Shloka 113
परिभूत: कथं सूत परै: शक्ष्यामि जीवितुम् अब मैं मन्दबुद्धि मानव सबके लिये शोचनीय होकर दीन-दुःखी मनुष्योंके समान जीवन बिताऊँगा। सूत! मैं ही पहले सब लोगोंके सम्मानका पात्र था; किंतु अब शत्रुओंसे अपमानित होकर कैसे जीवित रह सकूँगा?
paribhūtaḥ kathaṃ sūta paraiḥ śakṣyāmi jīvitum
ធ្រឹតរាស្ត្របាននិយាយ៖ «ឱ សូត! ពេលខ្ញុំត្រូវអ្នកដទៃបង្អាប់បង្ហូត ខ្ញុំនឹងអាចរស់បន្តបានយ៉ាងដូចម្តេច? ឥឡូវនេះ ខ្ញុំ—មនុស្សមានបញ្ញាទាប—នឹងត្រូវរស់នៅដូចមនុស្សគួរឲ្យអាណិត ក្រីក្រ និងទុក្ខលំបាក ដូចអ្នកវេទនាទាំងឡាយ។ ឱ សូត! មុននេះ ខ្ញុំជាអ្នកដែលមនុស្សទាំងអស់គោរពកោតខ្លាច; តែឥឡូវ ត្រូវសត្រូវបង្អាប់បង្ហូត ខ្ញុំនឹងអត់ធ្មត់ជីវិតបានដូចម្តេច?»
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how attachment to status and public honor intensifies suffering when fortune turns. Dhṛtarāṣṭra’s anguish points to the ethical consequence of earlier failures in dharma—when a ruler neglects justice and restraint, the eventual collapse brings not only loss but also public disgrace, which becomes psychologically unbearable.
In the Karṇa Parva frame-dialogue, Dhṛtarāṣṭra speaks to Sañjaya (addressed as Sūta). Overwhelmed by reports of the war’s course and its humiliations, he laments that he—once honored as king—must now live as a pitiable, defeated man, dishonored by enemies.