
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger (Dialogue Frame)
អធ្យាយនេះរៀបជាសន្ទនា ដែលព្រះរាម ប្រឈមមុខនឹងជនអាថ៌កំបាំងមានពន្លឺរុងរឿងលើសមនុស្សធម្មតា។ ព្រះរាមសួរពិនិត្យដោយហេតុផល ដោយសន្និដ្ឋានថាជាទេវតា ពីពន្លឺ និងវត្តមានអស្ចារ្យ និងពីពាក្យសម្តីជ្រាលជ្រៅ ស្ងប់ស្ងាត់ ដូចជាអ្នកដឹងគ្រប់យ៉ាង។ ព្រះអង្គរាយនាមប្រៀបធៀបអត្តសញ្ញាណអាចជា ឥន្ទ្រ អគ្គិ យម ធាតា វរុណ កុបេរ ព្រមទាំង ប្រហ្មា វាយុ សោម និងអាទិទេវៈ វិស្ណុ (បុរុសោត្តមមានមាយា) ឬ សិវៈ (ពេញសកល)។ ចំណុចសំខាន់គឺការទទួលស្គាល់តាមលក្ខណៈ និងការប្រារព្ធភក្តិដើម្បីដោះសង្ស័យ។ ចុងក្រោយ ព្រះរាមសូមឲ្យបង្ហាញស្វរូប ដើម្បីលុបភាពសង្ស័យ ហើយចូលសមាធិ (ធ្យាន) បង្ហាញការផ្លាស់ពីសំណួរទៅការយល់ដឹងដោយផ្ទាល់។
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे त्रयोविंशतितमो ऽध्यायः वसिष्ठ उवाच इत्युक्तस्तेन भूपाल रामो मतिमतां वरः / निरूप्य मनसा भूयस्तमुवाचाभिविस्मितम्
ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីព្រហ្មាណ្ឌ មហាបុរាណ» ដែលព្រះវាយុបានប្រកាស នៅភាគកណ្ដាល ក្នុងជើង «ឧបោទ្ធាត» ទីបី ជាអធ្យាយទី២៣។ វសិષ્ઠបានមានពាក្យថា—ព្រះរាម ជាស្ដេច និងជាអ្នកប្រាជ្ញលើសគេ បានពិចារណាម្ដងទៀតក្នុងចិត្ត ហើយនិយាយទៅកាន់គាត់ដោយអស្ចារ្យចិត្ត។
Verse 2
राम उवाच कस्त्वं ब्रूहि महाभाग न वै प्राकृतपूरुषः / इन्द्रस्येवानुभावेन वपुरालक्ष्यते तव
ព្រះរាមមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ មហាភាគ សូមប្រាប់ថា អ្នកជានរណា? អ្នកមិនមែនជាមនុស្សធម្មតាទេ; រាងកាយអ្នកបង្ហាញពន្លឺដោយអានុភាពដូចព្រះឥន្ទ្រ»។
Verse 3
विचित्रार्थपदौदार्यगुणगांभीर्यजातिभिः / सर्वज्ञस्यैव ते वाणी श्रूयते ऽतिमनोहरा
ដោយអត្ថន័យវិចិត្រ ពាក្យឧត្តម គុណ និងភាពជ្រាលជ្រៅ វាចារបស់អ្នកស្តាប់ទៅពិរោះយ៉ាងខ្លាំង ដូចវាចារបស់អ្នកដឹងគ្រប់យ៉ាង។
Verse 4
इन्द्रो वह्निर्यमो धाता वरुणो वा धनाधिपः / ईशानस्तपनो ब्रह्मा वायुः सोमो गुरुर्गुहः
តើអ្នកជាព្រះឥន្ទ្រ ឬអគ្គី យម ធាតា វរុណ ឬកុបេរៈជាអធិបតីទ្រព្យ? ឬអ្នកជាអីសានៈ ព្រះអាទិត្យ ព្រហ្មា វាយុ សោម គុរុ (ព្រហស្បតិ) ឬគុហ?
Verse 5
एषामन्यतमः प्रायो भवान्भवितुमर्हति / अनुभावेन जातिस्ते हृदिशङ्कां तनोति मे
ក្នុងចំណោមពួកនោះ ប្រហែលជាព្រះអង្គជាម្នាក់; ដោយអานุភាពរបស់ព្រះអង្គ អត្តសញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គបង្កើតសង្ស័យក្នុងបេះដូងខ្ញុំ។
Verse 6
मायावी भगवान्विष्णुः श्रूयते पुरुषोत्तमः / को वा त्वं वपुषानेन ब्रूहि मां समुपागतः
គេឮថា ព្រះវិស្ណុជាព្រះមានមាយា ជាពុរុសោត្តម; ដូច្នេះ ក្នុងរូបនេះ អ្នកជានរណា ដែលបានមកជិតខ្ញុំ—សូមប្រាប់ខ្ញុំ។
Verse 7
अथ वा जगतां नाथः सर्वज्ञः परमेश्वरः / परमात्मात्मसंभूतिरात्मारामः सनातनः
ឬមិនដូច្នោះទេ ព្រះអង្គជាព្រះនាថនៃលោកទាំងឡាយ ជាព្រះដ៏សព្វជ្ញា ព្រះបរមេស្វរ; កើតពីបរមាត្មា ជាអាត្មារាម និងសនាតន។
Verse 8
स्वच्छन्दचारी भगवाञ्छिवः सर्वजगन्मयः / वपुषानेन संयुक्ते भवान्भवितुमर्हति
ព្រះសិវៈដ៏សេរីក្នុងការធ្វើដំណើរ ជាព្រះដែលពេញទៅដោយលោកទាំងមូល; ដោយភ្ជាប់ជាមួយរូបនេះ ព្រះអង្គគួរតែជាព្រះអង្គនោះ។
Verse 9
नान्यस्येदृग्भवेल्लोके प्रभावानुगतं वपुः / जात्यर्थसौष्ठवोपेता वाणी चौदार्यशालिनी
ក្នុងលោកនេះ មិនមានអ្នកដទៃណាមានកាយដែលពោរពេញដោយឥទ្ធិពលដូចនេះទេ; ហើយក៏មិនមានវាចាដែលល្អប្រសើរទាំងកិត្តិយសនៃជាតិ និងសោភ័ណនៃអត្ថន័យ ព្រមទាំងពេញដោយឧទារភាពដែរ។
Verse 10
मन्ये ऽहं भक्तवात्सल्याद्वानेन वपुषाहरः / प्रत्यक्षतामुपगतो संदेहो ऽस्मत्परीक्षया
ខ្ញុំគិតថា ដោយសេចក្តីមេត្តាចំពោះអ្នកភក្តិ ព្រះហរិបានទទួលរូបជាអ្នកនៅព្រៃ ហើយបានបង្ហាញខ្លួនចំពោះមុខ; ការសង្ស័យរបស់ខ្ញុំត្រូវបានលះបង់ដោយការសាកល្បងនេះ។
Verse 11
न केवलं भवान् व्याधस्तेषां नेदृग्विधाकृतिः / तस्मात्तुभ्यं नमस्तस्मै सुरुपं संप्रदर्शय
អ្នកមិនមែនត្រឹមតែអ្នកប្រមាញ់ទេ; ពួកគេមិនមានរូបរាងបែបនេះឡើយ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំសូមនមស្ការចំពោះអ្នក និងចំពោះព្រះបរមនោះផង—សូមបង្ហាញរូបដ៏ល្អឥតខ្ចោះរបស់អ្នក។
Verse 12
आविष्कुर्वन्प्रसीदात्ममहिमानुगुणं वपुः / ममानेकविधा शङ्कामुच्येत येन मानसी
សូមបង្ហាញរូបកាយដែលសមស្របនឹងមហិមាខាងក្នុងរបស់ព្រះองค์ ហើយសូមប្រទានព្រះគុណ ដើម្បីឲ្យសង្ស័យជាច្រើនក្នុងចិត្តខ្ញុំរលាយទៅ។
Verse 13
प्रसीद सर्वभावेन बुद्धिमोहौ ममाधुना / प्रणाशय स्वरूपस्य ग्रहणादेव केवलम्
សូមប្រទានព្រះគុណដោយពេញលេញ; ឥឡូវនេះ សូមបំផ្លាញភាពវង្វេងនៃបញ្ញា និងមោហៈរបស់ខ្ញុំ ដោយតែការទទួលដឹងស្វរូបរបស់ព្រះองค์ប៉ុណ្ណោះ។
Verse 14
प्रार्थयेत्वां महाभाग प्रणम्य शिरसासकृत् / कस्त्वं मे दर्शयात्मानं बद्धो ऽयं ते मयाञ्जलिः
ឱ មហាភាគ! ខ្ញុំសូមកោតសរសើរ ដោយក្បាលទាបម្តង ហើយអង្វរថា—ព្រះองค์ជានរណា? សូមបង្ហាញអត្តសញ្ញាណដល់ខ្ញុំ; នេះជាអញ្ជលីដែលខ្ញុំប្រណមថ្វាយជូនព្រះองค์។
Verse 15
इत्युक्त्वा तं महाभाग ज्ञातुमिच्छन्भृगूद्वहः / उपविश्य ततो भूमौ ध्यानमास्ते समाहितः
ពោលដូច្នេះហើយ អ្នកប្រសើរនៃវង្សភ្រឹគុ ប្រាថ្នាចង់ដឹង ក៏អង្គុយលើដី ហើយសមាធិធ្យានដោយចិត្តមួយ។
Verse 16
बद्धपद्मासनो मौनी यतवाक्कायमानसः / निरुद्धप्राणसंचारो दध्यौ चिरमुदारधीः
គាត់អង្គុយក្នុងបទ្មាសន៍យ៉ាងមាំមួន ស្ងៀមស្ងាត់ សម្រួលវាចា កាយ និងចិត្ត ទប់ចលនាប្រាណ ហើយធ្វើធ្យានយូរដោយបញ្ញាឧត្តម។
Verse 17
सन्नियम्येन्द्रियग्रामं मनो हृदि निरुध्य च / चिन्तयामास देवेशं ध्यानदृष्ट्या जगद्गुरुम्
ក្រោយពេលសម្រួលអង្គប្រសាទទាំងមូល និងទប់ចិត្តនៅក្នុងបេះដូង គាត់បានគិតគូរដល់ទេវេឝៈ គ្រូនៃលោក ដោយទស្សនៈធ្យាន។
Verse 18
अपश्यच्च जगन्नाथमात्मसंधानचक्षुषा / स्वभक्तानुग्रहकरं मृगव्याधस्वरूपिणम्
ដោយភ្នែកនៃការផ្តោតខ្លួនខាងក្នុង គាត់បានឃើញជគន្នាថៈ អ្នកប្រទានអនុគ្រោះដល់ភក្តា និងបានបង្ហាញខ្លួនជារូបព្រានប شکارសត្វ។
Verse 19
तत उन्मील्य नयने शीघ्रमुत्थाय भार्गवः / ददर्श देवं तेनैव वपुषा पुरतः स्थितम्
បន្ទាប់មក ភារគវៈបើកភ្នែក ឡើងឈរយ៉ាងរហ័ស ហើយឃើញព្រះទេវតានៅមុខខ្លួន ក្នុងរូបដដែលនោះ។
Verse 20
आत्मनो ऽनुग्रहार्थाय शरण्यं भक्तवत्सलम् / आविर्भूतं महाराज दृष्ट्वा रामः ससंभ्रमम्
ឱ មហារាជា ពេលរាមបានឃើញព្រះដ៏ជាទីពឹង និងស្រឡាញ់អ្នកភក្តិ បង្ហាញព្រះអង្គដើម្បីប្រទានអនុគ្រោះ នោះរាមក៏ពោរពេញដោយសេចក្តីគោរពស្ញប់ស្ញែង។
Verse 21
रोमाञ्छोद्भिन्नसर्वाङ्गो हर्षाश्रुप्लुतलोचनः / पपात पादयोर्भूमौ भक्त्या तस्य महामतिः
រោមញើសលេចឡើងទូទាំងកាយ ភ្នែកពោរពេញដោយទឹកភ្នែកនៃសេចក្តីរីករាយ; មហាបញ្ញាវន្តនោះបានលុតជង្គង់លើដីនៅជើងព្រះអង្គដោយភក្តី។
Verse 22
स गद्गदमुवाचैनं संभ्रमाकुलया गिरा / शरणं भव शर्वेति शङ्करेत्यसकृन्नृप
ឱ នរាជា គាត់និយាយដោយសំឡេងស្ទាក់ស្ទើរ ពោរពេញដោយសេចក្តីស្ញប់ស្ញែង ហើយនិយាយម្តងហើយម្តងទៀតថា៖ «សូមព្រះអង្គជាទីពឹងរបស់ខ្ញុំ ឱ សរវៈ ឱ សង្គរ»។
Verse 23
ततः स्वरुपधृक् शंभुस्तद्भक्तिपरितोषितः / राममुत्थापयामास प्रणा मावनतं भुवि
បន្ទាប់មក ព្រះសម្ភូដែលទ្រង់ស្ថិតក្នុងស្វរូប ពេញព្រះហឫទ័យដោយភក្តិរបស់គាត់ បានលើករាមដែលកំពុងលុតក្រាបលើដីឲ្យក្រោកឡើង។
Verse 24
उत्थापितो जगद्धात्रा स्वहस्ताभ्यां भृगूद्वहः / तुष्टाव देवदेवेशं पुरः स्थित्वा कृताजलिः
ព្រះជាម្ចាស់អ្នកទ្រទ្រង់លោកបានលើកគាត់ឡើងដោយព្រះហស្តទាំងពីរ; បន្ទាប់មក អ្នកប្រសើរនៃវង្សភ្រឹគុបានឈរនៅមុខ ដាក់ដៃជាអញ្ជលី សរសើរព្រះអធិរាជនៃទេវទាំងឡាយ។
Verse 25
राम उवाच नमस्ते देवदेवाय शङ्करायादिमूर्त्तये / नमः शर्वाय शान्ताय शाश्वताय नमोनमः
ព្រះរាមមានព្រះបន្ទូល— សូមក្រាបបង្គំចំពោះទេវទេវា ព្រះសង្គរ ជាព្រះមូរតិដើម។ សូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះសර්វៈ អ្នកស្ងប់ស្ងាត់ អមតៈ ក្រាបបង្គំម្តងហើយម្តងទៀត។
Verse 26
नमस्ते नीलकण्ठाय नीललोहितमूर्त्तये / नमस्ते भूतनाथाय भूतवासाय ते नमः
សូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះនីលកណ្ណៈ អ្នកមានមូរតិសีนខៀវលាយក្រហម។ សូមក្រាបបង្គំចំពោះភូតនាថៈ ព្រះអម្ចាស់នៃភូត និងអ្នកស្ថិតនៅជាមួយភូតទាំងឡាយ។
Verse 27
व्यक्ताव्यक्तस्वरूपाय महादेवाय मीढुषे / शिवाय बहुरूपाय त्रिनेत्राय नमोनमः
សូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះដែលមានស្វរូបទាំងបង្ហាញ និងមិនបង្ហាញ ព្រះមហាទេវៈ អ្នកប្រទានពរ។ សូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះសិវៈ អ្នកមានរូបច្រើន និងមានភ្នែកបី ក្រាបបង្គំម្តងហើយម្តងទៀត។
Verse 28
शरणं भव मे शर्व त्वद्भक्तस्य जगत्पते / भूयो ऽनन्याश्रयाणां तु त्वमेव हि परायणम्
ឱ ព្រះសර්វៈ ម្ចាស់លោក! ខ្ញុំជាភក្តិរបស់ព្រះអង្គ; សូមព្រះអង្គជាជម្រកដល់ខ្ញុំ។ សម្រាប់អ្នកដែលគ្មានទីពឹងផ្សេងទៀត ព្រះអង្គតែម្ដងជាទីពឹងខ្ពស់បំផុត។
Verse 29
यन्मयापकृतं देव दुरुक्तं वापि शङ्कर / अजानता त्वां भगवन्मम तत्क्षन्तुमर्हसि
ឱ ព្រះទេវៈ ឱ ព្រះសង្គរ! ប្រសិនបើខ្ញុំបានធ្វើអំពើខុស ឬនិយាយពាក្យរឹងរ៉ៃណាមួយ ដោយមិនដឹងព្រះអង្គ—ឱ ព្រះភគវាន—សូមព្រះអង្គអត់ទោសឱ្យខ្ញុំ។
Verse 30
अनन्यवेद्यरुपस्य सद्भावमिहकः पुमान् / त्वामृते तव सर्वेश सम्यक् शक्रोति वेदितुम्
ឱព្រះសរុវេស! រូបសភាពរបស់ព្រះអង្គមិនអាចដឹងបានដោយអ្វីផ្សេងទេ។ បើគ្មានព្រះអង្គ តើមនុស្សណានៅលោកនេះអាចដឹងសភាពពិតរបស់ព្រះអង្គបានដោយត្រឹមត្រូវ?
Verse 31
तस्मात्त्वं सर्वभावेन प्रसीद मम शङ्कर / नान्यास्ति मे गतिस्तुभ्यं नमो भूयो नमो नमः
ដូច្នេះ ឱព្រះសង្គររបស់ខ្ញុំ សូមព្រះអង្គប្រទានព្រះគុណដល់ខ្ញុំដោយសព្វអារម្មណ៍។ ខ្ញុំគ្មានទីពឹងផ្សេងក្រៅពីព្រះអង្គទេ; សូមគោរព សូមគោរពម្ដងទៀត សូមគោរពជាបន្តបន្ទាប់។
Verse 32
वसिष्ठ उवाच इति संस्तूयमानस्तु कृताञ्जलिपुटं पुरः / तिष्ठन्तमाह भगवान्प्रसन्नात्मा जगन्मयः
វសិដ្ឋបាននិយាយថា—ពេលគេកំពុងសរសើរដូច្នេះ ហើយឈរនៅមុខដោយដៃប្រណម្យ ព្រះភគវានដែលមានព្រះហឫទ័យរីករាយ និងពេញទៅដោយលោក បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់គាត់។
Verse 33
भगवानुवाच प्रीतो ऽस्मि भवते तात तपसानेन सांप्रतम् / भक्त्या चैवानपायिन्या ह्यपि भार्गवसत्तम
ព្រះភគវានមានព្រះបន្ទូលថា—កូនអើយ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំរីករាយចំពោះតបៈដែលអ្នកបានប្រតិបត្តិ; ហើយផងដែរ ឱអ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងពួកភារគវៈ ចំពោះភក្តិដែលមិនរលត់របស់អ្នក។
Verse 34
दास्ये चाभि मतं सवे भवते ऽहं त्वया वृतम् / भक्तो हि मे त्वमत्यर्थं नात्र कार्या विचारणा
សូម្បីតែក្នុងភាវៈជាអ្នកបម្រើ ឱអ្នកជាសព្វសារពើ, អ្នកបានជ្រើសរើសខ្ញុំដោយខ្លួនឯង។ អ្នកជាភក្តរបស់ខ្ញុំយ៉ាងខ្លាំង; មិនចាំបាច់ពិចារណាទៀតទេ។
Verse 35
मयैवावगतं सर्वं त्दृदि वत्ते ऽद्यवर्त्तते / तस्माद्ब्रवीमि यत्त्वाहं तत्कुरुष्वाविशङ्कितम्
អ្វីៗទាំងអស់ដែលស្ថិតនៅក្នុងចិត្តរបស់អ្នកនៅថ្ងៃនេះ ខ្ញុំបានដឹងច្បាស់ហើយ។ ដូច្នេះ ចូរធ្វើតាមអ្វីដែលខ្ញុំប្រាប់ ដោយគ្មានសង្ស័យ។
Verse 36
नास्त्राणां धारणे वत्स विद्यते शक्तिरद्य ते / रौद्राणां तेन भूयो ऽपि तपो घोरं समाचर
កូនអើយ ថ្ងៃនេះអ្នកមិនទាន់មានកម្លាំងដើម្បីកាន់អស្ត្រាទេ។ ដូច្នេះ សម្រាប់អស្ត្រារោទ្រ ចូរអនុវត្តតបៈដ៏ខ្លាំងក្លា ឲ្យកាន់តែច្រើន។
Verse 37
परीत्य पृथिवीं सर्वां सर्वतीर्थेषु च क्रमात् / स्रात्वा पवित्रदेहस्त्तवं सर्वाण्यस्त्राण्यवाप्स्यसि
ដោយធ្វើបរិក្រមជុំវិញផែនដីទាំងមូល ហើយងូតទឹកតាមលំដាប់នៅគ្រប់ទីរថៈ កាយអ្នកនឹងបរិសុទ្ធ ហើយអ្នកនឹងទទួលបានអស្ត្រទាំងអស់។
Verse 38
इत्युक्त्वान्तर्दधे देवस्तेनैव वपुषा विभुः / रामस्य पश्यतो राजन्क्षणेन भवभागकृत्
ព្រះទេវៈដ៏មានអานุភាពបាននិយាយដូច្នេះហើយ ក៏លាក់ខ្លួនបាត់ទៅដោយរូបកាយដដែល។ ឱ ព្រះរាជា នៅចំពោះមុខរាម គាត់បានអន្តរធានក្នុងមួយខណៈ។
Verse 39
अन्तर्हिते जगन्नाथे रामो नत्वा तु शङ्करम् / परीत्यवसुधां सर्वां तीर्थस्नाने ऽकरोन्मनः
ពេលព្រះជាម្ចាស់នៃលោកបានអន្តរធានទៅ រាមបានក្រាបបង្គំសង្ករ ហើយតាំងចិត្តធ្វើបរិក្រមជុំវិញផែនដីទាំងមូល ដើម្បីងូតទឹកនៅទីរថៈបរិសុទ្ធ។
Verse 40
ततः स पृथिवीं सर्वां परिक्रम्य यथाक्रमम् / चकार सर्वतीर्थेषु स्नानं विधिवदात्मवान्
បន្ទាប់មក គាត់ជាអ្នកមានការគ្រប់គ្រងខ្លួន បានដើរបរិក្រមជុំវិញផែនដីទាំងមូលតាមលំដាប់ ហើយងូតទឹកបរិសុទ្ធនៅគ្រប់ទីរថៈតាមពិធីវិធី។
Verse 41
तीर्थेषु क्षेत्रमुख्येषु तथा देवालयेषु च / पितॄन्देवांश्च विधिवदतर्पयदतन्द्रितः
នៅតាមទីរថៈ ក្សេត្រសំខាន់ៗ និងវិហារព្រះទេវតា គាត់ដោយមិនខ្ជិល បានធ្វើតර්បណៈជូនបិត្របុព្វជន និងទេវតាទាំងឡាយតាមពិធីវិធី។
Verse 42
उपवासतपोहोमजपस्नानादिसुक्रियाः / तीर्थेषु विधिवत्कुर्वन्परिचक्राम मेदिनीम्
ដោយអនុវត្តកុសលកិច្ច ដូចជា អត់អាហារ តបៈ ហោមៈ ជបៈ និងងូតទឹកបរិសុទ្ធជាដើម នៅតាមទីរថៈតាមពិធីវិធី គាត់បានដើរបរិក្រមជុំវិញមេដិនី។
Verse 43
एवं क्रमेण तीर्थेषु स्नात्वा चैव वसुंधराम् / प्रदक्षिणीकृत्य शनैः शुद्धदेहो ऽभवन्नृप
ឱ ព្រះរាជា! ដូច្នេះ ដោយងូតទឹកនៅទីរថៈតាមលំដាប់ និងធ្វើប្រទក្សិណជុំវិញវសុន្ធរា គាត់បានក្លាយជាអ្នកមានកាយបរិសុទ្ធបន្តិចម្តងៗ។
Verse 44
परीत्यैवं वसुमतीं भार्गवः शंभुशासनात् / जगाम् भूयस्तं देशं यत्र पूर्वमुवास सः
បន្ទាប់ពីបានដើរបរិក្រមជុំវិញវសុមតីដូច្នេះ ភារគវៈតាមព្រះបញ្ជារបស់សម្ភុ បានត្រឡប់ទៅកាន់ដែនដីដែលគាត់ធ្លាប់ស្នាក់នៅពីមុន។
Verse 45
गत्वा राजन्सतत्रैव स्थित्वा देवमुमापतिम् / भक्त्या संपूजयामास तपोभिर्न्नियमैरपि
ឱ ព្រះរាជា គាត់បានទៅដល់ទីនោះ ហើយស្ថិតនៅទីនោះ បូជាព្រះឧមាបតិដោយសទ្ធាភក្តិយ៉ាងពេញលេញ ហើយក៏អធិស្ឋានដោយតបៈ និងវិន័យផងដែរ។
Verse 46
एतस्मिन्नेव काले तु देवानामसुरैः सह / बभूव सुचिरं राजन्संग्रामो रोमहर्षणः
ឱ ព្រះរាជា នៅពេលនោះឯង សង្គ្រាមដ៏យូរអង្វែង និងធ្វើឲ្យរំភើបរវាងពួកទេវតា និងអសុរ បានកើតមានឡើង។
Verse 47
ततो देवान्पराजित्य युद्धे ऽतिबलिनो ऽसुराः / अवापुरमरैश्वर्यमशेषमकुतोभयाः
បន្ទាប់មក អសុរដ៏ខ្លាំងក្លា បានឈ្នះទេវតានៅក្នុងសង្គ្រាម ហើយដោយគ្មានការភ័យខ្លាច បានកាន់កាប់ទេវឥស្សរិយៈទាំងមូល។
Verse 48
युद्धे पराजिता देवाः सकला वासवादयः / शङ्करं शरणं चग्मुर्हतैश्वर्या ह्यरातिभिः
ទេវតាទាំងអស់ មានឥន្ទ្រា ជាដើម បានចាញ់សង្គ្រាម ហើយព្រោះឥស្សរិយៈត្រូវសត្រូវបំផ្លាញ ពួកគេបានទៅសុំជ្រកកោនព្រះសង្ករ។
Verse 49
तोषयित्वा जगन्नाथं प्रणामजय संस्तवैः / प्रार्थयामासुरसुरान्हन्तुं देवाः पिनाकिनम्
ក្រោយពីធ្វើឲ្យព្រះជគន្នាថពេញព្រះហឫទ័យដោយការក្រាបបង្គំ សូរសរសើរជ័យជំនះ និងបទស្តុតិ ទេវតាបានអង្វរព្រះអ្នកកាន់ពិណាកៈ ឲ្យសម្លាប់អសុរ។
Verse 50
ततस्तेषां प्रतिश्रुत्य दानवानां वधं नृप / देवानां वरदः शंभुर्महो दरमुवाच ह
បន្ទាប់មក ព្រះរាជា ក្រោយពេលទទួលពាក្យសន្យាអំពីការបំផ្លាញពួកដានវៈ ព្រះសម្ភូ អ្នកប្រទានពរដល់ទេវតា បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ មហោទរ។
Verse 51
हिमद्रेर्दक्षिणे भागे रामो नाम महातपाः / मुनिपुत्रो ऽतितेजस्वी मामुद्दिश्य तपस्यति
នៅផ្នែកខាងត្បូងនៃហិមាទ្រី មានអ្នកបួសធំម្នាក់ឈ្មោះ «រាម» ជាកូនរបស់មុនី មានពន្លឺតេជៈខ្លាំង កំពុងធ្វើតបស្យា ដោយផ្ដោតចិត្តមកលើខ្ញុំ។
Verse 52
तत्र गत्वात्वमद्यैव निवेद्य मम शासनम् / महोदर तपस्यन्तं तमिहानय माचिरम्
ចូរអ្នកទៅទីនោះនៅថ្ងៃនេះហើយ ប្រាប់ព្រះបញ្ជារបស់ខ្ញុំ; ឱ មហោទរ ចូរនាំរាមដែលកំពុងធ្វើតបស្យានោះ មកទីនេះដោយកុំឲ្យយឺតយ៉ាវ។
Verse 53
इत्याज्ञप्रस्तथेत्युक्त्वा प्रणभ्येशं महोदरः / जगाम वायुवेगेन यत्र रामो व्यवस्थितः
ដោយនិយាយថា «ទទួលព្រះបញ្ជា» មហោទរ បានក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអីសៈ ហើយបានទៅដោយល្បឿនដូចខ្យល់ ទៅកាន់ទីដែលរាមស្ថិតនៅ។
Verse 54
समासाद्य स तं देशं दृष्ट्वा रामं महामुनिम् / तपस्यन्तमिदं वाक्यमुवाच विनयान्वितः
ពេលទៅដល់ទីនោះ គាត់បានឃើញមហាមុនី រាម កំពុងធ្វើតបស្យា ហើយបាននិយាយពាក្យទាំងនេះដោយសុភាពរាបសារ។
Verse 55
द्रष्टुमिच्छति शम्भुस्त्वां भृगुवर्यं तदाज्ञया / आगतो ऽहं तदागच्छ तत्पादांबुजसन्निधिम्
ព្រះសម្ភូប្រាថ្នាចង់ទតឃើញអ្នក ឱ ព្រះឥសីភ្រឹគុដ៏ប្រសើរ; តាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះអង្គ ខ្ញុំបានមកហើយ។ ដូច្នេះ សូមមក ចូលទៅជិតផ្កាឈូកនៃព្រះបាទរបស់ព្រះអង្គ។
Verse 56
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शीघ्रमुत्थाय भार्गवः / तदाज्ञां शिरसानन्द्य तथेति प्रत्यभाषत
លុះបានឮពាក្យនោះ ភារគវៈបានក្រោកឡើងយ៉ាងរហ័ស; ទទួលព្រះបញ្ជានោះដាក់លើក្បាលដោយសេចក្តីអានន្ទ ហើយឆ្លើយថា «ដូច្នោះហើយ»។
Verse 57
ततो रामं त्वरोपेतः शंभुपार्श्वं महोदरः / प्रापयामास सहसा कैलासे नागसत्तमे
បន្ទាប់មក មហោទរៈដោយប្រញាប់ បាននាំរាមទៅក្បែរព្រះសម្ភូយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយភ្លាមៗនាំទៅដល់កៃលាស នៃព្រះនាគដ៏ប្រសើរ។
Verse 58
सहितं सकलैर्भूतैरिन्द्राद्यैश्च सहामरैः / ददर्श भार्गवश्रेष्ठः शङ्करं भक्तवत्सलम्
នៅពេលនោះ ភារគវៈដ៏ប្រសើរ បានឃើញព្រះសង្ករៈ អ្នកស្រឡាញ់អ្នកភក្តិ—ប្រកបដោយភូតទាំងអស់ និងជាមួយព្រះឥន្ទ្រាជាដើម ព្រមទាំងទេវតា។
Verse 59
संस्तूयमानं मुनिभिर्नारदाद्यैस्तपोधनैः / गन्धर्वैरुपगायद्भिर्नृत्यद्भिश्चाप्सरोगणैः
ព្រះអង្គត្រូវបានសរសើរដោយមុនីអ្នកសម្បូរតបៈ ដូចជា នារ៉ដ; ពួកគន្ធព្វច្រៀងសរសើរ ហើយក្រុមអប្សរាក៏រាំរបាំ។
Verse 60
उपास्यमानं देवेशं गजचर्मधृताम्बरम् / भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम्
ព្រះអម្ចាស់ទេវតាដែលគេគោរពបូជា ពាក់ស្បែកដំរីជាអាវ; ព្រះកាយទាំងមូលប្រឡាក់ដោយផេះបរិសុទ្ធ មានភ្នែកបី និងព្រះចន្ទជាមកុដ។
Verse 61
धृतपिङ्गजटाभारं नागाभरमभूषितम् / प्रलम्बोष्ठभुजं सौम्यं प्रसन्नमुखपङ्कजम्
ព្រះអង្គទ្រទ្រង់ភារក្បាលសក់ជតាពណ៌មាសចាស់ ហើយតុបតែងដោយអលង្ការជាពស់នាគ; មានបបូរមាត់ និងព្រះពាហុវែង សុភាពរាបសារ និងព្រះមុខដូចផ្កាឈូករីក។
Verse 62
आस्थितं काञ्चने पट्टे गीर्वाणसमितौ नृप / उपासर्पत्तु देवेशं भृगुवर्यः कृताञ्जलिः
ឱ ព្រះរាជា! ក្នុងសភាទេវតា ព្រះអម្ចាស់ទេវតាប្រកបដោយសិរីល្អ អង្គុយលើអាសនៈមាស; ភ្រឹគុមហាឥសីបានចូលទៅជិតដោយប្រណម្យដៃ។
Verse 63
श्रीकण्ठदर्शनोद्वत्तरोमाञ्चाञ्चितविग्रहः / बाष्पत्तु सिक्तकायेन स तु गत्वा हरान्तिकम्
ពេលបានទស្សនាព្រះស្រីកណ្ណ្ឋ កាយរបស់គាត់រំភើបសក់ឈរ; ដោយកាយសើមដោយទឹកភ្នែក គាត់បានទៅជិតព្រះហរ។
Verse 64
भक्त्या ससंभ्रमं वाचा हर्षगद्गदयासकृत् / नमस्ते देवदेवेति व्यालपन्नाकुलाक्षरम्
ដោយភក្តី និងការរំភើប សំឡេងគាត់ស្ទាក់ស្ទើរដោយសេចក្តីរីករាយ ហើយនិយាយម្តងហើយម្តងទៀតថា «នមស្ដេ ព្រះទេវទេវ» ដោយអក្សរច្របូកច្របល់។
Verse 65
पपात संस्पृशन्मूर्ध्ना चरणौ पुरविद्विषः / पश्यतां देववृन्दानां मध्ये भृगुकुलोद्वहम्
អ្នកឧត្តមនៃវង្សភ្រឹគុបានលុតជង្គង់ដួលចុះ ប៉ះជើងទាំងពីររបស់សត្រូវនៃនគរដោយក្បាល នៅកណ្ដាលពួកទេវតាដែលកំពុងមើល។
Verse 66
तमुत्थाप्य शिवः प्रीतः प्रसन्नमुखपङ्कजम् / रामं मधुरया वाचा प्रहसन्नाह सादरम्
ព្រះសិវៈដែលពេញចិត្តបានលើកគាត់ឡើង ហើយមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ព្រះរាមដែលមានព្រះមុខដូចផ្កាឈូក ដោយពាក្យផ្អែមល្ហែម ព្រមទាំងញញឹមដោយកិត្តិយស។
Verse 67
इमे दैत्यगणैः क्रान्ताः स्वाधिष्ठानात्परिच्युताः / अशक्रुवन्तस्तान्हन्तुं गीर्वाणा मामुपागताः
ពួកទេវតាទាំងនេះត្រូវកងដៃត្យៈវាយលុក ហើយត្រូវបណ្តេញចេញពីទីស្ថានរបស់ខ្លួន; ព្រោះមិនអាចសម្លាប់ពួកនោះបាន ទេវតាទាំងឡាយបានមករកខ្ញុំ។
Verse 68
तस्मान्ममाज्ञया राम देवानां च प्रियेप्सया / जहि दैत्यगणान्सर्वान्समर्थस्त्वं हि मे मतः
ដូច្នេះ ឱ ព្រះរាម ដោយព្រះបញ្ជារបស់ខ្ញុំ និងដោយបំណងចង់បានប្រយោជន៍ដល់ទេវតា សូមបំផ្លាញកងដៃត្យៈទាំងអស់; ខ្ញុំចាត់ទុកថាព្រះអង្គសមត្ថ។
Verse 69
ततो रामो ऽब्रवीच्छर्वं प्रणिपत्य कृताञ्जलिः / शृण्वतां सर्वदेवानां सप्रश्रयमिदं वचः
បន្ទាប់មក ព្រះរាមបានក្រាបបង្គំព្រះសរវៈ ដោយប្រណមដៃ ហើយនៅចំពោះមុខទេវតាទាំងអស់ដែលកំពុងស្តាប់ បានមានព្រះបន្ទូលដោយសុភាពរាបសា។
Verse 70
स्वामिन्न विदितं किं ते सर्वज्ञस्याखिलात्मनः / तथापि विज्ञापयतो वचनं मे ऽवधारय
ឱព្រះអម្ចាស់! ព្រះអង្គជាអ្នកដឹងទាំងអស់ និងជាអាត្មានៃសព្វសត្វ តើមានអ្វីមិនជ្រាប? ទោះយ៉ាងណា សូមព្រះអង្គស្តាប់ពាក្យសំណូមពររបស់ខ្ញុំ។
Verse 71
यदि शक्रादिभिर्देवैरखिलैरमरारयः / न शक्या हन्तुमेकस्य शक्याः स्यस्ते कथं मम
បើសិនជាព្រះឥន្ទ្រ និងទេវតាទាំងអស់ក៏មិនអាចសម្លាប់សត្រូវនៃទេវតាទាំងនោះបានសូម្បីតែម្នាក់ តើខ្ញុំនឹងអាចធ្វើបានដូចម្តេច?
Verse 72
अनस्त्रज्ञो ऽस्मि देवेश युद्धानामप्यकोविदः / कथं हनिष्ये सकलान्सुरशत्रूननायुधः
ឱព្រះអម្ចាស់នៃទេវតា! ខ្ញុំមិនចេះវិជ្ជាអាវុធ ហើយក៏មិនស្ទាត់ជំនាញក្នុងសង្គ្រាម; ដោយគ្មានអាវុធ ខ្ញុំនឹងសម្លាប់សត្រូវទេវតាទាំងអស់បានដូចម្តេច?
Verse 73
इत्युक्तस्तेन देवेशः सितं कालाग्निसप्रभम् / शैवमस्त्रमयं तेजो ददौ तस्मै महात्मने
ពេលបានឮដូច្នោះ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតា បានប្រទានពន្លឺស ភ្លឺចែងចាំងដូចភ្លើងកាលា ដែលជាអាវុធសៃវៈ ដល់មហាត្មានោះ។
Verse 74
आत्मीयं परशुं दत्वा सर्वशस्त्राभिभावकम् / रामपाह प्रसन्नात्मा गीर्वाणानां तु शृण्वतम्
ដោយប្រទានព្រះសុ (ពូថៅ) របស់ខ្លួន ដែលអាចឈ្នះអាវុធទាំងអស់ បានហើយ គាត់មានចិត្តរីករាយ និងនិយាយឲ្យទេវតាឮថា «រាមា សូមការពារ!»
Verse 75
मत्प्रसादेन सकलान्सुरशत्रून्विनिघ्नतः / शक्तिर्भवतु ते सौम्य समस्तारिदुरासदा
ដោយព្រះគុណរបស់ខ្ញុំ អ្នកចូរបំផ្លាញសត្រូវនៃទេវទាំងអស់; ឱ អ្នកសុភាព សូមឲ្យអំណាចរបស់អ្នកក្លាយជាអស្ចារ្យ មិនងាយឲ្យសត្រូវទាំងឡាយចូលដល់។
Verse 76
अनेनैवायुधेन त्वं गच्छ युध्यस्व शत्रुभिः / स्वयमेव च वेत्सि त्वं यथावद्युद्धकौशलम्
ចូរយកអាវុធនេះទៅ ហើយប្រយុទ្ធនឹងសត្រូវ; បន្ទាប់មក អ្នកនឹងដឹងដោយខ្លួនឯងអំពីជំនាញសង្គ្រាមដ៏ត្រឹមត្រូវ។
Verse 77
वसिष्ठ उवाच एवमुक्तस्ततो रामः शंभुना तं प्रणम्य च / जग्राह परशुं शैव विबुधारिवधोद्यतः
វសិષ્ઠបាននិយាយ— ពេលសម្ភូមានព្រះបន្ទូលដូច្នេះ រាមបានក្រាបបង្គំ ហើយដោយត្រៀមបំផ្លាញសត្រូវនៃទេវទាំងឡាយ បានកាន់ព្រះពរ្សុរបស់ព្រះសិវៈ។
Verse 78
ततः स शुशुभे रामो विष्णुतेर्ञ्जो ऽशसंभवः / रुद्रभक्त्या समायुक्तो द्युत्येव सवितुर्महः
បន្ទាប់មក រាមបានភ្លឺរលោង— កើតពីតេជៈរបស់ព្រះវិษ្ណុ និងពោរពេញដោយភក្តិចំពោះរុទ្រ; គាត់ភ្លឺដូចពន្លឺដ៏មហិមារបស់ព្រះអាទិត្យ។
Verse 79
सो ऽनुज्ञातस्त्रिनेत्रेण देवैः सर्वैः समन्वितः / जगाम हन्तुमसुरान्युद्धाय कृतनिश्चयः
ក្រោយទទួលបានការអនុញ្ញាតពីព្រះត្រីនេត្រ និងមានទេវទាំងអស់រួមដំណើរ គាត់បានចេញទៅបំផ្លាញអសុរ ដោយសេចក្តីសម្រេចចិត្តមាំមួនក្នុងការធ្វើសង្គ្រាម។
Verse 80
ततो ऽभवत्पुनर्युद्धं देवानामसुरैः सह / त्रैलोक्यविजयोद्युक्तै राजन्नतिभयङ्करम्
បន្ទាប់មក សង្គ្រាមបានកើតឡើងម្ដងទៀត រវាងពួកទេវតា និងពួកអសុរ។ ឱ ព្រះរាជា សមរភូមិនោះគួរឱ្យភ័យខ្លាចយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះពួកគេប៉ងឈ្នះត្រៃលោក។
Verse 81
अथ रामो महाबाहुस्तस्मिन्युद्धे सुदारुणे / कुद्धः परशुना तेन निजघान महासुरान्
បន្ទាប់មក ក្នុងសង្គ្រាមដ៏សាហាវនោះ ព្រះរាមាអ្នកមានព្រះពាហាធំ បានខឹងក្រហាយ ហើយប្រើព្រះបរហ្សុ (កាំបិតពូថៅ) នោះ សម្លាប់មហាអសុរ។
Verse 82
प्रहारैरशनिप्रख्यैर्निघ्नन्दैत्यान्सहस्रशः / चचार समरे रामः क्रुद्धः काल इवापरः
ដោយការវាយប្រហារដូចរន្ទះ គាត់បានសម្លាប់ពួកដៃត្យជាច្រើនពាន់ៗ។ ព្រះរាមាដែលខឹងក្រហាយ បានដើរលើសមរភូមិដូចជា “កាល” មួយទៀត។
Verse 83
हत्वा तु सकलान्दैत्यान्देवान्सर्वानहर्षयत् / क्षणेन नाशयामास रामः प्रहरतां वरः
ក្រោយសម្លាប់ដៃត្យទាំងអស់ ព្រះអង្គបានធ្វើឲ្យទេវតាទាំងពួងរីករាយ។ ព្រះរាមា អ្នកល្អឥតខ្ចោះក្នុងការវាយប្រហារ បានបំផ្លាញពួកនោះក្នុងមួយភ្លែត។
Verse 84
रामेण हन्यमा नास्तु समस्ता दैत्यदानवाः / ददृशुः सर्वतो रामं हतशेषा भयान्विताः
នៅពេលដែលពួកដៃត្យ និងដានវទាំងអស់ត្រូវព្រះរាមាសម្លាប់ អ្នកដែលនៅសល់តិចតួចបានភ័យខ្លាច ហើយមើលឃើញព្រះរាមានៅគ្រប់ទិស។
Verse 85
हतेष्वसुरसंघेषु विद्रुतेषु च कृत्स्नशः / राममामन्त्र्य विबुधाः प्रययुस्त्रिदिवं पुनः
ពេលកងអសុរាត្រូវបានសម្លាប់ ហើយអ្នកដែលនៅសល់រត់គេចអស់ទាំងស្រុង ពួកទេវតាបានលារមៈ ហើយត្រឡប់ទៅត្រីទិវ (ស្ថានសួគ៌) វិញ។
Verse 86
रामो ऽपि हत्वा दितिजानभ्यनुज्ञाप्य चामरान् / स्वमाश्रमं समापेदे तपस्यासक्तमानसः
រមៈក៏ដូចគ្នា បន្ទាប់ពីសម្លាប់ពួកទិត្យៈ ហើយអនុញ្ញាតឲ្យពួកទេវតាចាកចេញ ក៏បានត្រឡប់ទៅអាស្រមរបស់ខ្លួន ដោយចិត្តជាប់លាប់ក្នុងតបៈ។
Verse 87
मृगव्याधप्रतिकृतिं कृत्वा शम्भोर्महामतिः / भक्त्या संपूजयामास स तस्मिन्नाश्रमेवशी
មហាបញ្ញា (រមៈ) បានបង្កើតរូបតំណាងអ្នកប្រមាញ់សត្វព្រៃ ហើយនៅក្នុងអាស្រមនោះដោយការគ្រប់គ្រងខ្លួន បូជាព្រះសម្ភូ (សិវៈ) ដោយភក្តីយ៉ាងពេញលេញ។
Verse 88
गन्धैः पुष्पैस्तथा हृद्यैर्नैवेद्यैरभिवन्दनैः / स्तोत्रैश्च विधिवद्भक्त्या परां प्रीतिमुपानयत्
ដោយគ្រឿងក្រអូប ផ្កា នైవេទ្យដ៏រីករាយចិត្ត ការគោរព និងបទសរសើរ—ដោយភក្តីតាមពិធី—គាត់បានឈានដល់ព្រះព្រិតិដ៏ឧត្តម។
It serves as a dialogic ‘identity-resolution’ node: Rāma uses observable signs (radiance, speech qualities) to classify possible divine identities, then requests direct revelation to remove doubt—an archetypal Purāṇic method of authentication.
The chapter names major cosmic regulators (Indra, Agni, Yama, Dhātā, Varuṇa, Kubera), plus higher principles/figures (Brahmā, Vāyu, Soma, Guru/Bṛhaspati, Guha) and culminates in Viṣṇu and Śiva. The list functions as a hierarchy/map of divine possibilities, useful for entity-graphing and for understanding how Purāṇas encode cosmic administration.
In the sampled portion, it is primarily theological and epistemic rather than genealogical or cosmographic: it catalogs divine identities and titles, models recognition through lakṣaṇas, and frames a movement toward revelation and meditation rather than listing lineages or measurements.