Sarga 104

Verse 1

तं तु राम स्समाश्वास्य भ्रातरं गुरवत्सलम्।लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा प्रष्टुं समुपचक्रमे।।।।

បន្ទាប់ពីព្រះរាមបានលួងលោមបងប្អូននោះ គឺព្រះភរត អ្នកមានសេចក្តីស្រឡាញ់គោរពចំពោះអ្នកធំដូចគ្រូហើយ ព្រះរាមជាមួយព្រះលក្ខ្មណ៍ បានចាប់ផ្តើមសួរបងប្អូននោះ។

Verse 2

किमेतदिच्छेयमहं श्रोतुं प्रव्याहृतं त्वया।यस्मात्त्वमागतो देशमिमं चीरजटाजिनः।।।।

ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់ស្តាប់ឲ្យច្បាស់ថា ពាក្យដែលអ្នកបាននិយាយនោះមានន័យដូចម្តេច; ដោយហេតុអ្វីអ្នកបានមកដល់ដែននេះ ពាក់សម្លៀកបំពាក់ពីសំបកឈើ មានសក់ជាចងជតា និងគ្របស្បែកក្តាន់?

Verse 3

यन्निमित्तमिमं देशं कृष्णाजिनजटाधरः।हित्वा राज्यं प्रविष्टस्त्वं तत्सर्वं वक्तुमर्हसि।।।।

ដោយហេតុអ្វីបានជាអ្នកចូលមកដែននេះ—ពាក់ស្បែកក្តាន់ខ្មៅ និងសក់ជាចងជតា—ក្រោយពីលះបង់រាជ្យ? អ្នកគួរប្រាប់ខ្ញុំអំពីរឿងទាំងអស់នោះ។

Verse 4

इत्युक्तः कैकयीपुत्रः काकुत्स्थेन महात्मना।प्रगृह्य बलवद्भूयः प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्।।।।

ដូច្នេះ ពេលត្រូវព្រះរាម មហាត្មា នៃវង្សកាកុតស្ថៈ មានព្រះបន្ទូលហើយ ព្រះភរតៈ ព្រះរាជបុត្រានៃកៃកេយី បានប្រណមដៃដោយក្តីគោរព រឹតបន្តឹងចិត្តឲ្យមាំមួន ហើយទូលព្រះវាចាដូច្នេះ។

Verse 5

आर्यं तातः परित्यज्य कृत्वा कर्म सुदुष्करम्।गत: स्वर्ग महाबाहुः पुत्रशोकाभिपीडितः।।।।

ឱ ព្រះអង្គដ៏ប្រសើរ! ព្រះបិតារបស់យើង ព្រះបាហុដ៏ខ្លាំងក្លា បានលះបង់ព្រះអង្គ ហើយបានប្រព្រឹត្តកិច្ចដ៏លំបាកយ៉ាងខ្លាំងនោះ រងទុក្ខសោកដោយសារព្រះរាជបុត្រា ហើយបានយាងទៅសួគ៌។

Verse 6

स्त्रिया नियुक्तः कैकेय्या मम मात्रा परन्तप।चकार सा महत्पापमिदमात्मयशोहरम्।।।।

ឱ ព្រះរាម អ្នកបំផ្លាញសត្រូវ! មាតារបស់ខ្ញុំ កៃកេយី ត្រូវស្ត្រីម្នាក់ញុះញង់ បានប្រព្រឹត្តបាបធំមួយនេះ ដែលបំផ្លាញកិត្តិយសល្អរបស់នាងឯង។

Verse 7

सा राज्यफलमप्राप्य विधवा शोककर्शिता।पतिष्यति महाघोरे निरये जननी मम।।।।

នាង—មិនបានទទួល “ផល” នៃរាជ្យ ទាំងក្លាយជាមេម៉ាយ និងត្រូវសោកសៅបំផ្លាញកម្លាំង—មាតារបស់ខ្ញុំ នឹងធ្លាក់ចូលនរកដ៏សាហាវគួរឱ្យខ្លាចបំផុត។

Verse 8

तस्य मे दासभूतस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि।अभिषिञ्चस्व चाद्येव राज्येन मघवानिव।।।।

ចំពោះខ្ញុំ ដែលឈរជាអ្នកបម្រើរបស់ព្រះអង្គ សូមព្រះអង្គមេត្តាប្រោសប្រទានព្រះគុណ៖ សូមទទួលពិធីអភិសេកឡើងគ្រងរាជ្យនៅថ្ងៃនេះឯង ដូចព្រះមឃវាន (ឥន្ទ្រ)។

Verse 9

इमाः प्रकृतय स्सर्वा विधवा मातरश्च याः।त्वत्सकाशमनुप्राप्ता प्रसादं कर्तुमर्हसि।।।।

ប្រជារាស្ត្រទាំងអស់នេះ និងមាតាដែលក្លាយជាមេម៉ាយទាំងនោះ បានមកដល់ចំពោះព្រះអង្គហើយ; សូមព្រះអង្គប្រទានព្រះគុណ និងអនុគ្រោះតាមសំណូមពរនេះ។

Verse 10

तदानुपूर्व्या युक्तं च युक्तं चात्मनि मानद।राज्यं प्राप्नुहि धर्मेण सकामान्सुहृदः कुरु।।।।

ឱ ព្រះអង្គអ្នកប្រទានកិត្តិយស! តាមលំដាប់ស្នងរាជ្យដ៏ត្រឹមត្រូវ—ហើយសមស្របនឹងព្រះអង្គ—សូមព្រះអង្គទទួលរាជ្យតាមធម៌ និងបំពេញបំណងរបស់មិត្តសុហൃദអ្នកប្រាថ្នាល្អទាំងឡាយ។

Verse 11

भवत्वविधवा भूमि स्समग्रा पतिना त्वया।शशिना विमलेनेव शारदी रजनी यथा।।।।

សូមឲ្យផែនដីទាំងមូលលែងជាមេម៉ាយ ដោយមានព្រះអង្គជាព្រះស្វាមី និងជាអធិបតី; ដូចរាត្រីរដូវសារទដែលភ្លឺរលោងដោយព្រះចន្ទស្អាតបរិសុទ្ធ។

Verse 12

एभिश्च सचिवैस्सार्धं शिरसा याचितो मया।भ्रातु शिष्यस्य दासस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि।।।।

ដោយក្បាលទាបចុះ—ជាមួយនឹងមន្ត្រីទាំងនេះ—ខ្ញុំសូមអង្វរ៖ សូមព្រះអង្គប្រទានព្រះគុណដល់ខ្ញុំ អ្នកឈរនៅមុខព្រះអង្គជាប្អូន ជាសិស្ស និងជាទាសករ។

Verse 13

तदिदं शाश्वतं पित्र्यं सर्वं प्रकृतिमण्डलम्।पूजितं पुरुषव्याघ्र नातिक्रमितुमर्हसि।।।।

ដូច្នេះ ឱ ខ្លាធំក្នុងចំណោមមនុស្ស! ព្រះអង្គមិនគួររំលោភលើសហគមន៍ប្រជាជនទាំងមូលនេះឡើយ—ជាប្រពៃណីបុរាណស្នងមកពីបិតា ជានិច្ច និងត្រូវបានគោរពបូជាហើយ។

Verse 14

एवमुक्त्वा महाबाहु स्सबाष्पः कैकयीसुतः।रामस्य शिरसा पादौ जग्राह भरत: पुन:।।।।

ពេលនិយាយដូច្នេះហើយ បរតៈអ្នកមានព្រះពាហាធំ—ព្រះរាជបុត្ររបស់កៃកេយី ដោយភ្នែកពោរទឹកភ្នែក—បានឱនក្បាល ហើយចាប់ព្រះបាទរបស់ព្រះរាមម្តងទៀត។

Verse 15

तं मत्तमिव मातङ्गं निःश्वसन्तं पुन पुनः।भ्रातरं भरतं रामः परिष्वज्येदमब्रवीत्।।।।

ព្រះរាមបានឱបព្រះភរតៈ ប្អូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គ ដែលដកដង្ហើមធ្ងន់ៗម្តងហើយម្តងទៀត ដូចដំរីកំពុងក្តៅក្រហាយ ហើយព្រះអង្គបានមានព្រះបន្ទូលថា

Verse 16

कुलीन:सत्त्वसम्पन्नस्तेजस्वी चरितव्रतः।राज्यहेतोः कथं पापमाचरेत्त्वद्विधो जनः।।।।

ឱអ្នកកើតក្នុងត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ មានសេចក្តីល្អពេញលេញ មានតេជៈរុងរឿង និងស្មោះត្រង់ចំពោះវ្រតៈ តើមនុស្សដូចអ្នកអាចប្រព្រឹត្តបាប ដើម្បីរាជ្យបានដូចម្តេច?

Verse 17

न दोषं त्वयि पश्यामि सूक्ष्ममप्यरिसूदन।न चापि जननीं बाल्यात्त्वं विगर्हितुमर्हसि।।।।

ឱអ្នកបំផ្លាញសត្រូវ ខ្ញុំមិនឃើញកំហុសសូម្បីតែបន្តិចបន្តួចនៅក្នុងអ្នកឡើយ ហើយដោយចិត្តក្មេងក្មេង អ្នកក៏មិនគួររិះគន់មាតារបស់អ្នកដែរ។

Verse 18

कामकारो महाप्राज्ञ गुरूणां सर्वदाऽनघ।उपपन्नेषु दारेषु पुत्रेषु च विधीयते।।।।

ឱអ្នកប្រាជ្ញធំ និងបរិសុទ្ធ គម្ពីរបង្រៀនថា ពេលភរិយា និងកូនប្រុសបានតាំងនៅក្នុងស្ថានភាពសមរម្យរួចហើយ មនុស្សចាស់ទុំអាចប្រព្រឹត្តតាមឆន្ទៈរបស់ខ្លួន ក្នុងការរៀបចំកិច្ចការទាំងនោះ។

Verse 19

वयमस्य यथा लोके सङ्ख्याता: सौम्य साधुभिः।भार्याः पुत्राश्च शिष्याश्च त्वमनुज्ञातुमर्हसि।।।।

ឱអ្នកសុភាពរាបសារ សូមអនុញ្ញាតឲ្យពួកយើងត្រូវបានគេរាប់បញ្ចូល ដូចដែលសាធុជនក្នុងលោកនេះរាប់បញ្ចូលភរិយា កូន និងសិស្សរបស់ខ្លួន—ជាអ្នករស់នៅក្រោមការណែនាំដ៏ត្រឹមត្រូវ។

Verse 20

वने वा चीरवसनं सौम्य कृष्णाजिनाम्बरम्।राज्ये वाऽपि महाराजो मां वासयितुमीश्वरः।।।।

ឱ អ្នកមានចិត្តទន់ភ្លន់! មិនថាខ្ញុំនឹងស្នាក់នៅក្នុងព្រៃ ពាក់សំបកឈើ និងគ្របស្បែកក្តាន់ ឬស្នាក់នៅក្នុងរាជ្យនេះក៏ដោយ—មានតែមហារាជប៉ុណ្ណោះដែលមានអំណាចកំណត់ឲ្យខ្ញុំស្នាក់នៅដូច្នោះ។

Verse 21

यावत पितरि धर्मज्ञे गौरवं लोकसत्कृतम्।तावद्धर्मभृतां श्रेष्ठ जनन्यामपि गौरवम्।।।।

ឱ អ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមអ្នកគាំទ្រធម៌! កិត្តិយសដែលគេគោរពបូជាចំពោះបិតារបស់យើង អ្នកដឹងធម៌ និងត្រូវបានលោកគោរពសរសើរ ដូចម្តេច កិត្តិយសដូចគ្នានោះក៏គួរត្រូវបានផ្តល់ដល់មាតារបស់យើងដូច្នោះដែរ។

Verse 22

एताभ्यां धर्मशीलाभ्यां वनं गच्छेति राघव।मातापितृभ्यामुक्तोऽहं कथमन्यत्समाचरे।।।।

ឱ រាឃវ (ភរត)! ខ្ញុំត្រូវបានមនុស្សទាំងពីរនេះ—មាតាបិតារបស់ខ្ញុំដែលប្រកាន់ធម៌—ប្រាប់ថា «ចូរទៅព្រៃ»។ តើខ្ញុំនឹងអនុវត្តផ្សេងពីនេះបានដូចម្តេច?

Verse 23

त्वया राज्यमयोध्यायां प्राप्तव्यं लोकसत्कृतम्।वस्तव्यं दण्डकारण्ये मया वल्कलवाससा।।।।

អ្នកត្រូវទទួលបាន និងគ្រប់គ្រងរាជ្យនៅអយោធ្យា ដោយមានប្រជាជនគោរពសរសើរ; ខ្ញុំវិញត្រូវស្នាក់នៅក្នុងព្រៃទណ្ឌកៈ ពាក់សម្លៀកបំពាក់ពីសំបកឈើ។

Verse 24

एवं कृत्वा महाराजो विभागं लोकसन्निधौ।व्यादिश्य च महातेजा दिवं दशरथो गतः।।।।

ដូច្នេះ ព្រះមហាក្សត្របានរៀបចែកចំណែកនៅមុខប្រជាជន; បន្ទាប់ពីប្រកាសព្រះបញ្ជា ព្រះបាទទសរថៈដ៏មានព្រះតេជៈ បានយាងទៅកាន់ស្ថានសួគ៌។

Verse 25

स च प्रमाणं धर्मात्मा राजा लोकगुरुस्तव।पित्रा दत्तं यथाभागमुपभोक्तुं त्वमर्हसि।।।।

ព្រះរាជាដ៏មានធម៌—ព្រះបិតារបស់អ្នក ដែលគេគោរពដូចជាគ្រូរបស់លោក—ជាមាត្រដ្ឋានដ៏ត្រឹមត្រូវ; ដូច្នេះ អ្នកគួរទទួល និងរីករាយនឹងចំណែកដែលព្រះបិតាបានប្រទានតាមសមភាគ។

Verse 26

चतुर्दश समास्सौम्य दण्डकारण्यमाश्रितः।उपभोक्ष्ये त्वहं दत्तं भागं पित्रा महात्मना।।।।

ឱ អ្នកសុភាពរាបសារ! ខ្ញុំនឹងទៅស្នាក់នៅព្រៃទណ្ឌកៈអស់រយៈពេលដប់បួនឆ្នាំ ហើយនឹងបំពេញចំណែកដែលព្រះបិតាដ៏មានចិត្តធំបានប្រទានឲ្យខ្ញុំ។

Verse 27

यदब्रवीन्मां नरलोकसत्कृतः पिता महात्मा विबुधाधिपोपमः।तदेव मन्ये परमात्मनो हितं न सर्वलोकेश्वर भावमप्ययम्।।।।

អ្វីណាដែលព្រះបិតាដ៏មានចិត្តធំ—ដែលគេគោរពក្នុងមនុស្សលោក ហើយប្រហាក់ប្រហែលជាព្រះអធិរាជនៃទេវតា—បានមានព្រះបន្ទូលបញ្ជាខ្ញុំ ខ្ញុំចាត់ទុកតែអ្វីនោះជាផលប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុតរបស់ខ្ញុំ; ព្រះបញ្ជានេះ ដូចជាព្រះឆន្ទៈនៃព្រះអម្ចាស់នៃលោកទាំងអស់ មិនគួរឲ្យរលត់បាត់ឡើយ។