Adhyaya 9

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके १६३ श्लोक मिलाकर कुल ३२६ “लोक हैं।) #द-2ल्‍5 >> श््यु # ++/<< नवमो<्ध्याय: धृतराष्ट्रका संजयसे विलाप करते हुए कर्णवधका विस्तारपूर्वक वृत्तान्त पूछना संजय उवाच श्रिया कुलेन यशसा तपसा च श्रुतेन च । त्वामद्य सन्‍्तो मन्यन्ते ययातिमिव नाहुषम्‌

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ព្រះមហាក្សត្រ! បុរសសុចរិតទាំងឡាយនៅពេលនេះ ចាត់ទុកព្រះអង្គដូចយយាតិ កូននាហុសៈ—ពោរពេញដោយសិរីសម្បត្តិ កេរ្តិ៍ឈ្មោះ កំណើតកុលសម្បត្តិ កុសលតបៈ និងចំណេះដឹងសាស្ត្រព្រះវេទ។»

Verse 2

श्रुते महर्षिप्रतिम: कृतकृत्यो$सि पार्थिव । पर्यवस्थापयात्मानं मा विषादे मन: कृथा:

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ព្រះរាជា! ក្នុងចំណេះដឹងវេទ និងសាស្ត្រ ព្រះអង្គស្មើនឹងមហាឥសីទាំងឡាយ។ ព្រះអង្គបានបំពេញកាតព្វកិច្ចទាំងអស់នៃជីវិតរួចហើយ; ដូច្នេះ សូមធ្វើឲ្យខ្លួនក្នុងស្ថិរភាព ហើយកុំឲ្យចិត្តលង់ចូលក្នុងសោកសៅ។»

Verse 3

धृतराष्ट उवाच दैवमेव पर मनन्‍्ये धिक्‌ पौरुषमनर्थकम्‌ | यत्र शालप्रतीकाश: कर्णो5हन्यत संयुगे

ធೃತរाष्ट्रបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំចាត់ទុកតែវាសនាទេថាជាអធិបតី; បុរសភាព (ការខិតខំរបស់មនុស្ស) គ្មានប្រយោជន៍—សូមឲ្យវាត្រូវបានដាក់ទោស! ព្រោះដោយអាស្រ័យលើវា សូម្បីកណ្ណៈដែលមានរាងកាយខ្ពស់ដូចដើមសាល ក៏ត្រូវបានសម្លាប់ក្នុងសមរភូមិ។»

Verse 4

हत्वा युधिष्ठिरानीक॑ पञ्चालानां रथव्रजान्‌ । प्रताप्प शरवर्षेण दिश: सर्वा महारथ:

ធೃತរाष्ट्रមានព្រះបន្ទូលថា៖ បន្ទាប់ពីសម្លាប់កងរៀបចំសង្គ្រាមរបស់យុធិષ્ઠិរ និងក្រុមរថយោធាពញ្ចាលា វីរមហារថីនោះបានបាញ់ព្រួញដូចព្យុះ ដុតក្តៅទិសទាំងបួន។ ដូចឥន្ទ្រាអ្នកកាន់វជ្រាដែលវាយអសុរាឲ្យសន្លប់ គាត់បានធ្វើឲ្យកូនៗរបស់កុន្តីស្រឡាំងកាំងនៅលើសមរភូមិ។ ហេតុអ្វីបានជាវីរបុរសដដែលនោះត្រូវសម្លាប់ ហើយឥឡូវដេកលើដីដូចដើមឈើដែលខ្យល់កន្ត្រាក់បោកឲ្យរុះរើ?

Verse 5

मोहयित्वा रणे पार्थान्‌ वजहस्त इवासुरान्‌ । स कथं निहत: शेते वायुरुग्ण इव द्रुम:

ធృతរાષ્ટ્રមានព្រះបន្ទូលថា៖ បានធ្វើឲ្យកូនៗរបស់ព្រឹថា (កុន្តី) វង្វេងនៅក្នុងសង្គ្រាម ដូចឥន្ទ្រា (វជ្រហស្ត) អ្នកកាន់វជ្រាធ្វើឲ្យអសុរាវង្វេង—ហេតុអ្វីបានជាវីរបុរសនោះឥឡូវដេកស្លាប់ លាតសន្ធឹងលើដី ដូចដើមឈើដែលខ្យល់កន្ត្រាក់បោកឲ្យដួលរលំ?

Verse 6

शोकस्यान्तं न पश्यामि पारं जलनिधेरिव । चिन्ता मे वर्धतेडतीव मुमूर्षा चापि जायते

ធృతរાષ્ટ્રមានព្រះបន្ទូលថា៖ ខ្ញុំមិនឃើញចុងបញ្ចប់នៃទុក្ខសោកនេះឡើយ ដូចមិនឃើញឆ្នេរឆ្ងាយនៃមហាសមុទ្រ។ ក្តីព្រួយបារម្ភរបស់ខ្ញុំកាន់តែរីកធំឡើងៗ ហើយសូម្បីតែក្តីប្រាថ្នាចង់ស្លាប់ក៏កើតឡើងក្នុងចិត្តខ្ញុំផង។

Verse 7

कर्णस्य निधन श्रुत्वा विजयं फाल्गुनस्य च । अश्रद्धेयमहं मन्ये वध॑ कर्णस्य संजय,संजय! मैं कर्णकी मृत्यु और अर्जुनकी विजयका समाचार सुनकर भी कर्णके वधको विश्वासके योग्य नहीं मानता

ធృతរાષ્ટ્રមានព្រះបន្ទូលថា៖ សញ្ជ័យអើយ! ទោះបានឮដំណឹងអំពីមរណភាពរបស់កರ್ಣ និងជ័យជម្នះរបស់ផាល់គុន (អర్జុន) ក៏ដោយ ខ្ញុំមិនអាចទទួលយកថា កર્ણត្រូវសម្លាប់ បានជារឿងគួរជឿឡើយ។

Verse 8

इस प्रकार श्रीमह्ााभारत कर्णपर्वमें धृतराष्ट्रवाक्यविषयक आठवाँ अध्याय पूरा हुआ

វៃសម្បាយនៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ពិតប្រាកដណាស់ បេះដូងរបស់ខ្ញុំធ្វើពីសារធាតុរឹងដូចវជ្រា មិនងាយបែកបាក់ឡើយ។ ព្រោះទោះបានឮថា កರ್ಣ—សីហបុរសក្នុងចំណោមមនុស្ស—ត្រូវសម្លាប់ ក៏វាមិនប្រេះបែកសោះ។

Verse 9

आयुर्नूनं सुदीर्घ मे विहितं दैवतै: पुरा । यत्र कर्ण हत॑ श्रुत्वा जीवामीह सुदु:खित:

ព្រះបាទ ធൃതរाष्ट्र ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ប្រាកដណាស់ ព្រះទេវតាបានកំណត់អាយុកាលដ៏វែងឆ្ងាយសម្រាប់ខ្ញុំតាំងពីកាលមុន។ ដូច្នេះ ទោះបានឮដំណឹងថា ករណៈ ត្រូវសម្លាប់ហើយ ក៏ខ្ញុំនៅតែរស់នៅទីនេះ—ត្រូវទុក្ខសោកដ៏មិនអាចទ្រាំទ្របានគ្របដណ្ដប់»។

Verse 10

धिग्जीवितमिदं चैव सुहृद्धीनश्व॒ संजय । अद्य चाहं दशामेतां गत: संजय गर्हिताम्‌

ព្រះបាទ ធೃತរाष्ट्र ទ្រង់ទួញសោកថា៖ «អាសូរជីវិតនេះរបស់ខ្ញុំណាស់ ឱ សញ្ជ័យ—ខ្វះមិត្តស្មោះ និងអ្នកគាំទ្រ។ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំបានធ្លាក់ចូលស្ថានភាពដ៏អាម៉ាស់នេះហើយ ឱ សញ្ជ័យ»។

Verse 11

संजय! मेरे इस जीवनको धिक्कार है। आज मैं सुहृदोंसे हीन होकर इस घृणित दशाको पहुँच गया हूँ ।। कृपणं वर्तयिष्यामि शोच्य: सर्वस्य मन्दधी: । अहमेव पुरा भूत्वा सर्वलोकस्य सत्कृत:

ព្រះបាទ ធृतរाष्ट्र ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «សញ្ជ័យ អាសូរជីវិតនេះរបស់ខ្ញុំ។ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំខ្វះអ្នកប្រាថ្នាល្អ ហើយបានធ្លាក់ចូលស្ថានភាពដ៏គួរខ្ពើមនេះ។ ខ្ញុំនឹងរស់បន្តដោយភាពក្រីក្រ និងទុក្ខវេទនា—ជាមនុស្សគួរឲ្យអាណិតសម្រាប់គ្រប់គ្នា មានបញ្ញាខ្សោយ—ទោះបីកាលមុន ខ្ញុំធ្លាប់ទទួលការគោរពពីពិភពលោកទាំងមូលក៏ដោយ»។

Verse 12

दुःखात्‌ सुदुःखव्यसन प्राप्तवानस्मि संजय

ព្រះបាទ ធृतរाष्ट्र ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ សញ្ជ័យ ពីទុក្ខមួយ ខ្ញុំបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងវិបត្តិទុក្ខវេទនាដ៏ធ្ងន់ធ្ងរជាងមុនទៀត»។

Verse 13

नावशेषं प्रपश्यामि सूतपुत्रे हते युधि

ព្រះបាទ ធृतរाष्ट्र ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ខ្ញុំមិនឃើញសេចក្តីសង្ឃឹមអ្វីនៅសល់ទៀតឡើយ ពេលកូនប្រុសអ្នកបើករថសង្គ្រាម ត្រូវសម្លាប់ក្នុងសមរភូមិ»។

Verse 14

युद्धे हि निहतः शूरो विसृजन्‌ सायकान्‌ बहून्‌

ធ្រឹតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «សម្រាប់វីរបុរស ការត្រូវសម្លាប់ក្នុងសមរភូមិ ខណៈដែលនៅតែបាញ់ព្រួញច្រើនៗចេញទៅ នោះជាចុងបញ្ចប់ដ៏ថ្លៃថ្នូរ—ដួលស្លាប់ក្នុងសកម្មភាពប្រយុទ្ធ មិនបោះបង់សេចក្តីក្លាហាន ឬកាតព្វកិច្ចឡើយ»។

Verse 15

रथादाधिरथिरनूनं न्यपतत्‌ सायकार्दित:

ធ្រឹតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ត្រូវព្រួញវាយប្រហារ និងបែកបាក់ដោយព្រួញ អាធិរថិ—អ្នកបើករថ—បានធ្លាក់ចុះពីលើរថ ដូចជាអស់ជីវិត»។

Verse 16

पर्वतस्येव शिखरं वज़्पाताद विदारितम्‌ | जैसे वज़्के आघातसे विदीर्ण किया हुआ पर्वतशिखर धराशायी हो जाता है, उसी प्रकार बाणोंसे पीड़ित हुआ अधिरथपुत्र कर्ण निश्चय ही रथसे नीचे गिर पड़ा होगा ।।

ធ្រឹតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ដូចកំពូលភ្នំដែលត្រូវរន្ទះបំបែក ហើយរលំធ្លាក់ចុះមក ដូច្នោះដែរ ករណៈ កូនប្រុសអធិរថៈ ដែលត្រូវព្រួញធ្វើទុក្ខទោស បានធ្លាក់ចុះពីលើរថយ៉ាងប្រាកដ។ ឥឡូវនេះ គាត់ប្រាកដជាកំពុងដេកលើផែនដី បង្ហាញភាពស្រស់ស្អាតដ៏គួរឱ្យខ្លាច ដោយឈាមស្រោចពេញខ្លួន»។

Verse 17

यो बल धार्तराष्ट्राणां पाण्डवानां यतो भयम्‌

ធ្រឹតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «នរណាជាប្រភពកម្លាំងសម្រាប់កូនប្រុសរបស់ធ្រឹតរាស្ត្រ ហើយពីនរណាដែលពណ្ឌវៈទាំងឡាយមានការភ័យខ្លាច?»

Verse 18

स हि वीरो महेष्वासो मित्राणाम भयंकर:

ធ្រឹតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ព្រោះគាត់ជាវីរបុរសពិតប្រាកដ ជាអ្នកបាញ់ធ្នូដ៏អស្ចារ្យ—ជាអ្នកដែលក្លាយជាមូលហេតុនៃការភ័យខ្លាចសម្រាប់សត្រូវរបស់មិត្តរួមខាងខ្លួន»។

Verse 19

पड़ोरिवाध्वगमनं दरिद्रस्पेव कामितम्‌

ធ្រឹតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ការដំណើរទៅមុខនេះ ដូចជាការដើរលំបាករបស់អ្នកដំណើរដែលនឿយហត់—ដូចជាការចង់បានរបស់មនុស្សក្រីក្រ៖ ត្រូវបង្ខំ ឈឺចាប់ ហើយត្រូវជំរុញដោយសេចក្តីចាំបាច់ជាងដោយសេចក្តីរីករាយ»។

Verse 20

दुर्योधनस्थ चाकूतं तृषितस्येव विप्रुष: । जैसे पंगु मनुष्यके लिये रास्ता चलना कठिन है, दरिद्रका मनोरथ पूर्ण होना असम्भव है तथा जलकी कुछ ही बूँदें जैसे प्यासेकी प्यास बुझानेमें असमर्थ हैं, उसी प्रकार दुर्योधनका अभिप्राय असम्भव अथवा सफलतासे कोसों दूर है ।।

ធ្រឹតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «បំណងរបស់ទុរយោធន ដូចជាទឹកបន្តិចបន្តួចសម្រាប់អ្នកស្រេក—មិនអាចបំបាត់ស្រេកបានឡើយ។ ដូចជាមនុស្សខ្វិនដើរផ្លូវលំបាក និងបំណងរបស់មនុស្សក្រីក្រមិនអាចសម្រេចបាន ដូច្នេះផែនការរបស់ទុរយោធនក៏មិនអាចឈានដល់ ឬឆ្ងាយពីជោគជ័យជាច្រើនយ៉ាង។ ព្រោះអ្វីដែលគេគិតគ្រោង តែងក្លាយទៅជាផ្សេង; ការងារកើតឡើងមិនដូចដែលគេនឹកស្មាន»។

Verse 21

पलायमान: कृपणो दीनात्मा दीनपौरुष:

ធ្រឹតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «រត់គេចដោយភាពក្រីក្រ និងទុក្ខសោក—ចិត្តបាក់បែក កម្លាំងបុរសភាពទន់ខ្សោយ—តើវីរបុរសនោះមិនត្រូវបានសម្លាប់ ដូចជាវីរបុរសក្សត្រយៈដ៏ឧត្តមផ្សេងៗទេឬ? ឱ សូតា ចូរប្រាប់ខ្ញុំ៖ តើកូនប្រុសខ្ញុំ ទុះសាសន មិនបានស្លាប់ ខណៈកំពុងរត់គេចដូចមនុស្សខ្លាចសង្គ្រាម ដោយចិត្តទន់ខ្សោយ និងគ្មានសេចក្តីតាំងចិត្តទេឬ? កូនអើយ—គាត់មិនបានបង្ហាញអាកប្បកិរិយាដ៏អាម៉ាស់លើសមរភូមិទេមែនទេ? ដូចដែលវីរបុរសក្សត្រយៈដ៏ល្បីបានដួលរលំ តើទុះសាសនវីរបុរស មិនបានដួលរលំដូចគ្នាទេឬ?»

Verse 22

कच्चिद्‌ विनिहतः सूत पुत्रो दःशासनो मम । कच्चिन्न दीनाचरितं कृतवांस्तात संयुगे

ធ្រឹតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ សូតា តើកូនប្រុសខ្ញុំ ទុះសាសន ត្រូវបានសម្លាប់ហើយឬ? ហើយកូនអើយ—នៅក្នុងសមរភូមិ គាត់មិនបានប្រព្រឹត្តអំពើទាបថោក ឬខ្លាចសង្គ្រាមទេមែនទេ?»

Verse 23

युधिष्ठटिरस्य वचन मा युध्यस्वेति सर्वदा

ធ្រឹតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «(ខ្ញុំចងចាំ) ពាក្យណែនាំរបស់យុធិષ્ઠិរ—‘កុំប្រយុទ្ធ’—ដែលបាននិយាយម្តងហើយម្តងទៀត»។

Verse 24

शरतल्पे शयानेन भीष्मेण सुमहात्मना

ធ្រឹតរាស្ត្រ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «នៅពេលភីष្ម មហាត្មា ដេកលើគ្រែព្រួញ គាត់បានអំពាវនាវថា—ចូរអ្នករស់នៅ និងគ្រប់គ្រងផែនដីនេះរួមជាមួយកូនៗរបស់បណ្ឌុ ដោយចិត្តជាបងប្អូន។ ចូរឲ្យសត្រូវភាពស្ងប់ស្ងាត់ដោយសន្ធិ; សង្គ្រាមនេះចូរបញ្ចប់ជាមួយជីវិតខ្ញុំ។ ចូរក្សាភាពជាបងប្អូនជាមួយបណ្ឌវ ហើយរីករាយនឹងរាជ្យដោយសន្តិភាព»។

Verse 25

पानीयं याचित:ः पार्थ: सो<विध्यन्मेदिनीतलम्‌ । जलस्य धारां जनितां दृष्टवा पाण्डुसुतेन च

ធ្រឹតរាស្ត្រ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ពេលសុំទឹក ពារថ (អర్జុន) បានចាក់បាញ់បំបែកផ្ទៃដី។ ហើយពេលកូនបណ្ឌុបានឃើញស្ទ្រីមទឹកដែលកើតឡើង នោះបានបង្ហាញពីភាពឆ្លាតវៃ និងការតាំងចិត្តរបស់គាត់—ឆ្លើយតបនឹងសំណើដោយមិនស្ទាក់ស្ទើរ ហើយក៏បង្ហាញអំណាចលើធម្មជាតិទាំងនៅលើសមរភូមិ។»

Verse 26

अब्रवीतू्‌ स महाबाहुस्तात संशाम्य पाण्डवै: । प्रशमाद्धि भवेच्छान्तिर्मदन्तं युद्धमस्तु व:

ធ្រឹតរាស្ត្រ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «បន្ទាប់មក មហាបាហុ បាននិយាយថា—‘កូនអើយ ចូរអត់ធ្មត់ចំពោះបណ្ឌវ។ ព្រោះពីការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង ទើបកើតសន្តិភាព។ សង្គ្រាមនេះចូរបញ្ចប់ជាមួយខ្ញុំ—កុំឲ្យវាបន្តលើសពីជីវិតខ្ញុំ ដើម្បីប្រយោជន៍របស់អ្នក’»។

Verse 27

अकुर्वन्‌ वचन तस्य नूनं शोचति पुत्रक:

ធ្រឹតរាស្ត្រ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ កូនប្រុសខ្ញុំឥឡូវនេះកំពុងសោកស្តាយ ព្រោះគាត់មិនបានអនុវត្តតាមពាក្យណែនាំរបស់បុរសនោះទេ»។

Verse 28

अहं तु निहतामात्यो हतपुत्रश्न संजय

ធ្រឹតរាស្ត្រ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «តែខ្ញុំវិញ—មន្ត្រីរបស់ខ្ញុំត្រូវសម្លាប់ កូនៗរបស់ខ្ញុំក៏ស្លាប់—ឱ សញ្ជ័យ…»

Verse 29

यथा हि शकुनिं गृह छित्त्वा पक्षी च संजय

ព្រះធೃತរाष्ट्रមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ដូចជាបក្សីមួយ ត្រូវគេចាប់នៅក្នុងផ្ទះ ហើយកាត់ស្លាបទាំងពីរ ឱ សញ្ជយ! ខ្ញុំក៏បានធ្លាក់មកដល់សភាពនេះដែរ—ដូចបក្សីទ្វិជៈដែលស្លាបត្រូវកាត់។ ពេលស្លាបត្រូវកាត់ វាមិនអាចហោះឡើង ឬទៅតាមចិត្តបានទៀតទេ ហើយត្រូវនៅក្នុងភាពអស់សង្ឃឹម; ដូចគ្នានេះ ខ្ញុំបានធ្លាក់ចូលក្នុងទុក្ខវេទនាធ្ងន់ធ្ងរ មិនអាចធ្វើអ្វីបាន និងមិនអាចគេចផុតពីផលកម្មនៃអំពើក្នុងគ្រួសារខ្លួនឯង។»

Verse 30

विसर्जयन्ति संहृष्टा: क्रीडमाना: कुमारका: । लूनपक्षतया तस्य गमन॑ नोपपद्यते

ព្រះធೃತរाष्ट्रមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ក្មេងតូចៗ លេងដោយសប្បាយចិត្ត ហើយរីករាយ ក៏លែងវាចេញទៅ; តែព្រោះស្លាបវាត្រូវកាត់ វាមិនអាចទៅណាបានពិតប្រាកដឡើយ។»

Verse 31

क्षीण: सर्वार्थहीनश्च निर्ज्ञातिर्बन्धुवर्जित: । कां दिशं प्रतिपत्स्यामि दीन: शत्रुवशं गत:

ព្រះធृतរाष्ट्रមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ខ្ញុំទាំងកាយក៏អស់កម្លាំង ទាំងសម្បត្តិទាំងអស់ក៏បាត់បង់ គ្មានញាតិមិត្ត និងគ្មានបងប្អូនជិតឆ្ងាយ—ហើយបានធ្លាក់ក្រោមអំណាចសត្រូវ—ក្នុងភាពទុក្ខទោមនស្សនេះ ខ្ញុំនឹងទៅទិសណាបាន?»

Verse 32

वैशम्पायन उवाच इत्येवं धृतराष्ट्रो5थ विलप्य बहु दुःखितः । प्रोवाच संजयं भूय: शोकव्याकुलमानस:

វៃសម្បាយនៈមានពាក្យថា៖ «ធೃತរાષ્ટ્રបានវេទនាវិលវល់យ៉ាងនេះ ហើយយំរំលែកយ៉ាងច្រើន ដោយទុក្ខធ្ងន់ និងចិត្តរង្គោះរង្គើដោយសោក; បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបាននិយាយទៅកាន់សញ្ជយម្តងទៀត។»

Verse 33

धृतराष्ट्र रवाच योडजयत्‌ सर्वकाम्बोजानम्बष्ठान्‌ केकयैः सह । गान्धारांश्व विदेहांश्व॒ जित्वा कार्यार्थमाहवे

ព្រះធృతរાષ્ટ્રមានព្រះបន្ទូលថា៖ «សញ្ជយ! អ្នកដែល ដើម្បីបម្រើការងាររបស់យើង ក្នុងសមរភូមិ បានឈ្នះលើកាម्बោជទាំងមូល លើអម្បෂ្ឋជាមួយកេកយៈ ហើយលើគន្ធារ និងវិទេហៈ—បានបង្ក្រាបពួកគេដើម្បីគោលបំណងយុទ្ធសាស្ត្ររបស់យើង—ហេតុអ្វីបានជា ករណៈដ៏មហិទ្ធិឫទ្ធិ នោះ ដែលធ្លាប់ជាឧបករណ៍នៃការពង្រីកអំណាចរបស់ទុរយោធនៈ ឥឡូវត្រូវវីរបុរសបណ្ឌវៈយកឈ្នះលើសមរភូមិ?»

Verse 34

दुर्योधनस्य वृद्धयर्थ योडजयत्‌ पृथिवीं प्रभु: । स जित: पाण्डवै: शूरै:ः समरे बाहुशालिभि:

វៃសម្បាយណៈបាននិយាយថា៖ អ្នកយុទ្ធដ៏មានអំណាច ដែលដើម្បីបង្កើនអំណាចរបស់ទុរយោធនៈ បានឈ្នះយកផែនដីទាំងមូល—គាត់ឯងវិញ ត្រូវបានបណ្ឌវៈអ្នកក្លាហាន ដែលល្បីដោយកម្លាំងដៃ នៅលើសមរភូមិ បង្ក្រាបចាញ់។ នេះបង្ហាញភាពប្រកបដោយអារម្មណ៍ចម្លែកនៃសង្គ្រាម៖ ការពង្រីកអំណាចដើម្បីមហិច្ឆតារបស់អ្នកដទៃ មិនមាំមួនឡើយ ហើយសូម្បីជើងឯកដ៏គួរឱ្យខ្លាច ក៏អាចត្រូវបន្ថយចុះបាន ពេលប្រឈមមុខនឹងគូប្រជែងក្លាហានស្មើគ្នា—ហើយក្នុងស៊ុមធម៌នៃវីរភាពនេះ គឺស្ថិតនៅខាងធម៌ជាង។

Verse 35

तस्मिन्‌ हते महेष्वासे कर्णे युधि किरीटिना । के वीरा: पर्यतिष्ठन्त तन्ममाचक्ष्व संजय,संजय! युद्धस्थलमें किरीटधारी अर्जुनके द्वारा उस महाधनुर्धर कर्णके मारे जानेपर कौन-कौन-से वीर ठहर सके; यह मुझे बताओ

វៃសម្បាយណៈបាននិយាយថា៖ ពេលកರ್ಣ អ្នកបាញ់ធ្នូដ៏អស្ចារ្យនោះ ត្រូវបានអర్జុនអ្នកពាក់មកុដ សម្លាប់នៅក្នុងសង្គ្រាម—សញ្ជយ! ចូរប្រាប់ខ្ញុំថា ក្នុងចំណោមយោធាវីរបុរសទាំងឡាយ អ្នកណាខ្លះនៅតែអាចឈររឹងមាំលើសមរភូមិ? ខ្ញុំចង់ស្តាប់រឿងនោះ។

Verse 36

कच्चिन्नैक: परित्यक्त: पाण्डवैर्निहतो रणे । उक्त त्वया पुरा तात यथा वीरो निपातित:

វៃសម្បាយណៈបាននិយាយថា៖ «សូមប្រាប់ខ្ញុំ—តើមិនមែនកើតឡើងថា កರ್ಣត្រូវបានទុកឲ្យនៅឯកោ ហើយបណ្ឌវៈទាំងអស់បានរួមគ្នាសម្លាប់គាត់ក្នុងសង្គ្រាមទេឬ? ព្រោះមុននេះ អ្នកបាននិយាយរួចហើយថា វីរបុរសកರ್ಣត្រូវបានបង្ក្រាបចុះ»។

Verse 37

भीष्ममप्रतियुद्धयन्तं शिखण्डी सायकोत्तमै: । पातयामास समरे सर्वशस्त्रभूृतां वरम्‌

វៃសម្បាយណៈបាននិយាយថា៖ ពេលភីष្ម អ្នកល្អឥតខ្ចោះក្នុងចំណោមអ្នកកាន់អាវុធទាំងឡាយ មិនបានតស៊ូប្រយុទ្ធនៅក្នុងសង្គ្រាមទេ—នៅស្ថានភាពនោះ សិខណ្ឌីបានបាញ់ព្រួញដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ហើយធ្វើឲ្យគាត់ដួលរលំនៅលើសមរភូមិ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបង្ហាញភាពតានតឹងផ្លូវធម៌នៃសង្គ្រាម៖ ជ័យជម្នះត្រូវបានស្វែងរកដោយយុទ្ធវិធី និងអត្ថប្រយោជន៍ ទោះបីការអត់ទ្រាំរបស់គូប្រជែង (នៅទីនេះ ការបដិសេធរបស់ភីष្មមិនប្រយុទ្ធនឹងសិខណ្ឌី) បង្កើតភាពមិនស្មើដែលមានទម្ងន់ផ្លូវចរិតក៏ដោយ។

Verse 38

तथा द्रौपदिना द्रोणो न्यस्तसर्वायुधो युधि । युक्तयोगो महेष्वास: शरैरबहुभिराचित:

វៃសម្បាយណៈបាននិយាយថា៖ ដូច្នេះដែរ នៅកណ្ដាលសង្គ្រាម ទ្រូណៈ—ត្រូវបានកូនប្រុសរបស់ទ្រៅបដៈ ដកយកអាវុធទាំងអស់ចេញ—នៅតែឈរជាអ្នកបាញ់ធ្នូដ៏អស្ចារ្យ មានចិត្តស្ងប់ស្ថិតក្នុងវិន័យយោគៈ ប៉ុន្តែត្រូវបានព្រួញជាច្រើនបាញ់គ្របដណ្តប់។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញថា សូម្បីអ្នកយុទ្ធដ៏ខ្លាំងបំផុត ក៏ត្រូវទ្រាំទ្រផលវិបាកនៃសង្គ្រាមដ៏មិនឈប់ឈរ ពេលត្រូវបានទប់ស្កាត់ដោយគូប្រជែងសមស្រប—កន្លែងដែលជំនាញ ការអត់ធ្មត់ និងការឈឺចាប់ ប្រសព្វគ្នា។

Verse 39

निहत:ः खड्गमुद्यम्य धृष्टद्युम्नेन संजय । अन्तरेण हतावेतौ छलेन च विशेषत:

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «ឱ សញ្ជ័យ! អ្នកទាំងពីរនោះ ត្រូវបានធ្រឹෂ្ដទ្យុម្ន យកដាវលើកឡើងសម្លាប់—ត្រូវសម្លាប់នៅចន្លោះពេលងាយរងគ្រោះ ហើយលើសពីអ្វីទាំងអស់ ដោយល្បិចកល»។

Verse 40

इसी प्रकार जब महाधनुर्थर द्रोणाचार्य युद्धस्थलमें अपने सारे अस्त्र-शस्त्रोंको नीचे डालकर ब्रह्मका ध्यान लगाये हुए बैठे थे

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំបានឮមកពិតប្រាកដថា ភីष្ម និង ទ្រូណ ត្រូវបានផ្តួលចុះ។ ព្រោះនៅក្នុងសមរភូមិដោយការប្រយុទ្ធបើកចំហ ភីष្ម និង ទ្រូណ មិនអាចត្រូវបានសម្លាប់ដោយនរណាម្នាក់ឡើយ ទោះបីជាមនុស្សនោះរឹងមាំ និងមិនអាចទប់ទល់បាន ដូចផ្គររន្ទះក៏ដោយ»។

Verse 41

कर्ण त्वस्यन्तमस्त्राणि दिव्यानि च बहूनि च

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «ឱ កರ್ಣ! អាវុធទេវីរបស់អ្នកមានច្រើនណាស់—មហាសាល និងរាប់មិនអស់ក្នុងប្រភេទ»។

Verse 42

यस्य विद्युत्प्रभां शक्ति दिव्यां कनकभूषणाम्‌

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «អ្នកដែលមានស្បៀររលោងដូចផ្លេកបន្ទោរ ជាអាវុធទេវី តុបតែងដោយមាស»។

Verse 43

प्रायच्छद्‌ द्विषतां हन्त्रीं कुण्डलाभ्यां पुरंदर: । यस्य सर्पमुखो दिव्य: शर: काउज्चनभूषण:

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «ពុរន្ទរ (ឥន្ទ្រ) បានប្រទាន—ជាអាវុធសម្លាប់សត្រូវ—ជាអាវុធទេវីមួយ ដោយប្តូរជាមួយក្រវិលគូរនោះ៖ ព្រួញទេវីមានមាត់ពស់ និងតុបតែងដោយមាស»។

Verse 44

अशेत निशित: पत्री समरेष्वरिसूदन: । भीष्मद्रोणमुखान्‌ वीरान्‌ योडवमन्ये महारथान्‌

វៃសម្បាយនៈ បាននិយាយ៖ ក្នុងសមរភូមិ ព្រួញមានស្លាបមុតនោះបានដេកនៅទីនោះ—ជាអ្នកសម្លាប់សត្រូវ—ក្រោយបានផ្តួលវីរបុរសមហារថជាច្រើន រួមទាំងភីෂ្ម និងទ្រូណ ជាមុខមាត់នៃយោធា និងអ្នកជិះរថធំៗដទៃទៀតផង។

Verse 45

जामदग्न्यान्महाघोरें ब्राह्ममस्त्रमशिक्षत । यश्च द्रोणमुखान्‌ दृष्टवा विमुखानर्दिताउशरै:

វៃសម្បាយនៈ បាននិយាយ៖ គាត់បានរៀនអាវុធព្រះព្រហ្មដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាច ពីជាមដគ្ន្យៈដ៏សាហាវ (បារាសុរាម)។ ហើយពេលឃើញយោធាច្រើននាក់ស្ទាក់ស្ទើរត្រឡប់ក្រោយ ដោយភ័យសូម្បីតែឃើញមុខទ្រូណ គាត់បានបាញ់ព្រួញជាភ្លៀងដេញរំខានពួកគេ។

Verse 46

सौभद्रस्य महाबाहुर्व्यधमत्‌ कार्मुकं शितै: । यश्च नागायुतप्राणं वजरंहसमच्युतम्‌

វៃសម្បាយនៈ បាននិយាយ៖ វីរបុរសដៃធំបានបំបែកធ្នូរបស់សៅភទ្រៈ ដោយព្រួញមុតៗ; ហើយគាត់ក៏បានផ្តួលអច្យុតផងដែរ—អ្នកដែលគេនិយាយថាមានកម្លាំងជីវិតស្មើដប់ពាន់ដំរី និងល្បឿនដូចផ្គរលាន់។

Verse 47

विरथं सहसा कृत्वा भीमसेनमथाहसत्‌ । सहदेवं च निर्जित्य शरै: संनतपर्वभि:

វៃសម្បាយនៈ បាននិយាយ៖ គាត់បានធ្វើឲ្យភីមសេនៈក្លាយជាអ្នកគ្មានរថភ្លាមៗ ហើយបន្ទាប់មកសើច។ ហើយក្រោយបានឈ្នះសហទេវៈផង ដោយព្រួញដែលសន្លាក់រឹងមាំល្អ គាត់បានបន្តសង្កត់ការវាយប្រហារទៅមុខ។

Verse 48

कृपया विरथं कृत्वा नाहनद्‌ धर्मचिन्तया । यश्न मायासहस््राणि विकुर्वाणं जयैषिणम्‌

វៃសម្បាយនៈ បាននិយាយ៖ ដោយមេត្តា គាត់បានធ្វើឲ្យគាត់ក្លាយជាអ្នកគ្មានរថ ហើយមិនបានវាយសម្លាប់ទេ ដោយគិតគូរអំពីធម៌។ ហើយទោះបីជាអ្នកនោះប្រាថ្នាជ័យជម្នះ កំពុងប្រើល្បិចបោកបញ្ឆោតរាប់ពាន់យ៉ាងក៏ដោយ គាត់ក៏នៅតែទប់ខ្លួន។

Verse 49

घटोत्कचं राक्षसेन्द्र शक्रशकत्या निजध्निवान्‌ | एतांश्व दिवसान्‌ यस्य युद्धे भीतो धनंजय:

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ ដោយអាវុធ «សក្តិ» របស់ឥន្ទ្រា គាត់បានវាយសម្លាប់ ឃដោត្កចៈ មហាក្សត្ររក្សស។ សម្រាប់ថ្ងៃទាំងនេះហើយ ដែលធនញ្ជយ (អរជុន) បានភ័យខ្លាចក្នុងសង្គ្រាម—រង់ចាំពេលដែលអាវុធទេវតានោះត្រូវបានប្រើអស់។ ខគម្ពីរនេះបង្ហាញការគណនាដ៏សាហាវនៃសង្គ្រាម៖ ការសម្លាប់ដ៏គួរភ័យមិនត្រឹមជាជ័យជម្នះទេ ប៉ុន្តែជាការដកចេញនូវគ្រោះថ្នាក់ធំ និងធ្វើឲ្យអាវុធតែមួយដែលបម្លែងវាសនាត្រូវបានប្រើអស់។

Verse 50

नागमद्‌ द्वैरथं वीर: स कथं निहतो रणे । जिसे देवराज इन्द्रने दो कुण्डलोंके बदलेमें विद्युतके समान प्रकाशित होनेवाली तथा शत्रुओंका नाश करनेमें समर्थ सुवर्णभूषित दिव्य शक्ति प्रदान की थी

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «វីរបុរសនោះ ដែលល្បីក្នុងការប្រយុទ្ធរថទល់រថ មិនបានចូលប្រយុទ្ធទល់មុខដោយផ្ទាល់—ហេតុអ្វីបានជាគាត់ត្រូវសម្លាប់នៅសមរភូមិ? ហើយពួកយោធា “សំសប្តកៈ” ដែលតែងតែហៅ (អរជុន) ទៅប្រយុទ្ធនៅទីផ្សេងៗ—វីរបុរសនោះ អ្នកសម្លាប់វីរជនសត្រូវ ត្រូវបានបារថ (អរជុន) សម្លាប់បានដូចម្តេច? (ន័យគឺ) អរជុនធ្លាប់ពន្យារពេលជួបករណៈ ដោយយកលេសថា៖ ‘ខ្ញុំនឹងសម្លាប់សំសប្តកៈជាមុន សិនហើយទើបសម្លាប់ វៃករតនៈ ករណៈ។’ ដូច្នេះ អរជុនបានបំបាក់វីរបុរសដ៏លើសលប់នោះចុងក្រោយដោយរបៀបណា?»

Verse 51

एतान्‌ हत्वा हनिष्यामि पश्चाद्‌ वैकर्तनं रणे । इति व्यपदिशन्‌ पार्थों वर्जयन्‌ सूतजं रणे

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «បន្ទាប់ពីសម្លាប់ពួកនេះហើយ ខ្ញុំនឹងសម្លាប់ វៃករតនៈ នៅក្នុងសង្គ្រាម។» ដោយប្រកាសបែបនេះជាចេតនារបស់ខ្លួន បារថ (អរជុន) ក្នុងការប្រយុទ្ធ បានចេតនាពន្យារពេល មិនប្រឈមមុខជាមួយកូនអ្នកបើករថ (ករណៈ) ទេ។

Verse 52

रथभडज़ो न चेत्‌ तस्य धरनुर्वा न व्यशीर्यत

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើមិនដូច្នោះទេ ធ្នូរបស់គាត់មិននឹងរអិលចេញពីដៃឡើយ ហើយក៏មិននឹងបែកបាក់ដែរ—បញ្ជាក់ថា ភាពតានតឹងអស្ចារ្យនៃសង្គ្រាម និងសម្ពាធនៃវាសនាកំពុងដំណើរការ មិនមែនដោយសារខ្សោយកម្លាំង ឬខ្វះចិត្តក្លាហានទេ។

Verse 53

को हि शक्तो रणे कर्ण विधुन्वानं महद्‌ धनुः,सिंहके समान वेगशाली पुरुषसिंह कर्ण जब अपना विशाल धनुष कँपाता हुआ युद्धस्थलमें दिव्यास्त्र तथा भयंकर बाण छोड़ रहा हो, उस समय उसे कौन जीत सकता था?

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «តើនរណាអាចឈ្នះករណៈក្នុងសង្គ្រាមបាន ដោយពេលគាត់កំពុងក្រឡុកធ្នូដ៏មហិមា—លឿន និងខ្លាំងដូចសិង្ហ—ហើយនៅលើសមរភូមិ បាញ់ចេញទាំងអាវុធទេវតា និងព្រួញដ៏គួរភ័យ? នៅពេលនោះ តើនរណាអាចយកឈ្នះគាត់បាន?»

Verse 54

विमुज्चन्तं शरान्‌ घोरान्‌ दिव्यान्यस्त्राणि चाहवे । जेतुं पुरुषशार्दूलं शार्टूलमिव वेगिनम्‌

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ នៅពេលករណៈ—សីហៈក្នុងចំណោមមនុស្ស រហ័សដូចខ្លាឃ្មុំ និងក្លាហានដូចសីហៈ—ក្រឡុកធ្នូដ៏មហិមារបស់ខ្លួន ហើយនៅលើសមរភូមិ បាញ់ព្រួញដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាច និងប្រើអាវុធទេវតា នោះអ្នកណាអាចឈ្នះគាត់បាន?

Verse 55

ध्रुवं तस्य धनुश्छिन्न॑ रथो वापि महीं गत: । अस्त्राणि वा प्रणष्टानि यथा शंससि मे हतम्‌

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «ប្រាកដណាស់ ធ្នូរបស់គាត់ត្រូវបានកាត់បាក់ ឬរទេះសង្គ្រាមរបស់គាត់លិចចូលដី ឬមិនដូច្នោះទេ អាវុធរបស់គាត់បានបាត់បង់។ មានតែពេលជួបអកុសលបែបនោះ ដូចដែលអ្នកបានប្រាប់ខ្ញុំ ទើបគាត់អាចត្រូវបានសម្លាប់បាន»។

Verse 56

न ह्ान्यदपि पश्यामि कारणं तस्य नाशने । न हन्मि फाल्गुनं यावत्‌ तावत्‌ पादौ न धावये

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «ខ្ញុំមិនឃើញមូលហេតុផ្សេងទៀតសម្រាប់ការបំផ្លាញរបស់គាត់ឡើយ។ រហូតដល់ខ្ញុំវាយផ្ដួលផាល្គុនៈ (អរជុន) ខ្ញុំនឹងមិនឲ្យជើងរបស់ខ្ញុំរត់គេចពីសមរភូមិទេ»។

Verse 57

यस्य भीतो रणे निद्रां धर्मराजो युधिष्ठिर:

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ នៅក្នុងសង្គ្រាម យុធិષ્ઠិរាជ—ព្រះមហាក្សត្រអ្នកគាំទ្រធម៌—ភ័យខ្លាចគាត់ដល់ថ្នាក់ សូម្បីតែការគេងក៏មិនមកដល់ទេ។

Verse 58

त्रयोदश समा नित्यं नाभजत्‌ पुरुषर्षभ: । यस्य वीर्यवतो वीर्यमुपाश्रित्य महात्मन:

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ អស់រយៈពេលដប់បីឆ្នាំ ជនពូជគោក្នុងចំណោមមនុស្សនោះ មិនបានស្វែងរកផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ តែងតែពឹងផ្អែកលើកម្លាំងក្លាហានរបស់វីរបុរសចិត្តធំ ដែលកេរ្តិ៍ឈ្មោះអំពីសមត្ថភាពរបស់គាត់ល្បីល្បាញ។

Verse 59

मम पुत्र: सभां भार्या पाण्डूनां नीतवान्‌ बलात्‌ | तत्रापि च सभामध्ये पाण्डवानां च पश्यताम्‌

វៃសម្បាយនៈបានមានពាក្យថា៖ «កូនប្រុសរបស់ខ្ញុំ បានប្រើកម្លាំងអូសភរិយារបស់បណ្ឌវទាំងឡាយចូលមកក្នុងសភា—ហើយនៅទីនោះផ្ទាល់ កណ្ដាលរាជសភា ខណៈដែលបណ្ឌវទាំងឡាយកំពុងមើលឃើញ។»

Verse 60

दासभार्येति पाञज्चालीमब्रवीत्‌ कुरुसंनिधौ । न सन्ति पतय: कृष्णे सर्वे षण्ढतिलै: समा:

វៃសម្បាយនៈបានមានពាក្យថា៖ «នៅចំពោះមុខកុរុទាំងឡាយ គាត់បានហៅបញ្ចាលីដោយពាក្យសាហាវថា ‘នាងគ្រាន់តែជាប្រពន្ធរបស់ទាសករ’។ ហើយគាត់ថែមទាំងប្រកាសថា ‘ក្រឹෂ್ಣា មិនមានប្តីទេ—ពួកគេទាំងអស់ស្មើនឹងមនុស្សអសមត្ថភាព។’»

Verse 61

उपतिष्ठस्व भर्तारिमन्यं वा वरवर्णिनि । इत्येवं यः पुरा वाचो रूक्षाश्नाआरवयद्‌ रुषा

វៃសម្បាយនៈបានមានពាក្យថា៖ «នារីសម្បុរស្រស់ស្អាតអើយ ចូរបម្រើប្តីរបស់នាង—ឬបើចង់ ក៏ទៅរកប្តីផ្សេងទៀតចុះ»។ ដូច្នេះហើយ កាលពីមុន គាត់បាននិយាយពាក្យរឹងរាក់ទាំងនេះដោយកំហឹង ប៉ះពាល់ដល់នាងដោយសម្តី粗រ។

Verse 62

सभायां सूतज: कृष्णां स कथं निहतः परै: । रणभूमिमें जिसके भयसे डरे हुए पुरुषशिरोमणि धर्मराज युधिष्ठिरने तेरह वर्षोतक कभी अच्छी तरह नींद नहीं ली

វៃសម្បាយនៈបានមានពាក្យថា៖ «កូនប្រុសរបស់សូតា—មនុស្សនោះដែលបានប្រមាថក្រឹෂṇា (ដ្រោបទី) ក្នុងសភា—តើត្រូវសត្រូវសម្លាប់បានដូចម្តេច? ដោយភ័យខ្លាចគាត់នៅលើសមរភូមិ សូម្បីតែបុរសល្អឯកក៏ញ័រខ្លួន ហើយធម្មរាជ យុធិષ્ઠិរ ដែលត្រូវសេចក្តីភ័យនោះបន្តបន្ទាប់ ក៏មិនបានដេកស្រួលអស់ដប់បីឆ្នាំ។ ដោយពឹងលើកម្លាំងរបស់គាត់ កូនប្រុសរបស់ខ្ញុំ ឌុរយោធន បានអូសភរិយារបស់បណ្ឌវទាំងឡាយចូលមកក្នុងសាលាដោយបង្ខំ; ហើយនៅទីនោះ ក្នុងសភាដ៏ពេញមនុស្ស និងនៅចំពោះមុខបណ្ឌវទាំងឡាយ គាត់បានប្រកាសថា ព្រះនាងកូនស្តេចបញ្ចាលា ជា ‘ប្រពន្ធទាសករ’ នៅចំពោះមុខកុរុទាំងអស់។ គាត់បាននិយាយសាហាវទៅកាន់នាងថា៖ ‘ក្រឹෂṇេ! ប្តីរបស់នាងស្មើនឹងស្លាប់; ពួកគេទាំងអស់ក្លាយជាមនុស្សអសមត្ថភាព ដូចសំបកទទេ—នារីស្រស់ស្អាតអើយ ចូរស្វែងរកជម្រកប្តីផ្សេង។’ តើកូនប្រុសសូតានោះ—ដែលកាលមុនបានបោះពាក្យរឹងរាក់ទាំងនេះដាក់ដ្រោបទីក្នុងរាជសភា ដោយកំហឹង—អាចត្រូវសត្រូវបំបាក់បានដូចម្តេច? ហើយគាត់ក៏បានធានាដល់ឌុរយោធនថា៖ ‘បើភីष្ម អួតអាងសង្គ្រាម ឬដ្រូណៈ ដ៏កាចសាហាវក្នុងយុទ្ធ មិនសម្លាប់កូនកុនទីដោយអភ័យទោសនៃការលំអៀងទេ នោះខ្ញុំឯងនឹងសម្លាប់ពួកគេទាំងអស់; សូមឲ្យក្តីកង្វល់ក្នុងចិត្តរបស់អ្នកស្ងប់ចុះ។’»

Verse 63

न हनिष्यति कौन्तेयान्‌ पक्षपातात्‌ सुयोधन । सवनिव हनिष्यामि व्येतु ते मानसो ज्वर:

វៃសម្បាយនៈបានមានពាក្យថា៖ «ឱ សុយោធន! ពួកគេនឹងមិនសម្លាប់កូនកុនទីទេ ដោយសារការលំអៀង។ ដូច្នេះ ខ្ញុំនឹងសម្លាប់ពួកគេទាំងអស់ដោយខ្លួនឯង—សូមឲ្យក្តីកង្វល់ដូចជាគ្រុនក្តៅក្នុងចិត្តរបស់អ្នកស្ងប់ចុះ។»

Verse 64

कि करिष्यति गाण्डीवमक्षय्यौ च महेषुधी । स्निग्धचन्दनदिग्धस्य मच्छरस्याभिधावत:

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «ធ្នូគណ្ឌីវ និងកាបូបព្រួញធំពីរដែលមិនចេះអស់នោះ នឹងអាចធ្វើអ្វីបាន នៅពេលសត្រូវរបស់ខ្ញុំរត់វាយមកមុខ—រាងកាយលាបដោយចន្ទន៍រលោង?»

Verse 65

स नूनमृषभस्कन्धो हार्जुनेन कथं हतः । “गाण्डीव धनुष अथवा दोनों अक्षय तरकस मेरे उस बाणका क्या कर लेंगे, जो चिकने चन्दनसे चर्चित हो शत्रुओंपर बड़े वेगसे धावा करता है” ऐसी बातें कहनेवाला कर्ण, जिसके कंधे बैलोंके समान हृष्टपुष्ट थे, निश्चय ही अर्जुनके हाथसे कैसे मारा गया? ।।

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «ករណៈ—ស្មាទូលាយដូចគោឧសភៈ—ត្រូវអរជុនសម្លាប់បានដូចម្តេច? គាត់ជាអ្នកដែលធ្លាប់អួតថា ‘ធ្នូគណ្ឌីវរបស់អរជុន ឬក៏កាបូបព្រួញអស្ចារ្យពីរដែលមិនចេះអស់នោះ នឹងធ្វើអ្វីបានចំពោះព្រួញរបស់ខ្ញុំ—ដែលលាបចន្ទន៍រលោង—ហោះវាយសត្រូវដោយល្បឿនដ៏ខ្លាំង?’ ទោះយ៉ាងណា គាត់ក៏បានដួលដោយដៃអរជុន។»

Verse 66

अपतिहसि कृष्णेति ब्रुवन्‌ पार्थानवैक्षत । यस्य नासीद्‌ भयं पार्थ: सपुत्रै: सजनार्दनै:

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «ដោយនិយាយថា ‘ក្រឹෂ್ಣា អ្នកត្រូវបានសម្លាប់ហើយ’ គាត់បានមើលទៅកាន់កូនប្រុសរបស់ព្រឹថា។ ប៉ុន្តែ បារថៈ—ជាមួយកូនៗរបស់គាត់ និងជាមួយជនារទនៈនៅក្បែរ—មិនមានការភ័យខ្លាចឡើយ។»

Verse 67

स्वबाहुबलमश्रित्य मुहूर्तमपि संजय । तस्य नाहं वध॑ मन्ये देवैरपि सवासवै:

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «ដោយពឹងផ្អែកលើកម្លាំងដៃរបស់គាត់ផ្ទាល់ សញ្ជ័យ—even សម្រាប់មួយភ្លែត—ខ្ញុំមិនគិតថាការសម្លាប់គាត់អាចកើតមានបានទេ ទោះបីជាព្រះទាំងឡាយជាមួយឥន្ទ្រក៏ដោយ។ នេះហើយជាមាត្រដ្ឋាននៃសមត្ថភាពរបស់គាត់។»

Verse 68

प्रतीपमभिधावद्धिः कि पुनस्तात पापडवै: | संजय! जिसने गाण्डीव धनुषसे छूटे हुए बाणोंके आघातकी तनिक भी परवा न करके 'कृष्णे! अब तू पतिहीना हो गयी' ऐसा कहते हुए कुन्तीपुत्रोंकी ओर देखा था

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «គាត់រត់វាយត្រង់ទៅមុខប្រឆាំងសត្រូវ—ហើយតើមិនមែនកាន់តែច្បាស់ទេ បុត្រា, ចំពោះបណ្ឌវទាំងឡាយ? សញ្ជ័យ, គាត់ដែលមិនខ្វល់សូម្បីតិចចំពោះការប៉ះទង្គិចនៃព្រួញដែលបាញ់ចេញពីគណ្ឌីវ បានមើលទៅកាន់កូនប្រុសរបស់គុនទី ដូចជាប្រកាសថា ‘ក្រឹෂ்ணា ថ្ងៃនេះអ្នកនឹងគ្មានស្វាមី’; ហើយគាត់ដែលជឿលើកម្លាំងដៃរបស់ខ្លួន មិនដែលភ័យខ្លាចបណ្ឌវជាមួយកូនៗរបស់ពួកគេ ឬសូម្បីតែព្រះស្រីក្រឹෂ್ಣា ទោះសម្រាប់ពេលខ្លីណាមួយ។ បុត្រា, ទោះបីព្រះទាំងអស់ជាមួយឥន្ទ្រនាំមុខ វាយមកពីភាគសត្រូវ ក៏ខ្ញុំមិនអាចជឿថាពួកគេអាចសម្លាប់ករណៈបានឡើយ—ហើយតើបណ្ឌវទាំងឡាយវិញនឹងអ្វី? ព្រោះនៅពេលម្ចាស់មនុស្សនោះកំពុងប៉ះខ្សែធ្នូ ឬក៏កំពុងពាក់អាវការពារដៃ គ្មាននរណាអាចឈរទល់មុខគាត់បានទេ; ផែនដីអាចខ្វះពន្លឺរស្មីព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យបាន ប៉ុន្តែការស្លាប់របស់ករណៈ—អលង្ការនៃបុរសដែលមិនធ្លាប់បង្ហាញខ្នងក្នុងសង្គ្រាម—ហាក់ដូចជាមិនអាចកើតមាន។»

Verse 69

पुमानाधिरयथे: स्थातुं कश्चित्‌ प्रमुखतो $हति । अपि स्यान्मेदिनी हीना सोमसूर्यप्रभांशुभि:

វៃសម្បាយនៈ បានមានពាក្យថា៖ «ក្នុងចំណោមមនុស្សទាំងឡាយ តើនរណាអាចឈរប្រឈមមុខទល់មុខនឹងកូនប្រុសរបស់ អធិរថ (កರ್ಣ) បាន? ពិតប្រាកដណាស់ ផែនដីនេះហាក់ដូចជាខ្វះពន្លឺរលោងរបស់ព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ប្រសិនបើវីរបុរសដ៏អស្ចារ្យបែបនេះគ្មានគូប្រកួតសមស្រប»។

Verse 70

येन मन्दः सहायेन क्रात्रा दःशासनेन च

វៃសម្បាយនៈ បានមានពាក្យថា៖ «ដោយនរណា—ដោយសារសហាយដែលមានបញ្ញាខ្សោយ និងដោយកម្លាំងដ៏សាហាវរឹងមាំរបស់ ទុះសាសនៈ ផងដែរ—បាននាំឲ្យដំណើរនេះកើតឡើង»។

Verse 71

वासुदेवस्य दुर्बुद्धि: प्रत्याख्यानमरोचत । स नूनं वृषभस्कन्ध॑ कर्ण दृष्टवा निपातितम्‌

វៃសម្បាយនៈ បានមានពាក្យថា៖ «គំនិតអាក្រក់ដែលចង់បដិសេធព្រះវាសុទេវៈ (ក្រឹෂ្ណ) បានធ្វើឲ្យគាត់ពេញចិត្ត។ ប្រាកដណាស់ ឱ អ្នកមានស្មាដូចគោឧសភៈ គាត់ទើបយល់ពិតក្រោយពេលឃើញ កರ್ಣ ត្រូវវាយធ្លាក់—យឺតពេកហើយ មិនអាចកែសម្រួលបានទៀត»។

Verse 72

दुःशासनं च निहतं मन्ये शोचति पुत्रक: । जिस कर्ण और भाई दुःशासनको अपना सहायक पाकर मूर्ख एवं दुर्बुद्धि दुर्योधनने श्रीकृष्णके प्रस्तावको ठुकरा देना ही उचित समझा था

វៃសម្បាយនៈ បានមានពាក្យថា៖ «ទុះសាសនៈ ក៏ត្រូវសម្លាប់ដែរ; ខ្ញុំគិតថា កូនប្រុសរបស់ខ្ញុំ (ធ្រិតរាស្ត្រ) កំពុងសោកស្តាយ។ ព្រោះ ដុរយោធនៈ ដែលល្ងង់ខ្លៅ ពឹងផ្អែកលើ កರ್ಣ និងទុះសាសនៈ ជាសសរគាំទ្រ ហើយបានបដិសេធសំណើសន្តិភាពរបស់ ព្រះក្រឹෂ្ណ; ឥឡូវឃើញសសរទាំងនោះដួលរលំ សេចក្តីទុក្ខពិតជាលេបលាន់ចិត្តព្រះមហាក្សត្រចាស់»។

Verse 73

दुर्मर्षणं हतं दृष्टवा वृषसेनं च संयुगे

វៃសម្បាយនៈ បានមានពាក្យថា៖ «ឃើញ ទុរមರ್ಷណៈ ត្រូវសម្លាប់ និង វೃಷសេនៈ ដួលស្លាប់ក្នុងសមរភូមិ ហើយឃើញពួកអ្នកជិះរថរត់បែកបាក់ច្របូកច្របល់ ខ្ញុំគិតថា កូនប្រុសរបស់ខ្ញុំកំពុងសោកស្តាយ។ ការរត់គេចរបស់ស្តេចជួយគាំទ្រ និងការបែរខ្នងរបស់អ្នកប្រយុទ្ធ បង្ហាញថាកម្លាំងចិត្តបានរលាយ; ទិដ្ឋភាពបែបនេះយ៉ាងងាយធ្វើឲ្យបេះដូងឪពុកត្រូវចាក់ដោយទុក្ខ»។

Verse 74

प्रभग्नं च बल॑ दृष्टवा वध्यमानं महारथै: । पराड्मुखांश्व राज्ञस्तु पलायनपरायणान्‌

វៃសម្បាយណៈបាននិយាយថា៖ ពេលឃើញកងទ័ពបែកបាក់ ហើយកំពុងត្រូវមហារថីទាំងឡាយកាប់សម្លាប់ ឃើញស្តេចទាំងនោះបែរមុខថយក្រោយ មានចិត្តតែរត់គេច—(គាត់បានឃើញការរលាយបាត់នៃសេចក្តីក្លាហាននៅកណ្ដាលសង្គ្រាម)។

Verse 75

अनेयश्नाभिमानी च दुर्बुद्धिरजितेन्द्रियः

វៃសម្បាយណៈបាននិយាយថា៖ គាត់មានអំនួតចំពោះការបរិភោគដោយមិនសមគួរ និងគ្មានការគ្រប់គ្រង មានបញ្ញាវៀចវេរ ហើយអារម្មណ៍ទាំងឡាយមិនបានឈ្នះ—លក្ខណៈទាំងនេះជាសញ្ញានៃការរលាយបាត់នៃធម៌ និងមិនសមស្របសម្រាប់ការប្រព្រឹត្តតាមសេចក្តីត្រឹមត្រូវនៅពេលសង្គ្រាមតានតឹង។

Verse 76

हतोत्साहं बल दृष्टवा किंस्विद्‌ दुर्योधनो<ब्रवीत्‌ | जो किसीकी सीख नहीं मानता है, जिसे अपनी विद्धत्ता और बुद्धिमत्ताका अभिमान है, उस दुर्बुद्धि, अजितेन्द्रिय दुर्योधनने अपने सेनाको हतोत्साह देखकर क्‍या कहा? ।।

វៃសម្បាយណៈបាននិយាយថា៖ ពេលឃើញកងទ័ពរបស់ខ្លួនបាត់បង់សេចក្តីក្លាហាន តើទុរយោធនៈបាននិយាយអ្វី? គាត់បានបង្កើតសត្រូវធំដោយខ្លួនឯង ទោះត្រូវមិត្តសហាយ និងអ្នកប្រាថ្នាល្អរារាំងណែនាំក៏ដោយ—ទុរយោធនៈអ្នកគំនិតខុស មិនឈ្នះអារម្មណ៍ អំនួតលើចំណេះដឹង និងបដិសេធមិនស្តាប់ពាក្យណាមួយ—បាននិយាយឆ្លើយតបចំពោះទិដ្ឋភាពនៃកងទ័ពដែលខ្សោយចិត្ត។

Verse 77

प्रधने हतभूयिष्ठै: किंस्विद्‌ दुर्योधनो<ब्रवीत्‌ । हितैषी सुहृदोंके मना करनेपर भी पाण्डवोंके साथ स्वयं बड़ा भारी वैर ठानकर दुर्योधनने, जब संग्राममें उसके अधिकांश सैनिक मार डाले गये, तब क्या कहा? ।।

វៃសម្បាយណៈបាននិយាយថា៖ នៅពេលសង្គ្រាមដែលទាហានភាគច្រើនរបស់គាត់ត្រូវសម្លាប់ តើទុរយោធនៈបាននិយាយអ្វី? ទោះមានមិត្តសហាយ និងអ្នកប្រាថ្នាល្អក៏ដោយ ទុរយោធនៈបានកំណត់សត្រូវធំជាមួយបណ្ឌវៈដោយខ្លួនឯង—ហើយបន្ទាប់ពីឃើញបងប្អូនរបស់ខ្លួនត្រូវភីមសេនសម្លាប់ក្នុងការប្រយុទ្ធ គាត់បាននិយាយពាក្យអ្វីនៅពេលនោះ?

Verse 78

सह गान्धारराजेन सभायां यदभाषत

គាត់បានរៀបរាប់អំពីពាក្យដែលបាននិយាយនៅក្នុងសភារាជវាំង រួមជាមួយស្តេចនៃគន្ធារៈ—បង្ហាញថា ការណែនាំ និងពាក្យពេចន៍ក្នុងរាជសភា អាចបង្វែរទិសដៅសង្គ្រាម និងដាក់បន្ទុកទំនួលខុសត្រូវធម៌លើអ្នកណែនាំ និងអ្នកសម្រេចចិត្ត។

Verse 79

द्यूतं॑ कृत्वा पुरा हृष्ो वज्चयित्वा च पाण्डवान्‌

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ កាលពីមុន គាត់បានលេងល្បែងស៊ីសង ហើយក៏រីករាយលើសលប់—ដោយល្បិចបោកបញ្ឆោត គាត់បានបន្លំបោកបញ្ឆោតពួកបណ្ឌវៈ។ បន្ទាត់នេះរំលឹកពីស្នាមមិនស្អាតនៃល្បែងស៊ីសង និងការបោកប្រាស់ ដែលបានជួយបើកផ្លូវទៅកាន់មហាវិនាសនៃសង្គ្រាមនៅពេលក្រោយ។

Verse 80

कृतवर्मा महेष्वास: सात्वतानां महारथ:

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ ក្រឹតវರ್ಮា មហាធនូរធរ ជាវីរបុរសរថយុទ្ធដ៏អស្ចារ្យមួយរូបក្នុងចំណោមសាត្វតៈ—ត្រូវបានគេបញ្ជាក់ឈ្មោះ ដើម្បីបង្ហាញសក្តានុពល និងអំណាចយុទ្ធសាស្ត្ររបស់គាត់ក្នុងហិង្សាដែលកំពុងលាតសន្ធឹងក្នុងកាណ៌បវ៌។

Verse 81

हतं वैकर्तनं दृष्टवा हार्दिक्य: किमभाषत । वैकर्तन कर्णको मारा गया देख सात्वतवंशके महाधनुर्धर महारथी हृदिकपुत्र कृतवर्माने क्या कहा? ।।

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «ពេលវៃករតនៈ (កាណ៌) ត្រូវបានសម្លាប់ ហារទិក្យៈ (ក្រឹតវರ್ಮា) បាននិយាយអ្វី នៅពេលឃើញដូច្នោះ? ហើយ សញ្ជ័យ អស្វត្ថាមា បាននិយាយអ្វី នៅពេលកាណ៌ត្រូវសម្លាប់—អស្វត្ថាមា ដែលព្រះព្រាហ្មណ៍ ក្សត្រិយៈ និងវៃស្យៈ មកសុំរៀនវិជ្ជាអាវុធ?»

Verse 82

धनुर्वेदं चिकीर्षन्तो द्रोणपुत्रस्य धीमत: । युवा रूपेण सम्पन्नो दर्शनीयो महायशा:

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ អ្នកដែលប្រាថ្នាចង់ស្ទាត់ជំនាញវិជ្ជាធនូរវេទ ក្រោមការបង្រៀនរបស់កូនប្រុសដ្រូណៈដ៏ប្រាជ្ញា—គាត់មានវ័យក្មេងស្រស់ស្អាត ឆើតឆាយគួរឲ្យមើល និងមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះធំធេង។

Verse 83

आचार्यो यो धरनुर्वेदे गौतमो रथसत्तम:

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «គ្រូនោះ—គោតមៈ—ដែលល្បីល្បាញក្នុងវិជ្ជាធនូរវេទ ឱ អ្នកជារថយុទ្ធដ៏ប្រសើរ!»

Verse 84

मद्रराजो महेष्वास: शल्य: समितिशोभन:

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ ស្តេចនៃមទ្រា ឈ្មោះ សាល្យៈ—អ្នកបាញ់ធ្នូដ៏អស្ចារ្យ មានពន្លឺរុងរឿងនៅកណ្ដាលសមរភូមិ—បានឈរលេចធ្លោនៅទីនោះ។

Verse 85

दृष्टवा विनिहतं कर्ण सारथ्ये रथिनां वर: । किमभाषत वीरौ5सौ मद्राणामधिपो बली

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ ពេលឃើញ កರ್ಣ ត្រូវសម្លាប់ វីរបុរសដ៏ខ្លាំងក្លានោះ—អធិបតីនៃមទ្រា ដែលល្បីថាជាសារថីល្អបំផុតក្នុងចំណោមអ្នករថយុទ្ធ—បាននិយាយចេញ។ នៅវេលានោះ គាត់បាននិយាយអ្វី?

Verse 86

युद्धमें शोभा पानेवाले, रथियोंमें श्रेष्ठ, मद्रदेशके अधिपति, बलवान, वीर, महाधनुर्धर मद्रराज शल्यने अपने सारथित्वमें कर्णको मारा गया देखकर क्या कहा? ।।

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ ពេលឃើញ វៃករតនៈ (កರ್ಣ) ត្រូវសម្លាប់ អ្នកយុទ្ធទាំងអស់ដែលល្បីថាមិនអាចឈ្នះបានក្នុងសមរភូមិ—និងស្តេចណាណាដែលមកពីទូទាំងផែនដីដើម្បីប្រយុទ្ធ—បានចាប់ផ្តើមនិយាយគ្នាទៅវិញទៅមក។ ឱ សញ្ជ័យ, ពួកគេបាននិយាយអ្វី នៅពេលឃើញ កರ್ಣ ដួលស្លាប់?

Verse 87

द्रोणे तु निहते वीरे रथव्याप्रे नरर्षभे । के वा मुखमनीकानामासन्‌ संजय भागश:,संजय! रथियोंमें सिंह नरश्रेष्ठ वीरवर द्रोणाचार्यके मारे जानेपर कौन-कौनसे वीर सेनाओंके मुख (अग्रभाग) की रक्षा करते रहे?

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «ពេលវីរបុរស ដ្រូណៈ—លេចធ្លោក្នុងចំណោមអ្នករថយុទ្ធ និងជាបុរសឧត្តម—ត្រូវសម្លាប់ហើយ នោះឱ សញ្ជ័យ, ក្នុងមួយមួយកង តើវីរបុរសណាខ្លះបានឈរនៅមុខកងទ័ព និងការពារខ្សែអវង់?»

Verse 88

मद्रराज: कथं शल्यो नियुक्तो रथिनां वर: । वैकर्तनस्य सारथ्ये तन्ममाचक्ष्व संजय,संजय! रथियोंमें श्रेष्ठ मद्रराज शल्यको कर्णके सारथिके कार्यमें कैसे नियुक्त किया गया? यह मुझे बताओ

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «ឱ សញ្ជ័យ, ចូរប្រាប់ខ្ញុំ—សាល្យៈ ស្តេចនៃមទ្រា និងជាអ្នករថយុទ្ធល្អបំផុត—ត្រូវបានតែងតាំងឲ្យបម្រើជាសារថីរបស់ វៃករតនៈ (កರ್ಣ) ដោយរបៀបណា? សញ្ជ័យ, ចូរពន្យល់ឲ្យខ្ញុំដឹង»។

Verse 89

केडरक्षन्‌ दक्षिणं चक्र सूतपुत्रस्य युध्यत: । वाम॑ चक्र ररक्षुर्वा के वा वीरस्य पृष्ठत:

វៃសម្បាយនៈបានមានព្រះវាចា៖ «នៅពេលដែលវីរបុត្ររបស់សូត (អ្នកបើករថ) កំពុងប្រយុទ្ធ តើអ្នកណាខ្លះត្រូវបានចាត់តាំងឲ្យការពារកង់ខាងស្តាំនៃរថសង្គ្រាមរបស់គាត់? ឬអ្នកណាខ្លះការពារកង់ខាងឆ្វេង ហើយអ្នកណាខ្លះឈរជាប់ក្រោយ ដើម្បីការពារខ្នងរបស់វីរបុរស?»

Verse 90

के कर्ण न जहु: शूरा: के क्षुद्रा: प्राद्रवंस्तत: । कथ॑ं च व: समेतानां हत: कर्णो महारथ:

វៃសម្បាយនៈបានមានព្រះវាចា៖ «ឱ កರ್ಣ! វីរបុរសណាខ្លះមិនបានបោះបង់អ្នកទេ? ហើយអ្នកណាខ្លះជាមនុស្សទាបថោកបានរត់គេចចេញពីទីនោះ? ពេលដែលអ្នកទាំងអស់គ្នាប្រមូលគ្នាប្រយុទ្ធដូចជាមនុស្សតែមួយ តើមហារថី កರ್ಣ ត្រូវបានសម្លាប់ដោយរបៀបណា?»

Verse 91

पाण्डवाश्च स्वयं शूराः प्रत्युदीयुर्महारथा: । सृजन्त: शरवर्षाणि वारिधारा इवाम्बुदा:

វៃសម្បាយនៈបានមានព្រះវាចា៖ «សញ្ជ័យ! ពេលដែលបណ្ឌវទាំងឡាយ—ជាវីរបុរស និងមហារថី—បានរុញទៅមុខទទួលការវាយប្រហារ បាញ់ព្រួញជាភ្លៀងដូចពពកពេញទឹក តើព្រួញទេវតា ‘មុខពស់’ ដែលល្អឥតខ្ចោះ ជាសេរីស្ត្រាដ៏ប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមព្រួញធំៗ នោះ បានក្លាយជាឥតប្រយោជន៍ដោយរបៀបណា? ចូរប្រាប់ខ្ញុំអំពីនេះ»

Verse 92

स च सर्पमुखो दिव्यो महेषुप्रवरस्तदा । व्यर्थ: कथं समभवत्‌ तन्ममाचक्ष्व संजय

វៃសម្បាយនៈបានមានព្រះវាចា៖ «ហើយនៅពេលនោះ ព្រួញទេវតា ‘មុខពស់’ នោះ—ជាសេរីស្ត្រាដ៏ប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមព្រួញធំៗ—តើបានក្លាយជាឥតប្រយោជន៍ដោយរបៀបណា? សញ្ជ័យ ចូរប្រាប់ខ្ញុំ។ នៅពេលដែលវីរបុត្របណ្ឌវ—មហារថី—រុញទៅមុខ ដោយបាញ់ព្រួញជាភ្លៀងដូចពពកពេញទឹក តើដោយហេតុអ្វីអាវុធដ៏លើសលប់នោះបានបរាជ័យ?»

Verse 93

मामकस्यास्य सैन्यस्य हतोत्सेधस्य संजय । अवशेषं न पश्यामि ककुदे मृदिते सति

វៃសម្បាយនៈបានមានព្រះវាចា៖ «ឱ សញ្ជ័យ! កងទ័ពរបស់ខ្ញុំនេះ—ដែលមោទនភាព និងអំណាចត្រូវបានបំបាក់រួចហើយ—ខ្ញុំមិនឃើញសល់អ្វីទៀតទេ ពេលដែល ‘កំពូល’ របស់វាត្រូវបានជាន់បំផ្លាញ»

Verse 94

संजय! मेरी इस सेनाका उत्कर्ष अथवा उत्साह नष्ट हो गया है। इसके प्रमुख वीर कर्णके मारे जानेपर अब यह बच सकेगी, ऐसा मुझे नहीं दिखायी देता है ।।

«សញ្ជ័យ! កម្លាំង—មែនទាំងវិញ្ញាណ—នៃទ័ពនេះ បានរលំសាបសូន្យហើយ។ ឥឡូវនេះ ពេលវីរបុរសឯកកំពូល ករណៈ ត្រូវបានសម្លាប់ ខ្ញុំមិនឃើញថាវានឹងអាចរស់រានមានជីវិតបានទៀតឡើយ។ វីរបុរសអ្នកទាញធ្នូដ៏មហិមា ទាំងពីរ—ភីស្ម និងទ្រូណា—ដែលបានបោះបង់ការចងចិត្តនឹងជីវិត ដើម្បីខ្ញុំ; ពេលឮថាពួកគេត្រូវបានសម្លាប់ តើជីវិតខ្ញុំនៅសល់មានប្រយោជន៍អ្វីទៀត?»

Verse 95

पुन: पुनर्न मृष्यामि हतं कर्ण च पाण्डवै: । यस्य बाह्ोर्बलं तुल्यं कुज्जराणां शतं शतै:,जिसकी भुजाओंमें दस हजार हाथियोंका बल था, वह कर्ण पाण्डवोंद्वारा मारा गया, यह बारंबार सुनकर मुझसे सहा नहीं जाता

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «ម្តងហើយម្តងទៀត ខ្ញុំមិនអាចទ្រាំស្តាប់បានថា ករណៈ ត្រូវបានបណ្ឌវៈសម្លាប់ឡើយ—ករណៈដែលកម្លាំងដៃត្រូវបាននិយាយថាស្មើនឹងដំរីរាប់រយរាប់រយ។ ដំណឹងអំពីការដួលរលំនោះ ពេលត្រូវនិយាយឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ក្លាយជារឿងមិនអាចទ្រាំទ្របាន។»

Verse 96

ढ्रोणे हते च यद्‌ वृत्तं कौरवाणां परै: सह । संग्रामे नरवीराणां तनन्‍्ममाचक्ष्व संजय

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «សញ្ជ័យ ចូរប្រាប់ខ្ញុំថា បន្ទាប់ពីទ្រូណាត្រូវបានសម្លាប់ មានអ្វីកើតឡើង—កៅរាវៈបានប្រឈមមុខជាមួយសត្រូវរបស់ពួកគេយ៉ាងដូចម្តេច ក្នុងសង្គ្រាមរបស់វីរបុរសទាំងឡាយនោះ?»

Verse 97

संजय! द्रोणाचार्यके मारे जानेपर संग्राममें नरवीर कौरवोंका शत्रुओंके साथ जैसा बर्ताव हुआ, वह मुझे बताओ ।।

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «សញ្ជ័យ! បន្ទាប់ពីទ្រូណាចារ្យត្រូវបានសម្លាប់ ចូរប្រាប់ខ្ញុំថា ក្នុងសង្គ្រាម នរវីរបុរសកៅរាវៈបានប្រព្រឹត្តចំពោះសត្រូវយ៉ាងដូចម្តេច។ ចូរប្រាប់ខ្ញុំទាំងស្រុងថា ករណៈ—អ្នកសម្លាប់សត្រូវ—បានរៀបចំការប្រយុទ្ធជាមួយកូនប្រុសរបស់កុន្តីយ៉ាងដូចម្តេច ហើយចុងក្រោយគាត់បានស្ងប់ស្ងាត់លើវាលសង្គ្រាមយ៉ាងដូចម្តេច។»

Verse 113

परिभूत: कथं सूत परै: शक्ष्यामि जीवितुम्‌ अब मैं मन्दबुद्धि मानव सबके लिये शोचनीय होकर दीन-दुःखी मनुष्योंके समान जीवन बिताऊँगा। सूत! मैं ही पहले सब लोगोंके सम्मानका पात्र था; किंतु अब शत्रुओंसे अपमानित होकर कैसे जीवित रह सकूँगा?

ធ្រឹតរាស្ត្របាននិយាយ៖ «ឱ សូត! ពេលខ្ញុំត្រូវអ្នកដទៃបង្អាប់បង្ហូត ខ្ញុំនឹងអាចរស់បន្តបានយ៉ាងដូចម្តេច? ឥឡូវនេះ ខ្ញុំ—មនុស្សមានបញ្ញាទាប—នឹងត្រូវរស់នៅដូចមនុស្សគួរឲ្យអាណិត ក្រីក្រ និងទុក្ខលំបាក ដូចអ្នកវេទនាទាំងឡាយ។ ឱ សូត! មុននេះ ខ្ញុំជាអ្នកដែលមនុស្សទាំងអស់គោរពកោតខ្លាច; តែឥឡូវ ត្រូវសត្រូវបង្អាប់បង្ហូត ខ្ញុំនឹងអត់ធ្មត់ជីវិតបានដូចម្តេច?»

Verse 126

भीष्मद्रोणवधेनैव कर्णस्य च महात्मन: । संजय! भीष्म, द्रोण और महामना कर्णके वधसे मुझपर लगातार एक-से-एक बढ़कर अत्यन्त दुःख तथा संकट आता गया है

ធ្រតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ សញ្ជ័យ! ចាប់តាំងពីការសម្លាប់ភីស្ម និងទ្រូណា ហើយឥឡូវនេះទាំងករណា អ្នកមានព្រលឹងធំផងដែរ វិបត្តិបានធ្លាក់មកលើខ្ញុំមិនដាច់ស្រឡះ—មួយៗកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាងមុន។ ទុក្ខសោក និងគ្រោះថ្នាក់របស់ខ្ញុំមានតែបន្តកើនឡើងទៅទៀត»។

Verse 136

स हि पारो महानासीत्‌ पुत्राणां मम संजय । युद्धमें सूतपुत्र कर्णके मारे जानेपर मैं अपने पक्षके किसी भी वीरको ऐसा नहीं देखता

ធ្រតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ សញ្ជ័យ! គាត់ពិតជាជម្រាលធំសម្រាប់នាំកូនៗខ្ញុំឆ្លងផុត។ ឥឡូវនេះ ពេលករណា កូនអ្នកបើករថសង្គ្រាម ត្រូវសម្លាប់ក្នុងសមរភូមិ ខ្ញុំមិនឃើញវីរបុរសណាម្នាក់នៅខាងខ្ញុំទៀត ដែលអាចរស់រានមានជីវិតបានឡើយ។ សញ្ជ័យ! ករណាតែម្នាក់គត់ជាគំនរពឹងពាក់ដ៏មហិមា ដែលអាចនាំកូនៗខ្ញុំឆ្លងកាត់គ្រោះថ្នាក់នេះ»។

Verse 143

को हि मे जीवितेनार्थस्तमृते पुरुषर्षभम्‌ । शत्रुओंपर असंख्य बाणोंकी वर्षा करनेवाला वह शूरवीर युद्धमें मार डाला गया। उस पुरुषशिरोमणिके बिना मेरे इस जीवनसे क्या प्रयोजन है?

ធ្រតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «គ្មានគាត់—វីរបុរសដ៏ប្រសើរបំផុតក្នុងមនុស្ស—ជីវិតខ្ញុំមានអត្ថប្រយោជន៍អ្វី? វីរបុរសនោះ ដែលធ្លាប់បាញ់ព្រួញរាប់មិនអស់ដូចភ្លៀងលើសត្រូវ ត្រូវបានសម្លាប់ក្នុងសមរភូមិ។ បាត់បង់បុរសកំពូលនោះទៅហើយ ជីវិតនេះមានតម្លៃអ្វីសម្រាប់ខ្ញុំ?»

Verse 163

मातड़ इव मनत्तेन ड्विपेन्द्रेण निपातित: । जैसे मतवाले गजराजद्दवारा गिराया हुआ हाथी पड़ा हो, उसी प्रकार कर्ण खूनसे लथपथ होकर अवश्य इस पृथ्वीकी शोभा बढ़ाता हुआ सो रहा है

ធ្រតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ដូចដំរីមួយដែលត្រូវដំរីរាជស្រវឹងមាត់ (កំពុងឆ្កួតដោយមុត) វាយឲ្យដួលបាក់បែកយ៉ាងណា ករណាក៏ដេកលើដីយ៉ាងនោះដែរ—រាងកាយលាបពេញដោយឈាម—លាតសន្ធឹងលើផែនដី ដូចជាសូម្បីតែក្នុងមរណភាព ក៏នៅតែបន្ថែមភាពអស្ចារ្យដ៏សោកសៅដល់សមរភូមិ»។

Verse 176

सोर्डर्जुनेन हत: कर्ण: प्रतिमानं धनुष्मताम्‌ । जो मेरे पुत्रोंका बल था, पाण्डवोंको जिससे सदा भय बना रहता था तथा जो धनुर्धर वीरोंके लिये आदर्श था, वह कर्ण अर्जुनके हाथसे मारा गया

ធ្រតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ករណា ត្រូវអర్జុនសម្លាប់—ករណា ដែលជាគំរូសម្រាប់វីរបុរសអ្នកកាន់ធ្នូ ជាកម្លាំងរបស់កូនៗខ្ញុំ ហើយជាអ្នកដែលធ្វើឲ្យបណ្ឌវទាំងឡាយភ័យខ្លាចជានិច្ចដោយសមត្ថភាពរបស់គាត់»។

Verse 186

शेते विनिहतो वीरो देवेन्द्रेण इवाचल: । जैसे देवराज इन्द्रके द्वारा वज़से मारा गया पर्वत पृथ्वीपर पड़ा हो

ធ្រឹតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «វីរបុរសនោះដេកស្លាប់ហើយ ដូចភ្នំមួយដែលត្រូវឥន្ទ្ររាជបំផ្លាញឲ្យរលំ។ ដូច្នេះដែរ កರ್ಣៈ មហាធនូរធរ អ្នកធ្លាប់ប្រទានអភ័យដល់មិត្តរួម—ត្រូវដៃអర్జុនវាយសម្លាប់ ហើយឥឡូវដេកលើសមរភូមិ»។

Verse 203

अहो नु बलवद्‌ दैवं कालश्न दुरतिक्रम: । किसी कार्यको अन्य प्रकारसे सोचा जाता है, किंतु वह दैववश और ही प्रकारका हो जाता है। अहो! निश्चय ही दैव प्रबल और काल दुर्लड्घ्य है

ធ្រឹតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «អាហោ! ដៃវៈពិតជាមានអំណាចខ្លាំង ហើយកាលៈមិនអាចលើកលែងឬឆ្លងកាត់បានឡើយ។ មនុស្សគិតគម្រោងការងារមួយយ៉ាង តែដោយអំណាចវាសនា វាប្រែទៅជាផ្សេងទាំងស្រុង។ ពិតប្រាកដណាស់ ដៃវៈមហិទ្ធិ និងកាលៈមិនអាចឆ្លងកាត់បាន»។

Verse 223

कच्चिन्न निहत:ः शूरो यथान्ये क्षत्रियर्षभा: । सूत! क्या मेरा पुत्र दुःशासन दीनचित्त और पुरुषार्थशून्य होकर कायरके समान भागता हुआ मारा गया। तात! उसने युद्धस्थलमें कोई दीनतापूर्ण बर्ताव तो नहीं किया था। जैसे अन्य क्षत्रियशिरोमणि मारे गये हैं

ធ្រឹតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «សូតៈ! តើវីរបុរសនោះត្រូវសម្លាប់ហើយដូចក្សត្រិយវីរបុរសដ៏ឧត្តមផ្សេងៗដែរឬ? ប្រាប់ខ្ញុំ—តើកូនប្រុសខ្ញុំ ទុះសាសនៈ បានបាក់បែកចិត្ត អស់កម្លាំងបុរសភាព ហើយត្រូវសម្លាប់ខណៈរត់គេចដូចមនុស្សកំសាកឬ? កូនអើយ! តើគាត់បានបង្ហាញអាកប្បកិរិយាទាបទន់ណាមួយលើសមរភូមិឬទេ? ដូចដែលក្សត្រិយឧត្តមជាច្រើនបានដួលរលំ តើទុះសាសនៈ វីរបុរស មិនត្រូវវាយសម្លាប់ដូចគ្នាដែរឬ?»

Verse 233

दुर्योधनो नाभ्यगृह्नान्मूढ: पथ्यमिवौषधम्‌ | युधिष्ठिर सदा यही कहते रहे कि “युद्ध न करो।” परंतु मूर्ख दुर्योधनने हितकारक औषधके समान उनके उस वचनको ग्रहण नहीं किया

ធ្រឹតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ទុរយោធនៈ ដែលវង្វេងភ្លេចធម៌ មិនទទួលយកពាក្យណែនាំដ៏ល្អរបស់យុធិષ્ઠិរ—‘កុំធ្វើសង្គ្រាម’—ដូចមនុស្សល្ងង់ដែលបដិសេធថ្នាំមានប្រយោជន៍»។

Verse 263

भ्रातृभावेन पृथिवीं भुड़क्ष्व पाण्ड्सुतैः सह । बाण-शय्यापर सोये हुए महात्मा भीष्मने अर्जुनसे पानी माँगा और उन्होंने इसके लिये पृथ्वीको छेद दिया। इस प्रकार पाण्डुपुत्र अर्जुनके द्वारा प्रकट की हुई उस जलधाराको देखकर महाबाहु भीष्मने दुर्योधनसे कहा--“तात! पाण्डवोंके साथ संधि कर लो। संधिसे वैरकी शान्ति हो जायगी

ធ្រឹតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ចូរអ្នកគ្រប់គ្រង និងរីករាយនឹងផែនដីនេះ រួមជាមួយកូនៗរបស់បណ្ឌុ ដោយចិត្តជាបងប្អូន»។

Verse 276

तदिदं समनुप्राप्तं वचन दीर्घदर्शिन: । उनकी इस बातको न माननेके कारण अवश्य ही मेरा पुत्र शोक कर रहा है। दूरदर्शी भीष्मजीकी वह बात आज सफल होकर सामने आयी है

ធ្រតរាស្ត្រ ពិចារណាថា ពាក្យណែនាំដ៏ឆ្លាតឆ្ងាយដែលបាននិយាយមុននេះ ឥឡូវបានក្លាយជាការពិតនៅចំពោះមុខគាត់។ ព្រោះកូនប្រុសរបស់គាត់មិនទទួលយកពាក្យនោះទេ ដូច្នេះគាត់កំពុងត្រូវទុក្ខសោកលេបលាន់ដោយជៀសមិនរួច; ការព្រមានរបស់ភីស្មៈ អ្នកប្រាជ្ញឆ្ងាយឆ្ងល់ បានបង្ហាញថាពិតប្រាកដក្នុងភាពសាហាវនៃសង្គ្រាម។

Verse 303

तथाहमपि सम्प्राप्तो लूनपक्ष इव द्विज: । सूत! जैसे खेलते हुए बालक किसी पक्षीको पकड़कर उसकी दोनों पाँखें काट लेते और प्रसन्नतापूर्वक उसे छोड़ देते हैं। फिर पंख कट जानेके कारण उसका उड़कर कहीं जाना सम्भव नहीं हो पाता। उसी कटे हुए पंखवाले पक्षीके समान मैं भी भारी दुर्दशामें पड़ गया हूँ

ធ្រតរាស្ត្រ បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំក៏បានមកដល់សភាពនេះដែរ ដូចបក្សីដែលត្រូវកាត់ស្លាប។ ឱ សូតៈ! ដូចក្មេងៗលេងសើចចាប់បក្សីមួយ កាត់ស្លាបទាំងពីរ ហើយលែងវាចេញដោយរីករាយ—តែពេលស្លាបត្រូវកាត់ វាមិនអាចហោះទៅណាបានទេ—ខ្ញុំក៏ធ្លាក់ចូលក្នុងទុក្ខវេទនាធ្ងន់ធ្ងរ ដោយគ្មានអំណាចគេចផុតដូច្នោះដែរ»។

Verse 406

न्यायेन युध्यमानौ हि तद्‌ वै सत्यं ब्रवीमि ते । मैंने यह समाचार भी सुना था कि भीष्म और द्रोणाचार्य मार गिराये गये

ខ្ញុំប្រាប់អ្នកតាមសេចក្តីពិតថា ប្រសិនបើអ្នកទាំងពីរនោះ—ភីស្មៈ និងទ្រូណាចារ្យ—បានប្រយុទ្ធដោយយុត្តិធម៌ តាមច្បាប់នៃសមរភូមិ នោះគ្មាននរណាអាចឈ្នះពួកគេបានឡើយ។ សូម្បីតែឥន្ទ្រៈ អ្នកកាន់វជ្រៈផ្ទាល់ ក៏មិនអាចសម្លាប់ភីស្មៈ និងទ្រូណា បានទេ ប្រសិនបើពួកគេកំពុងប្រយុទ្ធដោយធម៌។

Verse 413

कथमिन्द्रोपमं वीर मृत्युर्युद्धे समस्पृशत्‌ । मैं पूछता हूँ कि युद्धमें बहुत-से दिव्यास्त्रोंकी वर्षा करते हुए इन्द्रके समान पराक्रमी वीर कर्णको मृत्यु कैसे छू सकी?

វៃសម្បាយនៈ បាននិយាយថា៖ «តើមរណៈអាចមកប៉ះពាល់វីរបុរស—កರ್ಣ—នៅលើសមរភូមិបានយ៉ាងដូចម្តេច? វីរភាពរបស់គាត់ដូចឥន្ទ្រៈ ហើយគាត់បានបាញ់អាវុធទេវតាជាច្រើនដូចភ្លៀងធ្លាក់!» សំណួរនេះបង្ហាញការភ្ញាក់ផ្អើលខាងធម៌នៃសង្គ្រាម៖ សូម្បីតែអ្នកខ្លាំងបំផុត មានអាវុធសេឡេស្ទ្យាល់ ក៏នៅតែស្ថិតក្រោមវាសនា កាលៈ និងផលកម្មដែលត្រូវតាមធម៌។

Verse 513

स कथं निहतो वीर: पार्थेन परवीरहा । 'संशप्तकोंमेंसे जो योद्धा सदा मुझे दूसरी ओर युद्धके लिये बुलाया करते हैं

វៃសម្បាយនៈ បាននិយាយថា៖ «វីរបុរសកર્ણ អ្នកសម្លាប់វីរបុរសសត្រូវ—តើត្រូវបានបಾರ್ಥ (អರ್ಜុន) សម្លាប់ដោយរបៀបណា? ព្រោះអర్జុនធ្លាប់ពន្យារពេលការប្រឈមមុខផ្ទាល់ជាមួយកូនសូតៈ ដោយយកលេសថា ‘ខ្ញុំនឹងសម្លាប់សំឝប្តកៈ ដែលតែងហៅខ្ញុំទៅប្រយុទ្ធជានិច្ចជាមុនសិន; បន្ទាប់មកទើបខ្ញុំនឹងសម្លាប់វៃករតនៈ កರ್ಣ នៅលើសមរភូមិ।’ ដូច្នេះហើយ អర్జុនបានទម្លាក់វីរបុរសល្អឯក កರ್ಣ អ្នកបំផ្លាញវីរបុរសសត្រូវ នោះដោយវិធីណា?»

Verse 563

इति यस्य महाघोरं व्रतमासीन्महात्मन: । उसके नष्ट होनेमें और कोई कारण मुझे नहीं दिखायी देता है

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «នេះហើយជាព្រហ្មចារីវ្រតដ៏សាហាវយ៉ាងក្រៃលែងរបស់វីរបុរសមានចិត្តធំ។ ខ្ញុំមិនឃើញមូលហេតុផ្សេងទៀតសម្រាប់ការបរាជ័យរបស់គាត់ឡើយ ក្រៅតែនេះ៖ គាត់បានចងខ្លួនដោយសេចក្តីសន្យាដ៏គួរភ័យ—‘ដរាបណាខ្ញុំមិនទាន់សម្លាប់អរជុន ខ្ញុំនឹងមិនអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកដទៃលាងជើងឲ្យខ្ញុំឡើយ।’»

Verse 693

न वध: पुरुषेन्द्रस्यथ संयुगेष्वपलायिन: । जब अधिरथपुत्र कर्ण अपने धनुषकी प्रत्यंचाका स्पर्श कर रहा हो अथवा दस्ताने पहन चुका हो

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «មិនមានលទ្ធភាពណាដែលអាចសម្លាប់មហាបុរសនោះ—អធិរាជក្នុងចំណោមមនុស្ស—ដែលមិនធ្លាប់បែរខ្នងក្នុងសង្គ្រាមឡើយ។ ពេលកರ್ಣ បុត្ររបស់អធិរថ សូម្បីតែប៉ះខ្សែធ្នូ ឬពាក់ស្រោមដៃការពារ ក៏គ្មានបុរសណាអាចឈរទល់មុខគាត់បាន។ ប្រហែលជាផែនដីអាចខ្វះកាំរស្មីភ្លឺរបស់ព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យបាន; ប៉ុន្តែការស្លាប់របស់កರ್ಣ—អលង្ការកំពូលនៃយុទ្ធជនដែលមិនបង្ហាញខ្នងក្នុងសង្គ្រាម—មិនអាចគិតថានឹងកើតមានឡើយ។»

Verse 726

जयत:पाण्डवान्‌ दृष्टवा किंस्विद्‌ दुर्योधनो<ब्रवीत्‌ । द्वैरथयुद्धमें सव्यसाची अर्जुनके हाथसे कर्णको मारा गया सुनकर और पाण्डवोंकी विजय होती देखकर दुर्योधनने क्या कहा था?

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «ឃើញបណ្ឌវកំពុងឈ្នះ ដុរយោធនបាននិយាយអ្វី? (សំណួរនេះកើតឡើងនៅពេលបានឮថា កರ್ಣត្រូវបានសម្លាប់ដោយអរជុន—អ្នកបាញ់ធ្នូសាវ្យសាចី—ក្នុងការប្រយុទ្ធរថទល់រថ ហើយបានឃើញជ័យជម្នះរបស់បណ្ឌវ)»

Verse 743

विद्रुतान्‌ रथिनो दृष्टवा मन्ये शोचति पुत्रक: । दुर्मैषण और वृषसेन भी युद्धमें मारे गये

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «ឃើញយុទ្ធជនលើរថរត់បែកខ្ទេច ខ្ញុំគិតថាកូនប្រុសរបស់ខ្ញុំកំពុងសោកស្តាយ។ ព្រោះទាំងទុរមៃෂណ និងវೃಷសេន ក៏ត្រូវបានសម្លាប់ក្នុងសង្គ្រាមដែរ; ត្រូវបានបណ្ឌវមហារថីវាយប្រហារ កងទ័ពបានភ័យស្លន់ស្លោ និងបែកបាក់។ ព្រះមហាក្សត្រសម្ព័ន្ធមិត្តបែរចេញពីសមរភូមិ ចាប់ផ្តើមរត់គេច ហើយសូម្បីតែអ្នកបើករថក៏បង្ហាញខ្នង។ ឃើញទាំងនេះ ខ្ញុំយល់ថាកូនប្រុសរបស់ខ្ញុំត្រូវបានទុក្ខសោកគ្របដណ្តប់—ដូច្នេះហើយខ្ញុំវិនិច្ឆ័យ។»

Verse 773

रुधिरे पीयमाने च किंस्विद्‌ दुर्योधनो<ब्रवीत्‌ । युद्धस्थलमें अपने भाई दुःशासनको भीमसेनके द्वारा मारा गया देख जब कि उसका रक्त पीया जा रहा था, दुर्योधनने क्या कहा?

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «នៅពេលទុះសាសន បងប្រុសរបស់គាត់ ដេកស្លាប់លើសមរភូមិ ហើយឈាមរបស់គាត់កំពុងត្រូវបានផឹក ដុរយោធនបាននិយាយអ្វី?»

Verse 783

कर्णो<र्जुनं रणे हन्ता हते तस्मिन्‌ किमब्रवीत्‌ | गान्धारराज शकुनिके साथ सभामें दुर्योधनने जो यह कहा था कि “कर्ण अर्जुनको मार डालेगा', उसके विपरीत जब कर्ण स्वयं मारा गया तब उसने क्या कहा?

វៃសម្បាយនៈ បានមានពាក្យថា៖ «ករណៈ ត្រូវបានប្រកាសថា ជាអ្នកសម្លាប់ អរជុន ក្នុងសមរភូមិ។ ប៉ុន្តែពេលករណៈខ្លួនឯងត្រូវបានសម្លាប់ទៅហើយ នោះទុរយោធនៈបាននិយាយអ្វី—ផ្ទុយពីពាក្យដែលគាត់ធ្លាប់និយាយក្នុងសភា ទៅកាន់សកុនិ ព្រះរាជានៃគន្ធារៈថា ‘ករណៈនឹងសម្លាប់អរជុន’?»

Verse 793

शकुनि: सीबलस्तात हते कर्णे किमब्रवीत्‌ । तात! पहले द्यूतक्रीड़ाका आयोजन करके पाण्डवोंको ठग लेनेके बाद जिसे बड़ा हर्ष हुआ था, वह सुबल-पुत्र शकुनि कर्णके मारे जानेपर क्या बोला?

វៃសម្បាយនៈ បានមានពាក្យថា៖ «កូនអើយ! ពេលករណៈត្រូវបានសម្លាប់ទៅហើយ សកុនិ កូនប្រុសសុបលៈ បាននិយាយអ្វី? អ្នកដែលធ្លាប់រីករាយយ៉ាងខ្លាំង បន្ទាប់ពីរៀបចំការលេងស៊ីសង និងបោកបញ្ឆោតដកយកអំណាចនិងទ្រព្យពីពាណ្ឌវៈ—សកុនិនោះ បាននិយាយពាក្យអ្វី នៅពេលករណៈស្លាប់?»

Verse 826

अश्वत्थामा हते कर्णे किमभाषत संजय । संजय! थरनुर्वेद प्राप्त करनेकी इच्छावाले ब्राह्मण

វៃសម្បាយនៈ បានមានពាក្យថា៖ «សញ្ជ័យអើយ! ពេលករណៈត្រូវបានសម្លាប់ទៅហើយ អશ્વត្ថាមា បាននិយាយអ្វី? សញ្ជ័យ—អશ્વត្ថាមា កូនប្រុសដ្រូណៈ អ្នកប្រាជ្ញ ដែលព្រះព្រាហ្មណ៍ ក្សត្រីយៈ និងវៃស្យៈ ដែលប្រាថ្នាចង់ទទួលវិជ្ជាធនូរវេទ មកសិក្សាក្រោមការបង្រៀនរបស់គាត់—មានរូបសម្បត្តិស្រស់ស្អាត វ័យក្មេង គួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍ និងមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះធំ—គាត់បានបញ្ចេញពាក្យអ្វី នៅពេលករណៈស្លាប់?»

Verse 836

कृप: शारद्वतस्तात हते कर्णे किमब्रवीत्‌ । तात! थधरनुर्वेदके आचार्य एवं रथियोंमें श्रेष्ठ, गौतमवंशी, शरद्वानके पुत्र कृपाचार्यने कर्णके मारे जानेपर क्या कहा?

វៃសម្បាយនៈ បានមានពាក្យថា៖ «កូនអើយ! ពេលករណៈត្រូវបានសម្លាប់ទៅហើយ ក្រឹបៈ កូនប្រុសសារទ្វតៈ បាននិយាយអ្វី? កូនអើយ—ក្រឹបាចារ្យ អាចារ្យធនូរវេទ និងជាវីរបុរសរថីល្អឥតខ្ចោះ នៃវង្សគោតមៈ កូនប្រុសសារទ្វាន—នៅពេលករណៈស្លាប់ គាត់បាននិយាយអ្វី?»

Verse 2836

द्यूतत: कृच्छुमापन्नो लूनपक्ष इव द्विज: । संजय! मेरे मन्त्री और पुत्र मारे गये। मैं तो पंख कटे हुए पक्षीके समान जूएके कारण भारी संकटमें पड़ गया हूँ

ធ្រិតរាស្ត្រៈ បានមានពាក្យថា៖ «ដោយសារល្បែងស៊ីសង ខ្ញុំបានធ្លាក់ចូលក្នុងទុក្ខវេទនាដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ដូចបក្សីដែលត្រូវកាត់ស្លាប។ សញ្ជ័យអើយ! មន្ត្រីរបស់ខ្ញុំ និងកូនប្រុសរបស់ខ្ញុំ ត្រូវបានសម្លាប់អស់ហើយ។ ដោយសារគ្រាប់ឆ្កាងនៃល្បែងស៊ីសងនេះ ខ្ញុំបានជួបគ្រោះមហន្តរាយដ៏បំផ្លាញ បាត់បង់អំណាច និងបាក់បែកទាំងស្រុង»។

Verse 5236

न चेदस्त्राणि निर्णेशु: स कथं निहतः परे: । यदि उसका रथ नहीं टूट गया था, धनुषके टुकड़े-टुकड़े नहीं हो गये थे और अस्त्र नहीं नष्ट हुए थे, तब शत्रुओंने उसे किस प्रकार मार दिया?

វៃសម្បាយនៈបានមានពាក្យថា៖ «បើអាវុធរបស់គាត់មិនត្រូវបានធ្វើឲ្យអសកម្មទេ នោះសត្រូវអាចសម្លាប់គាត់បានដូចម្តេច? បើរទេះរបស់គាត់មិនបាក់បែក មិនធ្នូរបស់គាត់មិនត្រូវបានបំបែកជាបំណែកៗ ហើយអាវុធបាញ់មិនត្រូវបានបំផ្លាញទេ តើសត្រូវបានប្រើវិធីអ្វីដើម្បីសម្លាប់គាត់?»