Shloka 62
अध्याय ९ — कर्णस्य प्रहारः, योधयुग्मनियोजनम्, शैनेय-कैकेययोर्युद्धविन्यासः
सभायां सूतज: कृष्णां स कथं निहतः परै: । रणभूमिमें जिसके भयसे डरे हुए पुरुषशिरोमणि धर्मराज युधिष्ठिरने तेरह वर्षोतक कभी अच्छी तरह नींद नहीं ली, जिस महामनस्वी बलवान सूतपुत्रके बलका भरोसा करके मेरा पुत्र दुर्योधन पाण्डवोंकी पत्नीको बलपूर्वक सभामें घसीट लाया और वहाँ भी भरी सभामें उसने पाण्डवोंके देखते-देखते समस्त कुरुवंशियोंके समीप पांचालराजकुमारीको दासपत्नी बतलाया, साथ ही जिसने उसे सम्बोधित करके कहा--“कृष्णे! तेरे पति अब नहींके बराबर हैं। ये सभी थोथे तिलोंके समान नपुंसक हो गये हैं। सुन्दरि! अब तू दूसरे किसी पतिका आश्रय ले' पूर्वकालमें जिस सूतपुत्रने सभामें रोषपूर्वक द्रौपदीको ये कठोर बातें सुनायी थीं, वह स्वयं शत्रुओंद्वारा कैसे मारा गया? || ५७--६१ ई || यदि भीष्मो रणश्लाघी द्रोणो वा युधि दुर्मद:,जिसने मेरे पुत्रसे कहा था कि दुर्योधन! यदि युद्धकी श्लाघा रखनेवाले भीष्म अथवा रणदुर्मद द्रोणाचार्य पक्षपात करनेके कारण कुन्तीपुत्रोंकोी नहीं मारेंगे तो मैं उन सबको मार डालूँगा। तुम्हारी मानसिक चिन्ता दूर हो जानी चाहिये
vaiśampāyana uvāca |
sabhāyāṃ sūtajaḥ kṛṣṇāṃ sa kathaṃ nihataḥ paraiḥ |
raṇabhūmau yasya bhayād drutāḥ puruṣaśiromaṇayaḥ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ trayodaśa varṣāṇi kadācid api suṣuptiṃ na lebhe |
yasya balāśrayād mama putro duryodhanaḥ pāṇḍavānāṃ patnīṃ balāt sabhāyāṃ ānīya, tatraiva bhariṣṭhāyāṃ sabhāyāṃ pāṇḍavān paśyataḥ sarvakurūṇāṃ samīpe pāñcālarājakumārīṃ dāsapatnīm iti nyavedayat |
sa ca tāṃ sambodhya uvāca— “kṛṣṇe! tava patayo ’dya nāstīva; ete sarve tuṣāḥ tilā iva klībāḥ; sundari! anyasya patyur āśrayaṃ vraja” iti |
pūrvam evaṃ sabhāyāṃ roṣāt draupadīṃ prati kaṭhorāṇi vacāṃsi śrutvā, sa sūtaputraḥ śatrubhiḥ kathaṃ nihataḥ ||
yadi bhīṣmo raṇaślāghī droṇo vā yudhi durmadaḥ pakṣapātāt kuntīputrān na haniṣyati, tadāham tān sarvān haniṣyāmi; tava mānasī cintā praśāmyatām iti ||
វៃសម្បាយនៈបានមានពាក្យថា៖ «កូនប្រុសរបស់សូតា—មនុស្សនោះដែលបានប្រមាថក្រឹෂṇា (ដ្រោបទី) ក្នុងសភា—តើត្រូវសត្រូវសម្លាប់បានដូចម្តេច? ដោយភ័យខ្លាចគាត់នៅលើសមរភូមិ សូម្បីតែបុរសល្អឯកក៏ញ័រខ្លួន ហើយធម្មរាជ យុធិષ્ઠិរ ដែលត្រូវសេចក្តីភ័យនោះបន្តបន្ទាប់ ក៏មិនបានដេកស្រួលអស់ដប់បីឆ្នាំ។ ដោយពឹងលើកម្លាំងរបស់គាត់ កូនប្រុសរបស់ខ្ញុំ ឌុរយោធន បានអូសភរិយារបស់បណ្ឌវទាំងឡាយចូលមកក្នុងសាលាដោយបង្ខំ; ហើយនៅទីនោះ ក្នុងសភាដ៏ពេញមនុស្ស និងនៅចំពោះមុខបណ្ឌវទាំងឡាយ គាត់បានប្រកាសថា ព្រះនាងកូនស្តេចបញ្ចាលា ជា ‘ប្រពន្ធទាសករ’ នៅចំពោះមុខកុរុទាំងអស់។ គាត់បាននិយាយសាហាវទៅកាន់នាងថា៖ ‘ក្រឹෂṇេ! ប្តីរបស់នាងស្មើនឹងស្លាប់; ពួកគេទាំងអស់ក្លាយជាមនុស្សអសមត្ថភាព ដូចសំបកទទេ—នារីស្រស់ស្អាតអើយ ចូរស្វែងរកជម្រកប្តីផ្សេង។’ តើកូនប្រុសសូតានោះ—ដែលកាលមុនបានបោះពាក្យរឹងរាក់ទាំងនេះដាក់ដ្រោបទីក្នុងរាជសភា ដោយកំហឹង—អាចត្រូវសត្រូវបំបាក់បានដូចម្តេច? ហើយគាត់ក៏បានធានាដល់ឌុរយោធនថា៖ ‘បើភីष្ម អួតអាងសង្គ្រាម ឬដ្រូណៈ ដ៏កាចសាហាវក្នុងយុទ្ធ មិនសម្លាប់កូនកុនទីដោយអភ័យទោសនៃការលំអៀងទេ នោះខ្ញុំឯងនឹងសម្លាប់ពួកគេទាំងអស់; សូមឲ្យក្តីកង្វល់ក្នុងចិត្តរបស់អ្នកស្ងប់ចុះ។’»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how cruel speech and public humiliation—especially against a vulnerable person—are grave adharma that generate lasting moral consequences. It also critiques pride in strength: confidence built on violence and contempt can collapse, and past wrongdoing becomes a lens through which later downfall is judged.
Vaiśampāyana recalls Karṇa’s earlier role in the dice-hall outrage: his harsh words toward Draupadī and his support of Duryodhana’s coercion. Against that background, the narrator raises the pointed question of how such a formidable warrior—who even promised to kill the Pāṇḍavas if Bhīṣma and Droṇa would not—could later be slain by enemies in the war.