Sarga 2

Verse 1

ततः परिषदं सर्वामामन्त्र्य वसुधाधिपः ।हितमुद्धर्षणं चैवमुवाच प्रथितं वचः ॥१॥

បន្ទាប់មក ព្រះអធិបតីនៃផែនដី បានអញ្ជើញក្រុមប្រឹក្សាទាំងមូលមកប្រជុំ ហើយបានមានព្រះបន្ទូលដ៏ល្បីល្បាញ មានគោលបំណងល្អ និងជំរុញចិត្ត។

Verses 2-3

दुन्दुभिस्वनकल्पेन गम्भीरेणानुनादिना ।स्वरेण महता राजा जीमूत इव नादयन् ॥२॥राजलक्षणयुक्तेन कान्तेनानुपमेन च ।उवाच रसयुक्तेन स्वरेण नृपतिर्नृपान् ॥३॥

ព្រះបាទទសរថបានបន្លឺសំឡេងដ៏ធំធេង ជ្រៅ និងកង្វាន់ ដូចសូរស្គរធំ ដូចមេឃពពកផ្គរលាន់ដែលរញ្ជួយ។ ហើយដោយមានលក្ខណៈព្រះមហាក្សត្រពេញលេញ ព្រះវាចារបស់ព្រះអង្គស្រស់ស្អាត ឥតមានអ្វីប្រៀបបាន និងពោរពេញដោយរសជាតិពិរោះ ខណៈព្រះនរបតីមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់បណ្តាព្រះមហាក្សត្រ។

Verse 4

विदितं भवतामेतद्यथा मे राज्यमुत्तमम् ।पूर्वकैर्मम राजेन्द्रैस्सुतवत्परिपालितम् ॥४॥

អ្នកទាំងអស់គ្នាបានដឹងច្បាស់ថា រាជ្យដ៏ប្រសើររបស់ខ្ញុំនេះ តាំងពីបុរាណត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយព្រះមហាក្សត្របុព្វបុរស—ឱ ព្រះរាជាធិរាជ—ដែលបានថែរក្សាប្រជារាស្ត្រដូចកូនៗរបស់ព្រះองค์ផ្ទាល់។

Verse 5

सोऽहमिक्ष्वाकुभि स्सर्वैर्नरेन्द्रैः परिपालितम् ।श्रेयसा योक्तुकामोऽस्मि सुखार्हमखिलं जगत् ॥५॥

ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់បង្កើតសេចក្តីសុខសាន្ត និងសុភមង្គលដល់លោកទាំងមូល—ដែលសមគួរទទួលសុខ—ដែលត្រូវបានព្រះមហាក្សត្រទាំងអស់នៃវង្សអិក្ស្វាគុ អភិបាលថែរក្សាមកយូរហើយ។

Verse 6

मयाप्याचरितं पूर्वैः पन्थानमनुगच्छता ।प्रजा नित्यमनिद्रेण यथाशक्त्यभिरक्षिताः ॥६॥

ដោយដើរតាមផ្លូវដែលបុព្វបុរសបានអនុវត្តមក ខ្ញុំបានការពារប្រជារាស្ត្រជានិច្ច ដោយការប្រុងប្រយ័ត្នមិនដេកលក់ តាមសមត្ថភាពដែលអាចធ្វើបាន។

Verse 7

इदं शरीरं कृत्स्नस्य लोकस्य चरता हितम् ।पाण्डुरस्याऽतपत्रस्यच्छायायां जरितं मया ॥७॥

រាងកាយនេះរបស់ខ្ញុំបានចាស់ជរា ព្រោះបានគ្រប់គ្រងដើម្បីសេចក្តីប្រយោជន៍នៃលោកទាំងមូល; ខ្ញុំបានឆ្លងកាលវេលា ក្រោមស្រមោលឆត្ររាជស្វេត។

Verse 8

प्राप्य वर्षसहस्राणि बहून्यायूंषि जीवतः ।जीर्णस्यास्य शरीरस्य विश्रान्तिमभिरोचये ॥८॥

ក្រោយពីបានរស់នៅអស់ពាន់ៗឆ្នាំ និងឆ្លងកាត់អាយុកាលជាច្រើនវគ្គ ខ្ញុំឃើញថារាងកាយនេះចាស់ជ្រាបហើយ; ដូច្នេះខ្ញុំប្រាថ្នាចង់បានការសម្រាកស្ងប់។

Verse 9

राजप्रभावजुष्टां हि दुर्वहामजितेन्द्रियैः ।परिश्रान्तोऽस्मि लोकस्य गुर्वीं धर्मधुरं वहन् ॥९॥

ពិតប្រាកដណាស់ ការទ្រាំទ្រនូវអណ្ដូងធ្ងន់នៃធម៌ ក្នុងការគ្រប់គ្រងលោកនេះ គឺលំបាកសម្រាប់អ្នកដែលមិនបានឈ្នះអារម្មណ៍ទាំងឡាយ; ខ្ញុំបាននឿយហត់ហើយ ដោយសារកាន់ទុកភារកិច្ចធម៌ដ៏ធ្ងន់នេះ។

Verse 10

सोऽहं विश्रममिच्छामि पुत्रं कृत्वा प्रजाहिते ।सन्निकृष्टानिमान्सर्वाननुमान्य द्विजर्षभान् ॥१०॥

ដូច្នេះ បន្ទាប់ពីទទួលបានការយល់ព្រមពីព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរទាំងអស់ដែលមកប្រជុំជិតនេះ ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់សម្រាក ដោយបានតែងតាំងកូនប្រុសរបស់ខ្ញុំ ដើម្បីសុខមាលភាពរបស់ប្រជាជន។

Verse 11

अनुजातो हि मां सर्वैर्गुणैर्ज्येष्ठो ममात्मजः ।पुरन्दरसमो वीर्ये रामः परपुरञ्जयः ॥११॥

ពិតប្រាកដណាស់ ព្រះរាម កូនប្រុសច្បងរបស់ខ្ញុំ បានទទួលមរតកគុណធម៌ទាំងអស់របស់ខ្ញុំ; ក្នុងអំណាចក្លាហាន ព្រះអង្គស្មើពុរន្ទរ (ឥន្ទ្រ) ជាអ្នកឈ្នះទីក្រុងសត្រូវ។

Verse 12

तं चन्द्रमिव पुष्येण युक्तं धर्मभृतां वरम् ।यौवराज्ये नियोक्ताऽस्मि प्रीतः पुरुषपुङ्गवम् ॥१२॥

ដោយព្រះហឫទ័យរីករាយ ខ្ញុំមានបំណងតែងតាំងព្រះអង្គជាយុវរាជ (ព្រះរាជទាយាទ)—បុរសដ៏ឧត្តម ជាអ្នកល្អបំផុតក្នុងចំណោមអ្នកគាំទ្រធម៌—ដូចព្រះចន្ទភ្លឺរលោងរួមជាមួយតារាពុស្ស្យៈ។

Verse 13

अनुरूपस्स वै नाथो लक्ष्मीवान् लक्ष्मणाग्रजः ।त्रैलोक्यमपि नाथेन येन स्यान्नाथवत्तरम् ॥१३॥

ព្រះអង្គ—ជាព្រះបងប្រុសរបស់លក្ខ្មណៈ ប្រកបដោយសិរីល្អ និងលក្ខ្មីនៃរាជសម្បត្តិ—ជានាថដ៏សមគួរពិតប្រាកដ; បើមានព្រះអង្គជាអ្នកអភិរក្ស សូម្បីតែត្រៃលោកក៏នឹងបានការពារល្អប្រសើរជាងមុន។

Verse 14

अनेन श्रेयसा सद्यस्संयोज्यैवमिमां महीम् ।गतक्लेशो भविष्यामि सुते तस्मिन्निवेश्य वै ॥१४॥

ដោយប្រគល់ដែនដីនេះឲ្យព្រះរាជបុត្រនោះភ្លាមៗ ដើម្បីសេចក្តីប្រសើរនៃរាជ្យ ហើយស្ថាបនាព្រះអង្គឲ្យគង់វង្សនៅទីនោះ ខ្ញុំនឹងរួចផុតពីទុក្ខកង្វល់ និងការលំបាក។

Verse 15

यदिदं मेऽनुरूपार्थं मया साधु सुमन्त्रितम् ।भवन्तो मेऽनुमन्यन्तां कथं वा करवाण्यहम् ॥१५॥

បើគម្រោងនេះ—ដែលសមគួរនឹងខ្ញុំ និងបានពិចារណាដោយល្អ—ទទួលបានការយល់ព្រមពីលោកទាំងអស់ សូមអនុម័តឲ្យខ្ញុំ; បើមិនដូច្នោះទេ សូមប្រាប់ថាខ្ញុំគួរធ្វើដូចម្តេច។

Verse 16

यद्यप्येषा मम प्रीतिर्हितमन्यद्विचिन्त्यताम् ।अन्या मध्यस्थचिन्ता हि विमर्दाभ्यधिकोदया ॥१६॥

ទោះបីនេះជាសេចក្តីពេញចិត្តរបស់ខ្ញុំក៏ដោយ សូមពិចារណាផ្លូវផ្សេងទៀតដែលនាំមកនូវសេចក្តីប្រយោជន៍ផង; ព្រោះការគិតពិចារណារបស់អ្នកមានចិត្តមធ្យស្ថ មិនលំអៀង ដោយការពិភាក្សាដោយម៉ត់ចត់ នាំឲ្យបានផលប្រយោជន៍ធំជាង។

Verse 17

इति ब्रुवन्तं मुदिताः प्रत्यनन्दन्नृपा नृपम् ।वृष्टिमन्तं महामेघं नर्दन्त इव बर्हिणः ॥१७॥

ពេលព្រះរាជាទ្រង់មានព្រះបន្ទូលដូច្នោះ ព្រះមហាក្សត្រទាំងឡាយក៏រីករាយសរសើរតបស្នងព្រះរាជា ដូចហ្វូងក្ងោកហៅស្រែកពេលឃើញមហាមេឃនាំភ្លៀង។

Verse 18

स्निग्धोऽनुनादी संजज्ञे तत्र हर्षसमीरितः ।जनौघोद्घुष्टसन्नादो विमानं कम्पयन्निव ॥१८॥

នៅទីនោះបានកើតមានសំឡេងរំភើបដ៏ទន់ភ្លន់ប៉ុន្តែក្រអូបកង្វាន់ កើតពីសេចក្តីអំណរ; សំឡេងហ៊ោរបស់មហាជនអ៊ូអរ ដូចជាកំពុងធ្វើឲ្យព្រះរាជវាំងរញ្ជួយ។

Verses 19-20

तस्य धर्मार्थविदुषो भावमाज्ञाय सर्वशः ।ब्राह्मणा जनमुख्याश्च पौरजानपदै स्सह ॥१९॥समेत्य मन्त्रयित्वा तु समतागतबुद्धयः ।ऊचुश्च मनसा ज्ञात्वा वृद्धं दशरथं नृपम् ॥२०॥

ក្រោយពេលយល់ច្បាស់ពីព្រះរាជបំណងរបស់ព្រះបាទទសរថ ដែលជាអ្នកជ្រាបធម៌ និងការគ្រប់គ្រងរដ្ឋ ប្រាហ្មណ៍ មេដឹកនាំប្រជាជន និងប្រជាពលរដ្ឋទាំងក្នុងក្រុងនិងជនបទ បានប្រមូលផ្តុំគ្នា។ បន្ទាប់ពីពិភាក្សា និងឯកភាពជាមតិមួយហើយ ពួកគេបានទូលព្រះបាទទសរថដ៏ចាស់ជរា ដោយសេចក្តីសម្រេចដែលបានពិចារណាហើយ។

Verse 21

अनेकवर्षसाहस्रो वृद्धस्त्वमसि पार्थिव ।स रामं युवराजानमभिषिञ्चिस्व पार्थिवम् ॥२१॥

ឱ ព្រះមហាក្សត្រ (បារថិវ) ព្រះអង្គបានចាស់ជរាដោយកាលវេលានับពាន់ឆ្នាំកន្លងទៅហើយ ដូច្នេះសូមព្រះអង្គប្រកបពិធីអភិសេក តែងតាំងព្រះរាមជាយុវរាជ ជាព្រះអង្គស្នងរាជ្យនៃផែនដី។

Verse 22

इच्छामो हि महाबाहुं रघुवीरं महाबलम् ।गजेन महताऽयान्तं रामं छत्रावृताननम् ॥२२॥

ពិតប្រាកដណាស់ យើងខ្ញុំប្រាថ្នាចង់ឃើញព្រះរាម—វីរបុរសនៃវង្សរគ្ខុ មានព្រះពាហុដ៏ខ្លាំង និងព្រះកម្លាំងដ៏មហិមា—យាងមកលើដំរីធំ ព្រះមុខស្ថិតក្រោមឆត្ររាជសម្បត្តិ។

Verse 23

इति तद्वचनं श्रुत्वा राजा तेषां मनःप्रियं ।अजानन्निव जिज्ञासुरिदं वचनमब्रवीत् ॥२३॥

ព្រះរាជា​បានស្តាប់ពាក្យនោះ ដែលពេញចិត្តដល់ចិត្តរបស់ពួកគេហើយ ក៏មានព្រះបន្ទូលម្តងទៀត ដូចជាមិនទាន់ដឹង ដើម្បីសួរឲ្យច្បាស់អំពីបំណងរបស់ពួកគេ។

Verse 24

श्रुत्वैव वचनं यन्मे राघवं पतिमिच्छथ ।राजान स्संशयोऽयं मे किमिदं ब्रूत तत्त्वतः ॥२४॥

ឱ ព្រះមហាក្សត្រទាំងឡាយ! ពេលបានស្តាប់ព្រះបន្ទូលរបស់យើងហើយ អ្នកទាំងអស់គ្នាប្រាថ្នាឲ្យព្រះរាម (រាឃវ) នៃវង្សរគ្ខុ ជាព្រះអម្ចាស់គ្រប់គ្រង។ តែមានសង្ស័យកើតឡើងក្នុងចិត្តយើង—សូមប្រាប់តាមពិត តើនេះជាការជឿជាក់ពីក្នុងចិត្តរបស់អ្នកទាំងអស់គ្នាឬ?

Verse 25

कथं नु मयि धर्मेण पृथिवीमनुशासति ।भवन्तो द्रष्टुमिच्छन्ति युवराजं ममात्मजम् ॥२५॥

នៅពេលដែលយើងកំពុងគ្រប់គ្រងផែនដីតាមធម៌ (ធម្មៈ) ហេតុអ្វីបានជាអ្នកទាំងអស់គ្នាចង់ឃើញព្រះរាជបុត្ររបស់យើង ត្រូវបានស្ថាបនាជាយុវរាជ?

Verse 26

ते तमूचुर्महात्मानं पौरजानपदैस्सह ।बहवो नृप कल्याणा गुणाः पुत्रस्य सन्ति ते ॥२६॥

ពួកគេជាច្រើន រួមទាំងប្រជាជនក្នុងក្រុង និងជនបទ បានទូលឆ្លើយព្រះរាជាដ៏មានព្រះហឫទ័យធំថា៖ «ឱ ព្រះនរេន្ទ្រ! ព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះองค์មានគុណធម៌ល្អប្រសើរ និងមង្គលជាច្រើន»។

Verse 27

गुणान् गुणवतो देव देवकल्पस्य धीमतः ।प्रियानानन्दनान्कृत्स्नान्प्रवक्ष्यामोऽद्य तान् शृणु ॥२७॥

បពិត្រព្រះមហាក្សត្រ សូមព្រះអង្គស្តាប់៖ ថ្ងៃនេះយើងខ្ញុំនឹងពោលបង្ហាញដោយពេញលេញអំពីគុណធម៌ទាំងអស់នៃព្រះរាជកុមារអ្នកមានគុណ មានប្រាជ្ញា និងដូចទេវតា គុណធម៌ដែលជាទីស្រឡាញ់របស់មនុស្សទាំងអស់ និងនាំមកនូវសេចក្តីអំណរ។

Verse 28

दिव्यैर्गुणैश्शक्रसमो रामस्सत्यपराक्रमः ।इक्ष्वाकुभ्योऽपि सर्वेभ्यो ह्यतिरिक्तो विशांपते ॥२८॥

បពិត្រព្រះអម្ចាស់នៃប្រជាជន ព្រះរាមមានគុណធម៌ទេវី ធៀបស្មើនឹងសក្រ (ឥន្ទ្រ) វីរភាពរបស់ព្រះអង្គពិតប្រាកដ និងបានបង្ហាញច្បាស់ ហើយព្រះអង្គក៏លេចធ្លោលើសលប់សូម្បីក្នុងចំណោមពូជអិក្ស្វាគុទាំងអស់។

Verse 29

राम स्सत्पुरुषो लोके सत्यधर्मपरायणः ।साक्षाद्रामाद्विनिर्वृत्तो धर्मश्चापि श्रिया सह ॥२९॥

ក្នុងលោកនេះ ព្រះរាមជាសត្បុរសពិត ប្តេជ្ញាចិត្តលើសច្ចៈ និងធម៌ ដូចជាធម៌ផ្ទាល់ ព្រមទាំងស្រី—សេចក្តីរុងរឿងសម្បត្តិ—ហូរចេញដោយផ្ទាល់ពីព្រះរាម។

Verse 30

प्रजासुखत्त्वे चन्द्रस्य वसुधायाः क्षमागुणैः ।बुद्ध्या बृहस्पतेस्तुल्यो वीर्ये साक्षाच्छचीपतेः ॥३०॥

ក្នុងការនាំសេចក្តីសុខដល់ប្រជាជន ព្រះองค์ដូចព្រះចន្ទ; ក្នុងការអត់ធ្មត់ដូចផែនដី; ក្នុងប្រាជ្ញាស្មើព្រះព្រហស្បតិ; និងក្នុងវីរភាពដូចជាព្រះឥន្ទ្រា ស្វាមីនៃព្រះសចីផ្ទាល់។

Verse 31

धर्मज्ञः सत्यसन्धश्च शीलवाननसूयकः ।क्षान्तः सान्त्वयिता श्लक्ष्णः कृतज्ञो विजितेन्द्रियः ॥३१॥

ព្រះองค์ជាអ្នកដឹងធម៌ រក្សាសច្ចៈនិងពាក្យសន្យា មានសីលធម៌ល្អ និងគ្មានចិត្តច嫉; អត់ធ្មត់ ជាអ្នកលួងលោមអ្នកដទៃ ទន់ភ្លន់ កតញ្ញូ និងគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ទាំងឡាយបាន។

Verses 32-33

मृदुश्च स्थिरचित्तश्च सदा भव्योऽनसूयकः ।प्रियवादी च भूतानां सत्यवादी च राघवः ॥३२॥बहुश्रुतानां वृद्धानां ब्राह्मणानामुपासिता ।तेनास्येहाऽतुला कीर्तिर्यशस्तेजश्च वर्धते ॥३३॥

ព្រះរាឃវៈទន់ភ្លន់ និងមានចិត្តមាំមួន ជានិច្ចសុភាពរាបសារ និងគ្មានចិត្តច嫉; ព្រះองค์និយាយពាក្យផ្អែមល្ហែមចំពោះសត្វទាំងឡាយ និងនិយាយតែសច្ចៈ។ ព្រះองค์គោរពបម្រើព្រះព្រាហ្មណ៍ចាស់ជរា ដែលបានស្តាប់សាស្ត្រច្រើន; ដូច្នេះ កេរ្តិ៍ឈ្មោះ យស និងពន្លឺតេជៈដ៏មិនអាចប្រៀបបានរបស់ព្រះองค์ ក្នុងលោកនេះ ក៏កើនឡើងជានិច្ច។

Verse 34

देवासुरमनुष्याणां सर्वास्त्रेषु विशारदः ।सम्यग्विद्याव्रतस्नातो यथावत्साङ्गवेदवित् ॥३४॥

ព្រះองค์ជំនាញក្នុងអាវុធទាំងអស់ដែលគេស្គាល់ក្នុងចំណោមទេវតា អសុរ និងមនុស្ស; ព្រះองค์បានបញ្ចប់វិន័យនៃការសិក្សាដោយត្រឹមត្រូវ ហើយស្គាល់វេទទាំងឡាយជាមួយវេទាង្គទាំងអស់យ៉ាងគ្រប់គ្រាន់។

Verse 35

गान्धर्वे च भुवि श्रेष्ठो बभूव भरताग्रजः ।कल्याणाभिजन स्साधुरदीनात्मा महामतिः ॥३५॥

ដូចដែលព្រះអង្គបានប្រទានការយកចិត្តទុកដាក់ពិសេសដល់កៃកេយី និងសុមិត្រា ដូចគ្នានោះ សូមព្រះអង្គប្រទានការយកចិត្តទុកដាក់ពិសេសដល់ទេវី កោសល្យា—មាតារបស់ខ្ញុំ—ផងដែរ។

Verse 36

द्विजैरभिविनीतश्च श्रेष्ठैर्धर्मार्थनैपुणैः ।यदा व्रजति सङ्ग्रामं ग्रामार्थे नगरस्य वा ॥३६॥गत्वा सौमित्रिसहितो नाऽविजित्य निवर्तते ।

ព្រះองค์ត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលយ៉ាងល្អដោយព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ ដែលជំនាញក្នុងធម៌ និងនីតិរដ្ឋ។ រាល់ពេលដែលព្រះองค์ចេញទៅសង្គ្រាម ដើម្បីប្រយោជន៍នៃភូមិ ឬទីក្រុង ព្រះองค์ទៅជាមួយសោមិត្រី ហើយមិនត្រឡប់មកវិញឡើយ ប្រសិនបើមិនបានជ័យជម្នះ។

Verses 37-38

सङ्ग्रामात्पुनरागम्य कुञ्जरेण रथेन वा ॥३७॥पौरान् स्वजनवन्नित्यं कुशलं परिपृच्छति ॥पुत्रेष्वग्निषु दारेषु प्रेष्यशिष्यगणेषु च ॥३८॥निखिलेनानुपूर्व्याच्च पितापुत्रानिवौरसान् ॥

ក្រោយត្រឡប់ពីសមរភូមិ មិនថាជិះដំរី ឬជិះរទេះសង្គ្រាមក្តី ព្រះองค์តែងសួរសុខទុក្ខប្រជាពលរដ្ឋ ដូចជាសាច់ញាតិរបស់ព្រះองค์ផ្ទាល់ ហើយសួរតាមលំដាប់យ៉ាងលម្អិតអំពីកូនៗ ភ្លើងបូជាសក្ការៈ (អគ្នី) ភរិយា ព្រមទាំងអ្នកបម្រើ និងសិស្សទាំងឡាយ ដូចបិតាសួរអំពីកូនប្រុសជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្លួន

Verse 39

शुश्रूषन्ते च व श्शिष्याः कच्चित्कर्मसु दंशिताः ॥३९॥इति नः पुरुषव्याघ्र स्सदा रामोऽभिभाषते ।

«តើសិស្សរបស់លោកទាំងឡាយ បម្រើដោយស្មោះត្រង់ ហើយប្រកបកិច្ចការទាំងឡាយដោយជំនាញល្អឬទេ?»—ព្រះរាម ដែលជាព្យាឃ្រ​ក្នុងចំណោមមនុស្ស តែងមានព្រះបន្ទូលសួរយើងជានិច្ចដូច្នេះ។

Verse 40

व्यसनेषु मनुष्याणां भृशं भवति दुःखितः ॥४०॥उत्सवेषु च सर्वेषु पितेव परितुष्यति ।

នៅពេលមនុស្សទាំងឡាយជួបវិបត្តិ ព្រះองค์ទ្រង់សោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំង; ហើយនៅក្នុងពិធីបុណ្យ និងការអបអរសាទរទាំងអស់ ព្រះองค์ទ្រង់រីករាយដូចបិតា។

Verse 41

सत्यवादी महेष्वासो वृद्धसेवी जितेन्द्रियः ॥४१॥स्मितपूर्वाभिभाषी च धर्मं सर्वात्मना श्रितः ।

ព្រះองค์ទ្រង់ជាអ្នកនិយាយសច្ចៈ ជាអ្នកធ្នូដ៏អស្ចារ្យ ជាអ្នកបម្រើគោរពចំពោះអ្នកចាស់ទុំ និងជាអ្នកឈ្នះលើអារម្មណ៍ទាំងឡាយ; ព្រះองค์ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលដោយញញឹម ហើយទ្រង់ពឹងផ្អែកលើធម៌ដោយអស់ពីចិត្តទាំងមូល។

Verse 42

सम्यग्योक्ता श्रेयसां च न विगृह्य कथारुचिः ॥४२॥उत्तरोत्तरयुक्तौ च वक्ता वाचस्पतिर्यथा ।

ព្រះองค์មានព្រះវាចាដែលត្រឹមត្រូវសម្រាប់អ្វីដែលជាប្រយោជន៍ និងមិនមានចំណង់ចំណូលចិត្តចំពោះពាក្យសម្តីដែលបង្កការបែកបាក់ឡើយ; ប៉ុន្តែក្នុងការពិចារណាហេតុផល និងការជជែកវែកញែកកាន់តែខ្ពស់ ព្រះองค์និយាយដូចវាចស្បតិ (ព្រះព្រហស្បតិ)។

Verse 43

सुभ्रूः आयतताम्राक्षः साक्षाद्विष्णुरिव स्वयम् ॥४३॥रामो लोकाभिरामोऽयं शौर्यवीर्यपराक्रमैः ।

ព្រះរាមនេះ—ជាទីរីករាយរបស់លោកទាំងមូល—មានចិញ្ចើមស្រស់ស្អាត និងភ្នែកវែងពណ៌ក្រហមស្រអែមដូចពណ៌ស្ពាន់; ដោយសេចក្តីក្លាហាន កម្លាំង និងអំណាចវីរភាព ព្រះองค์ដូចជាព្រះវិស្ណុផ្ទាល់បានបង្ហាញរូប។

Verse 44

प्रजापालनतत्त्वज्ञो न रागोपहतेन्द्रियः ॥४४॥शक्तस्त्रैलोक्यमप्येको भोक्तुं किन्नु महीमिमाम् ।

ព្រះองค์ជ្រាបច្បាស់នូវសេចក្តីពិតនៃគោលការណ៍ការពារប្រជាជន ហើយអង្គឥន្ទ្រីយ៍មិនត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយតណ្ហាទេ; ព្រះองค์តែមួយគត់ក៏អាចគ្រប់គ្រងបានសូម្បីតែត្រីលោក—តើមែនទែនហើយដីលោកនេះវិញ!

Verse 45

नास्य क्रोधः प्रसादश्च निरर्थोऽस्ति कदाचन ॥४५॥हन्त्येव नियमाद्वध्यानवध्ये न च कुप्यति ।

ទាំងព្រះកំហឹង និងព្រះអនុគ្រោះរបស់ព្រះองค์ មិនដែលឥតគោលបំណងឡើយ; ព្រះองค์ផ្តន្ទាទោសអ្នកដែលគួរត្រូវផ្តន្ទាទោសតាមវិន័យ និងយុត្តិធម៌ ហើយចំពោះអ្នកដែលមិនគួរត្រូវប៉ះពាល់ ព្រះองค์មិនខឹងទេ។

Verses 46-47

युनक्त्यर्थैः प्रहृष्टश्च तमसौ यत्र तुष्यति ॥४६॥शान्तै स्सर्वप्रजाकान्तैः प्रीतिसञ्जननैर्नृणाम् ।गुणैर्विरुरुचे रामो दीप्त स्सूर्य इवांशुभिः ॥४७॥

នៅពេលដែលព្រះរាមទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យ ទ្រង់តែងប្រទានទ្រព្យសម្បត្តិដោយក្តីរីករាយ។ ដោយសារគុណធម៌ដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ ជាទីស្រឡាញ់នៃប្រជារាស្ត្រ និងផ្តល់ក្តីសុខដល់មនុស្សលោក ព្រះរាមទ្រង់ភ្លឺចិញ្ចាចដូចព្រះអាទិត្យដែលមានរស្មី។

Verse 48

तमेवंगुणसम्पन्नं रामं सत्यपराक्रमम् ।लोकपालोपमं नाथमकामयत मेदिनी ॥४८॥

ផែនដីខ្លួនឯងបានប្រាថ្នាព្រះរាមជាព្រះនាថ—ព្រះអង្គពេញលេញដោយគុណធម៌ មាំមួនក្នុងវីរភាពដែលបានបញ្ជាក់ហើយ ហើយស្មើដូចទេវតាលោកបាល អ្នកអភិរក្សលោក។

Verse 49

वत्सश्श्रेयसि जातस्ते दिष्ट्याऽसौ तव राघव ।दिष्ट्या पुत्रगुणैर्युक्तो मारीच इव काश्यपः ॥४९॥

ឱ រាឃវៈ ដោយសំណាងល្អ កូនប្រុសនេះបានកើតមកសម្រាប់សេចក្តីសុខសាន្តរបស់អ្នក; ហើយដោយសំណាងដដែល គាត់ប្រកបដោយគុណធម៌នៃកូនប្រុសដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ដូចម៉ារីច កូនប្រុសរបស់កាស្យប។

Verses 50-51

बलमारोग्यमायुश्च रामस्य विदितात्मनः ।देवासुरमनुष्येषु सगन्धर्वोरगेषु च ॥५०॥आशंसते जनस्सर्वो राष्ट्रे पुरवरे तथा ।आभ्यन्तरश्च बाह्यश्च पौरजानपदो जनः ॥५१॥

ក្នុងចំណោមទេវតា អសុរ មនុស្ស គន្ធព៌ និងនាគ ប្រជាជនទាំងអស់—ដែលស្គាល់គុណធម៌របស់ព្រះរាមយ៉ាងច្បាស់—សូមអធិស្ឋានឲ្យព្រះរាមមានកម្លាំង សុខភាពល្អ និងអាយុវែង; ដូចគ្នានេះដែរ ប្រជានគរ និងប្រជាជនជនបទ ទាំងជិតទាំងឆ្ងាយ ទូទាំងរាជ្យ និងក្នុងរាជធានី ក៏ប្រាថ្នាដូច្នោះ។

Verse 52

स्त्रियो वृद्धास्तरुण्यश्च सायं प्रातस्समाहिताः ।सर्वान् देवान् नमस्यन्ति रामस्यार्थे यशस्विनः ॥५२॥

ស្ត្រីទាំងចាស់ទាំងក្មេង នៅពេលល្ងាច និងពេលព្រឹក ដោយចិត្តសមាធិពោរពេញដោយភក្តី បូជានមស្ការ​ទេវតាទាំងអស់ ដើម្បីព្រះរាមដ៏មានកិត្តិយស។

Verse 53

तेषामायाचितं देव त्वत्प्रसादात्समृद्ध्यताम् ।राममिन्दीवरश्यामं सर्वशत्रुनिबर्हणम् ॥५३॥पश्यामो यौवराज्यस्थं तव राजोत्तमात्मजम् ।

ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ដោយព្រះគុណរបស់ព្រះองค์ សូមឲ្យពាក្យអធិស្ឋានរបស់ពួកគេបានសម្រេច: សូមឲ្យយើងបានឃើញព្រះរាម ព្រះរាជបុត្រដ៏ប្រសើររបស់ព្រះองค์—មានពណ៌ដូចផ្កាឈូកខៀវ និងជាអ្នកបំបាត់សត្រូវទាំងអស់—ត្រូវបានស្ថាបនាជាយុវរាជ។

Verse 54

तं देव देवोपममात्मजं ते सर्वस्य लोकस्य हिते निविष्टम् ।हिताय नः क्षिप्रमुदारजुष्टं मुदाऽभषेक्तुं वरद त्वमर्हसि ॥५४॥

ឱ ព្រះអង្គជាអ្នកប្រទានពរ ព្រះองค์គួរតែដោយសេចក្តីរីករាយ និងដោយមិនពន្យារ សូមធ្វើពិធីអភិសេកស្ថាបនាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះองค์—ដូចទេវតាក្នុងចំណោមមនុស្ស ដែលប្តេជ្ញាចិត្តដើម្បីសុខមាលភាពនៃលោកទាំងមូល និងស្រឡាញ់គុណធម៌ដ៏ឧត្តម—ជាព្រះរាជទាយាទ ដើម្បីប្រយោជន៍របស់យើង។