រមូលផ្តុំគ្នា ចូលទៅស្នាក់នៅក្នុងកុដិដំបូលស្លឹកឈើដ៏គួរឲ្យរីករាយនោះ—សាងសង់យ៉ាងល្អ ប្រកបដោយសមរម្យតាមទីកន្លែង និងមានទីជ្រកពីខ្យល់—ដូចព្រះទេវតាទាំងឡាយចូលទៅកាន់សភាសុធម្មា។

Verse 37

अनेकनानामृगपक्षिसङ्कुले विचित्रपत्रस्तबकैर्द्रुमैर्युते ।वनोत्तमे व्यालमृगानुनादिते तदा विजह्रु स्सुसुखं जितेन्द्रियाः ॥३७॥

នៅពេលនោះ ពួកគេដែលបានសំរួលអារម្មណ៍ និងគ្រប់គ្រងឥន្ទ្រីយ៍បានហើយ បានដើរលេងដោយសុខសាន្តយ៉ាងខ្លាំងក្នុងព្រៃដ៏ប្រសើរនោះ—ពោរពេញដោយសត្វព្រៃនានា និងបក្សីជាច្រើន មានដើមឈើប្រកបដោយកញ្ចុំស្លឹកពណ៌ចម្រុះ ហើយសូរស័ព្ទសត្វព្រៃក៏កងរំពង។

Verse 38

सुरम्यमासाद्य तु चित्रकूटं नदीं च तां माल्यवतीं सुतीर्थाम् ।ननन्द हृष्टो मृगपक्षिजुष्टां जहौ च दुखं पुरविप्रवासात् ॥३८॥

ពេលបានទៅដល់ភ្នំចិត្រកូដដ៏ស្រស់ស្អាតយ៉ាងក្រៃលែង និងទន្លេម៉ាល្យវតីដែលមានកន្លែងឆ្លងទឹកល្អប្រសើរ និងបរិសុទ្ធ ព្រះរាមក៏មានព្រះហឫទ័យរីករាយយ៉ាងខ្លាំង ដោយឃើញដែនដីដែលសត្វព្រៃ និងហ្វូងបក្សីមកស្នាក់នៅ ហើយទ្រង់បានលះបង់ទុក្ខសោកពីការនិរទេសចេញពីនគរ។