Adhyaya 168
Adhyāya 168: Arjuna’s counters to māyā-rains and the onset of darkness (Nivātakavaca engagement)
Upa-parva: Nivātakavaca-yuddha (Arjuna’s engagement with the Nivātakavacas)
Arjuna reports a sequence of escalating, environment-based assaults: a massive stone-rain (aśmavarṣa) that presses in from all sides, which he pulverizes with Indra-empowered arrows. As the stone fragments fall like sparks, the encounter shifts to an intense water-rain of thick torrents that obscure space and orientation; Arjuna then deploys a drying/absorbing divine weapon (viśoṣaṇa-astra) taught by Indra to neutralize the deluge. The Dānavas answer by projecting further māyā—fire and wind—which Arjuna counters with the water-weapon (salilāstra) and a mountain/rock-weapon (śaila-mahāstra) to check the gale. A compounded, fear-inducing ‘rain’ of dreadful astras follows, culminating in dense darkness that disorients horses and causes Mātali to lose control and drop his golden goad. Mātali, frightened and cognitively overwhelmed, recalls having witnessed earlier cosmic battles (including Vṛtra and Śambara conflicts) yet claims never to have experienced such a condition, interpreting it as an exceptional, near-apocalyptic scenario. Arjuna steadies himself, reassures Mātali, and releases a delusive counter-māyā (mohanī astra-māyā) for the benefit of the gods. Despite momentary restoration of light, the Dānavas repeatedly reassert concealment; Arjuna notes that enemies vanish under māyā, and he targets openings when they present themselves, continuing the engagement amid intermittent visibility.
Chapter Arc: अर्जुन अपनी तपस्या-यात्रा और स्वर्ग-प्रवास से लौटकर युधिष्ठिर के सम्मुख आता है; प्रणाम करते ही धर्मराज का हर्ष गद्गद हो उठता है और वे पूछ बैठते हैं—स्वर्ग में समय कैसे बीता, इन्द्र को कैसे तुष्ट किया, और दिव्यास्त्र कैसे प्राप्त हुए? → अर्जुन क्रमशः अपने अनुभवों का वृत्तांत सुनाता है—किरात-वेषधारी शंकर का रहस्योद्घाटन, फिर दिव्य-स्वरूप में महेश्वर का प्रकट होना, और वह क्षण जब देवाधिदेव स्वयं सामने खड़े होकर कहते हैं: ‘तुष्टोऽस्मि… जो मनोगत हो, मांगो।’ साथ ही अस्त्र-विद्या की भयावह मर्यादा भी उद्घाटित होती है—अल्प-शक्ति वाले पर प्रयोग करने से यह समस्त जगत को दग्ध कर सकती है। → भगवान् वृषभध्वज (उमा सहित) अर्जुन को प्रत्यक्ष वर देते हैं—पाशुपत (रौद्र) महास्त्र का प्रदान, तथा धनुष और अक्षय बाणों से भरे तरकस आदि दिव्य आयुधों का सौंपा जाना; साथ ही कठोर चेतावनी कि इसका प्रयोग केवल प्रतिघात/निवारण और परम-आवश्यकता में ही हो। → अर्जुन का तप, शौर्य और संयम देव-स्वीकृति पाता है; युधिष्ठिर को यह आश्वासन मिलता है कि पाण्डवों के पास अब ऐसे अस्त्र हैं जो महाविपत्ति में भी रक्षा कर सकते हैं—पर उनकी शक्ति के साथ उत्तरदायित्व भी जुड़ा है। → पाशुपतास्त्र का प्राप्त होना भविष्य के महासंघर्ष की छाया डालता है—अब प्रश्न यह रह जाता है कि धर्म की मर्यादा में रहते हुए, कब और किस सीमा तक इन अस्त्रों का उपयोग होगा।
Shlokas
Verse 1
/ (दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल १८ श्लोक हैं) हि >> [हुक माप आप८ सप्तषष्ट्यांधेकशततमो< ध्याय: अर्जुनके द्वारा अपनी तपस्या-यात्राके वृत्तान्तका वर्णन
វៃសម្បាយនៈបានមានពាក្យថា៖ ព្រះឥន្ទ្រ (សក្រ) បានចាកចេញទៅដូចដែលព្រះអង្គបានមក; បន្ទាប់ពីនោះ អរជុន—បានជួបជុំជាមួយបងប្អូន និងដ្រៅបទីវិញ—បានគោរពបូជាយូធិស្ឋិរៈ កូនប្រុសនៃធម្មៈ ដោយការសម្តែងការគោរពយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់។
Verse 2
अभिवादयमान त॑ मूर्ध्न्युपाप्राय पाण्डवम् । हर्षगद्गदया वाचा प्रद्ृष्टो$र्जुनमब्रवीत्
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ ឃើញអរជុន កូនបណ្ឌុ កំពុងឱនក្បាលគោរពសំពះ យុធិឋ្ឋិរៈពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយ។ ព្រះអង្គទាញគាត់មកជិត ហើយស្រមោលក្បាលគាត់ដោយក្តីស្រឡាញ់; សំឡេងរបស់ព្រះអង្គញ័រដោយអំណរ ទើបមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់អរជុន—ជាកាយវិការជិតស្និទ្ធបង្ហាញសេចក្តីស្រឡាញ់ក្នុងគ្រួសារ ការគោរព និងខ្សែស្រឡាយធម៌រវាងបងប្អូន ទោះនៅក្នុងទុក្ខលំបាកក៏ដោយ។
Verse 3
कथमर्जुन कालो<यं स्वर्गे व्यतिगतस्तव । कथं चास्त्राण्यवाप्तानि देवराजश्न तोषित:
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «អរជុន! ពេលវេលានេះរបស់អ្នកនៅសួគ៌ បានកន្លងទៅដូចម្តេច? អ្នកបានទទួលអាវុធទេវៈដោយរបៀបណា ហើយអ្នកបានធ្វើឲ្យឥន្ទ្រា ព្រះរាជានៃទេវតា ពេញព្រះហឫទ័យដោយវិធីណា?»
Verse 4
सम्यग वा ते गृहीतानि कच्चिदस्त्राणि पाण्डव । कच्चित् सुराधिप: प्रीतो रुद्रो वास्त्राण्यदात् तव
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «ឱ បណ្ឌវៈ! តើអ្នកបានបង្រៀន និងគ្រប់គ្រងអាវុធដែលអ្នកទទួលបានទាំងអស់យ៉ាងល្អឥតខ្ចោះហើយឬ? ហើយតើឥន្ទ្រា មេដឹកនាំទេវតា—ឬមិនដូច្នោះទេ រុទ្រៈ—បានពេញព្រះហឫទ័យ ហើយប្រទានអាវុធទេវៈដល់អ្នកហើយឬ?»
Verse 5
यथा दृष्टश्न॒ ते शक्रो भगवान् वा पिनाकधृक् । यथैवास्त्राण्यवाप्तानि यथैवाराधितश्ष ते
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «ឱ អ្នកបង្ក្រាបសត្រូវ! ចូរប្រាប់អ្វីៗទាំងអស់តាមពិត ដូចដែលវាបានកើតឡើង—ថាអ្នកបានឃើញឥន្ទ្រា (សក្រកៈ) ដូចម្តេច ឬបានឃើញព្រះអម្ចាស់សិវៈ អ្នកកាន់ពិនាកៈ ដូចម្តេច; អ្នកបានទទួលអាវុធសួគ៌ដោយរបៀបណា; ហើយការបូជាប្រណម និងការបំពេញពិធីបម្រើទេវតារបស់អ្នក បានសម្រេចដោយរបៀបណា។ ហើយព្រោះឥន្ទ្រាទើបនិយាយថា ‘អរជុនបានបំពេញកិច្ចការដែលខ្ញុំស្រឡាញ់បំផុត’—តើកិច្ចការដ៏ជាទីពេញព្រះហឫទ័យនោះជាអ្វី ដែលអ្នកបានសម្រេច?»
Verse 6
यथोक्तवांस्त्वां भगवान् शतक्रतुररिंदम । कृतप्रियस्त्वयास्मीति तस्य ते कि प्रियं कृतम्
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «ឱ អ្នកបង្ក្រាបសត្រូវ! ព្រះសក្រកៈ (ឥន្ទ្រា) បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់អ្នក ហើយប្រកាសថា ‘ខ្ញុំបានទទួលកិច្ចការដែលខ្ញុំស្រឡាញ់ពីអ្នក’។ ដូច្នេះ តើកិច្ចការដ៏ជាទីពេញព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គនោះ ជាអ្វីដែលអ្នកបានធ្វើសម្រេច?»
Verse 7
एतदिच्छाम्यहं श्रीतुं विस्तरेण महाद्युते । यथा तुष्टो महादेवो देवराजस्तथानघ
វៃសម្បាយណៈបានមានពាក្យថា៖ «ឱ វីរបុរសមានអានុភាព! ខ្ញុំប្រាថ្នាស្តាប់រឿងទាំងនេះដោយលម្អិត—ថា ព្រះមហាទេវ និងដូចគ្នានោះ ព្រះរាជានៃទេវតា បានពេញព្រះហឫទ័យចំពោះអ្នកយ៉ាងដូចម្តេច ឱ អ្នកបង្ក្រាបសត្រូវដ៏បរិសុទ្ធ!»
Verse 8
यच्चापि वज्पाणेस्तु प्रियं कृतमरिंदम । एतदाख्याहि मे सर्वमखिलेन धनंजय
វៃសម្បាយណៈបានមានពាក្យថា៖ «ឱ អ្នកបង្ក្រាបសត្រូវ ធនញ្ជយ! សូមប្រាប់ខ្ញុំឲ្យគ្រប់គ្រាន់ និងដោយលម្អិត អំពីកិច្ចការដែលអ្នកបានធ្វើឲ្យព្រះឥន្ទ្រាអ្នកកាន់វជ្រា ពេញព្រះហឫទ័យ។ ខ្ញុំប្រាថ្នាស្តាប់រឿងទាំងមូលឲ្យពេញលេញ»។
Verse 9
अजुन उवाच शृणु हन्त महाराज विधिना येन दृष्टवान् | शतक्रतुमहं देव॑ं भगवन्तं च शड्करम्
អర్జុនបាននិយាយថា៖ «សូមស្តាប់ ឱ ព្រះមហាក្សត្រដ៏អធិការ! ខ្ញុំនឹងប្រាប់តាមលំដាប់អំពីវិធីដែលខ្ញុំបានទទួលទស្សនៈនៃព្រះឥន្ទ្រា—ម្ចាស់នៃយញ្ញសត—និងព្រះសង្ករាដ៏ព្រះពរ។ សូមស្តាប់ថា ដោយគោរពវិន័យតាមព្រះបន្ទូល និងក្រោមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះអង្គ ខ្ញុំបានចេញទៅព្រៃ ដើម្បីធ្វើតបស្យា»។
Verse 10
विद्यामधीत्य तां राजंस्त्वयोक्तामरिमर्दन । भवता च समादिष्टस्तपसे प्रस्थितो वनम्
អర్జុនបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ អ្នកបង្ក្រាបសត្រូវ! បន្ទាប់ពីបានសិក្សាវិជ្ជាបរិសុទ្ធដែលព្រះអង្គបានបង្រៀន និងដោយព្រះបញ្ជារបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ ខ្ញុំបានចេញទៅព្រៃ ដើម្បីធ្វើតបស្យា។ ឥឡូវ សូមស្តាប់ ខណៈខ្ញុំរៀបរាប់តាមលំដាប់ អំពីរបៀបដែលខ្ញុំបានទទួលទស្សនៈនៃព្រះឥន្ទ្រា និងព្រះសង្ករា»។
Verse 11
भगुतुड़्मथो गत्वा काम्यकादास्थितस्तप: । एकरात्रोषित: कज्चिदपश्यं ब्राह्मणं पथि
អర్జុនបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំបានទៅដល់ភ្នំភ្រឹគុទុង្គ ហើយដោយចិត្តមាំមួនក្នុងការធ្វើតបស្យា បន្ទាប់ពីចាកចេញពីព្រៃកាម្យក ខ្ញុំបានស្នាក់នៅទីនោះមួយយប់។ បន្ទាប់មក ពេលខ្ញុំបន្តដំណើរទៅមុខ ខ្ញុំបានឃើញព្រះព្រាហ្មណ៍ម្នាក់នៅលើផ្លូវ»។
Verse 12
स मामपृच्छत् कौन्तेय क्वासि गन्ता ब्रवीहि मे । तस्मा अवितथं सर्वमन्रुवं कुरुनन्दन,उन्होंने मुझसे कहा--“कुन्तीनन्दन! कहाँ जाते हो? मुझे ठीक-ठीक बताओ।” तब मैंने उनसे सब कुछ सच-सच बता दिया
គាត់បានសួរខ្ញុំថា «ឱ កូនប្រុសនៃកុន្តី! អ្នកកំពុងទៅណា? ចូរប្រាប់ខ្ញុំឲ្យច្បាស់ៗ»។ បន្ទាប់មក ឱ អ្នកជាទីរីករាយនៃកុរុ ខ្ញុំបានឆ្លើយគាត់ដោយសេចក្តីពិត មិនបំភ្លៃ ហើយបានបង្ហាញអស់ទាំងអ្វីៗតាមដែលវាជាក់ស្តែង។
Verse 13
स तथ्यं मम तच्छुत्वा ब्राह्मणो राजसत्तम | अपूजयत मां राजन प्रीतिमांश्वाभवन्न्मयि,नृपश्रेष्ठ! ब्राह्मणदेवताने मेरी यथार्थ बातें सुनकर मेरी प्रशंसा की और मुझपर बड़े प्रसन्न हुए
ព្រះព្រាហ្មណ៍នោះ ឱ ព្រះរាជាដ៏ប្រសើរ បន្ទាប់ពីបានស្តាប់ពាក្យពិតរបស់ខ្ញុំ ក៏បានគោរពកិត្តិយសខ្ញុំ ហើយ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់បានពេញដោយមេត្តាស្រឡាញ់ចំពោះខ្ញុំ។
Verse 14
ततो मामब्रवीत् प्रीतस्तप आतिष्ठ भारत । तपस्वी नचिरेण त्वं द्रक्ष्स्से विबुधाधिपम्
បន្ទាប់មក គាត់បាននិយាយមកខ្ញុំដោយចិត្តរីករាយថា «ឱ ភារត! ចូរយកតបស្យា (ការតមអាហារ និងការអត់ធ្មត់) ជាទីពឹង—ចូរប្រព្រឹត្តតបស។ ពេលអ្នកឈរជាប់ក្នុងការអនុវត្តអស្ចារ្យនេះ មិនយូរទេ អ្នកនឹងបានឃើញព្រះឥន្ទ្រា ម្ចាស់នៃទេវតា»។
Verse 15
ततो<हं वचनात् तस्य गिरिमारुह्मु शैशिरम् । तपो5तप्यं महाराज मासं मूलूफलाशन:,महाराज! उनके इस आदेशको मानकर मैं हिमालय पर्वतपर आरूढ़ हो तपस्यामें संलग्न हो गया और एक मासतक केवल फल-फूल खाकर रहा
បន្ទាប់មក ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ដោយគោរពតាមពាក្យបញ្ជារបស់គាត់ ខ្ញុំបានឡើងទៅលើភ្នំត្រជាក់ ហើយចូលរួមក្នុងតបស្យា; អស់មួយខែពេញ ខ្ញុំរស់នៅដោយបរិភោគតែឫស និងផ្លែឈើប៉ុណ្ណោះ។
Verse 16
द्वितीयश्षापि मे मासो जल॑ भक्षयतो गत: । निराहारस्तृतीये5थ मासे पाण्डवनन्दन
អរជុនបាននិយាយថា៖ «ខែទីពីររបស់ខ្ញុំក៏កន្លងទៅ ដោយខ្ញុំរស់នៅតែដោយទឹកប៉ុណ្ណោះ។ បន្ទាប់មក ឱ អ្នកជាទីរីករាយនៃបណ្ឌវៈ ក្នុងខែទីបី ខ្ញុំបាននៅដោយមិនបរិភោគអ្វីសោះ។ ទោះជាក្រោមតបស្យាដ៏តឹងរឹងនេះ កម្លាំងរបស់ខ្ញុំក៏មិនបានថយចុះឡើយ—ជារឿងគួរឲ្យអស្ចារ្យយ៉ាងពិតប្រាកដ»។
Verse 17
ऊर्ध्वबाहुश्नतुर्थ तु मासमस्मि स्थितस्तदा । नच मे हीयते प्राणस्तदद्भुतमिवाभवत्
អរជុនបាននិយាយ៖ «នៅខែទីបួន ខ្ញុំឈរលើកដៃឡើងលើ។ ទោះយ៉ាងណា កម្លាំងជីវិតរបស់ខ្ញុំមិនបានថយចុះឡើយ; វាហាក់ដូចជាអព្ភូតហេតុ»។
Verse 18
पज्चमे त्वथ सम्प्राप्ते प्रथमे दिवसे गते । वराहसंस्थितं भूतं मत्समीपं समागमत्,पाँचवाँ महीना प्रारम्भ होनेपर जब एक दिन बीत गया तब दूसरे दिन एक शूकररूपधारी जीव मेरे निकट आया
អរជុនបាននិយាយ៖ «ពេលខែទីប្រាំមកដល់ ហើយថ្ងៃដំបូងបានកន្លងផុតទៅ នៅថ្ងៃបន្ទាប់ មានសត្វមួយដែលយករូបរាងជាជ្រូកព្រៃ បានចូលមកជិតខ្ញុំ»។
Verse 19
निघ्नन् प्रोथेन पृथिवीं विलिखंश्ररणैरपि । सम्मार्जञ्जठरेणोर्वी विवर्तश्न मुहुर्मुहु:
អរជុនបាននិយាយ៖ «វាវាយដីដោយច្រមុះ ហើយសូម្បីតែកោសដីដោយស្នែង; វាជីកដីដោយជើង។ ម្តងហើយម្តងទៀត វាដេកចុះ ហើយប្រើពោះរបស់វាខាត់ដីឲ្យស្អាត រហូតមើលទៅដូចជាកន្លែងនោះត្រូវបានបោសសម្អាតហើយ»។
Verse 20
अनु तस्यापरं भूतं महत् कैरातसंस्थितम् । भधनुर्बाणासिमत् प्राप्तं सत्रीगणानुगतं तदा
បន្ទាប់ពីវា មានសត្វអស្ចារ្យមួយដ៏ធំ បង្ហាញខ្លួនក្នុងរូបរាងដូចកិរាត (អ្នកប្រមាញ់ភ្នំ)។ គាត់កាន់ធ្នូ និងព្រួញ ហើយក៏មានដាវផងដែរ; នៅពេលនោះ គាត់មានក្រុមស្ត្រីជាច្រើនដើរតាម។
Verse 21
ततो<हं धनुरादाय तथाक्षय्ये महेषुधी । अताडयं शरेणाथ तद् भूतं लोमहर्षणम्
អរជុនបាននិយាយ៖ «បន្ទាប់មក ខ្ញុំយកធ្នូឡើង ហើយក៏យកកាបូបព្រួញធំពីរដែលមិនអស់។ បន្ទាប់ពីនោះ ខ្ញុំបានបាញ់ព្រួញទៅលើសត្វអស្ចារ្យដែលធ្វើឲ្យរោមឈរនោះ»។
Verse 22
तब मैंने धनुष तथा अक्षय तरकस लेकर एक बाणके द्वारा उस रोमांचकारी सूकरपर आघात किया ।।
អារជុនបាននិយាយថា៖ «បន្ទាប់មក ខ្ញុំយកធ្នូ និងកន្ត្រកព្រួញមិនអស់របស់ខ្ញុំ ហើយបាញ់ព្រួញតែមួយទៅលើជ្រូកព្រៃដ៏គួរឲ្យរោមសក់ឈរ។ នៅពេលដដែលនោះ កិរាតៈបានទាញធ្នូដ៏ខ្លាំងរបស់គេពេញកម្លាំង ហើយវាយប៉ះវាដោយការបាញ់ដ៏រឹងមាំជាងមុន—ដល់ថ្នាក់បេះដូងខ្ញុំហាក់ដូចជាញ័រ»។
Verse 23
स तु मामब्रवीद् राजन् मम पूर्वपरिग्रह: । मृगयाधर्ममुत्स॒ज्य किमर्थ ताडितस्त्वया
បន្ទាប់មក អ្នកប្រមាញ់នោះបាននិយាយមកខ្ញុំថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! ជ្រូកនេះត្រូវបានខ្ញុំកំណត់ជាសត្វព្រៃរបស់ខ្ញុំមុនហើយ។ ហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គបោះបង់ច្បាប់នៃការប្រមាញ់ ហើយទៅវាយលើវា?»
Verse 24
एष ते निशितैर्बाणैर्दर्प हन्मि स्थिरो भव । स धनुष्मान् महाकायस्ततो मामभ्यभाषत
អារជុនបាននិយាយថា៖ «ចូរឈរឲ្យមាំ! ដោយព្រួញមុតទាំងនេះ ខ្ញុំនឹងបំបាក់មោទនភាពរបស់អ្នក!» បន្ទាប់មក កិរាតៈអ្នកបាញ់ធ្នូរាងកាយធំមហិមា និងកម្លាំងខ្លាំង បានឆ្លើយតបមកខ្ញុំ ដោយទទួលការប្រកួតប្រជែងនោះដោយអំណាចស្មើគ្នា។
Verse 25
ततो गिरिमिवात्यर्थमावृणोन्मां महाशरै: । तं॑ चाहं शरवर्षेण महता समवाकिरम्
បន្ទាប់មក គេបានបាញ់ព្រួញធំៗគ្របដណ្តប់ខ្ញុំទាំងស្រុង ដូចភ្នំមួយត្រូវភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងបាំងព័ទ្ធ។ ខ្ញុំក៏បានបាញ់ព្រួញជាច្រើនដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ តបស្នងវិញ ដោយគ្របដណ្តប់គេពីគ្រប់ទិស។
Verse 26
ततः शरैर्दीप्तमुखैर्यन्त्रितैरनुमन्त्रितै: । प्रत्यविध्यमहं तं॑ तु वजैरिव शिलोच्चयम्
អារជុនបាននិយាយថា៖ «បន្ទាប់មក ដោយព្រួញដែលចុងភ្លឺរលោង—បានអានមន្តសក្ការៈ ហើយទាញពេញកម្លាំង—ខ្ញុំបានវាយលើគេម្តងហើយម្តងទៀត ដូចភ្នំថ្មត្រូវរន្ទះវជ្រៈបុក»។
Verse 27
तस्य तच्छतथा रूपमभवच्च सहस्रधा । तानि चास्य शरीराणि शरैरहमताडयम्,उस समय उसके सैकड़ों और सहस्रों रूप प्रकट हुए और मैंने उसके सभी शरीरोंपर बाणोंसे गहरी चोट पहुँचायी
អរជុនបាននិយាយ៖ «បន្ទាប់មក រូបរបស់វាបានបង្ហាញឡើងជារយៗ និងពាន់ៗទម្រង់; ហើយខ្ញុំបានបាញ់ព្រួញទៅលើរាងកាយទាំងអស់នោះរបស់វា បង្ករបួសយ៉ាងជ្រៅ»។
Verse 28
पुनस्तानि शरीराणि एकीभूतानि भारत । अदृश्यन्त महाराज तान्यहं व्यधमं पुन:,भारत! फिर उसके वे सारे शरीर एकरूप दिखायी दिये। महाराज! उस एकरूपमें भी मैंने उसे पुन: अच्छी तरह घायल किया
អរជុនបាននិយាយ៖ «បន្ទាប់មក ឱ ភារតៈ រាងកាយទាំងនោះបានឃើញថារួមជារូបតែមួយវិញ។ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ទោះជារូបតែមួយនោះក៏ដោយ ខ្ញុំបានបាញ់វាម្ដងទៀត បង្ករបួសយ៉ាងធ្ងន់»។
Verse 29
अर्णुर्ब॑हच्छिरा भूत्वा बृहच्चाणुशिरा: पुन: । एकीभूतस्तदा राजन् सो<भ्यवर्तत मां युधि
អរជុនបាននិយាយ៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ពេលខ្លះវាមានរាងកាយតូចបំផុត តែមានក្បាលធំមហិមា; ហើយពេលខ្លះវិញ វាដាក់យករាងកាយធំសម្បើម ខណៈក្បាលវិញមើលទៅតូច។ ចុងក្រោយ វាប្រមូលខ្លួនជារូបតែមួយ ហើយចូលមកប្រឈមមុខខ្ញុំក្នុងសង្គ្រាម»។
Verse 30
यदाभिभवितु बाणैर्न च शक्नोमि तं रणे । ततो महास्त्रमातिष्ठं वायव्यं भरतर्षभ
អរជុនបាននិយាយ៖ «ពេលដែលខ្ញុំមិនអាចបង្ក្រាបវានៅក្នុងសង្គ្រាមបាន ទោះបីខ្ញុំគ្របដណ្ដប់វាដោយភ្លៀងព្រួញក៏ដោយ នោះហើយ ឱ អ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងវង្សភារតៈ ខ្ញុំបានយកអាវុធធំ—វាយវ្យាស្ត្រ (អាវុធនៃខ្យល់) មកប្រើ»។
Verse 31
न चैनमशकं हन्तुं हल 0 खा भवत् | तस्मिन् प्रतिहते चास्त्रे मे महानभूत्,किंतु उससे भी उसका वध न कर सका। यह एक अद्भुत-सी घटना हुई। वायव्यास्त्रके निष्फल हो जानेपर मुझे महान् आश्चर्य हुआ
អរជុនបាននិយាយ៖ «ឱ ភារតៈ ខ្ញុំមិនអាចសម្លាប់វាបាន ទោះជាប្រើអាវុធនៃខ្យល់ក៏ដោយ។ ហើយពេលអាវុធនោះត្រូវបានទប់ស្កាត់ ធ្វើឲ្យគ្មានប្រសិទ្ធិភាព ការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំងបានកើតឡើងក្នុងខ្ញុំ។ នេះជាហេតុការណ៍អស្ចារ្យពិតប្រាកដ—ទោះខ្ញុំខិតខំយ៉ាងណាក៏ដោយ ខ្ញុំមិនអាចនាំឲ្យវាស្លាប់បាន»។
Verse 32
भूय एव महाराज सविशेषमहं ततः । अस्त्रपूगेन महता रणे भूतमवाकिरम्,महाराज! तब मैंने पुनः विशेष प्रयत्न करके रणभूमिमें किरातरूपधारी उस अद्भुत पुरुषपर महान् अस्त्रसमूहकी वर्षा की
អర్జុនបានទូលថា៖ «បពិត្រព្រះមហាក្សត្រ! បន្ទាប់មក ខ្ញុំបានប្រឹងប្រែងជាពិសេសម្ដងទៀត ហើយបានបាញ់ព្យុះអាវុធដ៏មហិមា លើសត្វអស្ចារ្យនោះ ដែលបានស្លៀករូបជាគិរាត (Kirāta) នៅលើសមរភូមិ»។
Verse 33
स्थूणाकर्णमथो जालं शरवर्षमथोल्बणम् | शलभास्त्रमश्मवर्ष समास्थायाहमभ्ययाम्,स्थूणाकर्ण5, वारुणास्त्र-, भयंकर शरवर्षास्त्रर, शलभास्त्र5<४ तथा अभ्मवर्ष४ इन अस्त्रोंका सहारा ले मैं उस किरातपर टूट पड़ा
អర్జុនបានទូលថា៖ «ដោយពឹងផ្អែកលើអាស្ត្រាដែលហៅថា ស្ថូណាកರ್ಣ (Sthūṇākarṇa), ជាល (Jāla), អាស្ត្រព្យុះព្រួញដ៏គួរឱ្យភ័យ, សលភាស្ត្រ (Śalabhāstra) និងអាស្ត្រភ្លៀងថ្ម ខ្ញុំបានវាយប្រហារទៅលើគិរាតនោះដោយត្រង់»។
Verse 34
जग्रास प्रसभं तानि सर्वाण्यस्त्राणि मे नृप । तेषु सर्वेषु जग्धेषु ब्रह्मास्त्र महदादिशम्
អర్జុនបានទូលថា៖ «បពិត្រព្រះរាជា! គាត់បានលេបក吞យកអាវុធទាំងអស់របស់ខ្ញុំដោយកម្លាំង។ ពេលអាវុធទាំងនោះត្រូវបានគាត់បំផ្លាញសព្វគ្រប់ហើយ ខ្ញុំបានបញ្ចេញព្រះអាស្ត្រាដ៏មហិមា គឺ ព្រហ្មាស្ត្រ (Brahmāstra)»។
Verse 35
ततः प्रज्वलितैर्बाणै: सर्वतः सोपचीयते । उपचीयमानश्न मया महास्त्रेण व्यवर्धत
បន្ទាប់មក អាវុធនោះបានពង្រីកខ្លួនទៅគ្រប់ទិស ដោយព្រួញដែលឆេះភ្លើង។ ហើយពេលខ្ញុំជំរុញវាដោយមហាអាស្ត្ររបស់ខ្ញុំ វាក៏កាន់តែរីកធំឡើងទៀត—កម្លាំងកាន់តែខ្លាំង និងល្បឿនកាន់តែរហ័ស។
Verse 36
ततः: संतापिता लोका मत्प्रसूतेन तेजसा । क्षणेन हि दिश: खं च सर्वतो हि विदीपितम्
អర్జុនបានទូលថា៖ «បន្ទាប់មក មនុស្សទាំងឡាយនៅទីនោះត្រូវបានដុតឆេះដោយពន្លឺក្តៅក្រហាយនៃព្រហ្មាស្ត្រដែលបានចេញពីខ្ញុំ។ ក្នុងមួយភ្លែត ទិសទាំងអស់ និងមេឃ ត្រូវបានបំភ្លឺពីគ្រប់ជ្រុង ដូចជាអណ្តាតភ្លើងបានផ្ទុះឡើងគ្រប់ទី»។
Verse 37
तदप्यस्त्रं महातेजा: क्षणेनैव व्यशातयत् । ब्रह्मास्त्रे तु हते राजन् भयं मां महदाविशत्
អర్జុនបាននិយាយថា៖ «សូម្បីតែអាវុធនោះ ក៏វីរបុរសមានពន្លឺអស្ចារ្យបានបំបាត់ចោលក្នុងមួយភ្លែត។ ប៉ុន្តែពេលព្រហ្មាស្ត្រ ត្រូវបានបំផ្លាញហើយ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ភ័យដ៏ធំបានចូលគ្រប់គ្រងចិត្តខ្ញុំ»។
Verse 38
परंतु उस महान् तेजस्वी वीरने क्षणभरमें ही मेरे उस ब्रह्मास्त्रको भी शान्त कर दिया। राजन! उस ब्रह्मास्त्रके नष्ट होनेपर मेरे मनमें महान् भय समा गया ।।
បន្ទាប់មក ខ្ញុំបានយកធ្នូឡើង ហើយយកកន្សែងព្រួញមិនអស់ពីរដែលពេញដោយព្រួញធំៗ រត់ប្រញាប់ទៅវាយប្រហារលើបុរសអស្ចារ្យនោះ។ តែគាត់បានលេបស៊ីសូម្បីតែព្រួញទាំងនោះ ដូចជាអាហាររបស់គាត់។ ពេលឃើញព្រហ្មាស្ត្ររបស់ខ្ញុំត្រូវបានស្ងប់ស្ងាត់ និងអាវុធទាំងឡាយក្លាយជាឥតប្រយោជន៍ ភ័យបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងក្នុងចិត្តខ្ញុំ។
Verse 39
हतेष्वस्त्रेषु सर्वेषु भक्षितेष्वायुधेषु च । मम तस्य च भूतस्य बाहुयुद्धमवर्तत,जब मेरे सारे अस्त्र-शस्त्र नष्ट होकर उसके आहार बन गये, तब मेरा उस अलौकिक प्राणीके साथ मल्लयुद्ध प्रारम्भ हो गया
ពេលអាវុធទាំងអស់របស់ខ្ញុំត្រូវបានបំផ្លាញ ហើយសព្វអាវុធក្លាយជាអាហាររបស់គាត់ នោះការប្រយុទ្ធដោយដៃទទេបានចាប់ផ្តើមរវាងខ្ញុំ និងសត្វអស្ចារ្យនោះ។
Verse 40
व्यायामं मुष्टिभि: कृत्वा तलैरपि समागतै: । अपाययंश्व तद् भूत॑ निश्रचेष्टमगमं महीम्
អర్జុនបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំបានប្រយុទ្ធជាមួយសត្វនោះ ដោយវាយដោយកណ្ដាប់ដៃ និងដោយបាតដៃពេលយើងចូលជិតគ្នា; ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនអាចគ្រប់គ្រងវាបានឡើយ។ ត្រូវបានវាឈ្នះ ខ្ញុំក្លាយជាមិនអាចចលនា ហើយដួលទៅលើដី។ បន្ទាប់មក ឱ ព្រះមហាក្សត្រ សត្វអស្ចារ្យនោះសើច ហើយនៅពេលខ្ញុំកំពុងមើល វាបាត់ខ្លួននៅទីនោះជាមួយនារីទាំងឡាយ»។
Verse 41
ततः प्रहस्य तद् भूतं तत्रैवान्तरधीयत । सह स्त्रीभिर्महाराज पश्यतो मे<द्भधुतोपमम्
បន្ទាប់មក សត្វអស្ចារ្យនោះបានសើច ហើយបាត់ខ្លួននៅទីនោះឯង—ជាមួយនារីទាំងឡាយ—ឱ ព្រះមហាក្សត្រដ៏អធិការ ខណៈដែលខ្ញុំកំពុងមើល។
Verse 42
एवं कृत्वा स भगवांस्ततो<न्यद् रूपमास्थित: । दिव्यमेव महाराज वसानो<द्धभुतमम्बरम्
ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានព្រះភាគបានធ្វើដូច្នោះហើយ បន្ទាប់មកទ្រង់បានទទួលយករូបរាងមួយផ្សេងទៀត។ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ដោយបោះចោលរូបកាយជាអ្នកប្រមាញ់ភ្នំ ព្រះមហេស្វរៈដ៏ទេវភាពបានឈរនៅទីនោះក្នុងសភាពសេឡេស្ទ្យាល់របស់ទ្រង់ផ្ទាល់ ពាក់ព្រះវស្ត្រអស្ចារ្យលើសលោក—បង្ហាញថាការជួបប្រទះនោះពិតជាជាមួយព្រះសង្ករៈផ្ទាល់។
Verse 43
हित्वा किरातरूपं च भगवांस्त्रिदशे श्वर: । स्वरूपं दिव्यमास्थाय तस्थौ तत्र महेश्वर:
អរជុនបាននិយាយថា៖ «បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានព្រះភាគ ជាព្រះអធិបតីនៃទេវតាទាំងឡាយ បានបោះចោលរូបកាយជាគិរាត (អ្នកប្រមាញ់ភ្នំ) ហើយទទួលយករូបទេវភាពដ៏ភ្លឺរលោងរបស់ទ្រង់។ នៅទីនោះ ព្រះមហាទេវៈបានឈរបង្ហាញខ្លួន។» ក្នុងរឿងនេះ វាបញ្ជាក់ថា ព្រះអាទិទេវអាចយករូបទាប ឬរូបសាកល្បង ដើម្បីសាកល្បងសេចក្តីមុតមាំរបស់អ្នកស្វែងរក; ពេលភាពអត់ធ្មត់ និងសុចរិតត្រូវបានបង្ហាញ ព្រះស្ថិតិដ៏ទេវភាពនឹងបើកបង្ហាញដោយចំហ ដើម្បីអះអាងថា ភក្តី និងវិន័យក្នុងការខិតខំ មានអំណាចបំលែងសីលធម៌។
Verse 44
अदृश्यत तत: साक्षाद् भगवान् गोवृषध्वज: । उमासहायो व्यालधृग् बहुरूप: पिनाकधृकू
បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានព្រះភាគ ដែលមានទង់សញ្ញាគោឧសភៈ បានបង្ហាញខ្លួនឲ្យឃើញដោយផ្ទាល់—ជាមួយព្រះអុមា ពាក់ពស់ជាអលង្ការ ហើយកាន់ធ្នូពិនាក។ ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានរូបច្រើន អ្នកកាន់ត្រីសូល បានចូលមកជិតខ្ញុំនៅលើសមរភូមិនោះ ឈរនៅមុខខ្ញុំដូចមុន ហើយមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ អ្នកដុតសត្រូវ! ខ្ញុំពេញចិត្តចំពោះអ្នក»។
Verse 45
स मामभ्येत्य समरे तथैवाभिमुखं स्थितम् । शूलपाणिरथोवाच तुष्टोउस्मीति परंतप
បន្ទាប់មក នៅកណ្ដាលសង្គ្រាម ព្រះសូលបាណិបានចូលមកជិតខ្ញុំ ខណៈខ្ញុំឈរប្រឈមមុខទ្រង់ដូចមុន។ ទ្រង់ឈរនៅមុខខ្ញុំដោយផ្ទាល់ ហើយមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ អ្នកដុតសត្រូវ! ខ្ញុំពេញចិត្តចំពោះអ្នក»។ ពេលនោះបង្ហាញថា ព្រះគុណមិនមកពីកម្លាំងទទេៗទេ ប៉ុន្តែមកពីភាពមុតមាំ ក្លាហាន និងចេតនាវិន័យក្នុងការសាកល្បងដ៏សុចរិត។
Verse 46
ततस्तदू धनुरादाय तूणौ चाक्षय्यसायकौ । प्रादान्ममैव भगवान् धारयस्वेति चाब्रवीत्
បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានព្រះភាគ (ព្រះសិវៈ) បានយកធ្នូនោះ និងកន្ត្រកព្រួញទាំងពីរដែលពេញដោយព្រួញមិនចេះអស់ ហើយប្រគល់ឲ្យខ្ញុំ ព្រមទាំងមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ចូរយកទៅកាន់ទុក»។ ទ្រង់បន្តថា៖ «ឱ អ្នកដុតសត្រូវ! ខ្ញុំពេញចិត្តចំពោះអ្នក។ ចូរនិយាយ—ខ្ញុំនឹងសម្រេចកិច្ចការអ្វីឲ្យអ្នក? វីរបុរសអើយ ប្រាប់ខ្ញុំអំពីបំណងណាដែលនៅក្នុងចិត្តអ្នក; ខ្ញុំនឹងបំពេញវា—លើកលែងតែអមរភាព»។
Verse 47
तुष्टोडस्मि तव कौन्तेय ब्रूहि किं करवाणि ते । यत् ते मनोगतं वीर तद् ब्रूहि वितराम्पहम्
អរជុនបាននិយាយថា៖ «ឱ កូនកុន្តី! ខ្ញុំពេញចិត្តចំពោះអ្នក។ ចូរប្រាប់មក—ខ្ញុំគួរធ្វើអ្វីសម្រាប់អ្នក? បំណងណាដែលស្ថិតក្នុងចិត្តអ្នក ឱ វីរបុរស ចូរប្រាប់ចេញមក; ខ្ញុំនឹងប្រទានឲ្យ»។
Verse 48
ततः प्राञज्जलिरेवाहमस्त्रेषु गतमानस:
បន្ទាប់មក ខ្ញុំឈរដោយដៃប្រណម្យ (ដៃបត់) ចិត្តផ្តោតទាំងស្រុងលើអាវុធ និងអាថ៌កំបាំងរបស់វា។ ក្នុងចិត្ត ខ្ញុំបានគោរពបង្គំដល់ព្រះសង្ករ (Śaṅkara) ហើយនិយាយថា៖ «បើព្រះអម្ចាស់ពេញព្រះហឫទ័យលើខ្ញុំ នោះពរដែលខ្ញុំប្រាថ្នាគឺ—អាវុធទេវីយ៍ទាំងឡាយណាដែលព្រះទេវតាមាន ខ្ញុំចង់ស្គាល់វាទាំងអស់»។ ព្រះសង្ករបានឆ្លើយថា៖ «ឱ កូនបណ្ឌុ! ខ្ញុំប្រទានពរឲ្យអ្នកទទួលបានអាវុធទេវីយ៍ទាំងមូល»។
Verse 49
प्रणम्य मनसा शर्व ततो वचनमाददे । भगवान् मे प्रसन्नश्वेदीप्सितो5यं वरो मम
អរជុនបានគោរពបង្គំដោយចិត្តទៅកាន់សර්វ (Śarva—ព្រះសិវៈ) ហើយបន្ទាប់មកបាននិយាយថា៖ «បើព្រះអម្ចាស់ពេញព្រះហឫទ័យលើខ្ញុំ នោះពរដែលខ្ញុំប្រាថ្នាគឺ—ខ្ញុំចង់ស្គាល់ និងទទួលបានអាវុធទេវីយ៍ទាំងឡាយដែលស្ថិតនៅក្នុងការកាន់កាប់របស់ព្រះទេវតា»។ ព្រះសិវៈបានប្រទានពរឲ្យគាត់ចូលដល់អាវុធសេឡេស្ទ្យាល់ទាំងមូល។
Verse 50
अस्त्राणीच्छाम्यहं ज्ञातुं यानि देवेषु कानिचित् । ददानीत्येव भगवानन्रवीत् त्रयम्बकश्न माम्
អរជុនបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់ស្គាល់អាវុធទេវីយ៍ទាំងឡាយ—អ្វីៗណាដែលមាននៅក្នុងចំណោមព្រះទេវតា»។ ព្រះអម្ចាស់ត្រ្យមបក (Tryambaka—ព្រះសិវៈ) បានឆ្លើយមកខ្ញុំថា៖ «ខ្ញុំប្រទានឲ្យ»។
Verse 51
रौद्रमस्त्रं मदीयं त्वामुपस्थास्यति पाण्डव । प्रददौ च मम प्रीत: सो<स्त्रं पाशुपतं महत्
ព្រះអម្ចាស់បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ បណ្ឌវ! អាវុធរោទ្រ (Raudra) របស់ខ្ញុំនឹងមកដល់ក្នុងការកាន់កាប់របស់អ្នក»។ ដោយព្រះហឫទ័យរីករាយចំពោះខ្ញុំ ព្រះអម្ចាស់—បាសុបតិ (Pāśupati)—បានប្រទានអាវុធបាសុបត (Pāśupata) ដ៏មហិមារបស់ព្រះអង្គឲ្យខ្ញុំ។
Verse 52
उवाच च महादेवो दत्त्वा मे5स्त्रं सनातनम् | न प्रयोज्यं भवेदेतन्मानुषेषु कथठ्चन,अपना सनातन अस्त्र मुझे देकर महादेवजी फिर बोले--तुम्हें मनुष्योंपर किसी प्रकार इस अस्त्रका प्रयोग नहीं करना चाहिये
ព្រះមហាទេវៈ (ព្រះសិវៈ) បានមានព្រះបន្ទូល បន្ទាប់ពីប្រទានអាវុធអស់កល្បជានិច្ចដល់ខ្ញុំថា៖ «អាវុធនេះ មិនត្រូវយកទៅប្រើលើមនុស្សឡើយ មិនថាក្នុងកាលៈទេសៈណាក៏ដោយ»។
Verse 53
जगद् विनिर्दहेदेवमल्पतेजसि पातितम् | पीड्यमानेन बलवत् प्रयोज्यं स्याद्ू धनंजय
អរជុនបាននិយាយថា៖ «បើអាវុធនេះ ត្រូវបានប្រើលើអ្នកមានពន្លឺតិច ហើយអាចដុតឆេះលោកទាំងមូលដូច្នេះបាន នោះវាគួរតែប្រើតែដោយកម្លាំងដ៏ខ្លាំងលើអ្នកមានអំណាចពិតប្រាកដប៉ុណ្ណោះ—ឱ ធនញ្ជយ!»
Verse 54
तदप्रतिहतं दिव्यं सर्वास्त्रप्रतिषिधनम्
អរជុនបាននិយាយថា៖ «អាវុធនោះ មិនអាចទប់ទល់បានទេ ជាអាវុធទេវតា ហើយមានអំណាចទប់ស្កាត់ និងបំបាត់អាវុធទាំងអស់»។
Verse 55
उत्सादनममित्राणां परसेनानिकर्तनम्
អរជុនបាននិយាយថា៖ «វាជាអំណាចដែលបំផ្លាញសត្រូវ និងកាត់បន្ថយកងទ័ពប្រឆាំង—ជាអ្នកសម្លាប់សត្រូវ និងជាអ្នកបំផ្លាញកម្លាំងសត្រូវ។ ការទទួលបានវា ពិតជាលំបាកយ៉ាងខ្លាំង។ សូម្បីតែទេវតា ដានវៈ និងរាក្សសៈ ក៏ស្ទើរមិនអាចទ្រាំទ្រកម្លាំងមិនអាចទប់ទល់របស់វាបាន។ បន្ទាប់មក តាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះសិវៈ ខ្ញុំបានអង្គុយនៅទីនោះ ហើយនៅចំពោះភ្នែកខ្ញុំ ព្រះអង្គទាំងនោះបានលាក់ខ្លួនបាត់ទៅ»។
Verse 56
दुरासदं दुष्प्रसहं सुरदानवराक्षसै: । अनुज्ञातस्त्वहं तेन तत्रैव समुपाविशम्
អរជុនបាននិយាយថា៖ «អាវុធ/អំណាចទេវតានោះ ពិតជាពិបាកចូលទៅជិត និងមិនអាចទប់ទល់បាន—សូម្បីតែទេវតា ដានវៈ និងរាក្សសៈក៏ដោយ។ កម្លាំងរបស់វា គឺលំបាកឲ្យអ្នកណាម្នាក់ទ្រាំទ្របាន។ បន្ទាប់ពីទទួលបានការអនុញ្ញាតពីព្រះសិវៈ ខ្ញុំបានអង្គុយនៅទីនោះឯង; ហើយនៅចំពោះភ្នែកខ្ញុំ ព្រះអង្គបានអន្តរធានបាត់ទៅ»។
Verse 57
प्रेक्षतश्नैेव मे देवस्तत्रैवान्तरधीयत
អារជុនបាននិយាយថា៖ «ខណៈដែលខ្ញុំនៅតែសម្លឹងមើល ព្រះបុរសដ៏ទេវភាពនោះបានលង់បាត់ទៅយឺតៗនៅទីនោះឯង។ ព្រះអង្គជាអ្នកសម្លាប់សត្រូវ និងជាអ្នកបំផ្លាញកងទ័ពរបស់ភាគីប្រឆាំង។ ការឈានទៅដល់ព្រះអង្គពិតជាលំបាកយ៉ាងខ្លាំង; សូម្បីតែទេវតា ដានវ និងរាក្សស ក៏ពិបាកទ្រាំទ្រកម្លាំងរបស់ព្រះអង្គដែរ។ បន្ទាប់មក ដោយគោរពតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះសិវៈ ខ្ញុំបានអង្គុយនៅទីនោះ ហើយនៅចំពោះមុខខ្ញុំ ព្រះអង្គបានអន្តរធានទៅ»។
Verse 167
इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि निवातकवचयुद्धपर्वणि गन्धमादनवासे युधिष्ठटिरार्जुनसंवादे सप्तषष्ट्यधिकशततमो<ध्याय:
ដូច្នេះ ក្នុង «មហាភារត» ដ៏បរិសុទ្ធ នៅក្នុង «វនបរវ»—ជាពិសេសក្នុងផ្នែកស្តីពីសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹង និវាតកវច—នៅពេលបណ្ឌវស្នាក់នៅ កន្ធមាទន ក្នុងសន្ទនារវាង យុធិષ્ઠិរ និង អារជុន—ជំពូកទី ១៦៧ បានបញ្ចប់។ (នេះជាកថាបញ្ចប់ជំពូក មិនមែនជាពាក្យនិយាយក្នុងរឿងទេ។)
Verse 473
अमरत्वमपाहाय ब्रूहि यत् ते मनोगतम् । तदनन्तर मेरे धनुष और अक्षय बाणोंसे भरे हुए दोनों तरकस लेकर भगवान् शिवने मुझे ही दे दिये और कहा--'परंतप! ये अपने अस्त्र ग्रहण करो।' कुन्तीकुमार! मैं तुमसे संतुष्ट हूँ। बोलो
អារជុនបាននិយាយថា៖ «ដោយដាក់អមតភាពចោល សូមប្រាប់អ្វីដែលមាននៅក្នុងព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គពិតប្រាកដ»។ បន្ទាប់ពីនេះ ព្រះសិវៈបានយកធ្នូរបស់ខ្ញុំ និងកាបូបព្រួញពីរដែលពេញដោយព្រួញមិនអស់ ទ្រង់ប្រគល់ឲ្យខ្ញុំ ហើយមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ អ្នកដុតសត្រូវ! ចូរទទួលយកអាវុធទាំងនេះ។ កូនកុន្តី! ខ្ញុំពេញចិត្តនឹងអ្នក។ ចូរនិយាយ—ការងារណារបស់អ្នកឲ្យខ្ញុំសម្រេច? វីរបុរស! បំណងណាដែលស្ថិតក្នុងចិត្តអ្នក ចូរប្រាប់ ខ្ញុំនឹងបំពេញឲ្យ។ តែសូមលះអមតភាពចោល ហើយប្រាប់បំណងដែលអ្នកកាន់ទុកក្នុងចិត្ត»។
Verse 536
अस्त्राणां प्रतिघाते च सर्वथैव प्रयोजयेत् । “अपनेसे अल्पशक्तिवाले विपक्षी पर यदि इसका प्रहार किया जाय तो यह सम्पूर्ण विश्वको दग्ध कर देगा। धनंजय! जब शत्रुके द्वारा अपनेको बहुत पीड़ा प्राप्त होने लगे
អារជុនបាននិយាយថា៖ «អាវុធនេះគួរត្រូវបានប្រើគ្រប់យ៉ាង ដើម្បីទប់ទល់នឹងអាវុធផ្សេងៗ។ ប្រសិនបើបោះវាទៅលើគូប្រជែងដែលមានកម្លាំងទាបជាង វានឹងដុតឆេះពិភពលោកទាំងមូល។ ដូច្នេះ ឱ ធនញ្ជយ! នៅពេលដែលសត្រូវធ្វើឲ្យយើងរងទុក្ខវេទនាខ្លាំង គួរប្រើវាសម្រាប់ការពារខ្លួន។ ដើម្បីបំផ្លាញអាវុធបាញ់របស់សត្រូវ ការប្រើវាគឺសមស្របដោយពេញលេញ»។
Verse 546
मूर्तिमन्मे स्थित पारश्वे प्रसन्ने गोवृषध्वजे । इस प्रकार भगवान् वृषभध्वजके प्रसन्न होनेपर सम्पूर्ण अस्त्रोंका निवारण करनेवाला और कहीं भी कुण्ठित न होनेवाला दिव्य पाशुपतास्त्र मूर्तिमान् हो मेरे पास आकर खड़ा हो गया
អារជុនបាននិយាយថា៖ នៅពេលព្រះអម្ចាស់ដែលមានទង់សញ្ញាគោឧសភៈ (វೃಷភធ្វជ) ទ្រង់ពេញព្រះហឫទ័យ អាវុធបាសុបតដ៏ទេវភាព—អាចទប់ស្កាត់អាវុធទាំងអស់ និងមិនដែលបរាជ័យនៅទីណាទេ—បានបង្ហាញខ្លួនជារូបកាយ ហើយឈរនៅជិតខ្ញុំ។
Frequently Asked Questions
How to maintain disciplined agency when perception is compromised: Arjuna must act decisively while resisting panic and avoiding indiscriminate escalation amid māyā-driven sensory collapse.
Competence is ethical: trained discernment and proportionate response—matching specific threats with specific remedies—functions as a moral technology for stability under uncertainty.
No explicit phalaśruti is present in this chapter segment; its meta-significance is implicit, illustrating how instruction (Indra’s teaching) and composure transform chaos into intelligible, governable conditions.