Sarga 53

Verse 1

स तं वृक्षं समासाद्य सन्ध्यामन्वास्यपश्चिमाम्।रामो रमयतां श्रेष्ठ इति होवाच लक्ष्मणम्।।।।

ព្រះរាមា បានទៅដល់ដើមឈើនោះ ហើយបានប្រតិបត្តិពិធីសន្ធ្យាពេលល្ងាច ដោយបែរមុខទៅទិសលិច; បន្ទាប់មក ព្រះរាមា អ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងការផ្តល់សេចក្តីសុខសាន្ត បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ព្រះលក្ស្មណ៍។

Verse 2

अद्येयं प्रथमा रात्रिर्याता जनपदाद्बहिः।या सुमन्त्रेण रहिता तां नोत्कण्ठितुमर्हसि।।।।

ថ្ងៃនេះជាយប់ដំបូងដែលយើងត្រូវស្នាក់នៅក្រៅដែនជនបទមានមនុស្សរស់នៅ ហើយគ្មានសុមន្ត្រា; ប៉ុន្តែអ្នកមិនគួរឲ្យចិត្តកង្វល់ដោយហេតុនោះទេ។

Verse 3

जागर्तव्यमतन्द्रिभ्यामद्यप्रभृति रात्रिषु।योगक्षेमौ हि सीताया वर्तेते लक्ष्मणावयोः।।।।

ឱ លក្ខមណ៍ ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ យើងទាំងពីរត្រូវតែយាមរាត្រីដោយមិនប្រហែសឡើយ ព្រោះសុវត្ថិភាព និងសុខសាន្តរបស់នាងសីតា ពឹងផ្អែកលើយើងទាំងពីរ។

Verse 4

रात्रिं कथञ्चिदेवेमां सौमित्रे वर्तयामहे।अपावर्तामहे भूमावास्तीर्य स्वयमार्जितैः।।।।

ឱ សោមិត្រី (លក្ខ្មណៈ) យប់នេះយើងត្រូវអត់ធ្មត់ឲ្យកន្លងផុតទៅដោយវិធីណាមួយ; យើងនឹងដេកលើដី ហើយព្រាលអ្វីៗដែលយើងបានប្រមូលដោយខ្លួនឯង។

Verse 5

स तु संविश्य मेदिन्यां महार्हशयनोचितः।इमाः सौमित्रये रामो व्याजहार कथाः शुभाः।।।।

ទោះបីសមនឹងគ្រែដ៏ថ្លៃថ្នូរបំផុតក៏ដោយ ព្រះរាមបានដេកលើផែនដី ហើយបានមានព្រះបន្ទូលពាក្យសុភមង្គល និងល្អប្រសើរ ទៅកាន់សោមិត្រី (លក្ខ្មណៈ)។

Verse 6

ध्रुवमद्य महाराजो दुःखं स्वपिति लक्ष्मण।कृतकामा तु कैकेयी तुष्टा भवितुमर्हति।।।।

ឱ លក្ខ្មណៈ ពិតប្រាកដណាស់យប់នេះ មហារាជនឹងដេកក្នុងទុក្ខសោក; តែកៃកេយី ព្រោះបំណងបានសម្រេចហើយ នាងគួរតែមានចិត្តពេញចិត្ត។

Verse 7

सा हि देवी महाराजं कैकेयी राज्यकारणात्।अपि न च्यावयेत्प्राणान् दृष्ट्वा भरतमागतम्।।।।

ព្រោះព្រះនាងកៃកេយី—ដោយហេតុផលនៃរាជ្យ—ពេលឃើញភរតត្រឡប់មកវិញ នាងអាចមិនទប់ចិត្តសោះ ទោះដល់ថ្នាក់ធ្វើឲ្យជីវិតមហារាជស្ថិតក្នុងគ្រោះថ្នាក់។

Verse 8

अनाथश्च हि वृद्धश्च मया चैव विनाकृतः।किं करिष्यति कामात्मा कैकेयी वशमागतः।।।।

ព្រះองค์ចាស់ជរា ហើយពេលបែកចេញពីខ្ញុំ ក៏ដូចជាគ្មានទីពឹង; ស្តេចដែលត្រូវកាមតណ្ហានាំ និងធ្លាក់ក្រោមអំណាចកៃកេយី នឹងអាចធ្វើអ្វីបានទៀត?

Verse 9

इदं व्यसनमालोक्य राज्ञश्च मतिविभ्रमम्।काम एवार्थधर्माभ्यां गरीयानिति मे मतिः।।।।

ដោយឃើញវិបត្តិនេះ និងការភាន់ច្រឡំនៃវិចារណញ្ញាណរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ខ្ញុំសន្និដ្ឋានថា តណ្ហាកាមតែប៉ុណ្ណោះ មានអំណាចធ្ងន់ធ្ងរជាងទាំងទ្រព្យសម្បត្តិ និងធម៌។

Verse 10

को ह्यविद्वानपि पुमान् प्रमदायाः कृते त्यजेत्।छन्दानुवर्तिनं पुत्रं तातो मामिव लक्ष्मण।।।।

ឱ ព្រះលក្ស្មណ៍! បុរសណាម្នាក់—even បើមិនមានចំណេះដឹង—នឹងបោះបង់កូនប្រុសដែលស្តាប់បង្គាប់ដូចខ្ញុំ ដើម្បីស្ត្រីម្នាក់ ដូចដែលព្រះបិតារបស់ខ្ញុំបានធ្វើ?

Verse 11

सुखी बत सभार्यश्च भरतः केकयीसुतः।मुदितान् कोसलानेको यो भोक्ष्यत्यधिराजवत्।।।।

ព្រះភរតៈ ព្រះរាជបុត្រនៃព្រះនាងកៃកេយី មានសេចក្តីសុខជាមួយព្រះមហេសី នឹងបានគ្រប់គ្រង និងរីករាយនឹងកោសលតែម្នាក់ឯង ដោយប្រជាជនទាំងឡាយសប្បាយរីករាយ ដូចជាព្រះចក្រពត្តិ។

Verse 12

स हि सर्वस्य राज्यस्य मुखमेकं भविष्यति।ताते च वयसाऽतीते मयि चारण्यमास्थिते।।।।

ព្រោះព្រះអង្គនឹងក្លាយជាប្រមុខតែមួយនៃរាជ្យទាំងមូល—ឱ អ្នកជាទីស្រឡាញ់ ព្រះបិតារបស់ខ្ញុំបានចាស់ជរា ហើយខ្ញុំបានចូលទៅរស់នៅក្នុងព្រៃវាល។

Verse 13

अर्थधर्मौ परित्यज्य य काममनुवर्तते।एवमापद्यते क्षिप्रं राजा दशरथो यथा।।।।

ព្រះមហាក្សត្រដែលបោះបង់អត្ថ និងធម៌ ហើយដើរតាមកាមតណ្ហា នឹងធ្លាក់ចូលវិនាសកម្មយ៉ាងឆាប់រហ័ស—ដូចព្រះបាទទសរថបានប្រទះ។

Verse 14

मन्ये दशरथान्ताय मम प्रव्राजनाय च।कैकेयी सौम्य सम्प्राप्ता राज्याय भरतस्य च।।।।

ឱ លក្ខ្មណៈអ្នកសុភាព! ខ្ញុំគិតថា កៃកេយីមកទីនេះ ដើម្បីវិនាសនៃព្រះបាទទសរថ ដើម្បីការបណ្តេញខ្ញុំចេញ និងដើម្បីឲ្យភរតឡើងគ្រងរាជ្យ។

Verse 15

अपीदानीं तु कैकेयी सौभाग्यमदमोहिता।कौसल्यां च सुमित्रां च सम्प्रबाधेत मत्कृते।।।।

ហើយឥឡូវនេះ តើកៃកេយី—ដែលវង្វេងដោយស្រវឹងនៃសំណាងល្អ—មិននឹងបៀតបៀនព្រះនាងកោសល្យា និងព្រះនាងសុមិត្រា ដោយសារខ្ញុំទេឬ?

Verse 16

मा स्म मत्कारणाद्देवी सुमित्रा दुःखमावसेत्।अयोध्यामित एव त्वं काल्ये प्रविश लक्ष्मण।।।।

លក្ខ្មណៈ កុំឲ្យព្រះនាងសុមិត្រាទេវីទទួលទុក្ខដោយសារខ្ញុំឡើយ; ដូច្នេះ ចូរអ្នកត្រឡប់ពីទីនេះទៅ ហើយចូលអយោធ្យានៅព្រឹកស្អែក។

Verse 17

अहमेको गमिष्यामि सीतया सह दण्डकान्।अनाथाया हि नाथस्त्वं कौशल्याया भविष्यसि।।।।

ខ្ញុំនឹងទៅតែម្នាក់ឯងជាមួយនាងសីតា ទៅកាន់ព្រៃទណ្ឌកៈ; អ្នកត្រូវក្លាយជាអ្នកអាណាព្យាបាល និងជាទីពឹងរបស់ព្រះនាងកោសល្យា ដែលនឹងនៅឯកោគ្មានទីពឹង។

Verse 18

क्षुद्रकर्मा हि कैकेयी द्वेष्यमन्याय्यमाचरेत्।परिदद्याहि धर्मज्ञे भरते मम मातरम्।।।।

ព្រោះកៃកេយីមានអំពើទាបថោក និងសាហាវ អាចដោយសេចក្តីស្អប់ខ្ពើមធ្វើអំពើគួរខ្ពើម និងអយុត្តិធម៌; ដូច្នេះ សូមប្រគល់មាតារបស់ខ្ញុំឲ្យព្រះភរត ដែលជាអ្នកដឹងធម៌។

Verse 19

नूनं जात्यन्तरे कस्मिन् स्त्रियः पुत्रैर्वियोजिताः।जनन्या मम सौमित्रे तस्मादेतदुपस्थितम्।।।।

ឱ លក្ខ្មណៈ កូនប្រុសសុមិត្រា! ពិតប្រាកដណាស់ ក្នុងជាតិមុន មាតារបស់ខ្ញុំប្រហែលបានបំបែកស្ត្រីចេញពីកូនប្រុសរបស់ពួកនាង; ដូច្នេះហេតុនេះ ទុក្ខវិនាសនេះបានមកដល់នាងឥឡូវ។

Verse 20

मया हि चिरपुष्टेन दुखसंवर्धितेन च।विप्रयुज्यत कौशल्या फलकाले धिगस्तु माम्।।।।

ព្រះនាងកោសល្យា បានចិញ្ចឹមខ្ញុំយូរអង្វែង និងលើកលែងខ្ញុំក្នុងទុក្ខលំបាក; តែពេលដល់កាលទទួលផល នាងត្រូវបែកចេញពីខ្ញុំ—អាសូរខ្ញុំឯង!

Verse 21

मा स्म सीमन्तिनी काचिज्जनयेत्पुत्रमीदृशम्।सौमित्रे योऽहमम्बाया दद्मि शोकमनन्तकम्।।।।

ឱ លក្ខ្មណៈ កូនប្រុសសុមិត្រា! ព្រោះខ្ញុំជាកូនប្រុសដែលផ្តល់ទុក្ខសោកមិនចប់ដល់មាតារបស់ខ្ញុំ សូមកុំឲ្យស្ត្រីណាម្នាក់កើតកូនប្រុសដូចខ្ញុំឡើយ។

Verse 22

मन्ये प्रीतिविशिष्टा सा मत्तो लक्ष्मण शारिका।यस्यास्तच्छ्रूयते वाक्यं शुक पादमरेर्दश।।।।

ឱ លក្ខ្មណៈ ខ្ញុំគិតថា បក្សីម៉ៃណា​របស់មាតាខ្ញុំ នាងស្រឡាញ់ជាងខ្ញុំទៀត ព្រោះពីមាត់វា គេឮពាក្យថា «ឱ សេកា ចូរចឹកខាំជើងសត្រូវ!»

Verse 23

शोचन्त्या अल्पभाग्याया न किञ्चिदुपकुर्वता।पुत्रेण किमपुत्राया मया कार्यमरिन्दम।।।।

ឱ អ្នកបង្ក្រាបសត្រូវ! សម្រាប់មាតាខ្ញុំដែលកំពុងសោកសៅ និងអភ័ព្វ តើមានប្រយោជន៍អ្វីពីកូនប្រុសដូចខ្ញុំ ដែលមិនអាចជួយអ្វីបានសោះ ដូចជានាងគ្មានកូនដែរ?

Verse 24

अल्पभाग्या हि मे माता कौशल्या रहिता मया।शेते परमदुःखार्ता पतिता शोकसागरे।।।।

មាតាខ្ញុំ កោសល្យា បាត់បង់ខ្ញុំទៅហើយ ពិតជាអភ័ព្វណាស់; ត្រូវទុក្ខធំគ្របសង្កត់ នាងប្រាកដជានอนដួល ដូចធ្លាក់ចូលសមុទ្រនៃសោកា។

Verse 25

एको ह्यहमयोध्यां च पृथिवीं चापि लक्ष्मण।तरेयमिषुभिः क्रुद्धो ननु वीर्यमकारणम्।।।।

ឱ លក្ខ្មណៈ បើខ្ញុំកើតកំហឹង ខ្ញុំតែម្នាក់ឯងក៏អាចបង្ក្រាបអយោធ្យា—សូម្បីតែផែនដីទាំងមូល—ដោយព្រួញរបស់ខ្ញុំបាន; ប៉ុន្តែការបង្ហាញវីរភាពដោយគ្មានហេតុត្រឹមត្រូវ មិនសមគួរទេ។

Verse 26

अधर्मभयभीतश्च परलोकस्य चानघ।तेन लक्ष्मण नाद्याह मात्मानमभिषेचये।।।।

ឱ លក្ខ្មណៈ អ្នកគ្មានទោស! ដោយខ្លាចអធម៌ ហើយក៏គិតដល់លោកក្រោយផង ដូច្នេះថ្ងៃនេះ ខ្ញុំមិនបានឲ្យខ្លួនឯងទទួលពិធីរាជាភិសេកឡើយ។

Verse 27

एतदन्यश्च करुणं विलप्य विजने वने।अश्रुपूर्णमुखो रामो निशि तूष्णीमुपाविशत्।।।।

ដោយយំសោកដូច្នេះ ហើយដោយពាក្យសោកសង្វេគផ្សេងៗទៀត នៅក្នុងព្រៃស្ងាត់ឯកោនោះ ព្រះរាមមានព្រះមុខពេញដោយទឹកភ្នែក បានអង្គុយស្ងៀមស្ងាត់នៅពេលរាត្រី។

Verse 28

विलप्योपरतं रामं गतार्चिषमिवानलम्।समुद्रमिव निर्वेगमाश्वासयत लक्ष्मणः।।।।

ពេលព្រះរាមឈប់យំសោក—ដូចភ្លើងដែលអណ្តាតភ្លើងរលត់ ដូចសមុទ្រដែលស្ងប់ស្ងាត់គ្មានរលក—ព្រះលក្ខមណ៍បានលួងលោមព្រះអង្គ។

Verse 29

ध्रुवमद्य पुरी राजन्नयोध्यायुधिनां वर।निष्प्रभा त्वयि निष्क्रान्ते गतचन्द्रेव शर्वरी।।।।

ឱ ព្រះរាជា អ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមអ្នកកាន់អាវុធ! ប្រាកដណាស់ ថ្ងៃនេះក្រុងអយោធ្យា ពេលព្រះអង្គចាកចេញទៅហើយ ក្លាយជាគ្មានពន្លឺសោភា ដូចរាត្រីដែលគ្មានព្រះចន្ទ។

Verse 30

नैतदौपयिकं राम यदिदं परितप्यते।विषादयसि सीतां च मां चैव पुरुषर्षभ।।।।

ឱ ព្រះរាម ការសោកស្តាយដូចនេះមិនសមនឹងព្រះអង្គទេ។ ឱ បុរសប្រសើរបំផុត ដោយការយំសោកបែបនេះ ព្រះអង្គធ្វើឲ្យនាងសីតាខ្សោយចិត្ត ហើយខ្ញុំផងដែរ។

Verse 31

न च सीता त्वया हीना न चाहमपि राघव।मुहूर्तमपि जीवावो जलान्मत्स्याविनोद्धृतौ।।।।

ឱ រាឃវៈ! ទាំងសីតា បើគ្មានព្រះអង្គ និងខ្ញុំផង ក៏មិនអាចរស់បានសូម្បីមួយខណៈ ដូចត្រីដែលត្រូវដកចេញពីទឹក។

Verse 32

नहि तातं न शत्रुघ्नं न सुमित्रां परन्तप।द्रष्टुमिच्छेयमद्याहं स्वर्गं चापि त्वया विना।।।।

ឱ បរន្តបៈ អ្នកបំផ្លាញសត្រូវ! បើគ្មានព្រះអង្គ ថ្ងៃនេះខ្ញុំមិនប្រាថ្នាចង់ឃើញទាំងព្រះបិតា សត្រុឃ្នៈ ឬសុមិត្រា ទេ—សូម្បីសួគ៌ក៏មិនចង់ឃើញដែរ។

Verse 33

ततस्तत्र सुखासीनौ नातिदूरे निरीक्ष्य ताम्।न्यग्रोधे सुकृतां शय्यां भेजाते धर्मवत्सलौ।।।।

បន្ទាប់មក នៅទីនោះ ពួកគេទាំងពីរ ដែលស្រឡាញ់ធម៌ អង្គុយដោយសុខសាន្ត ហើយឃើញមិនឆ្ងាយមានកន្លែងសម្រាកដែលរៀបចំយ៉ាងល្អក្រោមដើមន្យក្រោធ (ដើមប៉េងប៉ោះ/ប៉េងប៉ោះព្រៃ) ក៏ដេកលើកន្លែងនោះ។

Verse 34

स लक्ष्मणस्योत्तमपुष्कलं वचोनिशम्य चैवं वनवासमादरात्।समाः समस्ता विदधे परन्तपःप्रपद्य धर्मं सुचिराय राघवः।।।।

រាឃវៈ (រាម) អ្នកបំផ្លាញសត្រូវ បានស្តាប់ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់នូវពាក្យណែនាំដ៏ល្អឥតខ្ចោះ និងពេញលេញរបស់លក្ខ្មណៈ; ហើយបានទទួលយកធម៌ដែលសមស្របសម្រាប់ការរស់នៅព្រៃ ដោយប្រទានឱ្យគាត់ស្នាក់នៅក្នុងព្រៃសម្រាប់គ្រប់ឆ្នាំទាំងអស់ ជាយូរអង្វែង។

Verse 35

ततस्तु तस्मिन् विजने वने तदामहाबलौ राघववंशवर्धनौ।न तौ भयं सम्भ्रममभ्युपेयतुर्यथैव सिंहौ गिरिसानुगोचरौ।।।।

បន្ទាប់មក ក្នុងព្រៃស្ងាត់ឯកោនោះ មហាវីរបុរសទាំងពីរ អ្នកលើកតម្កើងវង្សរាឃវៈ មិនបានធ្លាក់ចូលក្នុងភ័យខ្លាច ឬភាពរអាក់រអួលឡើយ ដូចសត្វសិង្ហពីរដើរលេងតាមជម្រាលភ្នំ។