Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger

Dialogue Frame

बद्धपद्मासनो मौनी यतवाक्कायमानसः / निरुद्धप्राणसंचारो दध्यौ चिरमुदारधीः

baddhapadmāsano maunī yatavākkāyamānasaḥ / niruddhaprāṇasaṃcāro dadhyau ciramudāradhīḥ

គាត់អង្គុយក្នុងបទ្មាសន៍យ៉ាងមាំមួន ស្ងៀមស្ងាត់ សម្រួលវាចា កាយ និងចិត្ត ទប់ចលនាប្រាណ ហើយធ្វើធ្យានយូរដោយបញ្ញាឧត្តម។

baddha-padmāsanaḥwith lotus posture fixed
baddha-padmāsanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbaddha (sam-√bandh धातु + क्त) + padmāsana (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; karmadhāraya: ‘baddhaḥ padmāsanaḥ’ (one whose lotus-posture is fixed)
maunīsilent
maunī:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmauna (प्रातिपदिक) + in (इन्)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; ‘observing silence’
yata-vāk-kāya-mānasaḥrestraining speech, body, and mind
yata-vāk-kāya-mānasaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootyata (√yam धातु + क्त) + vāk (प्रातिपदिक) + kāya (प्रातिपदिक) + mānasa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; dvandva with prior qualifier: vāk+kāya+mānasa (speech, body, mind) restrained (yata)
niruddha-prāṇa-saṃcāraḥwith the movement of breath restrained
niruddha-prāṇa-saṃcāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootniruddha (nir-√rudh धातु + क्त) + prāṇa (प्रातिपदिक) + saṃcāra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; tatpuruṣa: ‘prāṇasya saṃcāraḥ’ (movement of breath) which is restrained (niruddha)
dadhyaumeditated
dadhyau:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootdhyai (धातु)
FormPerfect (लिट्), Parasmaipada, 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular; from √dhyai (ध्यै) ‘to meditate’
ciramfor a long time
ciram:
Desha-kala-adhikarana (देश-काल-अधिकरणम्)
TypeIndeclinable
Rootciram (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), adverb of time (कालवाचक क्रियाविशेषण)
udāra-dhīḥnoble-minded
udāra-dhīḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootudāra (प्रातिपदिक) + dhī (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; karmadhāraya: ‘udārā dhīḥ yasya’ (noble-minded)