Sarga 112

Verse 1

तमप्रतिमतेजोभ्यां भ्रातृभ्यां रोमहर्षणम् ।विस्मिताः स‌ङ्गमं प्रेक्ष्य समवेता महर्षयः ॥१॥

ព្រះមហាឥសីទាំងឡាយដែលបានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅទីនោះ មានចិត្តភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង ពេលបានឃើញការជួបជុំរបស់បងប្អូនទាំងពីរ ដែលមានពន្លឺតេជៈមិនមានអ្វីប្រៀបបាន ដល់ថ្នាក់ធ្វើឲ្យរោមឈរឡើង។

Verse 2

अन्तर्हिता मुनिगणास्सिद्धाश्च परमर्षयः ।तौ भ्रातरौ महात्मानौ काकुत्स्थौ प्रशशंसिरे ॥२॥

ក្រុមមុនីទាំងឡាយដែលលាក់ខ្លួនមិនឲ្យមើលឃើញ រួមជាមួយសិទ្ធៈ និងមហាឥសីដ៏ប្រសើរ បានសរសើរបងប្អូនមហាត្មាទាំងពីរ នៃវង្សកាកុតស្ថៈនោះ។

Verse 3

स धन्यो यस्य पुत्रौ द्वौ धर्मज्ञौ धर्मविक्रमौ ।श्रुत्वा वयं हि सम्भाषामुभयोस्स्पृहयामहे ॥३॥

ពិតជាមានពរ អ្នកណាដែលមានកូនប្រុសពីរនាក់ ជាអ្នកដឹងធម៌ និងមានវីរភាពដែលឈរលើធម៌។ ពេលយើងបានស្តាប់សន្ទនារបស់ទាំងពីរ ចិត្តយើងក៏ពោរពេញដោយសទ្ធា និងការគោរពសរសើរចំពោះទាំងពីរ។

Verse 4

ततस्त्वृषिगणाः क्षिप्रं दशग्रीववधैषिणः ।भरतं राजशार्दूलमित्यूचुः स‌ङ्गता वचः ॥४॥

បន្ទាប់មក ពួកឥសីជាច្រើនក្រុម ដែលប្រាថ្នាឲ្យទសគ្រីវ (រាវណ) ត្រូវវិនាសដោយឆាប់រហ័ស បានប្រមូលផ្តុំគ្នា ហើយនិយាយពាក្យដែលបានពិចារណាល្អទៅកាន់ព្រះភরতា អ្នកជាសីហរាជក្នុងចំណោមស្តេចទាំងឡាយ។

Verse 5

कुले जात महाप्राज्ञ महावृत्त महायशः ।ग्राह्यं रामस्य वाक्यं ते पितरं यद्यवेक्षसे ॥५॥

ឱ អ្នកកើតក្នុងវង្សកុលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ អ្នកមានប្រាជ្ញាធំ មានចរិតប្រពៃ និងមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញ! ប្រសិនបើអ្នកគោរពចំពោះព្រះបិតា ចូរទទួលយកព្រះវាចារបស់ព្រះរាម។

Verse 6

सदाऽनृणमिमं रामं वयमिच्छामहे पितुः ।आनृणत्वाच्च कैकेय्याः स्वर्गम् दशरथो गतः ॥६॥

យើងប្រាថ្នាជានិច្ចឲ្យព្រះរាមអង្គនេះ ស្ថិតនៅក្នុងភាពមិនជំពាក់កាតព្វកិច្ចចំពោះព្រះបិតា។ ហើយព្រះទសរថបានទៅសួគ៌ ព្រោះបានបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ព្រះអង្គចំពោះព្រះនាងកៃកេយីរួចហើយ។

Verse 7

एतावदुक्त्वा वचनं गन्धर्वाः स‌महर्षयः ।राजर्षयश्चैव तदा सर्वे स्वां स्वां गतिं गताः ॥७॥

ក្រោយពីនិយាយត្រឹមប៉ុណ្ណោះ ពួកគន្ធព្វជាមួយមហាឥសី និងព្រះរាជឥសីទាំងអស់ ក៏បានចាកចេញទៅកាន់ទីស្ថានរបស់ខ្លួនៗ នៅពេលនោះ។

Verse 8

ह्लादितस्तेन वाक्येन शुभेन शुभदर्शनः ।राम स्संहृष्टवदनस्तानृषीनभ्यपूजयत् ॥८॥

ដោយបានស្តាប់ពាក្យដ៏មង្គលនោះ ព្រះរាមៈអ្នកមានរូបសម្បត្តិមង្គល ក៏រីករាយពេញចិត្ត មុខភ្លឺថ្លា ហើយបានគោរពបូជាព្រះឥសីទាំងឡាយដោយសទ្ធា។

Verse 9

त्रस्तगात्रस्तु भरतस्स वाचा सज्जमानया ।कृताञ्जलिरिदं वाक्यं राघवं पुनरब्रवीत् ॥९॥

តែព្រះភរតៈ រាងកាយញ័រញាប់ សំឡេងស្ទាក់ស្ទើរ បានប្រណមដៃដោយក្តីគោរព ហើយបាននិយាយពាក្យទាំងនេះទៅកាន់ព្រះរាឃវៈ (ព្រះរាមៈ) ម្តងទៀត។

Verse 10

राजधर्ममनुप्रेक्ष्य कुलधर्मानुसन्ततिम् ।कर्तुमर्हसि काकुत्स्थ मम मातुश्च याचनाम् ॥१०॥

ឱ កាកុតស្ថៈ ដោយពិចារណាធម្មរបស់ព្រះរាជា និងការសន្តតិធម្មប្រពៃណីនៃវង្សកុលរបស់យើង សមគួរណាស់ដែលព្រះអង្គគួរទទួលពាក្យសំណូមពររបស់ខ្ញុំ—រួមទាំងរបស់មាតាខ្ញុំផង។

Verse 11

रक्षितुं सुमहद्राज्यमहमेकस्तु नोत्सहे ।पौरजानपदांश्चापि रक्तान्रञ्जयितुं तथा ॥११॥

ខ្ញុំតែម្នាក់ឯង មិនហ៊ានអះអាងថាអាចការពាររាជ្យដ៏ធំធេងនេះបានទេ ហើយក៏មិនអាចតែម្នាក់ឯងធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋក្នុងទីក្រុង និងជនបទដែលស្មោះត្រង់ មានចិត្តពេញចិត្តបានដែរ។

Verse 12

ज्ञातयश्च हि योधाश्च मित्राणि सुहृदश्च नः ।त्वामेव प्रतिवीक्षन्ते पर्जन्यमिव कर्षकाः ॥१२॥

ញាតិមិត្ត អ្នកយុទ្ធ មិត្តសហាយ និងអ្នកប្រាថ្នាល្អចំពោះយើងទាំងអស់ គេមើលទៅកាន់ព្រះអង្គតែប៉ុណ្ណោះ ដូចកសិកររង់ចាំពពកភ្លៀង។

Verse 13

इदं राज्यं महाप्राज्ञ स्थापय प्रतिपद्य हि ।शक्तिमानसि काकुत्स्थ लोकस्य परिपालने ॥१३॥

ឱ ព្រះអង្គដ៏មានប្រាជ្ញាខ្ពង់ខ្ពស់ សូមទទួលយករាជ្យនេះ ហើយស្ថាបនាឲ្យរឹងមាំច្បាស់លាស់; ឱ កាកុតស្ថៈ ព្រះអង្គមានសមត្ថភាពពេញលេញក្នុងការគ្រប់គ្រង និងការពារពិភពលោក។

Verse 14

इत्युक्त्वा न्यपतद्भ्रातुः पादयोर्भरतस्तदा ।भृशं सम्प्रार्थयामास राममेव प्रियंवदः ॥१४॥

ពោលដូច្នេះហើយ ព្រះភរតៈក៏លុតជង្គង់លើក្បាលចុះក្រាបនៅព្រះបាទបងប្រុស ហើយដោយពាក្យពេចន៍ទន់ភ្លន់ បានអង្វរព្រះរាមតែមួយអង្គយ៉ាងអស់ពីចិត្ត។

Verse 15

तमङ्के भरतं कृत्वा रामो वचनमब्रवीत् ।श्यामं नलिनपत्राक्षं मत्तहंसस्वरं स्वयम् ॥१५॥

ព្រះរាមបានទាញព្រះភរតៈមកដាក់លើព្រះភ្លៅ ហើយព្រះអង្គផ្ទាល់បានមានព្រះបន្ទូល—ព្រះភរតៈមានពណ៌សម្បុរខ្មៅស្រអែម ភ្នែកដូចស្លឹកផ្កាឈូក និងសំឡេងផ្អែមល្ហែមដូចហង្សដែលកំពុងស្រវឹង។

Verse 16

आगता त्वामियं बुद्धिस्स्वजा वैनयिकी च या ।भृशमुत्सहसे तात रक्षितुं पृथिवीमपि ॥१६॥

កូនជាទីស្រឡាញ់ ប្រាជ្ញានេះបានមកដល់អ្នក—ទាំងជាប្រាជ្ញាដែលមានដោយធម្មជាតិ និងជាប្រាជ្ញាដែលបានរលោងឡើងដោយវិន័យ; ដោយអំណាចនោះ អ្នកអាចការពារផែនដីបានយ៉ាងពេញលេញ។

Verse 17

अमात्यैश्च सुहृद्भिश्च बुद्धिमद्भिश्च मन्त्रिभिः ।सर्वकार्याणि सम्मन्त्र्य सुमहन्त्यपि कारय ॥१७॥

ដោយពិគ្រោះយោបល់ជាមួយអាមាត្យ មិត្តសហាយ និងទីប្រឹក្សាដែលមានប្រាជ្ញា សូមឲ្យការងារទាំងអស់បានសម្រេច—សូម្បីតែការងារដ៏ធំធេង និងមើលទៅលំបាកខ្លាំងក៏ដោយ។

Verse 18

लक्ष्मीश्चन्द्रादपेयाद्वा हिमवान्वा हिमं त्यजेत् ।अतीयात्सागरो वेलां न प्रतिज्ञामहं पितुः ॥१८॥

ទោះបីព្រះចន្ទបាត់ពន្លឺ ទោះបីភ្នំហិមវន្តបោះបង់ព្រិល ទោះបីមហាសមុទ្រឆ្លងកាត់ព្រំដែនរបស់ខ្លួន—ក៏ដោយ ខ្ញុំមិនបោះបង់ព្រះបន្ទូលសច្ចៈ (ព្រមព្រៀង) របស់ព្រះបិតាទេ។

Verse 19

कामाद्वा तात लोभाद्वा मात्रातुभ्यमिदं कृतम् ।न तन्मनसि कर्तव्यं वर्तितव्यं च मातृवत् ॥१९॥

កូនអើយ មិនថាដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ឬដោយលោភលន់ ម្តាយរបស់អ្នកបានធ្វើរឿងនេះដើម្បីអ្នក; កុំឲ្យវាក្លាយជាការខឹងខុសក្នុងចិត្តឡើយ—ចូរប្រព្រឹត្តចំពោះនាងដូចជាម្តាយ។

Verse 20

एवं ब्रुवाणं भरतः कौसल्यासुतमब्रवीत् ।तेजसाऽऽदित्यसङ्काशं प्रतिपच्चन्द्रदर्शनम् ॥२०॥

ពេលព្រះរាមមានព្រះបន្ទូលដូច្នោះ ព្រះភរតបានឆ្លើយទៅកាន់ព្រះរាជបុត្ររបស់កោសល្យា—រុងរឿងដោយតេជៈដូចព្រះអាទិត្យ ហើយទន់ភ្លន់ក្នុងទិដ្ឋភាពដូចព្រះចន្ទដំបូង។

Verse 21

आधिरोहाऽर्य पादाभ्यां पादुके हेमभूषिते ।एतेहि सर्वलोकस्य योगक्षेमं विधास्यतः ॥२१॥

ឱ ព្រះអរិយៈ សូមដាក់ព្រះបាទទាំងពីរលើបាទុកា ដែលតុបតែងដោយមាសទាំងនេះ; ព្រោះវានឹងបង្កើតយោគក្សេមៈ គឺសុខសាន្ត និងសុវត្ថិភាព សម្រាប់ប្រជាជនទាំងអស់។

Verse 22

सोऽधिरुह्य नरव्याघ्रः पादुके ह्यवरुह्य च ।प्रायच्छत्सुमहातेजा भरताय महात्मने ॥२२॥

បន្ទាប់មក ព្រះរាម—ខ្លាធំក្នុងចំណោមមនុស្ស និងរុងរឿងដោយមហាតេជៈ—បានជាន់ឡើងលើបាទុកានោះ ហើយចុះវិញ; បន្ទាប់មកទ្រង់បានប្រគល់វា ដល់ព្រះភរត មហាត្មា។

Verses 23-24

स पादुके सम्प्रणम्य रामं वचनमब्रवीत् ।चतुर्दश हि वर्षाणि जटाचीरधरो ह्याहम् ॥२३॥फलमूलाशनो वीर भवेयं रघुनन्दन ।तवाऽगमनमाकाङ्क्षान्वसन्वै नगराद्बहिः ॥२४॥तव पादुकयोर्न्यस्तराज्यतन्त्रः परन्तप ।

បារតៈបានកោតគោរពក្រាបបង្គំចំពោះព្រះបាទុកា ហើយទូលព្រះរាមថា៖ «អស់រយៈពេលដប់បួនឆ្នាំ ឱវីរបុរស ឱរគុនន្ទនៈ ខ្ញុំនឹងទុកសក់ជតា ស្លៀកពាក់សំបកឈើ ហើយរស់ដោយផ្លែឈើនិងឫសឈើ។ ឱអ្នកដុតបំផ្លាញសត្រូវ ខ្ញុំនឹងប្រគល់ការគ្រប់គ្រងរាជ្យដល់ព្រះបាទុការបស់ព្រះអង្គ ហើយស្នាក់នៅក្រៅទីក្រុង រង់ចាំការយាងត្រឡប់របស់ព្រះអង្គ»

Verse 25

चतुर्दशे तु संपूर्णे वर्षेऽहनि रघूत्तम ॥२५॥न द्रक्ष्यामि यदि त्वां तु प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् ।

ប៉ុន្តែ ឱអ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងវង្សរគុ ប្រសិនបើនៅថ្ងៃដែលដប់បួនឆ្នាំបានបញ្ចប់ ខ្ញុំមិនបានឃើញព្រះអង្គទេ នោះខ្ញុំនឹងចូលទៅក្នុងភ្លើងដ៏ឆេះឆាបដែលបំផ្លាញគ្រប់យ៉ាង។

Verse 26

तथेति च प्रतिज्ञाय तं परिष्वज्य सादरम् ॥२६॥शत्रुघ्नं च परिष्वज्य भरतं चेदमब्रवीत् ।

ព្រះរាមបានមានព្រះបន្ទូលថា «ដូច្នោះហើយ» ហើយទ្រង់បានប្រកាសព្រះសច្ចា។ បន្ទាប់មកទ្រង់បានអោបបារតៈដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ និងអោបសត្រុឃ្នៈផងដែរ ហើយទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់បារតៈ។

Verses 27-28

मातरं रक्ष कैकेयीं मा रोषं कुरु तां प्रति ॥२७॥मया च सीतया चैव शप्तोऽसि रघुसत्तम ।इत्युक्त्वाऽश्रुपरीताक्षो भ्रातरं विससर्ज ह ॥२८॥

«សូមការពារព្រះមាតា កៃកេយី កុំឲ្យព្រះអង្គខឹងចំពោះព្រះនាងឡើយ។ ឱ ព្រះរាម អ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងវង្សរាឃុ ព្រះអង្គត្រូវបានចងដោយសច្ចៈស្បថ—ដោយខ្ញុំ និងដោយព្រះនាងសីតា»។ និយាយដូច្នេះហើយ ព្រះរាមភ្នែកពោរទឹកភ្នែក ក៏លាព្រះប្អូនទៅ។

Verse 29

स पादुके ते भरतः प्रतापवान् स्वलङ्कृते सम्परिपूज्य धर्मवित् ।प्रदक्षिणं चैव चकार राघवम् चकार ते चोत्तमनागमूर्धनि ॥२९॥

បន្ទាប់មក ព្រះភរត អ្នកក្លាហាន និងជាអ្នកដឹងធម៌ បានបូជាស្បែកជើងបាទុកា ដែលតុបតែងយ៉ាងស្រស់ស្អាតនោះដោយក្តីគោរព។ ព្រះអង្គបានដើរប្រទក្សិណជុំវិញព្រះរាឃវ (ព្រះរាម) ហើយដាក់បាទុកានោះលើក្បាលដំរីដ៏ប្រសើរបំផុត។

Verse 30

अथाऽनुपूर्व्यात्प्रतिनन्द्य तं जनं गुरूंश्च मन्त्रिप्रकृतीस्तथाऽनुजौ ।व्यसर्जयद्राघववंशवर्धनस्थिरः स्वधर्मे हिमवानिवाचलः ॥३०॥

បន្ទាប់មក ព្រះរាមៈបានស្វាគមន៍ប្រជាជនតាមលំដាប់សមគួរ ហើយដូចគ្នានោះបានគោរពគ្រូអាចារ្យ មន្ត្រី និងប្រជារាស្ត្រ ព្រមទាំងប្រទានពរ​ដល់ប្អូនៗ។ ព្រះអង្គអ្នកបង្កើនវង្សរគ្ខុ មានភាពមាំមួនក្នុងធម៌របស់ព្រះអង្គ ដូចភ្នំហិមវន្តដែលមិនរអិលរំញ័រ ហើយបានអនុញ្ញាតឲ្យពួកគេត្រឡប់ទៅ។

Verse 31

तं मातरो बाष्पगृहीतकण्ठ्यो दुःखेन नामन्त्रयितुं हि शेकुः ।स त्वेव मात्रृ़रभिवाद्य सर्वारुदन्कुटीं स्वां प्रविवेश राघवः ॥३१॥

មាតាទាំងឡាយរបស់ព្រះអង្គ មានបំពង់កតឹងដោយទឹកភ្នែក ដោយទុក្ខសោកស្តាយសូម្បីតែពាក្យលាអក្សរមួយក៏មិនអាចនិយាយបាន។ តែព្រះរាឃវៈបានក្រាបថ្វាយបង្គំមាតាទាំងអស់ ហើយទាំងយំបានចូលទៅក្នុងកុដិរបស់ព្រះអង្គ។